장음표시 사용
331쪽
est in praedicta caussa, non omnimodo condemnationem in servum, sed in aestimationem eius fecerit, k nullum iudicum ita sore stultum putat, ut huiusmodi proferat condemnationem. Itaque interpretes una Voce clamant: Stultus est iudex, cuius sententia libello non est conformis. Ego itultitiam iudicis, qui ita pronunciaVerat, agnosco lubenS, regulam Uero generalem, quam inde eliciunt doctores, non Ignosco. Peccarat nempe in eo iudex, quod,
quum Stichus in obligatione esset, Stichus etiam in libello petitus esset, idem Stichus in lite sibius fuisset, denique reus
Stichi dandi copiam haberet, nihilominus, omisio unico testimenti, libelli, iudicii obiecto, condemnationem in rem plane aliam, scilicet in aestimationem litis, protulera L Inverte vero nunc casum: Petit Paulus in libello, servum te gatum sibi dare. Marcus heres, homo pervicax, dare Stichum constantissime recus at, &, ne invitus ad dandum coegi possit, occidit vel in remotissimam provinciam ex pomtat, aut etiam culpa sua, non fraude, possessionem & Dcul talem dandi amis r. Stultus hic foret iudex, si secundum libellum iudicaret. Condemnabit potius reum in teitim, tionem litis etsi haec petita non fuerit, i. 63. & 68. de Restiudicat. Vides ergo, in L. vlt. C. de ludeicommisiarii, si heri. facti magis, quam iuris quaestionem contineri, & pro diversitate circumitantiarum iudicem stultum dici polse, modo qui contra, modo qui secundum libellum iudicat. XII. Ret ius canonicum iudicem ad libellam alligat. .
Drogredior ad ius canonicum. Huius Vero conditores in apertius etiam, quam iuris Romani compilatores, mo
cum lentiunt. Clarissa me Alexander lv. in c. f. X. de Iudiciis: Prouidearis, ait citentius, ne ita 'btiliter, sciit a multis
fieri si leti cuiusmodi actio intentetur, i quiratis, sed simplicitero pure sucium ipsum,.rei veritatem, secundum 1Drmam cano-
332쪽
mim V fauckrum patrum instituta, investigare curetis. Dein cie In nocentius tu. in c. 6. x de Arbitris arbitros iudicibus ODDOnit, & arbitros quidem iudicare non valere, niti ueritS tanetum, super quibus ita eos exstiterit compromi ilum, itaclicum vero ampliorem longe potestatem elle ait. laeni- QUO Clemens V. in Clement. a. de Verborum segniscati mei, Sententiam, ait, proferat, prout ex petitione, S prubui ι0ne is aliis actitatis in caussa fuerit faciendum.
Respondet tr ad c. 3i. X. de Simonia. Verumtamen M in iure canonico reperiunt adVertarii, quod nobis pro tuendo bromi dico suo op nant, m- primis scilicet illa innocentii l l I. in c. ῖi. X. de Simonia Ver-da : Iudex victi debitum exsequatur, eo semper adbibito in id rambre, ut iuxta iudicii formam siententiae quoque forma dictetur. At haec Verba prosunt magis nobis, quam ossiciunt. Nam iudicii forma libellus non est, sed per hanc potius acta & probata, quae sine dubio sententide norma elle Ue-- bent, significantur. Cetera, quae ex iure canonico obiicin
untur, responsionem non merentur. -
XIV. 'Franci U Germani veteres etiam his formularium habuerunt, sed tamen iudicem tu ferentia sententia ad libellum nunquam ad trinxerunt. equitur ius Germanicum vetus. Iurisprudentia malorum nostrorum non minus, sed magis etiam formularia tuli, quam Priscorum Romanorum. Exstant solemnes formulae publicorum privatorumque negotiorum Olim apsid P raΠCOS usitatae, a Marculpho, monacho seculo post Christum na-tdm VII. collectie, a Lindenbmno, Pignonio M sal 0 --tae, M vetustiores adhuc seculi Vl. formulae, eX quibus Mareulphus suas magnam partem hausisse videtur, quaS ILIa-
333쪽
3I8 MEDITAT. AD PANDE T. billonius sub Dictatorum Andegavensium titulo in Analacio. rum tomo quarto Vel secundum recentissimam editionum vnico p. 3 8. sqq. edidit. Ineptiores longe in iis libellorumia exceptionum irmulae, quam B, 1 mrius ex Romanis antiquitatibus eruit, occurrunt. Scio quidem, Schilterum in
Exerc. ad Pan . I. Additam. I. nolle has Francorum so mulas cum Gnaei Flavii legis actionibus in eo comparare, quod & in istis vel levior aliquis error nullitatem pepererit, quum non conveniat hoc simplicitati veterum Francorum D Germanorum legislationis. Sed Schil terus veteribus Germanis plus simplicitatis, quam illi vere habuerunt tribuit. Inspiciamus saltem prisca iura Saxonum, ac, quae in illis praescribuntur, ridiculum ordinem & absurda sol, mnia processuum. De iudicio feodali res manifesta est ostfelin , Neot c. 63. 68. ubi tot solemnes ritus A ii mulsa litigantibus priescribuntur, quae neque utilitatem aliouam praestant, neque sine Aravi incommodo observari po11unt.
