장음표시 사용
671쪽
D quando data censeatur data vel constituta animo donandi, vel potius animo repetendi, vel compe- sandi cum eo ad quem de iuro onus dotandi pertinet, vel cum ipsa met muliere.
a m , Or data pre eum qui de iure doti =e texetur dicitur data animo compensandi. 1 Etiamsi causa ritis non exprimatur . a Dicta compensatio prouenit potius ex potentia legis quam expraesumpta voluntate itaut intret etiamsi δε-tans credat non habere obligationem dotandi. 4 An intret i a compensatio ubi obligatis dblandi consimi in quantitate i, doseonstituitur inspecie vel econtra .s In vltimis voluntatibus an detur com pensatio despecie ad quanisarem, ,
- econtra. 6 Dos con, itura per extraneum an censeatur animo compensandi.
uid de debitore patris, vel eius, cuius es onus dotem consituere , an hiecenseatur dotasse animo compensandi cum dicto debito. 8 An inia compensario Fat ipso iure ad im.
pedientium cursum usurarum, vel e exceptionis.
Compensatio inter debitorem O eredito rem, An intret in praeiudicium credi
siris interme . I o Super puncti, Au ris censeatur consitura animo rinani vel repetent plures casu, dissilinguuntur. II Extraneus dotaus in dubio censetur animo donanaei, et non repetit a patre, Gel auo immediato.
1 2 Meus es re spectu alterius dotare deben iij in subsidium quia ab eo repetit. a 3 Vtra cie covcl procerit in atibio, fracuc contraria protei latione acce
I Remotior coniunctas dotare obligatur ob inopiam patris, vel alterius proximioris an pessit protentari se dotare animo repetendi, itot proximi re ad meliorem fis nam deuenisura
detur repeti .i s D, data per patrem , vel alium conis ctum puellae pr. tae censetur data animo repeten i a upratore .r6 D taui an babeatas is repe.ιtronem aritierfus ses et dotatam quatenus idonea flat. ir Repetitio dotis soluta matrimonio regulariter non datur do tanti qui de pacto reues sibi non prouidit. ig An detur repetitio dotis consiturae pro certo matrimonio quod pistia sequutumnou fuit , et an tutis dotis
per contractum dicatur conditi natis.
I; An ad iIium sectum intret ae tincti, quod dos sti credat necne loco letia
ao Agitur de eodem puncio, de quo nu. 3 8. an dos censeatur conditionaliter eonsituta, itaui non sequiato matrι- monio reueluatur c, repetatur. Σi In contrambus attenditur , an conditio addiciatur dis libui, vel conditioni υt faciat actum conditionalem.
Xordiendo ab ultima parte inspectionis superi coni pensatione, quoties versamur in il , qui doti debitores constituuntur a lege, ut sunt pater, auus , mater, et alii emii ierat id . I 2. ita ut eius qui dorat sit pri xima causi, α obligatio dotandi, tunc aluolut uni est dotem censeri datam animo conare sandi , siue per contractum, siue per vltimam voluntatem actiis geratur, quia cum debitum proueniat ex causa neces saria, et legali, intrat vulgata conclusio pro compe atione lato comprobata per Barb in I. Si eum dotem S. Sip iter per tot.
id alie indubitatum, quoties actus geritur fili, exprestione eiusdem cause se palis, item 'E pro dote, ut admittit A lasM lib. 2. varior, cap. I l. 2; Dissiculi aseni in cadere solet ibi sim
672쪽
plieiter quid dotandae legetur, vel pro.
2 mittatur causa dotis non expressa,et taequamuis inustores varient, adhuc tamen
est dicendum idem, quia semper censetur in dubio gestium in executionE obligationis 1 lege iniustine, Barbosa υbi supra nu.39.1 ine, quilliat exemplificet in patre, intelligendus tamen videtur de omnibus ex legis dispositione obligatis ad dotem, quoniam omnibus conum
nit eade ratio debiti necessari j per ipsudeducta, sequuntur Menoch. dicta prae iuuet. Iocy.anum. 16. & alij per eum relati , itaut hanc receptissimam traditi nem dicat Arias de Mesa dicto cap. II. num. r. licet ipse subtiliter de more Gn. trarium in puncto iuris verius probare conetur, cuius ingeniosae considerati
res sunt optimς in scholis, et academi js, non aute in sero Eiusdemq; farinae sunt
etiam oppositiones, quae aduersus dicta distinctionem traduntur per Fabrum , Duarenum, et alios, de quibus Botriglieri ubisupra, ut benε obseruat Mersinus lib. 2. controu. o. in princ. Vbi quamuis istam pragmaticorum distinctionenio iure non probari asserat, in foro tamen non putat ab ea recedendum, disputationem tamen scholasticis relinquendo. Dictaque compensatio cum debitos necessario prouenire dicitur ex potentia legis potius quam ex voluntate debitoris, quia si i ite de tempor e dispositionis
credebat no debere, adhuc illa intrat ad textum in I Titia cum teHamenta g. u.λlum in vita 1. de legat scundo, et ex Barboscin aliis MarcianisspuIat. 84. nu. II.
