장음표시 사용
571쪽
antem noli negemus , eundem hinc inde obstacula quaessam objicere, & actus quosdam imminuere; veluti fiduciam erissa Deum, quemadmodum suo loco clarius constabit, ubi
omnem cultum divinum tam externum, quam internum rarioni convenientem explanaturi semus; non tamen ideo omnis tollitur religio naturalis. Immo ubi agnoscit divinitatem S. S. adeoque vitae futurae rationem habet, desectibus istis mederi valet. Non ignotum est dari nonnullos, qvr Fatalismum particularem ex ipsa Scriptura iacra probare audent , cujus autoritatem divinam admittunt, in ea stabilitam religionem Christianam pro Vera habentes eandemque propugnantes. Unde non minus ratione, quam experientia convincimur Faralistas , si particularistae fuerint , nec irreligionarios , neque anti scripturarios esse. Quodsi du-hium oriatur, cur Dei sti irreligionarius si f. 36 o , qui Deum quoque dari agnoscit, sed providentiam ejus negat f. sa9.), atque adeo casui tribuit, quae cidem tribuenda Grant f. s3s. , haud dissicilis est responsio. Nimirum Deis providentiam divinam tollit omnem, etiain quoad homines, ita ut Deus parum curer, quid ab iisdem fiat , eosque arbitrio suo relinquat f. sa9. Ac inde potissimum es quod religionem omnem tollat. Quod si ergo Fatalisbi nexum licet rerum absolute necessarium 1 aciens admittat tamen,Deum attendere actionibus hominum eosque obligare ad alias committendas, alias vero omittendas, immo agnoscat eum, qui erit a morte corporis R eiusdem resurrectione, statum; ae Deistae errore procul abest, cis de rerum nexu Hem sei tiar. Quamobrem cessat penes ipsum ratio, cur De stareis Iigionem omnem tollat, conscquerita nec opus est, ut ipse eidem valedicat & revelationem divinam in S. S. contentam pro sagmento humano ha beat. Quo is objicias, posse etiam Deilham,dtun providentiam tollit divinam, quatenus gubernationem mundi nullam Deo concedit . ea admittere quoad hominem, quae de Fatalista mota commemoravimus: facialis estresponsio: scilicet eum tum Deistam non fore ,.s 29. sed Fatalistam particularistam, cum quo eadem sentit. Cum cnim hic latituruina ad acιioa honunum minime ex M adat,
572쪽
tendat, concessa iisdem libertate; nec providentiam divinam omnem quoad eos tollit, sed tantummodo limitat, quantum
Holdmus jubet. s. seta Si Fatali afuerit umversaliua, irreligurarius es, ρο, ubi Π notat Gripiams inmare, quod in S. S. contineatur reet laru tali aso Π-Hvina, aAtifcripturanus. Etenim Fatalicta, si universalicta rellion 'ius fuerit, absolutam necessitatem ad ipses hominum actio a V amisimnes extendit, negata libertate animae humanar g. 328. Iurat Quamobrem cum obligationem divinam ad certas aetiones admittere nequeat, qui libertatem animae negat g. s 43. , nec Fatalista universialista obligationem divinam ad certas actiones concedit, consequenter cum cultus diavinus certis hominum actionibus contineatur s. sit . , Deum ab hominibus coli negare tenetur. Quoniam it
que nulla ipsi religio est f. 3 1a. , irreligionarius vero habetur, qui religionem nullam habet s. si 4. ; Fata, 1la universalista irreligionarius est. Quodsi irreligionarius norit, Christianos affirmare.
quod in S. S. contineatur revelatio divina ; antiscriptur rius cst L sa 6. . Quamobrem cum Fatalista, si unive salista fuerit, in eligionarius sit per demonstrata; ubi novit Christianos assi are, quod in S. S. contineatur revela tio divina, antiscripturarius est.
