장음표시 사용
261쪽
V. XX. Res meroe facultatis est, faciis in vicina ecclesia uti, quando ecclesia . loci, in quo uiuimus, diversam a nostra religionem fovet. In tabulis pacis Ofin. urt. S. β. qq. permittitur ciVibus catholicis evangelicisve in provincia, quae diversam a sua religionem profitetur, habitantibus, et1i anno millesimo sevcentesimo vigesimo 9uarto publicum Vel etiam privatum religionis suae exercitium nulla anni parte habuerint, in vicinia, ubi A quoties voluerint, publico religionis suae
exercitio interesΙe. Publico vero religionis exercitio interesi inihil aliud est, quam sacris uti, &, Prieter frequentationem ordinariorum con Ventuum, etiam baptismum
inlantum, iusta funebria & reliqua, quae ad iura itolae referuntur, complectitur, ut recte seu tit Henninges in Com- -entat. ad ipsum .. liter. I. Haec ergo religionem suam in uicinia exercendi facultas, commune omnium civium
262쪽
SP. CCCCt XII. DE REBUS MSRAE FACULTAT,S. 247Germanorum ius . atque adeo res merae facultatis est, ne.
que p scriptioni obnoxia. Agnovere hoc lCti Vitembergenses olim apud Zieglerum de furibus maiestatis lib. I. c. ld. q. a. atque responderunt, polle ruiti cum Augultanae confessioni addictum, sed in pago catholico habitantem, liberos suos ad xicinam ecclesiam evangelicam baptigandos deferre, quamvis ipse maioresque eius semper silcris in ecclesia catholica eius pagi usi fuerint, nec unquam baptiMmum alibi adhibuerint. Ita quidem tunc senserunt Vitembergenses, sed hoc. seculo mutasse sententiam visi sinit in casu simillimo, quo catholici eandem libertatem poscebant. Nempe coenobium catholicum est in stibili bio Alagdebum gensi divae Agneti sacrum. Id publico religionis exercitio gaudet. Incohe ergo suburbii aliique vicini quotquot pontificis Romani castra sequuntur, in templo eius coenobii sacros sermones audiunt, liberos baptigari M matrimonio conlecrari curant. Animad aeriit hoc collμgium lacerdotum e
angelicorum, &, lucra sua sic accidi indigne ferens, agit Contra coenobium, negatque, ei iuS esse incolas suburbii ad sacra sua admittendi. Consulti l Uti Vitembergenses litem
secundum sacerdotes dederunt: das Elditer do scidunActus ministeriales ber Ecubolisthen surgern nidit e cercitant)nne, irenn es nili benirestite, doli soldae im Jahr i 6 et . exerciret. Leuterat coenobium, actaque mense Novembri
anni cla I ccxvii. ad lCtos Helm stadienses seruntur, qui
relicta nova, veterem Vitembergentium opinionem amplexi sunt, atque usum sacrorum in ecclesia catholica rem me
facultatis esse neminique interdici poste iudicarunt. XXl. Gladio palliove uti res merae facultatis e)l. Π quidem res viatiaria simpliciter ad res me facultatis D referri nequit, 'dum ea legibus plerorumque locorum, quin imo universali Imperii nostri iure, inprimis in i esunnat.