Excerpsit singularia ista processus seu talis Saxonici sei Iicb. P. I. Concl. 62. senedicIus Reinhard im tur heu Ee,
ro de Teud. P. IO. se'. 8. V. V. sqq. Si deo sunt necessaria, ut pro forma substantiali & eslentiali processus reputentur,
ac, omissis uno, totus processus nullus sit. De sermulis, quae in vindicatione bonorum allodialium adhibebantur, vide Spec. So. lib. 3. art. al. A melabbili art. 69. De iis verbis ac Drmulis, quibus is, qui alterum de vulneratione aut violatione accusabat, uti necessum habebat, vide Specit. i. a. 63. ubi additur: Scristaeciqet er der ein8. io sat et densairps uerlohren. imo tantus erat hae in parte Saxonum
rigor, ut, si quis etiam per ei Iorem quid in judicio dixisset
aut a formula aberrasset, errorem hunc corrigere non poΩ
334쪽
SP. CCCCLXVIII. DE ME . SENT. AD LIPEI.L. Com. 3rsset, sed exinde obligni e tur. Clara sunt verba Spe . l. I. a. 6o. Ohne Torspred)cia niaq ein suanti aeol flagen und animor, ten, ob er fio se in adens er gen mili, der i sim dinon tonimen mag, ais ob er sil verstreche, das er si ii des nidit erholen dat Porro & iudicibus in exercendo iudicio formulta, a quibus recedi nefas erat, praescriptae erant. Sed litie fbrmulae ad formam saltem & externa solemnia iudicii pertinebant, ipsam vero sententiam non ingrediebantur, quam iudex exsequitate M arbitrio suo concipiebat, nec au libellum aut ad petitionem actoris alligatus erat. Nec enim hanc necessitatem magistratibus a Germanis impO1itam fuisse uspiam reperies. Quamobrem regula illa de conformitate sententiae cum libello etiam cum institutis A iuribus maiorum nostrorum pugnat.
Leges imperii iudicibus a libello recedere permittunt. Succedunt recenti Ora imperii iura, ex quibus unicus mihi locus, quem ex Rece sis imperii de anno IS I. l. ἰI. 32. petam, sumciet. Iubentur in illo iudices, neglecto plane libello, si is inepte fuerit conceptus, quod aequum iustumque sit, decernere M defectum libelli supplere. XV . Iura itidem Sa nica electoralia iudicibus a libello recedere
permitti ut. Restat ius Saxonicum electorale. Id vero sententiae meae magnopere obitare videtur. Sic enim Elector in orae pro . tit. 34. Neil, inquit, hierinnen die a 3te elare maosse seberi, moraiis in concipiendis sententiis 3u leheli, das dieselbendem Loesi odee dem negotio, so in iudicium deduciri morderi, Wie auria deneti actis uiid probatis se ei und uon dem iudicς in facla minis sipplirer, so Hol auch, vae te mit Publicarisn derselben versatyren .exden solle, achien mir hiem n
335쪽
Heitiaustine Uexorbi ung 3u rhun, ut nothig. At haec ipsa verba, 1i recte inspiciantur, dubium ipsum, quod ex iis moveri poterat, resolvunt. lubetur in illis iudex coniunctim ad libellum, ad negotium in iudicium deductum, ad acta Mprobata respicere, ia, his Omnibus rite consideratis, sententiam ferre. Idem Clemens V. pontifex in Clement. a. de Verborum signis. iubet. Et hoc ipsum est, quod noe quoque inculcamus. Nunquam diximus, iudicem in iudicando nullam libelli rationem habere debere. Absonum hoc foret profecto. Ratio utique libelli habenda est, ita tamen, ut magis ad indolem negotii, quod in iudicium deductum fuit, ad acha & probata respiciatur. Quodsi haec cum libello pugnant, iudex impune a libello recedit, atque haec poetius sequitur. igitur tantum abest, ut sententia, quae ibbello non convenit, iure SaXOnico reprobetur, ut potius ex hoc ipso loco, posse iudicem aliquando in sententia fe- , renda a libello recedere, colligamus. Sed dubium omne tolletur, si cum hoc loco deci limem Eeclares lῖ. conferas, in qua potestas haec iudici claris Verbis tribuitur. Quod vero in dicla ordinat. proci tit. 34. Porro dicitur, iudicem in facto nihil supplere debere, hoc rectissime explicat Pse Ierus, qui iura SaXOnica Omnium Optime intellexit, SP ipse ab electore ad ea condenda adhibitus fuit. Sic autem ille
in Dica1lice concL 34. 7. SIpplere, ait, iis facto; quae fuimmula loquendi alias duilici tu sensu aptid i hores invenitur. Alter is est, quando scit. iudex ad factum addit, hi fingit anque praesupp0nit, taliter facium fretisse, de filia tamen qualitate aut si ditamentoplme nihil ex actis apparet. alter est, quando dicunt, ρῖsse stuppleri a iuuite, qνα desint, non quidem per modum fiction ue, es ex imaginariis praesuin istis infictum illatis, sed per nimdum explicatisinis, mai iris dilucidas i tuis, ut ervatur atque incognitionem veniat id, quod re Vera fucium est, et1i a parte non ablegetur.
