장음표시 사용
461쪽
posterior est praeceptorisque auctoritas discipulum Neronem adeo permovit, ut ad Nili fontes ablegaret nonnullos' Sed huic sententiae infra VI, 8, 3, in his diat. Q. non favere videntvryan non legit scriptores ex parte multo se antiquiores , qui hoc memoriae mandaverant, praesertim Posidonium, qui ita, Cleomede Cycl. theor. I, 6, testante, sentiens apud Strabonem XVII, pag. ii 59, ait, Eratosthenem hoc ab Aristotele , cui hoc etiam ab auctore Vitae Pythag. ap. Photium cod. CCXLIX, p. I 3aa, vindicatur, sumpsisse, Aristotelem a Thrasyalce, hunc ab sub quo fortasse Archelaus physicus latet, hunc denique ab Homero , cui tamen illa sententia male vindicatur propterea quod, Od. δ. 58i , Nilum appellat λοπετεα ποτο Οὀv, quia ei hoc est epitheton ornans o malum fluviorum. Neque prima haberi possunt IIori in ΙIierogl. II, ai : Oμ οι γεvovτοα κατα τον
αυα6ασεως τού Nε ου κβαρον , propter in Certam scriptoris aeta
tem. Potiore iure princeps huius rei auctoritas debetur Democrito, tanto maiore quidem illo, quod non solum veram causam ascensus Nili in nive quaesivit, sed aliis penitius in rei causam, recte ab etesiis, qui nubes eo Cogunt. DrcesSi tam Penetravit,
sicut, qui eius vestigia legit Callisthenes. Cf. Laurent. Lydus I. c. videatur Anon. ad calc. Herodoti , p. 789 ; Diodorus Sio. I, 39, ibique Messe ling, quorum veterum scriptorum ille figatharchidem Cnidium quoque inter eos refert, qui recte de Nilo senserint, inter quos praeterea sunt Arrian. Ind. cap. VI, 6 ,
Aristides in Orat. de Nilo L II l, p. 589; Plinius Ilist. Nat. V,
io; Athanasius Vit. Anton. cap. 3a, p. 655 , t. II; Scholiastes A pollon. Rh. I, 5a8; Zonarae lex. in i riat t. I, col. 89o; Liban. orat. t. II, p. i 8a ; Gellius N. A. VIII, a, incredulum Herodotum II, Io, laxans, et alii quos vide apud Is. Voss. de ili origine c. ii , et apud cl. meren, Ideen t. I, p. 337 , inter quos insignis est Lucanus, qui quam Seneca plus hic sapere videtur, Pharsal. X, 258.
Oceano pasci Phoebumque polumque Credimus : hunc calidi leligit quum brachia Cancri, Sol rapit atque unde plus, quam quod digerat aer,
quem potius hoc debere reor suo scriptores legentis iudicio , quam Neronianae legationi , quue rem ad liquidum perduxisse non videtur, sortasse propterea quod iussa erat exquirero Nili sontes terrestres quos uullos postrat iuvenire, de coeleati aqua.
462쪽
AD NAT. QUAESI'. LIB. IV. rum sonte nota cogitans , ut colligitur e silentio secipiorum , qui eertiores istius rei hac legatione facti rem non poterant ignorare, ut Dio Cass. LXX, V, i 3, et Fronto, qui in Epist. ad Caes. I, 9, p. 6i : α Requirant, ait, ut Nili caput, ita nostri amoris originem ν, unde, legationem illam fine sui itineris voci esse potitam colligitur. Cf. Granger, F. p. i , et Epit. Culin. Bructi Itin. L I, p. 3 i5 et Noti t. II, p. t 34. KOELER.
464쪽
Disserit, quid ventus. Democritum refellit, qui eenset ventum esse quum multae et eonsertae atomi in angusto inani ita se comprimunt, ut supersundantur. Igitur ventum fieri potius , partim a fre a sole extenuato ac diffuso, partim, quia aer animal est, et vim se movendi ae stabellandi habet. Tota deinde doctrina ventorum, tam communium XII, quam provincialium. Declinat denique sub sinem suo more in hominum mores, qui ventis ade lodiendam caeli terrarumque temperiem , ad prudentiam comparandam et noscenda transmarina a Deo datis, ad bella , ambitionem . et avaritiam abutimur. Vnde in incerto Ponit, an nasci magis ventos , quam non nasci, profuerit: quod de Iulio Caesare Livius olim dixit.