c, 18., ideoq; in istis rara quam planis
Dubitari autem potest, quid sit dicendum, ubi debitum dotis quamuis 1 lege a
proueniens, fuerit tamen ab homine de claratum in una qualitate, secunda vero dispositio fiat in altera, an scilicet ce- statur inducta compensatio; Vtputa dis ponit pater filiabus dari mille pro dote in quantitate, frater autem deinde, in quem uti patris haeredem transfusa est obligatio dotandi, inter vivos, vel per
ultimam voluntatem constituit dotem istrori in specie; Et tunc Bariis IIIuiusmodi S. cum pater num. I. de legat. I. tenet
negarium,quia neq; in necessarijs indu citur compensatio de specie ad quantitarem, vel e contra, eumque sequuntui:
Iasou., Coarru., MMMA, et alii rei pe8 Ba byam in dicto gSipuer num. I , qui relatis Romano, mola, Alexandro, inflicto , Se alijs contrarium tenentibus Barioli opinionem dicit veriorem quem
Ego autem puto c6siderandum esse, an in dis sitione facta per fratrem e
primatur, nec ne causa dotis; si enim e primitur , tunc veriorem crederem opinionem contra', ut nempe frater voluerit potius loco quantitatis ciem subrogare, vel e contra, quanta dotem duplicatam constituere, maximε si quantitas a patre taxata erat sufficiens ad congruam dotem, ita ut non intret praesumptio, quod pro angmento, atq; ad congruentiorem supplendam frater speciem voluerit adijcere,atq;ista opinio tanquam verisimili partium voluntati, ac usui communi magis innixa , in foro
recipienda videtur, quia passim videmus quod fratres ad magis sortὰ consulendus ororsi indemnitati modum dotis a patre prescriptum diuersificant; Quare intrat bona consideratio Mamicae de racis. lib. I 3. sit. I 3. num. Ia. , quam sequitur etia Merlin.deIegitim lib. 2.tit.2. qu. II. nu. 3I.& in his terminis myde Dot ea 3. m. Iop. circa medium ubi concordantes,ur scilicet dotans praesumatur magis de bonis ipsius mulieris quam de suis
voluisse dotem constituere, quodque conclusio contraria rigorose attenden da sit ad excludendam eam compens tionem, quae ipso iure fit ex potentia legis , non alteram faciendam ex animo, et voluntate debitoris.
Si vero in hac secunda dispositione nosit expressa causa dotis, sed simpliciter
species vel quantitas data, vel relicta- , et tunc distinguendus videtur actus gestus inter vivos, ab alio per ultimam VO-Iuntatem,in primo enim, cum hic no cxpressa causa sit nullus,vel saltem reserendus ad donationem in dubio semper excludedam,quoties alia causa dari potest , ad quem actus reseratur, hinc proindόvel pro sub stinendo actu , vel pro excludenda donatione iuxta regulam praemictim, venit pro compensatione respondendum, non enim repugnat ut qui de
bitor est dotis in quantitate, pro ea sis ciem tradat iure imaginariae venditio
673쪽
nis, seu dationis insolutum, et e contra. In legatis vero vel alijs actibus per vltimam voluntatem videtur recipiendata opinio Bartali, ac inhaerendum regulae, quia cessat utraque ratio in praecedenti considerata, neque prohibetur soror ex fratris morientis beneuolentia caper aliquid ultra dotem; Et licet in contra rium Vrgeat ratio, quod regula de non compensanda specie cum quantitate, vel λ e contra, non procedat in ultimis voluntatibus, in quibus videmus legatum qualitatis compensari cum legitima debita in corporibus Me G. dicta praesum .
bitum adhue est necessarium, quoniam lex absque facto proprio obligat fratrem qui patris est haeres ad praestandam dotem a patre praescriptam, Attamen istud assumptum non est tutum , quoniam etiam in vitimis voluntatibus non dari compensationem de specie ad
quantitatem, et e contra, magis communem esse testatur, et probat ide Arias de Mesa alios colligens dicto cap. 9. nu- me .4.; Quare decisionem quaestionis pendere dicendum est ex facto, an scilicet aliqua urgeant inditia compensationis inclusiua, vel exclusiua, quae in primis veniunt attendenda ; Illis autem
omnino deficientibus , quod raro est
contingibile, tunc ex rigore regularum videtur tenendum contra compensati
nem, Veru ex verisimili partium voluntate probabilius crederem pro compensatione respondendum esse. Ubi vero versamur in extraneo, quio debitor mulieris ex alia causa, dotem ei det vel promittat , con stituenda videtur regula c ensationis exclusiua, cum haec
non detur in dis sitione debitoris ex causa voluntaria ad plene notata per Mantica sJO Menoebium ubi upra, et habetur pluries sub tit.de legatis super quaestione, an legatum factum a marito ad fauorem uxoris censeatur animo
compensandi cum debito dotis, vel lucrorum , Verum adhuc distinguendum est inter actium gestum inter vivos, et alterum per ultimam voluntatem, Primo enim casu verius est dotem ab extraneo
constitutam, qui sit ex alia causa mulieris debitor culteri pro rata debiti an imo compensandi iuxta consta Anchaoni 7.
