장음표시 사용
531쪽
Ηine Sinae veteres qui Deum simpliciter ignotarunt,
nec Dei starum, nec Naturalistarum numero adscribi pomsunt, etsi vitae honestae necessitatem agnoverint, & virtutis culturam maxime commendaverint, eamque philosophi ipsorum omni studio promoverint, quo vel Christianorum plurimos in ruborem dare possint. Vitam enim honestam cum religione non esse adeo connexam, ut absque ea esse
non possit; patebit suo loco luculentius. s. s 33. Quamam Deista cassi tribuit , quae providentia Hvina tribuenda
Desia cassismi. Etenim Deista negat providentiam divinam f. s a 9 Arri M. consequenter & gubemationem hujus universi g. 9aa.
para. I. Theol. nat. 9 , atque adeo directionem actionum . creaturarum ad certum finem c g. 899. pari. I. Theoc nat. . Quoniam itaque effectus , qui in mundo contingunt per concursum causarum alterius gratia agentium, directioni divinar subesse negat, iidem vero ex parte caUsarum n
turalium casui tribuendi g. 46o. ; Deista necessario casui tribuit, quae providentiae divinae tribuenda sunt.
In hoc Deista consentit cum atheo , quod casu eveniant , quae providentiae divinae tribuuntur. Etenim atheus non minus negat dari providentiam divinam 3. 46 3. , quam Deista g. sa9. . Quamobrem quae sublata providentia dia
vina tolluntur , vel ponuntur ; eadem non minus Devia, quam atheus negare Vel affirmare tenetur. Ex parte camsarum naturalium admittendus omnino casus est, non vero
ex parte Dei 3. 46 a.) , quamdiu providentia divina admi titur , cujus directioni subsunt, quae ex parte causarum secundarum casu fiunt. Quodsi ergo tollatur providentia divuna, admittendum omnino est, casu quaedam fieri in unia verso, cum nulli eventus spectentur rus ex parte causarum naturalium. Pone Igitur Viatorem sulmine percussum perire in via: casui hoc tribuit atheus, casui tribuit Deita. Pone Dissilirso by Cooste
532쪽
Pone grandinis furore perire fruges: casum accusabit atheus. accusabit &Deista. Ex praecipitantia tamen statuunt, qui propter hunc consensum atheismum miri Deismo eonfun-dnni g. sa9. . Falluntur adeo, qui contendunt, atheum ultro admittere Deum istiusmodi, qui non curet res humanas. Qui enim Deum nullum admittit, quemadmodum iacit atheus eum existere negans f. 4 II.); nec concedit d
ri Deum, qualem sibi fingit Dei sta.
s. 336. Iuxta Deipam fortuna non suspromidemiae disina, sed Cis fanaxaeafui. Etenim Deista negat providentiam divinam sa90, juxta De adeoque nihil, quod in mundo evenit, eidem tribucre sum no potest. Quamobrem nec fortuna eidem subesse potest ex providen i ejus hypothesi. 'usae erat unum. sed casei Ad fortunam reseruntur effectus casuales homini mali, vel boni l. 46s . . Quoniam itaque effectus c stales casui tanquam causae tribuuntur g. 46o. , cui ex parte causarum secundarum locus est in hoc mundo adspectabili f. 46 a.); fortuna , quae providentiae divinae non subest ex hypothesi Deistae per demonstrata, subesis nequit
nisi casui. I odero alterum. In hoc denuo eum atheo consentit Dei sti f. 466. , ob ra. tionem modo adductam not. f. 33s. Quicquid igitur homini vel honii, vel mali obtingit; id omne ad casum reis
fert Deista, ex cujus sententia Deus Parum curar , utrum homo sortuna utatur secunda, an adversa. Unde hac in parte non melior Deime, quam athei conditio. Quan-rum noceat communis iste atheorum atque Ded arum error selicitati hominis, suo patebit loco, ubi hujus indolem deis claraturi sumus. In gcnere enim notandum esse, quam statheismus atque Deismus nocuus humano generi, non rectius intelligi, nisi principiis philosophiae practicae intimius Perspectis. Nemo igitur miretur, quod hic non demon. Tit a stremus. Disit iroo by Cooste
533쪽
stremus, quantum naceant circa Divinitatem errores. Ea hic traduntur, quae penitus intelligi possunt: quae vero alia insuper principia supponunt, ea suo reservamus loco.