263쪽
polit. de amata I 248. ij IJ77. Valde sit circum scri pia. In iis
tamen, de quibus constitutum nihil est, liberum adhuc hodie arbitrium cuilibet permittitur. Huc refero gladii pauliive usum. Olim nempe sallium sere unice, atque etiam a militibus, gestabatur. Gladius in templis, conventionibus publicis, curiis, tribunalibus nunquam fere conspiciebatur. Is demum seculo superiore frequens factus est, sed
paulatim saltem. Nostra tandem aetate eo ventum, ut in publico comparere, nisi gladio adcinctus, nemo velit. Ea res ab initio multoties turbas dedit. lubent adhuc facem dotes nonnulli eOS, quos ense cinctos ad altare vel baptistet tum accedere Vident, ferrum ponere. Et in hac academia lulia ante viginti circiter annos professor quidam ad concilium vocatus noluit suffragium ferre, quod collegam quendam sine pallio adsidere cerneret nefasque duceret. Gortitii in Lusatia haec lis etiam in iudicium deducta est. Hucusque advocati ibi semper pallio in duri causas orarant. Pertaesu8 tandem eius moris quidam Licentiatus iuris, ense lateri alligato in curiam Venerat. Percitus ad hunc ad sped tum horrore senatus iubet hominem
e vel igio abire. Quod dum ille detrectat, controversa nascitur Amphictyonum confestu digna, in qua pro gladio iudiearunt ICii Vitembergenses: Dan der 'lati, und StadNSeriote Iu Shrliis, den Dodioribus und Licentiatis behni 2Jor,irage thret Cliemen θiotoduri or Sericlite gestalten Salen nulden Degen Iu inbieten, nichi befugi. Praecipua, & ut verum dicam, unica ratio fuit, quod gladium palliumve gestare
res merae facultatiS sit, atque adeo non usu non intercidat. Additae tamen sunt de more aliae rationes, e. g. quod advocati in L. 14. C. de Adrocat. diuers. rvd. militibus aequi-
parentur, & quod advocatis splendidior nec abhorens ab aliorum honestiorum amictu vestituemultum prosit, quoniam secundum Immulam in Satyra 7.
264쪽
sp. CCCCI XIL DE RFRUS MERAE FACULTATIS. ais - - - purpura vendit
Cau tilicum, vendunt amethystina, convenit illis Et strepitu es facie maiorem viciae, ces usH redeant eteres. Ciceroni nemo ducentos Nunc dederit num0s, animitas ingens. Piscatio in flumine preblico it re Romario hi adhuc in aliquibus locis res merce facultatis est. ψLes merae facultatis est, piscari in numine publico, ubio hoc principi non est adscriptum neque constitutio Friderici in I. U. 86. qine piscationum reditus inter re alia refert, usu recepta. Si quis erSo ibi in diverticulo fluminis solus per longum tempus piscatuS est, alios excludere nequit, L. 4 . pr. de V urpatii nibus. Quae obstare video tur, lex 7. de Diverss tempuralibus praescriptimibus secundum analogiam iuris explicanda est de castu, quo quis non piscarus est solum, sed M alios in eodem diverticulo niseari volentes prohibuit, prohibitique per longum tempus adquieverunt. Haec prohibitio enim quasi publiee ficta etiam ceteros, qui Piscationem non tentarunt, excludit. XXIlI. Molendino uti, res mei ae facultatis est.
Mandatum magistratus fine causae cognitione datum vires rei, iudicatae non consequitur.
XXV. Tale mandatum nec possessionem quidem issicitatis naturalis
Iisitare molendina, ut Mevii verbis in Part. I. decis 6α utar, Actus meIae facultatis est, in quo per naturalem libertatem cuique relictum est quod expedire videtur ac placet, ideo nec per nudam visitationem molendini alicuius continuam, etsi per aliquot secula continuatam, primTom. VII. Ii 'gri
265쪽
scribitur contra libertatem, nec prohiberi potest a domino, ne subditi sui eant ad aliud quoddam molendinum. Deficit enim ius restringendi eam libertatem, nisi accedit causa, eer quam tale ius prohibendi legitime quaesitum iit, veluti ii aut lege publica provinciae vel civitatis sic constitutum, vel consuetudine inveteriata introductum, Vel nVentione sic complacitum, vel pi scriptione longissimi temporis ius prohibendi adquisitum, vel denique ex iniuria atque malitia ius coercendi praebitum. Facere id ius regum seu imperii, ut subditi in molendinis dominorum molere cogantur, alienum est & a iure communi, quodnianquam inter regalia seu imperii iura id retulit, D a consuetudine Germaniae generali, & a moribus provinciae specialibus, & a ratione, quae nec superioribus permittit
coercitionem sine delicto, aut coactionem sine. Iure, aut coarctationem libertatis sine necessitate reipublicae. IXon
illud pertingit ius imperii, ut lucri cuiusdam gratia liceat
subditis libertatem auferre, nec fides & obsequium superiori debitum, ut non liceat libertate uti. Adde Mnen 23οει Ilion. illa str. I9. Tentant tamen saepe nobiles & magmTatus civitatum hominibus sibi subiectis hoc onus, ut non nisi in suis molendinis molant, imponere, atque id eis mne omni causa mandant. Istiusmodi mandata, quanquam iniusta, tape tamen effectum sortiuntur, dum prohibiti taedio litis adquiescunt M sc imprudentes ora capistro porrigunt. Debebant vel expresse, Vel tamen facio ipso
contradicere, & libertatem naturalem porro eXercere.