Ieg., Meriis. de legitim. dicto lib. a. tit.2. quae t. II.num. 29. , Idque verum etiam si debitum consistat in quantitate, dos autem con sti tuatur in specie, vel e contra, quoniam non agitur de compensatione inducenda ex sola potentia legἰs, ut est ea,quae inducitur ex debito necessario ,sed ex partis voluntate, ut recte aduertit Mantica de tacit.dicto lib. I 3. ti
cum dato alio possibili intellectu donatio semper sit excludenda. Et licet distinctionem inter voluntarium, et necessarium, in contractibus etiam procedere pleriqtie velint deducti per Marcianum disputat. 8 , itaut debitor donans creditori non censeatur donasse animo compensandi cum debito voluntario; Attamen quidquid si doveritate conclusionis, quatenus etiam a
recipienda esset, non obstat in praesenti, dum ibi praesupponitur constare de debito donationis, hic autem agitur de dote , de qua dubium est ad quem titulum reserenda sit. Secundo autem casu dispositionis per
ultimam voluntatem, cum ii reuitabilis sit regula negativa, ut scilicet relictum creditori per debitorem ex causa voluntati a noti compensetur, hinc proinde secus est dicendum, nisi contrariae o, stent coniecturae, ac praesunaptiones, pro quibus consulendi sunt Menoch. dino lib. 4 praesumptisu. Io'. e eq., et Maurica de coniecturib. io.tis. r. cum alijs in sua materia ub tit. de legatis, dii in hac specie nil materia dotis videtur habere peculiare, sed cum terminis generalibus regulanda est; Ac etiam quia cum legarum ex causa dotis abextraneo factum dicatur conditionale, idcirco non debet censeri factum in compensationem eius, quod pure ex alia causa mulieri debeba
Quod autem dicitur de debitore nam Iieris, dicendum quoquc venit de debi tore patris,uel alterivi Cuius de iure pro-
674쪽
xima sit Musa, et obligatio dotandi, nam si talis debitor mulierem dolet per acta
snter vivos, tunc ad excludendam dona tionem censeriar procuratorio nomine
sui creditoris dotasse animo compensandi, seu tantundem exceptione doli, vel de in rem veris retinendi , Si enii habemus quod extraneus qui non est de bitor , nullamque habet causam se ingerendi in dotis praestatione, iuxta aliquo rum sententiam, de qua infra, id censeatur egisse animo repetendi ab eo, qui do tare tenebatur, multo magis id est di Gndum in eo, in quo adest causa, ad quam actus, praescissa donatione, referri potest; Intelligendo tamen sano modo, et quatenus in dotante iusta causa, binaque sides intercedant, ut se in huius
modi onere explendo ingerat, quia nen pe mulieris coniunctus patre absente , vel impedito, aut pertinace, ita charitatis, ac prudentiae partes recte assumere dicatur ; Non est etenim ita cuicumque extraneo debitori concedenda licentia proprio marte filias, vel sorores sui creditoris dotandi, atque ita colludendo cum sponse, a proprio debito inuito creditore se eximere contra omnem iuris,ac aequitatis,et conuenientiae rationem,
ideoque conclusio intelligenda est, vel ubi debitor dotat scientie, et patiente eo, cui onus incumbit, quasi quod ira non prohibendo, mandatum tacite dare
censeatur ad dotandum eius nomini,
vel ubi iusta causa,vt sipra prudelis iudi .cis arbitrio pensanda intercedit, ac alias potius donatio in poenam temeritatis seu
exclusionε delicti in dubio videtur praesumenda.
Dissicultas tamen est, an huiusmodi compensatio praesuppositis terminis habilibus fiat ipso iure, vel ope excepti xis a die oppositionis, quod ad duplicem essectum potest considerari. Primo scilicet quoad cursum usura. rum medio tempore, Et secundo quoad
praeiudicium eorum, qui dicti credito xis erat creditores, Primo respectu quoties dotis traditio facta est dotandae de tempore subsequuti matrimonis in aet te nubili, et in summa congrua, itae tipse creditor dotare obligatus iure cogi potuisset ad faciendum id, quod eius de bitor suo nomine gessisse censetur, trucrio debitore re onondum cstiaeaci sonem usurarum medii temporis , Tum
ex regula, ut in debitis usurarius ad ini.