465쪽
LIBER QUINTVS.I. Ventus est fluens aer. Quidam ita definierunt:
Ventus est aer fluens in unam partem. ΙΙaec desinitio
Ana. Quid sit ventus quaerit, Pro potiitque desinitionem , de cuius excellentia disputatio brex is sequitur. Nam quibusdam illa non satis accurata videtur, additisque aliis vocibus emendatur ἔ quibusdam vero Placet. E quibus Nostrum esse veri simillimum est; quamquam nil expresse statuit. R I. Et Bouil. Ventus est fluens aer. Sic primus Anaximander ventum desinivit, auctore Plutarch. Placit. Phil. IlI , 7 . p. K27 ; III , 32 . ed. Πω en. Sequuli eum sunt omnes reliqui. Aristoteles, Meleorol. II, 4. R L Quidam. Stoici ni aliquis suspicari
possit e Plutarcho, mutationes loco Tum cognomina veritis e Stoicorum opinione peperisse scribente παυ τυευαδ αμος ειυat ρευσιν. et ex Cicerone , qui e mente Stoicorum de
Natura Lyeorum. libro II, cap. II, 39. ait: AD GDeus huc et illud Mentos esseit. Cf. de Divinatione II,
44. Illorum desinitionem venti alteri
Praeserens Seneca argutatur. Nam aFr quamvis minimum agitetur, sem Per tamen ventus erit, ad quem definiendum fluor aut motus in unam Partem. accedat non erit necesse, quum ad venti notionem non requi- Tali/r, quorsum seratur, aerque in plures partes versus moveri possit ,
ut in nimbis animadverti potest. Sussieii igitur dcliuitio iam supra ce Plut . Plac. Philosoph. III, 32 , allata, quae inter philosophos graecos Anaximandrum habet auctorem , qui dixerat, Aγεμον ειγαι ροὐ tu ειρος,
466쪽
L. ANNAEI SENEC)Evidetur diligentior: quia nunquam aer tam immobilis est, ut non in aliqua sit agitatione. Sic tranquillum mare dicitur, quum leviter commovetur, nec in unam partem inclinatur. Itaque si legeris :Quum Placidum Mentis staret mare:
a scito illud non stare, sed succuti leviter: et dici tranquillum, quia nec huc nec illo impetum capiat. Idem
καὶ in Ovῖ Otafivo,v. Causam venti quam
illi simplicem faciebant Anaximander nempe solem, aerem ipsum Anaximenes , Anaxagoras ex his duplicem sumpsit, tum solem, tum Vaρο- res , et rectius, quum hi maximam Partem Sponte surgant. Omnes tres tamen in eo conveniunt, ex mutata aeris densitate aut libramens sublato oriri ventum. Hanc causarum con iuuctionem videtur quodam modo exprimere voluisse Secundus in Sen. tent. P. 64 , opusc. Mythol. Gall. Ventus est aeris Perturbatio, mobilitas aquarum, siccitas Ierrae. His a Platone
nihil gravius ac diligentius accedit: eius enim dictum Nωρ πιγνυμ ovaυ χαι διακριγομενοv πνῆύμα in Timaeo l. X, p. 342 ; es. 368 , tenue est prioribusque potius demit aliquidquam addit. At eni in ipsa rei ratio illis tale quid addere vix patiebatur. Vnde plurium mullo aut meliorum exspectationem facit ne ipse quidem a Rufili opsio allegatus Aristoteles Ne . teorologicon lib. I, 33, ventum ἀεραρεουτα appellans. Aliam quidem iniicit, Meteorol. II, 4, sed quam aliorum definitionem esse, significat verbis Tiυες λέγουσι, Tov ἀέρα κινου- ρογον αγεμου ειναι, quam repetit Top. IV, 5, 3 2 , at alibi eam neque emen.