Si religionis naturalis ae revelatae prostet theoria ς ex ipsis principiis inde petitis evidentius adhuc ostendere licet,
cur religio omnis, tam naturalis, quam revelata cum Fat
, lismo universali consistere minime possit. Equidem Fatalista, etiam fi universalista fuerit, non negat, dari inter gentes religiones diversas; sed eas omnes rejicit tanquam spuis 'rias, easque omnes pro figmentis humanis habet. in quae
inevitabili necessitate incidunt, quemadmodum in mille alia. . Aaaa a Quando
573쪽
Nexas ηm necessarius inter Iabsimum par I cularem Uatheisimum
Quando enim hic de religione sermo est, utrum aliqua admittatur , an omnis rejiciatur ἔ de eo quaeritur, utrum agnoscatur, nec ne, Deum Velle ab hominibus coli, & certum colendi modum esse voluntati ejus consentaneum, consequenter dari quandam religionem, quae sit vera. Irreligionarius quia negat, dari religionem , quae si vera) hoc est, voluntati divinae consentanea, pro figmentis habet omnes inter gentes ubivis terrarum receptas; ipse adeo nulli deditus. Unde & religionem Christianam cum Multam edana eodem loco habet, cum neget, Deum revelasse quendam sui colendi modum , propterea quod non largitur, eum ab hominibus coli velle. Quae hic annotamus, probe notanda Veniunt, ne ambigua vocabuli explicatione obscura deincerta fiant, quae satis clara & extra omnem dubitationem
Si Fatalisti fuerit particularista, necesse non es eum esse vel artium, vel Misam. Etenim si Fatalista fuerit Particularista, non necessario irreligionarius est I. uero . tantinuero & atheus f. sis. , & Deilhi necessario irreligionarius est . 364. . Ergo si Fatalista fuerit Particularista, non necessario vel atheus, vel Deista est.
Nimirum Fatalista, si Particularista fuerit, absolutam
necessitatem ultra mundum materialem non extendit, rein
licta animae libertate g. 628. . Enimvero ex eo, quod in mundo materiali absoluta necessitate eveniant omnia, nἀnsequitur, non dari Deum, a quo mundus creatus sit. Agnoscere enim potest Fatalista, mundum non necessario exist re ex parte sui, seu rationem sussicientem existentiae suae non continere in seipso, sed a Deo esse productum, immo productum esse ex nihilo, adeoque ab ipso creatum g. 697. II h. rat.), & hoc tamen non obstante negare, quod Deus mundum alium producere potuerit, & quicquam in eodem per miraculum immutare possit. Immo concedere potest,
574쪽
suisse necessario , actu creationis ad essentiam divinam eodem modo pertinente, quo ad eandem refertur actus intellectus divini ideam mundi producentis. Minime igitur negat, mundi autorem Deum , consequenter atheus non est M. II. . Et quia animam in volendo & nolendo liberam esse non negat, nec omni scientiam divinam in dubium vocat; necesse non est, ut defendat, Deum non curare, quid
ab hominibus fiat, consequenter nec De ista est s. 3a9. . Etsi itaque athei necessario snt Fatalista Particularistae f.
63I.), non tamen propostionem invertere licet: nequeenim ex Fatalismo particulari insertur Deismus , quemadmodum ex atheismo Fatalismus particularis. Ex Fatalismo vero Deitatis colligitur nonnisi in casu particulari f. 362.): quod ut clarius pateat, sequentem addere lubet propositionem.
g. 373. Si Dei a negat providentiam Hvinam, vel γώ rerum τι mandolium curam Deo indignam judicat, vel quod lonitati ac sapientM Dei assaevinae non convenire exi mat bonorum es malorum aequam sor- Fatali . rem quoad mala phisica ; Fatalsa necesaris non em diuos quando nil vero mundum saluit ens a se Deo coaeternum , eique nonnisi nu- β.dam cognitionem relinquit; necessario Fatalisa est, sed Particularissa. Etenim Deista negat, D cum curare res humanas
I. set 9. . Quodsi ergo hoc ideo facit, quod rerum v
lium curam Deo indignam judicat, non negat, Deum curare res humanas posse, scd saltem tuetur, quod eas cur, re nolit. Non igitur negare tenetur , Deum libere creasse hUnc mundum ; nec neXUm rerum absolute necessarium faciat, Deoque potentiam miraculosam adimat necesse est. Quoniam itaque Fatalista non est, nisi qui alta . solutain rerum omnium necessitatem dessendit I. 5 8. ;si Dcista providentiam divinam ideo negat, quod rerum
vilium curam Deo indignam judicat, Ialatia necessario nou cst. Adita erat Pimum.