, s 37. De mus eis misia admittere tenetur iusserentiam inter actiones ma- non tollat ου bonas, quatenus moralis spectantur , seu ex eo, quod ne moratiratem gatur providentia, inferri nequis, in actionibus homixtim id actionum. ris nultam dari boni ac mali discrimen. Etenim Deista n
. gat providentiam Dei, quem existere concedit s. 3a9. . Negat etiam atheus dari providentiam divinam j. 63. & hoc tamen non obstante admittere tenetur differentiam inter actiones malas & bonas, quatenus moraliter spectantur . 3oo. , adeoque sublata providentia divina non to litur differentia inter actiones bonas & malas moraliter spectatas. Devia igitur hanc differentiam admittere te
Probatur etiam hoc modo. Ex eo, quod negatur du. ri Deum , inferri nequit in actionibus hominum liberis nullum dari boni ac mali distrimen s 3 oo. ). Quamobrem cum ex eo, quod non detur Deus, necestario sequatur non dari providentiam divinam g. 463. I nec ex eo, quod non detur providentia divina, inferre licet, nullum e se in actionibus hominum liberis boni ac mali discrimen, consequenter Deista, qui providentiam divinam negat f. Iz9. , admittere tenetur differentiam inter actiones bonas& malas moraliter spectatas. Independenter ab eo, quae de atheo demonstrata, prinpositio ptaesens ostenditur hoc modo. Actiones malae internae , quatenus moraliter spectantur, animam ejusque statum reddunt imperfectiorem g. 374. para. I. Ttia. nat. , di malae extentae , quatenus itidem moraliter spectantur,
534쪽
corpus & statum nostrum externum reddunt impersediti rem β. 37s .part. I. T GL nat. 2, atque adeo ex adverso b nar animam, corpus & statum nostrum externum persediti
rem reddunt f. 3 34. Psch. empir.2. Quoniam haec differentia actionum & a posteriori agnoscitur, & a priori d
monstratur independenter a providentia divina; ex eo, quod haec negetur, inferri nequit, nullam dari actionum moraliter specitatarum differentiam. Quamvis adeo Deissa negat dari providentiam divinam, hoc tamen non O stante differentiam istam admittere tenetur.
In exemplis res adeo manifesta est, ut in dubium revocari nequeat, nisi quis praeJudiciis occaecatum possideat animum. E. gr. Cibum capere ejus quantitatis & qualitatis, ut sanitati & vigori corporis conservando susticiat atque inserviat, moraliter bonum dicitur: in capere cibum ea quam litate & qualitate , ut sanitas & vigor corporis destruatur, moraliter malum censetur. Haec disserentia a posteriori patet, & ex iis, quae naturae hominis insunt, quemadmo- dum in philosophia practica clarius elucescet, demonstratur, sive supponas dari providentiam divinam, sive nullam dari sumas. Error itaque de providentia divina non obstat, quo minus eam agnoscat. Atque ideo intrinseca actionumnonestas & turpitudo per Deismum minime tollitur. ' ' ,
. s 38. Quoniam Deista admittere tenetur differentiam inter is ibis actiones m las & bonas moraliter spectatra 3. 3 3 T 2 quam ,γn eum primum vero aliquid nobis distincte repraesentamus tan--eum
quam bonum quoad nos, idem Volumus f. 89 . Wγαρι sim o D.