336쪽
getur. Vstimus hic supplendi modus nec prohibitus est, nec admc in pectionem pertinetia Clarius hare' explicat in sequenti incisi. atque fatetur, iudicem, si certo ipsi de facti tale extra acta constat, posthabitis actis, ex scientia iam scientia sua iudicare dedere. Ceterum o . pro . Sam ct nita, uti multa ambigua explicuit, I in melius salu- errime mutavit, ita hanc maxime libertatem, quam & nosidici tribuimus, egregie stabilivit, eamque, etsi nobileus Ossicium imploratum non fuerit, locum habere iussit sit. S. f. I.
Doctores aliqui nobisciιm sentiunt.. ntequam progredior, respondendum est iis, qui ex un, A nimi doctorum & interpretum consensu adversus megumentabuntur. Sat scio, apud cordatos viros M aequos dirum arbitros istud argumentum parum ponderis habitu. im. Si qui tamen sunt, qui eo adversus me utentur, his Io inprimis luit inimi effatum in L. I. S 6. C. de Veterire enucleando opponam Sed neque ex multitudine auctorum,tud melius S aequius est, iudicatote, quum pist vultis det uris sententia es multas S maiores in aliqua parte sipetare.
einde, etii non negem, communem de necessat i a sentenae cum libello consormitate opinionem tam altas egisseidices, ut, qui eam directo convellere & exstirpare ausust, Vix reperiatur, attamen fuere, qui hoc indirecte facemi, dum ipsam quidem regulam vulgarem admiserunt, indem tamen tot exceptionibus A limitationibus involumini, ut plane enervarent. Fecit hoc Brunnem nus in Progis civili cap. 27. n. 23. 'AE. Quin & Zieglerus in locis, quae
praecedente' memoraVi, re ipsa mecum seri it. Ait ille uinclus. 34. iudicem omissa iura & exceptiones, in Conclus2i Ο 3 . factum etiam ex certa scientia supplere posse.
337쪽
Admittit itaque plenissimam libertatem a libello recedendi, dc contra vel praeter illum iudicandi. XVlli. Summa siententiae ni strae praeponitur. uae quum ita sint, rem totam & bententiae meae summam paucis Verbis complectar, ut confestim id, in quo mmnis negotii cardo vertetur, appareat, nec quisquam mihi logomachiam imputare possit. Scilicet iudex lententiam laturus ante omnia quidem libellum inspiciet, ex eoque, quid actor petieriti cognoscet, deinde vero naturam ne- fotii, quod in iudicium deduinim est, Inte oculos habeir, postea acta & probata accurate considerabit, & pe spodio ex iis facio secundum rura & aequitatem, quae in L. 8. de Iudicimuri scripto praeferri iubetur, iudicabit, rationem vero libelli aliter, quam quousque is cum indole negotii attisque & probatis convenit, non habebit. Igitur, si petitionem actoris Vel cum negotii natura, vel cum adiis& probatis, vel cum iustitia aut aequitate pugnare animadvertat, liberrime ab eo recedet, & vel aliud plane, quam quod petitum est, vel alio modo decemet, vel actorem ipsum, si hoc aequuum Videatur, condemnabit. X X.
Exemplum illi strissimi ni in hereditatis petitione.
λ unc ad alteram dissertationis meae partem accedo, Vin- ritatem eorum, quae Proposui, exempliS roboraturuS.