575쪽
Sintiliter si bonitati ae sapientiae divinar non eo v re existimat bonorum atque malorum aequam sortem qu ad mala physica; aut providentiam divinam negat, quod Deus in mundo nil quicquam immutare possit, aut eandem rejicit, quod de imma Dei bonitate dubitat, ade que cum rebus pcr sapientiam stram providere nolle si tuit. In priori casu patet, cuin absolutam rerum neccssiatatem in hoc mundo defendere , adcoque Fatalistam csIe I. 3 et 8 . . Enimvero in posteriori codem, quo ante mindo liquet, eum Fatalistam non esse. Quamobrem cum vel Fatalista esse, vel non esse possit; non necessario Fat,
lista est f. et 7 9. - L . Guod erat secundum,
Quodsi denique Deista mundum habet pro ente aeique nonnisi nudam cognitionem relinquit, eum a Deo prorsus independentem facit , quoad eventus omnes
g o. pari. L Neoc nato, Quamobrcm cum natura rerum non
sit nisi aggregatum virium motricium , quae corporibus in mundo coexistentibus simul sumtis insunt so 7. Cosmol. 9; nec eam pro onte intelligente ac libere agente habere licet. Necesse igitur est, ut absoluta necessitate veniant omnia, QVamobrem cum Fatalista sit, qui a solutam omnium in mundo necessitatem agnoscit I. s et 8.) ;s Deista mundum facit ens a se, nec Dco tribuit nisi nudam ejus cognitionem, nectavio Fatalista est. diuod
rat Ieri . Apparet adeo, quinam sit nexus inter Fatalismum atque Dei sinum, ne temere quidvis ex quovis inseramus, quemadmodum faciunt consequentiarii , utque constet, quom do erroribus medendum, cum solida ab eo exspectanda non sit resutatio, qui summa imis miscet. Equidem nec Deistis initum semper acumon tribui potest,ne subindς ex uno e
576쪽
- rore inserant alium, qui ex eo minime fluit; sed in hoc easta convincendi sunt, quod misceant errores , quorum unus 3 cum altero non necessario cohaeret.
- s74. Si Farab afueris maeimersi ua; aut atheus es, aut Dei ab modo Ra Etenim sit Fatalista fuerit universalisia , absolutam neces- talismussitatem non modo in mundo materiali defendit, verum cumuleis eandem etiam ad ipsas hominum actiones extendit,l ibertate movet Def. omni sublata sa8. . Aut igitur hoc facit, quia Deum mo necessa esse negat , aut quia Dco nulla in in mundum potentia, m conn qua quidpiam in eodem immutare possit, sed tam naturam .vus. universam , quam homines sibi resinquere tenetiar, ut e veniant, quae per essentiam & naturam rerum evenire poGsunt: Quodsi negat dari Deum , atheus cst f. 41 r. . Si vero Deum es e concedit, nullam tamen cidem in mumdum atque humanum genus potentiam tribuit, sed nomnisi nudam cognitionem relinquit, Deista est q. sue . Quamobrem si Fatalista fuerit uiuua lista, aut atheus est. i aut Deista.
Equidem necesse non ess, atheum esse Fatalissam univeraselistam, sed sufficit ut sit Particularista s=. s 3 rQuodsi tamen alternative inserre Volueris ex Fatalistio vel ameismum, vel Deismum, r.ecusso est ut universalis ponatur. Etenim ea Fatalismo particulari inferre minime licet atheismum, cum non repugnet, ut etiam Deista sitFatalista Ρarticularista s73. . EnimVero nre repugnat, ut atheus sit Fatalista ues versalista & necessario Particularista est F. 6 3I. . Quam obrem ex Fatalismo universali recte infertur vel atheismus, vel Deisinus, quomadmodum ex demonstratione liquot.