empir. 9 I non repugnat, ut Dei sta actiones bonas a Nar, noque necessario idem malis delectior actionibus V bonas omnes
535쪽
Oppido salluntur , qui hinc patrocinium Deismi inserunt. Ecquis enim homini a rationis usu non alieno pe suadebit, commendari Deismum , quod negetur cons quentia: Si nulla datur providentia di, ina , vel Deus parum curat res humanas , pessime vivendum & ab omni actione bona abstinendum. Ita argumentantur, qui formidine nonnisi poenae peccare oderunt , non Vero virtutis amore . quae sua sese pulchritudine commendat hominibus intrinsecum actionum humanarum discrimen inspicientibus. Relegenda hic sunt, quae supra annotavimus, cum idem de atheis, de iis, qui Deum simpliciter ignorant, & de illis, . qui de existentia ejus dubitant, demonstraremus noι. g. o I. 6Q8. O9, SI OQ.
39. Olligario H- AEleus es Desti tostam obligationem Hvinam. Atheus vina per enim negat, dari Deum s. 4 II.). Quamobrem nec ad-rseismum es mittere potest, Deum, quem nullum esse agnoscit, homi- mimum nem obligare ad actiones bonas committendas, malas sublata. vero omittendas. Tollit adeo obligationem divinam. od erat unum. Deista negat Deum curare res humanas . s 29. , adeoque ex ejus mente Deo perinde in , quomodocunque vivat homo , sive actiones edat bonas, sive malas. - Quoniam igitur negat, Velle Dcum, ut homo actiones bonas edat, malas vero omittat, nec in are potest, quod cum adtionibus humanis illarum committendarum , harum vero omittendarum motiva connectat, ut scilicet adsit ratio sussiciens, cur istas velit homo, hasce vero nolit g. 887. Psch. empiri L Quamobrem cum alterum ad
quid facicndum , vel non faciendum quis obliget, qua
tenus cum actionibus motiva CCrta connectit 97 3. 8art. I.
Neocnu. I Deista admittere nequit, Deum obligare ii minem
536쪽
nlinem ad quid faciendum , vel non faciendum. Milititaque obligationem divinam. Evidentius haec patebunt suo loco , ubi in philosophia
practica universali omnis obligationis differentiam altius scrutati fuerimus. Qui actionum moralitatem a voluntate superioris unice deducunt, nec nisi spe praemiorum ad recte agendum hominem incitari , metu autem. Poenarum a male agendo deterreri & ad recte agendum invitum compelli posse arbitrantur; sublata obligatione divina, omnem tolli actionum humanarum moralitatem sibi persuadent. Atque ea de causa negant atheum & Deistam actionum bonarum ac malarum disserentiam admittere, & consequentia parum firma inserunt, utrumque pessime vivere atque ab omni actione bona abhorrere debere. Sed mercenarium hoc vi
tutis studium philosophis sanioribus & Theologis eordatioribus dudum improbatum, in philosophia practica confutabimus virtuti nativam, qua sulget, pulchritudinem restia
s. s4O. disti Deum simpliciter ignorat , obligationem disinam quo- Ignorantia quesimpliciter ignorat. Qui enim simpliciter ignorat dari obluationis Deum, ei nulla Dei notio est, saltem is nihil de Deo di- d ina eam stincte cognostit s. 428. . Quamobrem cum fieri non ignorantia possit, ut animum ejus de Deo Rabeat cogitatio, nec fidis pliei ri posse patet, ut de eo cogitet, utrum Deus hominem minis com ad actiones bonas committendas, malas Vero Omittendra nexa. Obliget, nec ne. obligationem adeo divinam, cujus ipsi nulla notio est, simpliciter ignorat. Exemplo nobis sunt Sinae antiqui, qui eis philosophiam
practicam non illaudabili studio excoluerint, obligationem divinam fmpliciter ignorarunt. Unde nulli bi in libris ipsorum classicis eandem urgeri animadvertes , etsi ad virtutis studium, cui tantopere per omnem vitam incubuit Conis
537쪽
etio & quo unice delectatus fuit, ipsa ejus pulchritudine
captus, plurimum prolaturam. I 4 I.