dat neque amplificat nisi quod arum
significanter aliquo auctam suam
facit auctor de Mundo 4, verbis r Avεμος ουσίου ἐστι πλῆν αερ πολυς ρέων mei α ξος. Sequaces sunt Latini, ut Ennius in Annal. III, p. 53, edit. Ηessel: Ventum, quem Perhiἷent Graii genus aera lingua. vitruvius I, 6:
Ventius est aeris suens unda cum in incerta motus rediandanIM. Varro de
Ora marii. ap. Servium ad virgil. R39. qui, nihil υenti, ait, ut docti
dixerunt, nisi mtillus aer fluens trans-μersus , et Arnobius ad ersus Gentes lib. Vt, pag. 3 96 , ubi omnes Uentos dicit aeris esse suorem Pulsi et mundanis rationum concitati. Icoel. Quum placidum υentis staret mare.
Ille versus est Virgilii Ecl. II, 26, tibi recte argutantis philosophi sequerilia verba esse declarat Heynius. R I. Diei. Sie boni codd. At antiquiss. edd. et duo palat. exhibent, et Mei
tr. Vtrumque bonum est: nec multiam refert, mare dicas tranquillum,on pro tranquillo habeas. I k.
467쪽
et de aere iudicandum est, non esse unquam immo
bilem , etiamsi quietus sit. Quod ex hoc intelligas
licet. Quum sol in aliquem clausum locu in insusus est, videmus Corpuscula minima in adversum serri, alia sursum, alia deorsum, varie concursantia. Ergo
parum diligenter comprehendet quod vult, qui dixerit, Fluctus est maris agitatio: quia tranquillum quoqtie agitatur. At ille abunde sibi caverit, cuius haec definitio fuerit: Fluctus est maris in unam par- lem agitatio. Sic in hac quoque re, de qua quum
maxime quaerimus, non Circumscribetur, quia ita se gesserit, ut dicat: Ventus est fluens aer in unam Partem ; aut, Ventus aer est fluens impetu, aut vis aeris in unam partem euntis, aut Cursus auris aliquo concitatior. Scio quid responderi pro definitione altera possit. Quid necesse est adiicere te, in unam si autem fluens aer 8 Vtique enim quod fluit, in unam partem fluit. Nemo aquam fluere dieit, si tantum iti tra se movetur, sed si aliquo sertur. Potest ergo
tim sol eonenrsantia. Bene veniret noseiebas, tiretimseriptio in is comparantur Lucret. R. N. II, 4 3: tra quosdam limiles. Botiat. Contemptator ertim qutim solis lumina Indria fg moων - Η. e. sἰ aquaeotim a Insertim fundum rauios me palliculis is motus est ut non e eir- neia domorum , Miala minura modis euio quodam aul superficie qualibetmiatii pej in ne υMaia corpora mi- ulla exsil al, sed priorem posterior Meri radiorum lumine in ipso. . Com- loco dimoveat, dum posterioris lo-prehendere hic ut graeeum περι α - cum prior oeeupal. Aliis verbis: suus eris, est definire cs. u. 3 . Quod cuique particulae locus; sed et omni- deinde, s 4 , occurret formula, reser- hus universe si inpiis trietis tantis nam tur, imprimis ad verba istibus aliquid spatium quo omnes illae constientur delinitur, aut algaifical externum de- considerare est mod in tot partes sinitionis. Cons. Neiraeceium ad Ansq. dixisum, quot in gullulas unda, Bom. IV, 6, 3s. A l. modo indi isum . Atqui intitus quo- Commehendet. Nempe intra limi- que duplex esse potest ratior nunetes. Sensus igitur etου eomprehendere enim si ut miatetit. suum quaeque est inire , Gall. de,mr. Nam desi- locum particulae, non mulata cornis milio est aliquo modo isti ius rei, muni omnium sede ; nunc autem ut quam ad quid referre maxime conis auum quaeque locum servantes inter
468쪽