577쪽
36o pars II. SHq. II. cap. II.
cessitatem flatuit, &, si Universialista fuerit, eandem adipas hominum actiones extendit, sublata libertate omni g.
3 et 8. . Enimvero mundus ipsc libere a Deo creatus est I. 3s . , in se sipectatus ens contingens una cum elementis rerum materialium si. 36. para. L. Neol. nat. & I. 3 31. 33 a. para. II. Theol. nat. . Nexus rerum in hoc univcris a necessitate absoluta liber est 667. part .L. 'neolarat. 9 &na tutae quoque ordo ab eadem exemtus .s61. Cusem . snot. 3.76 I. pa t. I. Theo nat. 2. Praeterea constat, animam .in volendo ac nolendo prorsus liberam esse g. 9 i . IOA. empir. . Errat igitur Fatalista , silvc Universalista fuerit, sive Particularista.
Vides adeo Fatalismum omnem per demonstrationes nostras fui se eversum, nec in philosophia nostra eundem habere locum. Quod vero nec per harmoniam praestabilitam introducatur, dudum ostendimus alibi f. 634. Pota. rat).
convincitur , ubi ostenderas, S. S. convenire criteria revelati
nis divina in Memate tradita ἰ si eam agnosiit veram, sed non simpliciter necessariam judicat, erroris redarguendus per ea , qua de eadem tradit S. S. Etenim si ostenditur , libris, ex quibus constat S. S. revelationis divininae cri- . teria convenire , dari religionem revelatam demonstratur s. saa. . Quamobrem cum Naturalista, utpote religionem naturalem veram esse agnoscens .s3o. , admittat , quae de perfectionibus divinis , conseque ter & de voluntatis divinae revelatae criteriis, in Theol gia naturali demonstrantur s. sar. ; per istam demonstrationem ad assensem huic propositioni praebendum compelli potest, quod detur religio revelata, nςmpe ea, quae
578쪽
De Fatalismo, miseno F Naturalisimo. 361
quae in S. S. docetur 99r. Log. . Refutatur adeo, seu erroris sivi convincitur f. io a 7. 6 a 3. Log. , Naturalista, religionem revelatam rejiciens, ubi ostenderis S. S. convenire criteria revelationis divinar in systemate tradita io 36. Log. , Quod si Naturalista agnoscat veritatem religionis revelatae, sed eam non necessariam judicat simpliciter; per se patet, quod de ejus necessitate constare non pol iit nisi per ea, quae religio rcvelata natUrali superaddit. Quamobrem aliter is erroris sui convinci nequit, nisi per
Ca, quae de religione rcvelata traduntur. Naturalismus adeo philosophicus solide refutari nequit, rusi a Philosopho, qui idem sit Theologus, aut a Theol go philosopho. Unde denuo patet necessitas studii philo-1ophici & theologici conjungendi, nostro praesertim αVo, quo Naturalismus philosophicus invalescit ubivis terrarum.
Nimirum ex Theologia naturali petuntur princiola, quae in ratiociniis majoris locum tuentur; ex reVelatione autem divina, seu libris, in quibus ea continetur, petendae sunt propositiones, quae in iudem locum minoris subeunt. l Atque hinc confirmatur, quod supra ne t. s. sa a. de utilitate systematum Theologiae naturalis ac revelatae, veri scilicet nominis, in quibus nexus veritatum ostenditur, annotavimus. Naturalismus vero theologicus resutari nequit, nisi a Theologo: cui tamen quod usui sint principia philosophica, ex iis intelligitur, quae de necessitate ac utilitate philosophiae in Theologia passim inculcavimus in systemate, quando com sensum S. S, cum Theologia naturali evicimus. Revelatio enim rationem non tollit, sed perficit, quatenus ipsi suppeditat principia lumine naturali non detegenda. Quatenus itaque principiis istis praebetur assensus firmus atque. - immotus, ratio dicitur illaminari, & illuminata veritates revelatas connectit inter se, ut prodeat veri nominis syst ma, cui non insunt, quae sbi mutuo repugnant, sed quae pulcherrimo nexu inter se cohaia ent.