Sic enim infirmantur mandata & inhibitiones, ut pro nubIis reputentur, & nec possessionem quidem in mandantes S prohibentes transferant. Memorabo eXemplum. Μ gistratus quidam oppidanus civibus suis, ne extra oppidum molerent, interdixerat. Appellarant ab hoc intemdicto vicini moleucini possessores, sed appellauonem deseruein
266쪽
SP. CCCCLXII. DE REBUS MERAE FACULTATss.
seriterant, continuarant tamen nihilominus cives cum frumento ad se recipere. Interiectis viginti annis, fisici oppudani procurator contra hOS POlfenores agir, eisque ius frumenta civium in molendino suo molendi esse negat. His libertate naturali se tuentibus procurator fisci intem Hictum opponit, idque Tires rei iudicatae, deserta appel-hatione, accepisIe ait. Aciis ad nos mense Februario anniciI ID Cc XXV. perlatiS, posIessores molendini in possessione libertatis naturalis contervavimus & fisci procuratorem ius
situm probare iussimus. Potissimam decidendi rationem in L. S. C. Comminationes, epissesas, pr0grammata collocavimus, in qua sic Gordianus: Iudex, qui disceptatiunt locumdederat, partium allegarulaues audire'examinare debuit; nam a subscriptismem ad libellum datam talem, quae diversam pariem in posse finiem fundi mitteret, vicem rei iudicatae non obtinere, non ambigitur. Sed ad nectam ipsam sententiam nostrami An Sasten Syndici der Caninierep ὲu Duderitari, aieinem, mider die Eesther der Uiunger)der Rufilen, Testaste amanderit Theti, eriennet der Nath ;u Dudastadiic. Daui in ius prohibendi binneia 4. Soden ιu ermeisen schuldiq, uub messagien in;aeis en die Roholios der δruchte duS Duder'abt Iumgbnnen s p. 23. N. S. Rat. dee. Die naturlide fredhelthet statiet einem jeden, istin Moria diis euter Uluhlen, mel e thm be. liebet, mahlen ;u lassen. und nat ebeii dersei ben fami aut elii
267쪽
Quando hia quibus acIus merae facultatis interdicuntur, adquies uni, alii tamen, quorum interes, istis naturalem liberta- tem relinqui, recte intercedunt. Ait Mevius P. I. dec. 6l. tunc, quum cives in exercitio actuum merae facultatis per prohibitiones A mandata turbantur etsi ipsi adquiescant, poste tamen magistratus eorum intercedere, atque appellando aut aliis legitimis modis praeiudicium aVertere. Ego, tantum abest, ut hoc in clubium Vocem, ut etiam longius progrediar, atque non soli magistratui, Verum cuilibet, cuius interest, cives non prohiberi, ius intercedendi adscribam. Libertati enim favere nemo prohibetur, L. 3. g. 9. de Homine libero exhib. ergo multo minus ille, cuius interest. Vide inprimis L. ia. u. de Appellationibus, ubi alii etiam, quam qui in sententia nominatuS est, appellare permittitur, si eius intersit. Exemplum luculentissimum commemoravi
in Specimine CIX. ae Actionibus confessoria S negatoria medit. 4. Aliud habet Rauchbar. P. I. quaest 26.