pediendum cursum usurarum compen
satio inducatur ipse iure,ut lasedec. ος. pari. 9. recent. O saepius in sua mare ria sub iit. de credito; Tum quia siue compensatio inducatur ipse iure, siue Ope exceptionis, attamen quoad emctu de quo agitur sonat in idem, ut scilicet creditor usuras medij temporis a debitore praetendere non valeat, ratione d
li, vel de in rem verso, seu utilis negotiorum gestionis, quia nisi extraneus debitor dotem viro seluisset, ipse creditor, cui dotandi onus incumbebat, usuras dotales pro matrimoni j oneribus soluere teneretur ex dispositione e piata-briter de of ., maxime si est pater, qui saltem ita releuatus est ab onere alendi filiam. Secundo autem respectu praeiudici j exindὰ resultantis creditori creditoris, quamuis famosa sit quaestio, an credito' superueniente debitori contra eius creditorem inducatur compensatio in priniudicium eius, qui sit dicti creditoris
creditor anterior, in qua negativam tenuerunt Franch.decisy 36 quam alijs allegaris late sequitur, et probat Salgad. in
Laurimb.ereritiar. 2.cap. ., Aisrin tiuam vero Canc. Lare. decis 2 f., quam sequitur Rota aptia Merlinum depignor. cis. Ior , et bene in Romana pecuniaria II. Uay I 6 3.coram Verosio decisi 8a. par. 9. reci ac pro Vtraq; multos deducit Gurba obfertiat. Io6.Ac habetur pluries
in dicta sua materia sub tir.de creatu , Aritamen in his terminis quaestio ista no videtur ad praxim deducibilis, cum Ventilari soleat, quoties ille, cum quo praetenditur facta compensatio, non est aliis creditoribus conquaerentibus idoneus , quo posito certe no poterit debitor, qui se praetendit creditorem ex causa dotis
praestitae siliae, vel Amri sui creditoris
liberationem ex beneficio c5pensationis praetendere,quoniam data in eius credi. tore inopia, cessabat obligatio dotandi
filiam, vel sorore quae de proprius bonis
patris vel fratris dotandae sunt non de alienis vel creditoribus affectis, ideoque cum utile negotium gessisse non dicatur , neque legitimus creditor sui creditoris euaserit,hinc sequitur, quod nul-l tenus copensationis Praetensio intrat. Verum
675쪽
Verum & isto casu, utcumque sit, v
niret pro creditoribus anterioribus tu ta anebi opinionem respondendum, dum non uersamur in credito inopinat Esuperuento, cum quo debitor censetur hona fide illico eius debitum compensas. sed in credito amin ato, atque ex causa pure voluntaria prCcurato, quo casa non videtur deesse fraudis, atque col-Iusionis suspicio , ob quam caeteri etiam
contrariae sententiae sectatores concoridant, compensationem in aliorum praeiudicium non admitti; Hanc autem secundam i ationem raro, vel nunquamsopus est deducere,quia Ibi dotare obligatus est idoneus, de Acili consuliturpij; creditoribus, quibus propterea non incumbit nece ira, excutiendi debitore debitoris, ubi vero non est idoneus, urget prima ratio, quae est potentior, et
iovero ad primariam praesentis di-io scursus inspectionem, An scilicet dos
in dubio censeatur data animo donandi, vel repetendi, pro clariori veritatis indagatione quatuor casus distinguendi
sunt, Primo nempe quoad repetitionem, quae matrimonio constante prs tendebatur per dolantem contra patrem, vel aliude iure obligatum dotare Secundo derepetitione, quae pariter constante matrimonio praetendatur contra eandem
mulierem dotatam ; I ertio de repetitione , seu reuersione, quae praetendatur per dotantem soluto matrimonio, quod iam sequutum fuit Et quarto de repta titione , s u resolutione dotis conititutae ob matrimonium non sequutum Cuista etenim distinctione conciliantur multae auctoritates,qus inuicem piignates videntur , sed te vera sunt putius diuersae quam contrariae.
Primo casu, Aut ille a quo repetitiori praetenditur, est pater, vel avus immediatus, siliam seu neptem quamuis diuitem, ac aliunde dotatam dotare obligatus, Aut vero est de alio genere pers
narum, a quibus Ela dos subsidiaria de
beatur ;In primis terminis, nisi prob hilis causa seu ratio concurrat, quae suadeat dotantem rationabiliter vices paternas assumendo, tale munus tanquam negotiorum gestorem expleuisse,admitti tenda videtur opinio Batau l. - . de Am Promissione num. I 2. , quem sequum tur caeteri relati per πινει. delegitim. AELI, Vt reis gulariter dotis fauore illa censeatur ab
extraneo donata, per generalitatem temiis i. Unis. Faucerit C.de rei uxori actum iSecus autem si dicta probabilitas adsit,
quia nempe, absente, carcerato, impedito , vel pertinace patre, alter coniun. eius, amicus, administrator , vel minister, ex instincta charitatis consulendi honestati puellae periclitanti,eam collocet, atque dotem promittat, atque cum
hae distinctione recte conciliari possunt allegati pro donatione cum caeteris eam excludentibus; Cessante siquidem dicti facti circumstantia, quae facit, ut dcta. tio aliam habeat causam quam donationis , tunc pro ista recte videtur respondeiidum, quoniam urget fauor dotis, et puellae, eui adhuc actio sit perest aliam dotem petendi a patre, et in cuius fauo. ris ratione fundata est opinio Baldi
sequacium 1, Imputet ergo suae temerita. ti , ac ignauiae hic dotans, quamuis donandi animum non habuerit, cur absq; iusta ratione in alienam messem apponendo manus,ci.m debitis protestationi. bus sibi non consuluit. Et quamuis aliqui, quoties non agitur de repetitione contra ipsam mulierem , videantur indistincte firmare regulam donationis exclusivam, quasi quod di L positio textus in icto S. accedit solo se uore mulieris procedat, ut inter alios aduertit Manlio dicto M. I 3 it. I 3. nu. 17.; Attamen respectu patris,uel aut immediati aequivocatur, qnoniam induci donationem nec ne, respicit fauoremes vel praeiudicium ipsius mulieris, cui data donatione ius remanet aliam dolenia
assequendi a patre, qui semper remanet debitor, siue illiae, siue extraneo dotanti ac repetenti debere dicatur, ideoque cauendum videtur 1 consideration
In aliJς vero terminis repetitionis ab 11 ijs, qui in subsidium dotare tenentur, diuersa sententia tenenda est, atque nisi urgeant coniecturae pro donatione, illa exclusa, respondendum venit pro repetitione, atq; in hunc sensum bene procedunt deducta per Mauricam ubifupra,
676쪽
altero consequatur, dum non nisi vilica petere pote: t, it aut donatio haec, potius fruorem obligati ad dotandum, qua
ipsius puellae respiceret; Atque ista ut praemisi )est disterentia inter patrem &alios coniunctos , ab illo enim illia qua-uis dotem ex cauti donationis ab extra neo allecuta sit aliam dote petit, ideoq; recte militat ipsius dotatae tauor pro inducenda donatione, ab istis vero, quo. ties ab alio quamuis extraneo dotata est aliam dotem non assequitur, ut supra di c. I 2., ideoque ad hanc distinctione
aduertendum venit, quoniam ita multa contraria reducuntur ad concordiam.