579쪽
Halitus religionis re velata ad
s. s 77. Religioni natarasi revelata non contradicit , sed ex prine iis rationis non demonstrabilia superaddi. Religio enim naturalis ere principiis rationis, seu iis, quae in Theologia naturali de Deo docentur , definitur si a. . Enimvero quae in Theologia naturali de Deo docentur, ut te demonstrata, quemadmodum tum eκ systemate , tum ex sectione prima partis hujus secundae Theologiae natur, lis constat, vera sunt g. 344. ss7. Log. . Quare cum impossibile sit idem simul esse verum & non verum s. a S. to 2; nec fieri potest, ut religio revelata neget, quod rinat naturalis, nec ut illa assirmet, quod haec negat I. sos. Logδ. Quoniam itaque contradictio in simultanea ejusdem assirmatione & negatione consistit . 3 o. tol d. religio revelata , vera scilicet, naturali contradicere nequit. Idod erat unum. Revelatio divina continere debet homini scitu necessaria , alio modo cognitu impossibilia 4s I. pari. I. Neoc nato. Quamobrem cum religio revelata cx principiis revelationis deducatur s. s ia. ; ca tradere debet , quae homini scitu necessaria sunt, aliunde tamen , quam ex revelatione divina cognitu impossibilia. Quoniam tamen religioni naturali contradicere nequit per de monstrata ; ea affirmare nequit, quae Ieligio naturalis negat, nec negare potest, quae haec assi at s. so. to P. Nonnisi igitur superaddit, quae ex principiis rationis inde- Monstrabilia sunt.
Qui adeo religionem revelatam admitth, naturalem quoque admittere tenetur , sed eam accessionibus auger, quae cum ipsa consistere possunt. Unde religioni revelatae addictus Deo praestat omnem istina cultum , quam exigit rc ' . . ligio Diuitigoo by Gorale
580쪽
Iigio naturalis; sed praestat praeterea alium, quem negligit Naturalista. Clarius hoc ipsum patebit, ubi in philos phia practica religionem naturalem omnem demonstrativa methodo stabiliverimus. Quo facto religionis Christianae
utilitas & necessitas, agnitis csesectibus naturalis , luculentius adversus Naturalis se evincere datitur, suppositis iis, uae religio revelata naturali superaddit. Hinc vero simuli scitur, non inanem operam sumi in veritate naturalis demonstranda , etsi revelatam amplectamur & de veritate ejus minii ne dubitemus. Ut enim alios usus taceamus, hic sane non inter postremos numerandus, quod disserentiam inter Naturam & Gratiam distincte explicare tum detur, Fnaturae vel denegemus , quod ipsam minime superat, vel tribuamus, quae gratiae solius sunt. Quam arduum & anceps sit hoc argumentum, nemo ignorat, nisi qui controversiarum ab Augusini tempore in Ecclesia de eodem agi
s. s 78. Quoniam religio revelata naturali non contradicit, Error Num sed ex principiis rationis indemonstrabilia superaddit rati arum 37r.); Naturalisa, religionem naturalem solam necess in quo P Lxiam agnoscens, revelatam autem Vel tanquam falsam restit. rejiciens, vel saltem pro minus necessaria declarans I.
3 o. , in eo minime errat, quod necessitatem religionis natur iis tueatur, sed quod revelatam vel profalsa, vestro minus miscesseris haleri. Videmus itaque , quemnam veritati errorem admisceat Naturalista, ut ejus opinio probari minime possit. Quodsi enim opinio erronea aliquid contineat veri, verum a salso utique separandum, ne veritati simus infesti. dum err rem evertere studemus.