aliquid moveri, et non fluere: at e contrario non potest si uere nisi in unam partem. Sed sive hae brevitas satis a calumnia tuta est, hae utamur : sive aliquis circumspectior est, Verbo non parcat, Cuiu Sadiectio cavillationem omnem poterit excludere. Nun Cad ipsam rem accedamus, quoniam satis de formula disputatum est. II. Democritus ait, quum in angusto inani multa sunt corpuscula, quae ille atomos vocat, sequi ven-εe, spatium universis commune non
servent. Si prius, intra se moventur ι si posterius, aliquo deseruntur. A. Non rudest fuere nisi in unam partem. Ilane, αν pietίας etiri Iγαι consulationem, Senecaὰ haud ita
absurdam visam , nos eo sensu Pro
hamus, quod non plus sἰgnifieat ostiens in aliquiamia partem quam Tostiens. Quidquid enim stili, si merito suens id diealue, alicunde, aliquo, aliqua fuit: id Nostro dicium
nullus potest negare. Sed nunquam vere suit aer, eo nimirum sensu quo
aquam siuere intelligi,. Quid enima,t suere Z Sequi inclinatatum teris rarum deelivitatem, iubente vi cenis tripeta nee inniti fuga salis repugnante. Nam in hoc aquarum miras iditas quae vox diu pro liquidistas. quod hodie magis placet, in
usu sui sita est, ut centripetae cenis risuga non repugnet, deseraturque
rapidissime instabilis lympha declivi alveo. Sed quid ii V aere, quid invento simile est y Nolandum tamen hane vorem saepe apud Veteres de ventis diciam. Vid. in se. ad cap. 8, uot. 6, de suere. Bouil. Formi la, desinitione . destiletid; ratione. Sie tituntur et lurisconsulti m. e. e. ap. Cic. de Osr. II, 3,
semesae Aritili de dolo malo sunt
desinitiones et verborum solentatum praeseriptiones. MAI. I. Aso. Continuatio. Demoeriti sententia exponitur. AhLDem Mitris ait. Demoeriiἱ hoe sta-gmentum insigne uni Senecae aeee iaptum reserimus , servatum Ex ut misi leo, quod vocant, systemate. cuius inveniores, Leucippus et mismoer;tus , ab ArIstotele passim sub nomine physiologorum , e. e. Phys. Iv, 6-s, celebrantur: Epieurum au. to in hane doctrinam atomis s liguris Aristo l. de Gener. et Corrupi. I, 56ματα αδιαψaeta voeai nixam imitatum erae eonstat, Lucretἱo apud Romanos interprete. Pulsu, mixtura, situ et positione atomorum veni oriri demonstratum iverunt, tam insiliet lamen successu, ut Aristot ne verbo quidem opinionis absurdae meminisse opera dignum eensuerit, ubi de veniis l. l. exposuit. Caeterum saniosissimis Cartesii vorticibus prae. lusisse sic lana Leucippum eiusque asseelas monuere bostrates IIuie et B le, observante B cxor, ni se erit. Philos. I, p. 3 176. CL ei doctiss. Aiale et Deger do, in seleelissimci opere Bis esse de la Philo sophie . t. II. In restitatione huitis sententiae non alienum fuerit, morinere, Democritum saepe male in-
469쪽
tum. At Contra , quietum et placidum aeris statum es Se , quum in multo inani pauca sunt Corpuscula. Nam quemadmodum in sero aut vico quamdiu paucitas est, sine tumultu ambulatur: tibi turba in angustum Concurrit, aliorum in alios incidentium rixa sit: sic in hoc quo circumdati sumus spatio, quum a exiguum locum multa corpora impleverint, ne CeSSeest alia aliis incidant, et impellantur ac repellantur, i inplicenturque et Comprimantur, eX quibus nascitur Ventus, quum illa quae colluctabantur, incubuere , et diu fluctuata ac dubia inclinavere se. At ubi in magna laxitate corpora pauca VerSantur, nec arietare possunt, nec impelli.