Sit igitur cautus ille, qui partes dotandi alienas silias assumit, in protestan. do de repetitione, pr sertim contra patrem, quam protestationem licitam quo. que censui supra i s. in illis quibus patre inope,subsidiaria obliga tio a lege iniungitur, ut nempe prCtestetur se praebere dotem animo repetendia patre, quatenus ad pinguiorem fortunam deueniat, tunc enim intrat reintegratio dumodo filia dotata superuiuat, quae circunstantia est necessaria, ut paterna obligatio durare dicatur; Siquidede tempore do talionis pater non renebatur qilia inops, de empore vero ui lioris fortunae obuenta no tenetur, quiasilia praedecesssit, cum non debeat cogi dotare filiam, quam non habet. Ista etenim est disterentia inter patrect alios coniunctos, quonia patris obli- 1 gatio nunquam terminatur,sed tantum inopia durante obdormit, itaut sicuti superuentis diuit ijs talis actio eil exerci-hilis per eadem filiam prouisam ad dii. plicatam dotem consequenda, ita ςquius est illam exerceri poste per alios coiiauctos, qui in subsidium praesentaneae necessitatis consulentes puellam temporaliter dotare protestati sunt, quatenus nepe eausa subsidis duret; obligatio vero
aliorum coniunctorum non est eiusdem naturae, nam eo ipso quod mulier est aliunde prouisa evanescit; Vnde si puella
habeat matrem inopem, et fratrem, vel patruum diuitem, non poterit frater,vel patruus protestari de repetitione adueritus matrem, quatenus ditior fiat, nam
de tempore obligationis mater non erat
oblig ta, quia inops, et de tempore di
uitiarum neq; obligata quia filia est
iam prouisa. Verum si ipsemet pater, vel fortius 1 1 alij coniuncti defloratam maritent, ac dorent, non prς sumi dotasse de proprio,
sed animo repetendi a defloratore, ve rius dicendum videtur ut alibi notatur, isto enim casu non obstat ratio saepius considerata, ut scilicet concurrente fauore ipsius puellae intret praesuptio do nationis , ut esset in praesenti, quoniam ita puella dotem a dotante, ac alia a stupratore censequeretur,quod est arusurdum; Siquide diuersa est ratio intervmam casum, et alterum; In primo enim silia quamuis prouisa allequitur aliar
dotem 1 patre sine delicto, sed ex legis
fauore, ac prouidentia, Iii casu autela nostro reportaret hoc duplicatum iu-crum ex turpitudine ac delicto, a quo stuprata quamuis per vim non est omni.no immanis, quoniam in vaginam a IJuitam difficile gladius immitti potest,arq, iniuria quae ex stupro manat, maior est parentis & coniunctorum quam ipsius puellae, cui sus licere debet holaeste prouideri cum unica dotatione , istaquae
controuersia fuit causa ut haec fragmenta lucem acciperent ut supra di c. I a. Quoad secundum casum repetitionis constante matrimonio ab ipsamet dotata, alibi agitur, dictamque dii serentiam agendi pro repetitione aduersus eum,16 qui dotare obligatus est, vel aduersus ipsa minet muliere recte expendit Meriliv.diri aquai . II .num. 24.; Verum isto etiam casu recte admittendam esse contra ipsam mei mulierem subsidiaris do- tantis protestationem notatum est locis proxime supra citatis. In tertio autem casu repetitionis se-I luto matrimonio frequentior est tractatio scribentium, quorum maior pars ad illum casum directa est; Uerum in eo, excepta dote proiectitia, constanter firmari potest regula repetitionis negativa, ac donationis allirmativa, quoties dotans de pacto reuersitio sibi non consuluit,vi est concors omnium sententia,
et de quo pacto, alijsque conditionibus
hiat Iur drso sequemi ac alibi. Advertat igitur oculatus iudex, Vel consulens veridicus ad distinguendos casus, e erminos , in quibus loquuntur Doctores super liuiusmodi donation vel
677쪽
vel repetitione reluctantes, quoniam csi ista distinctione omnia inuenient plana, quoties in contrarium non urgeant niecturae, in quibus certa regula dari non potest, sed ex earum concursu, ne non ex perlbnarum, temporum, et locorum quilitate, aliisque iacti circunsta'
tiis orudentis iudicis partes emunt agetium intentionem perscrutari, aliquas tamen coniecturas congerunt in his te minis Merim. dicta qu. 0. aldi ab eo
Ouartus &vltimus est casus, in quoi 8 r titio, seu verius resolutio dotis per dotantem praetendatur ob matrimo Ium non sequutum, cuius resolutio pedet a puncto, an matrimonium tuerit causa finalis, vel impulsiva dispossitionis, ouae ad fauorem puellae iacta sit per co-
tactum, de quo hic stricte agitur, cum
de dispositionibus per ultimam voluntatem alibi agatur; Si enim matrimoniusuerit causa finalis , tunc Utique importat conditionem, qua non sequuta dispositio evanescit, etiamsi versemur ii eo disponente, qai ex legis dispositione ad detiuo disponendum urgeatur, quoniam actus erit nouus ac integer, no autem antiquus iam ex deficiente causa resolutus; Si vero matrimonium sit ca se impulsiua,tillic dispositio remanetra, ii aut mulier, in cuius fauorem facta est, causa etiam non sequuta retineat vel adhaeredes transmittat rem in dispolistione contentam, ut alibi aduertitur.