De silua- de existentia Dei dubitae; de obligatione etiam δελ- tune duina rea dubitare tenetur. Qui enim de existentia Dei dubitat Δόjtandi is ignorat, utrum assirmare, an negare debeat quod de- rario. tur Deus AIT . . Quamobrem cum Deus hominem ad aetiones alias committendas, alias omittendas obligare non possit, nisi existat; ignorare etiam dcbet, utrum assirmare, an negate debeat dari obligationem divinam, etsi assensum alteri contradictionis parti praeberi velit de veritate milicitus. Quoniam itaque dubitat, qui, cum Velit alteri contradictionis parti assensum praebere, ignorat,virum assirmativae, an negativae subscribere dcbeat L cit. ;qui de existentia Dei dubitat, de obligatione etiam diu na dubitare debet.
Propositionem praesentem invertere non licet, inserenis do dubitationem de existentia Dei ex dubitatione de obligatione divina. Etenim aliae adhuc esse postvnr rationes, cur quis obligationem divinam in dubitationem adducat,etiamsi, Deum esse pro certo habeat.
Alia. de providentia disina dubitat ; de obligatio e etiam Hvina dabitare debet. Qui enim de providentia dia vina dubitat, is dubitat, an Deus res omnes in hoc universo gubernet 9aa. stare. I. Neol. nai.9, consequem ter an actiones creaturarum dirigat ad certum finem 899. pari. I. Neo nat. 9 , atque adeo num ipsi perinde sit, quocunque modo homo actiones suas liberas dirigat, an vero velit, ut eas potius hoc, quam alio modo determinet. Quamobrem cum alterum obligaturus ideo comnectat
538쪽
De Fatalismo, Dei no F Naturalismo. 3aI
nectat motiva cum actionibus, quia hasce fieri, illas omitti vult, quia alias obligationis nulla daretur ratio I. 9 g. pari. I. Theol. nat. & I. To. Ontes.) ; qui de providentia divina dubitat, de obligatione etiam divina dubitare debet.
Qui dubitant de providentia divina , dubitant omnino , num Deus curet res humanas. Dubitant igitur, utrum ex 'parte Dei sit indisserens, nec ne, ut homo hoc potius modo , quam alio actiones suas dirigere debeat. Quamobrem nec certum ipsis esse potest , utrum Deus homines obliget . ad actiones suas hoc potius modo, quam alio determinan- . das. Qui modum perpendit, quo Deus naturaliter hominem obligat ad actiones non suo arbitratu, sed juxta voluntatem ipsius determinandum g. 987. Part. I. Theol nat. . - . . facile perspiciet ei non esse locum, nisi admissa providentia ' divina, consequenter hac sublata & ipsum tolli, eadem vero in dubitationem adducta & ipsummet in dubitationem. adduci debere. Unde etiam ex hoc principio demonstrari poterat,quod negans providentiam divinam hanc quoque ne
gare debeat Jc dubitans de illa de hac etiam dubitare teneatur. I. 34 3. 'ai negas libertatem anima , obligationem Hvisam etd- Cum idem mittere nequit. Cum enim animae libertas consistat in f, tale anima
cultate ex pluribus possibilibus sponte eligendi, quod ipsi usi in Ab-
placet, quoniam ad nullum eorum per essentiam determi-gatio divina. nata est . 941. Och. empiri); qui libertatem animae negat, is admittere nequit, quod homo pro lubitu actiones suas determinare possit, sed potius pro certo habet, quod sub datis circumstantiis sic , non aliter agere teneatur. Frustranea igitur erit obligatio divina ad alias actiones committendas, alias vero omittendas. Quamobrem cum Deus nil flustra agere possit I. 663. pari. I. Theol. nat. ὰ ς. si anima libera non est , nec eam ad actiones alias committendas , alias vero omittendas obligat. Qui adeo ne- misit Theol. t. Pars u Uuu Sat
539쪽
gat libertatem animae , Obligationem quoque divinam M.