tellectum esse; quapropter cautio non est dimittenda. Quam infeliciter et iniuste, ut hoc exemplυ utar,
PI inius Naturalis Historiae libro VII,
cap. 55 , Democritum exagitarit, notum est: nimirum in eo suit Plinius ut Democriti dogma , corPora quae
secundum formam externam, sor-
maliter, ut tiune loquuntur, perierint, reviviscere, irridereti quum tamen de atomis nulli eorruptioni et deletioni expositis sermonem suisse in loeo nunc deperdito, tolum Democriti systema docere debuisset. Similiter videndum est, ne Seneca sublilitatem Democriti nom recte ceperit I quippe qui non solum motum, sed silum quoque et positionem θέσιν χαι τα tu suis atornis tribuerit. Aristol. de Gener. et Corrupi. I, 4. Phys. I, 5. Respondere forsan P luisset Democritus, at in nebula etiam motum aliquem observari, quem quidni ventum vocare velis et similia. AhI. In hoc quo eircumdati stimus Uatio. Nou ut obvium est putare, ατα. σφαῖρα aeria quae globo circumdataeSL. terrarumque est quasi tegurneu et vestimentum, sed spatio nudo atque vacuo, inani, ipsissimo et praυ si quo Veteres, a quo praecipue Stoici , tantopere abhorrebant. Neque is horror Obstat quominus de inani intelligas. Nam h. l. inanitas abstractio est pleni, quum de ανυ - οἴαψα sit sermo, qua si locus subito privaretur tibi illa est, inane fieret. Rouit. Alia aliis ineidant. Nempe corpora comoribus, istis atomis, muασιυωιαρέτοις. Vix dubitari potest, hanc
Democritum resutandi rationem e Posidonii, aut certe Stoicorum Ne teorologia, sumptam esse, tripotequos plus minus cum Peripateticissensisse eonstat. RuM. InclinaMere se. Qui motus apud Epicureos appellabatur technico no mine clinamen. Bouil. In magna laxitate. In amplissimci
spatio ubi libere sese extendendi et quasi dilatandi iacultas est , tibi
hinc eo et inde huc vagari licet ι
470쪽
III. Hoc salsum esse, vel ex eo colligas licet,
quod tunc interim minime ventus est, quum aer
nubilo gravis est. Atqui tunc plurima corpora se in
anguStum contulere, et inde spissatarum nubium
gravitas est. Adiice nunc, quod circa flumina et lacus frequens nebula est, arctatis Congestisque C OPPOribus , nec tamen ventus est. Interdum vero tanta
caligo effunditur, ut conspectum in vicino stantium eripiat: quod non eveniret, nisi in parvum locum corpora Se multa Compellerent. Atqui nullum tem-Ρus magis, quam nebulosum, Caret vento. Adiice nunc, quod e contrario venit, ut sol matutinum
nulla atomo occursante et ad elinamen faciendum cogente. Clinamen vero est quod vernacula saepe DNn- Cupamus in eoude, ubi nem areela linea ita deflectitur, ut, quam modo viam res mota sequebatur, haec cum illa quam mox Sequutura est, angulum formet. Botiri. Arietare. Iam non semel notatum Pro Mehementer Percuterer ab ariolequi cornu graviter serit, vel a ma china bellica quae muros subvertit. Arietare enim in re militari techni-
eum vocabulum est, idemque sonat cum τω moenia impellere. Bouil.
III. Asta. Democritet placiti confutatio . ex hoc quod quum aut maxime nebulosus est, minimus veniussit. Atqui si Democritus vero opinio nem suam inseruisset, deberet res contraria evenire. Bouil. Conrulere, vulgata est, et ea haudinata. Fuit quum arbitrarer legendum esse, eontiadere; nam de impetu, quo illa corpora coarctantur, Sermo est. Se conferre occurrit c. 42 fin.
et quidem sine impetu. Sed vulgatum bene tenebimus. Ruhk.
efinditur in o unditur. Sed quidni
caligo e inditur, se. ex ista frequentinebula, dici possit, quum tenebras undere in usu fuerit, v. c. RP. Valer. Flace. VII, 566, ubi Vei rus quoque titillatione critica molus viatigat. udere mutatum ibat in o
dere , Bumanno tamen recte reisa gente. MLI. Nullum tempus magis , quam ruta Iosum, caret Mevio. Exempla rei sane
verae iam dedit; potuisset et quaedam adiicere. Sed haee nihil ad nostrum propositum. Hie argumentum refellemus, quod proferri facile potes . Nempe maximum ventum calidissimis temporibus subito Surgere, quum tempestas derepente oritur.
quam debet fulmen comitari. Sed tunc non nubilosus vere aer dici potest nebulae quidem non paucae tu caelo, sed subito glomeratae et tuncessundentes se : nubilosum hunc NO-ster esse inteIligit quem nebulae pellis