Distinctio aute quae habetur in proposito dispositionis factς per ultima volun- Io talem, an scilicet dos suixedat nec Ioco legitimae , non intrat in contractibus gestis ab eo, in cuius bonis puella sperare potest legitimam, quoniam haec non datur in vita, proindeque talis dos contra patrem, vel auum viventem legitimae priuilegia nullatenus habet; Recte autem cadere potest haec distinctio in contractu gesto per haeredem eius,in cuius bonis ius legitimae iam delatur fuit, ut saeph contingit in dote, quae per fratrem patris ii redem sorori constituitur, In hac enim legitimae loco debit nil interest an matrimonium pro causiasinali, vel impulsua adijciatur, cum eX ea ob legitimae privilegium quaecumque conditio ieiecta maneat, ut disc. fruca. bi, cum sit in iure planum.
Quare dissicultas est in dispositione
patris seu alterius ascendetis, qui sum uiuat, Vel extranei, in quo terminus legitimae non intret, Et tunc distinguendo patrem aliosque coniunctos dotantes ex necessitate, ab extraneis vel etiam a coniunctis dantibus ex libera voluntate ; inoad primi generis persenas, siue
dotis constitutio facta sit occasione ce ti et determinati matrimonii, siue simpliciter nulla matrimonij fari mentio ne, statuenda videtur regula purae don tionis exclusiua, quoties actus in caiisam seu titulum dotis sonat, m ex eo quod cum dos non detur sine matrimonio , istud videtur praesuppositum tanquam necessaria conditio sine qua non tex. I. 4. S.I e pact.i. I. s. ante nuptias pro dote, l. in rebus II O l. ipulationem et r.
F. de iur. dotium cam concordans. , Turni
etiam quia dum actus gestus est ab eo, qui dotare tenebatur,potius est reserem dus ad causam necessitatis qu1m volu tatis ac donationis, cum nemo in necessitatibus liberalis existat l.rem legatamssis adimen. legat. , Mantis. dicto tit. I 3. num. S. seq. , Neque huic regulae o stant deducta per Dec. cons. 3s., O Pa FbaLde patria potessar. I. cap. 4 μ num. 69.qui loquentes in terminis dotis constitutae per patrem occasione certi m trimonij credunt,adhuc eo matrimonio non sequuto dotem ceuseri donatam, ac remanere in dominio filiae, atq; cu DNcio parum tamen digestὰ pertransire via detur Iamrc. dicto tit. I 3inum. 3o- qumniam oppositum de iure verius est,ut ali
bi probatur; Aliud enim est dotem 1 patre semel constitutam in ulterioribus 1luptios in eadem quantitate constituendam esse iuxta terminos Atithfed quamuis C. de rei uxor. action. , Aliud vero dotem censeri pure donatam, ut ibi. Et quamuis in proximis terminis d nationis cotemplatione matrimonij etianctae per patrem, recepta et communis distinctio sit, ut attendatur , an comtemplatione certi, et determinati matrumonii facta sit,necne, ut primo casu m trimonium censeatur causa finalis, pr indeque donatio sit conditionalis, secus autem secundo, quando reputato matrimonio tanquam causa impulsiva dos remanet pura,vt in sua materia sub titiale donat. ; non videntur tamen isti termini
678쪽
applicabiles; m quia donationem qui-
clam propter nuptias pro dotis 5 lucr rum securitate pater facere tenetur filio iuxta unam opinionem, sed non donationem contemplatione matrimoni j , qaae semper senat in actum voluntariu, ideoq; termini no sint aequales,cum hic
praesupponatur agi de dote ab eo, qui de iure ad id cogi poterat; Tum quia in
primo casu actus principaliter senat in titulum, S causam donationis regulariter puram, it aut quaerendo de conditi
ne , agi dicatur potius de inducenda limitatione contra regularem actus naturam ; In casu autem nostro titulus donationis n6 est expressus, sed titulus dotis, qui in sua vera, et propria significatione
implicitam regulariter continet condi. tionem matrimoni j, sine quo non daturdos; Quare nisi concurrant coniecturae, vel iacti circunstantias, ob quas induc tur tacita donatio pura,pro istius exclusione, ac resolutione auus ob causa non sequutam videtur in dubio tui hconstituenda regula. ' vero ad extraneos, quorum n Σo mine, ut alias dimam, recensendi sui omnes, quibus proxima dorandi necessitas no incumbat, itautactus aliam non habeat causam, quam assectionis et V luntatis ; Aut constitutio dotis facta est
occasione certi, et determinati matrimo-
xij, aut non ; Primo casu decisio pendet ex circunstanti, iacti, si enim constat
extraneum nou tam fuisse motum ad promittendam, vel dandam dotem intuitu, et contemplatione mulieris,quam etiam viri, cum quo matrimonium erat ineundum, et tunc utique actus dicitur
conditionalis 1, Si vero probabile sit, d
tantem adhuc esse donaturum,quia nempe nullam attinentiae, vel affectionis rationem habeat cum viro, sed unica r lio concernat persenam mulieris, et rucactus est purus importans donationem Puram matrimonio no sequuto duratuis ram ad remin I.Si Mnatarus primo'P-cundo res 'fossis Gnation.obcavs Marica dicto iit. i 3.num. 3o.vers. Si vero emtraneus, et conteri generaliter textus iaricta Lunis. S. accedit de rei υxoriae act.