Merces quaslibet vendere, res morae facultatis est. Fes merae facultatis est, merces quaslibet vendere. Per hoc ergo, quod quis per centum ynnos & immemoriale quoque tempus genus quoddam mercium solus vendidit, alu ab earundem mercium Venditione non excluduntur, L. 4b. ιὰ Vsurpationibus. Nec aliud dicendum est, eti
268쪽
SP. CCCCLXlI DE REBUS MERAE FACVLTATIS. a sas collegium tale commercium hucusque solum exercuerit. Nam A collegia hac in parte nihil lingulare habent, sed iure simplicium persbnarum censensui . Exempla habet Aluevius in V. s. dec. I6 t. S 2, 9. Aliud nos commemora, imus in Specimine CCLXXXVI. de Trilibus negantibu, medit. a. . XXVsIl. . Ius operarum rusticarum non est res merae factitatis, sed promsi ripti mi Dbnoxium. XXIX. - 2'0usque praescriptio in redemtione operarum rusticarum locum habeat, di viritur. Cunt nonnulli, qui operas. rusticas inter res merae laculo talis referunt, atque adeo nudo non usu, etsi longissimi -- temporiS, non amitti uicunt. At falluntur. Eadem est ii,
Tum Operarum ratio, quae servitutum. Servitutes Me O ex
iure singulari debentur, atqu*praescriptioni obnoxiae lusi L. N. C. de Seruitutibus, ergo M operae rusticae. Id quod pluribus ostendi in Decimine CCCCXX. de Interitu op rarum rusticarum medit 1. Alia ratio est, quando de iure operarum riasticarum indubie conitar, dominus Vero eas in natura, ut loquuntur, non exegit, sed pecunia illas quo annis redimi a rusticis passiis est, atque hoc per plurimo annos continuavit. Fuit utique in libero domini arbitrio, vel operas ipsas exigere, vel pecuniam oblatam accipere. . Per hoc ergo, quod pecuniam accepit iuri operarum non renunciavit, seu nihilominus, omissa pecunia, has flagitare potest, ad exemplum locatoris, qui, quamvis per mille
annos locationem continuarit, atque uniformem quotannis mercedem receperit, repetere tamen fundum suum non prohibetur, L. r. C. de Proscript. XXX. vei XL. a m tr.
L. 8. C. de Usu fructu. Huc pertinet sententia a lCtis Vitembergensibus mense Septembri anni ciI II CCXXX. nomine serenissimi lsenacei, sium ducis exarata: eius faute,
269쪽
lichem Einbringen ' viti, 'daij jberio gier lusu Endigunsi dies ὀProcesses beo ter Possesse von Alayro Principalia stati deeDienste Seld ;u sederia, ii isti ku Muthen. N. N. S. Plura hac de re dixi in Decimine CCCCXIX. de Redemtione operarum rusticar a medit. q. Addidi tamen in medit. l. non aluter haec vera esse, quam si constet, ab initio operas ipsis praestitas fuisse. Quod si autem pecunia ulcra tempus, quod
270쪽
hominis memoriam excedit, Qtuta, nee quantitas eiuS unquam mutata fuit, tum Vero cum hicbtero P. a. Decis. 98. n. puto, Praestationem hanc, quam Germani eiu st GendDiensti Seld vocant, a domino mutari atque operas ipses exigi non posse. Suadet hoc aequitas, possiit M praescriptionis immemorialis natura. Ex iisdem principiis consequitur, nec dominum pecuniam per immemoriale tempus praestitam augere polle. Vide Gustis. H. Sax. q.
Eatenus tamen ius operarum ruglicarum res merce facultatis est, ut d0minus eas plane derelitiquere pl=it.
Rustici ergo dominum, ut operis ipsorum utatur, nec alios homines adhibeat, cogere nequeunti Γ idicula & Domitiana prorsus lis videbitur, quam hic pro- PODO, Ventilata tamen est aliquando. Proposuit mihi eam amicus Magdeburgensis per litteras hune in modum:
Litigat coenobium Alte aldensi sense cum coissatis suis in pago Allectuldensi en degentibus. Hi conqueruntur de miuria sibi a coenobilis illata, cum proxime elapso me stis temp0re lucrum mercenarium sibi eripui sent, at usque me stures
merce rarios, qui in loco ab immunitate ecclesiastica nominato tuguriola babent, es intra quinquaginta demum cinnos ibi inaedificarunt, ad demetendas colligendasque caenobii fretes com duxissent. Vrgent ru stiri antiquam consuetudinem, maioribus suis a caenobio curam desecandorum frugum, occepto pro optra decimo manipulo cum die icle Marbe) commissam e se, ν geri que pro se iuventa tum caricellaris Magdeburg. cuius ex em