mittere nequit. Non tamen propositionem praesentem invertere Iicet, ira ut ex eo, quod quis neget dari obligationem divinam, inferat, eum libertatem humanam negare: dantur enim rationes adhuc aliae , cur obligationem divinam negare possit, . etsi concedat animam esse in volendo ac nolendo liberam. Sane atheus &Deista tollunt obligationem divinam f. 3 3 9. , etiamsi concedant animam esse liberam
β. 3 44. Cur fur Fatalisti uni fati ae tostant ollisionem Hiinam Et-lismus - enim neccilitatem absoluom ad ipsas hominum actiones versalis Iob extendunt sa8. , adeoque libertatem animae, quariat obliga- actionum contingentiam stupponit . 941. Poch. empir. &tionem divis f. 294. Ontol. 9, tollunt g. si 7. Ontol. 2. EnimVero quiuam. libertatem animae negat, obligationem divinam admittere nequit I. 343. . Fatalista igitur universalistar eandem tollunt. Quod qui fatalismum universalem amplectunrur, hoc
est , necessitatem absolutam ad ipsas etiam actiones humanas extendunt, obligationem divinam tollant, nemo non sine probatione admittit. Ne vero cum nonnullis omnem Fatalismum obligationum divinam tollere existimes ; sequentem propositionem addere debemus-
ἔ- s4s Tarsi mas Taris a particis Ea non necessario tollis ullationem d partundaris visam.. Etenim fatali ita particularista absolutam necessi-wim to at talem tantummodo admitait in mundo materiali, animae Abiuionem autem humanae suam in volendo & nolendo relinquit ILHvinam bertatem s. s aia . Quamobrem etsi ne Deus quidem
iplici brpollicii m Mundo inateriali quid immutare pose
540쪽
sit, sed naturam sibi relinquere teneatur; hoc tamen miniis me obstat, quo minus velit, hominem actiones liberas hoc potius modo, quam alio determinare debere, eumque ad alias committendas, alias vero omittendas obligeti Ο, ligationem adeo divinam non necreario tollit.
Non obstat, ut homo temperanter vivat, etiam si omnes casus funesti absolute necessarii sint, nec ab eo evitari poc. snt. Eodem modo quivis videt, non obstare , quo minus Deus velit, ut temperanter viVat, ne noceat vitae ac sanitati , etiamsi nec ipse casus alios vitae pariter ac saniram adversos ab eodem advertere posse ponatur, quodque ideo ad temperantiam eundem obliget. Qui malum unum evμtare nequit, non idcirco nullum evitare ibidet. Et qui novit , alterum malum unum evitare non posse, non ea causa vula, ut nullum evitare studeat: quin potius, ne miseria augeatur, mala evitabilia evitari ardentius vult, quod
alia evitari non posse agnoscit. g. I 46.
Fatalista, e idem fuerit particiaresa ,sve finiversalL Taralysemissa, clismiriere tenetur disserentiam inter actiones bonas B ma- nustas tollietas moraliter oectatas. Quodsi fatalista fuerit particular, d ementiamsta, absolutam necessitatem ad liberas hominum actio- inter acri nes minime extendit, sed eam tantummodo in mundo nes bonas mmateriali agnoscit; si vero idem fuerit universalita, ad malac ipsas actiones humanas eandem extendit , negata animae libertate sa8. . Enimvero actioneS malae , quatenus moraliter spectantur , animam ac corpus statumque nostrum imperfectiora reddunt .s74. s7s. para. I. Theodnat. 9 & ex adverso bonae perfectiora essiciunt g. 33. . . 3ch. empir. 9, consequenter haec differentia ipsis per se inest, independenter ab eventibus in rerum natura , in quos uobis nulla potestas est, & libertate antinae, quem Uuu a admo-