Ista vero ratione ait Ela sequitur,ut ubidos indefinite pro incerto ac indetermunato matrimonio costituta est, siser ce- statur pure donata, atq; matrimonium sit causi impulsiva non aute finalis,quia inexcogitabilis est ratio assectionis erga futurum virum, qui omnino Incertus est, ac indeterminatus, nisi incertitudo versetur circa speciem non circa genus , quia nempe dos constituta sit pro matrimonio contrahendo cum persena ince ta de certis, puta cum vno de familia , , agnatione, parentela Sec., quo casu c5siderabilis etiam esse potest ratio assectionis erga virum ; Neq; obstare videtur regula, ut dotis promissio habeat i citam conditionem,si nuptiae sequantur, quonia respodetur id procedere quoad promtisonem viro factam, secus autem apsin et mulieri, et quatenus de ipsius
Verum neq; ita simpliciter ista conclusio recipienda venit, humana siquidem ratio, atq; communis usus quemquadocent quod jaepe coniuncti,seu beneu Iς,vel charitatiuae persenae inducsitur ad constituendam alicui puellae dotem sub
fine illarum collocationis in matrim nium spirituale, vel carnale, aliti non facturae erga mulierem in statu liberta. tis minus laudabili vivere volentem Vel quatenus innupta decedat erga eius extraneos hsredes ab ipsis nec cognitos, nec cogitatos ; Neq; generalitas inimS. a erit quidquam mouere debet, periscutit namque solum fauorem mulieris, ac matrimonis, ut uno inessemato aliud
contrahi valeat, atq; ad hunc effectum recte capieda est dicta textus dispositio, siue ad alia effectu reuersionis dotis soluto matrimonio, quando adimpleta conditione, ac assequuto fine dotandi,
dos essecta est libem mulieris patri in nium ', Sed ut id, quod expresse datum est pro dote, debeat penes mulierem,Vel
eius haeredes manere perpetuo non dori id nullam habere videtur iuri vel arilui talis rationem, imo rationis, et verisimilis intentionis repugnantiam manis
stam Neq; textus in dicta l.si donaturus obstat, quin imo hunc discursum rem
comprobare videtur, quoniam exigit veritimilem disponentis voluntate ,
quod alias esset donaturus, et sic quod actus principaliter sone i in donationem
679쪽
puram, non autem in titulum dotis, quamuis iste pro causa impulsiva ex pri.
Ideoque decisio regulanda videtur ex facti circumstant ijs, ex quibus qualis fuerit intentio donantis desumatur, ut an essecta sensus est I.Consulti in ae Lydonaturusitarcunstant ijs vero, et coniecturis deficientibus recurrendum est ad verba, cum quibus dispositio concepta est, an scιlicet dotis titulus, ac no- naen, substantiae, vel potius executioni dispositionis adiectum sit. Licet enim in hac verborum figura vis non sit constituenda, sed in substanti I veritatis, attamen id intelligendui est, vel ubi coniect irae contrariae veritatis vrgeant, quae verborum cortici debent praeualere, vel in dispositionibus per ultimam voluntatem, in quibus conditiones incertae quomodocumque adi j-ciantur, siue si bstantiae siue conditioni semper faciunt dispositionem conditi natem Non se est in contractibus, in quibus ea sola conditio facit actum conditionalem, quae substantiae adijcitur,ut ibidem; Atque ista videtur disserentia inter unum casum &alterum,inter quos alia item solet assignari ratio, quod ne pe in actibus inter vivos,faciens sibi debet imputare cur apertius legem non dixit, ideoque in dubio contra eum sumenda est interpraetatio, non sic est in ultimis voluntatibus, in quibus lex coni, miserando testantium angustias, benignissime illorum voluntates ad hqredum fauorem interpraetatur, ut quo minus fieri potest eos grauent, istaque opinio videtur in iudicando, & consulendo recipienda, tanquam aequior, ac facientis verisimili voluntati, viasque communi magis adaequata, quid qu.d in sopitistica disputandi ratione per scholasticos attento literati legum rigore dici posset, sub censura tamen purgatioris iudicii; Qiae tamen Omnia intelligenda sunt in
dubio, & quatenus non adsint pacta in contrarium de quibus habetur dis urssequenti.
Quo nomine dos constituta eenseatur de de quibus bonis, An scilicet de propriis, vel ipsius dotatae, si1-ue an proprio, vel administrato. xio nomine; Et ubi per patremo, An, ut sitisfieret paternae obligationi, vel tanquam ab extraneo,ad effectum inspiciendi, An dos dicatur profectitia, vel aduentitiata, Et de effectibus exindo resultantibus
, t I Pater vel avus censetur dota es, in sua obligationifati faciat. 3 Ampliatur in omnibus casibus in quibus
4 manda id procedat in auo. 1 id in Alia vidua secundam dotem ha
6 Proeedit item principalis conclusio de quanum. a. etiamsi state sit adminin tor bonorum ae . et alud accedente contraria patris declaratisne poIt dotem cιχsi tam ,Et quid F dos eonfit με in capitulis mari Dimonialibus in iis perseeipturari priuatam deinde declaratio Gaeis in umentia. 2 Et quid υbi ab initio πιυμ declarat do
tare de paternis, et maternis.
9 An renunciario alys bonis per Aliam factus . Ob et . I o Proeerit conclusio principalis etiamsi dursi excesua, et paternam fui mi
xi Etiam in donatione propter nuptias. i x Vbi pater disinguit summas , cessat cou eo , G quid usi aerat pro omni, et
toto eo, dic. an in dicta rite censeantur inclusa bona materna, vel ' pria mulieris.13 Si pater Onam Asiam dotauit expresude paternis, et maternis, isn dos conis simia astra lia censeatin eodem
680쪽
ι- dos consituta de bonis propus sis.11 SFs ira i ta stituit dotem de proprio , et delude pater fluit, censetur hi oluere de bonis propriss Asiae.16 Ouid υbipater conitituit dotem non ge
nero , fedi siliae, et qua At disse
rentia inter hos casus.17 Concitisprincipalis non procedit in patre naturali dotante Aiam basa
18 Daων regula generalis quomodo concta. o cum ampliationibus , et limitationibus sit intelligenda. 1; Patre dotante Aiam pratam a pratore dotandam , an procedat conclu-
ao Accedente declaratione, vel obseruantia fortius procedunt notata supra nu
a I Si pater consituat dotem de paternis, et maternis, Osoluat partem, illa censetur priis uuta de paternis etiamsi
filia maternis renuntiauerit, qui Marenunciatio non obrias.
22 Praesemptio in qua scindaturprincipalis
Gnclino, vi dos censeatur constitu ta is paternis, an At iuris tantum , vel iuris, et de Iure. 23 uid Ceniat dicendum is auo mediato, veι aliis ascendentibus. Ση. Patre , et matre Amul dorantibus tensetur maternam obligationem e esidetosfriam. etfub alariam,et quanae, aleatur que principalis .as atrid in aste promsa per matrem,et eius fili, qui is tres dotanda. 26 Vbifola mateμ dorat, an censeatur δε- tas desuo , vel animo repetenuia υiro , et atys, o c. 27 De dote consituta perfratres, censeatur de proprio,Vel de bonis i uisororis , siue aliorum ad quos pertonet onus dotandi. 28 Sifratres tamquam haeredes patris enmstituant dotem, ad qua oluendam bona paterna non fusiciant, an t neantu upplere de proprio. 29 Haeres cu bene is inuentari' numquam in Regno Neapolitano tenetur de
proprio eius proprio nominese obh-gauerit nisi expressὰ renuntiet icto beneflcio. ao Sed quia de iure communi , an haeres id obligans de proprio gaudeat die Iob nescio. 3I Patre, et fratribus dotantilus fratrum obligatio censetur sub aerari seis Ad tesseris . 32 De dote consituta per paratium et allax coniunctos , A censeatur de proprio, vel admis Iratoris . 33 Et e pariter quid dicendum de do re coχ Ltituta per extraneos, u de proprio,ves adminii iratorio nomine censeatur praesertim in tutore, O c. 34 Si ad iniurator tonsi at dotem nomine administratoris , sed bona admini inta nonsi clan au teneaturis' plere excessum de ρroprio. 3 s auid de dote consitura per coniuges c muni siliae in tuis locis, in quibus es
inter e societas bonorum. 36 De dote constituta per matrem animo releuandipatrem, et messe Iiis virum ab onere , ὼn consitutis valeat, et
deust Iibus inde refiastantibus edi 3 7 Dor data a patre dicitur profectitia etia- lia non sis in potesare. 3 8 Donatio inter patrem Aliam sub inritur in causam dotis.
39 Etiam pro dotis augmento, et quid si nosequatur matrimonium.
o Dos donata fluae dicitur aduentitia . r An pater habeat ti aedictum in bonis ab ipf donarii Aio . 1 In dubio dos censetur potius profectitia. a Gaudo pater censeatur dedisessi, bona iure pecus vel iure donationis. 4 Au O quaudo resultet donatio ex II mlatione doum reddi siliae.
6 In eitur donatis etiaWpat, si puletur jeddi bi in reliquis inmus, quo datiosa 4 Idem in augmenta dotis eorsante matriamonio per patremfacto.
8 MAiose ipsam de bonis pateram aestat, et Abi sipuletur mire praesente O
non cout dicente, a Mue inducitur donatio.
cui de iure, et Ueris ebs donationem non induci, ac referuntur tenentes