Occurrit vero in hoc ipso, in quo nunc vivimus, seculo illustrissimum. Nota est lis funestissima, quae, mortuo Carolo electore Palatino, a sorore eius, Elis abetha Chariotta,
Aurelianensium ducis uxore, Philippo Wilhelmo & pcst
huius fata lohanni Wilhelmo, successoribus in electonatu, mota, M a I .udovico Xl V. Galliarum rege inter caussas Priecipuas, Ob quas Germaniam anno 1688. bello invaderet, polita fuit. Quae sis libello tantisper sopita Rysvici,
338쪽
SP. CCCCLXVIII. DE NEC. SENT. AD LlBELL. Com. aeta RQ iam de pace aaeretur, recruduit, tranligique tunc nullaxati orae potuit. 1 an clem in tabulis pacis Aynicensis art. R. 11Q QODVenerunt partes: De iuribus, stupraetensionibus sim Noe I ure lyce Alli evanensiis convenit, ut res siecundum formulam
comρ omissii a cra Caesarea Maiestate F Satra Regia Mirotate Chri tiauipima tanquam arbitris iuxta leges S constitutiones Impetii decidatur, istis isto in sententia discordibus. Fiapae tanquin sub arbitrio decidenda deferatur. Et habuit editam illa res effectum. Nam quum Imperator Friclerico II inciero Sc lex Galliarum , trico Obrechto arbitrium hoc Uelega sent, illi Vero prorsus invicem dissentirent, necesse fuit, ad pontificem confugere, qui dicto per delegatos suos stuperarbitrio litem composuit. Exhibet acta ista mram cheiaberguis me op en Derolde P. I. p. ῖOq. sqq. M plenuus longe Castander Thucetas in P. R. der
etcIcii vom AUI1j. Secula c. δ. p. I6I. sqq. Adquieveriaut in pontificis sententia partes omneS, nec, quantum scio, reis
pertus huc usque est ICtus, qui nullam illam aut iniuri
cliceret. Atque tamen libello prorsus non est conformis.
Petierat in libello, quem I bucellus pag. III. sqq. exhibet, lucissa acti ix, sibi ante omnia insuumenta & documenta cuneta, inprimi inventaria sive desicriptiones universae luccessionis a fratre relicti edi, deinde altodiatia, supellectilem omnis generis, Vestes, stragula, peristromata, mamgaritas, Vasia aurea, argentea, Pecuniam numeratam, Vina, numenta, equos, greges, armenta, nomina, iura, actiones. praetension , allodialia immobilia k ais talibus per eonstitutiones imperii & secundum Germanicae iurisprudem. tiae regulas accenseri solita, urbes, oppida, praedia alio ibtulo, quam Dudi masculini nomine, a statre & maioribus suis potalia, emtione, donatione, testamento aut alias assiquisi ii, praeuia tam emphyleutica, quam oppignorationis
339쪽
phyleuticorum, censiticorum aliorumque similium, quam seudorum, ab alio laudo dominante non dependentium, seuda vacantia & dominio directo consolidata, iura territorialia, accessiones & incrementa laudis masculinis adnexa, bona per confiscationem aut alio quovis rhodo simili adquisita, bona ceclesiastica seculari usui rei tituta, lauda hereditaria, disiones & praedia in laudum erecta, pureque& absque mentione lineae masculinae concessia, aut sequioris sexus beneficio comparata, seuda Oblata, lauda emta, seuda pignosatilia, reditus anni I 68 . cum fructibus, interesse M omni caussa restitui. Contra reus elector in litis contestatione apud eundem Thurelium pag. 2o . Aq. se ab Omniactione male instituta absolvi, A iustitiam sibi in puncto
non minus deteriorationis, per fratrem maioresque achricis bonis electoralibus illatae, quam damni, interesse & eX- pensiarum administrari flagitarat. Tulere singuli subdelegati sententiam invicem diversissimam, utramque tamen petitioni in libello & recooventione factae convenientissimam, Condemnatoriam alter, alter absolutoriam, teste I bucello pag. ISO. Isitur ad pontificem maximum recurritur, cuius commissarii longillime ab utraque petitione recesserunt, ac reum aetrici pro omni uc toto eo, quod haec ex quacunque caussa M titulo praetendere potuit, in summam scutorum ter centum mille monetae Romanae conde.mnarunt, referente Thurelio pl. 3 8. Damnabunt hanc sententiam sorte rigidi conformitatis illius inter libellum M sententiam exactores propterea, quod illa nec libello convenire videatur, nec indoli actionis institutim hereditatis scilicet petitioni, in qua iudex rem ipsam cum fructibus re- isti tui iubere debet secundum β. 2. L de ossicin iudicis. At enimvero, quod ad pugnam cum libello attinet, hanc satis exculabunt, quae supra dixi quod Vero ad naturam heroeditatis ia formulam 1ententiae a Iustiniano praescriptam, noluit
340쪽
noluit profecto Iustinianus iudices ad formulas, quas in titulo I. de Osscio iudicis commemorat, sic alligari, ut Pintestatem eas, si iustitia & aequitas hoc suadeat, mutandi ademerit. Nam in illo ipsb β. a. quid in rei vindicatione iudicandum fit, determinat Iustinianus, M tamen in L. 68ι de Rei uindicat. aliter etiam iudicari permittit, atque, hoe generale esse, & in omnibus si ve interdictis, sive actionibus in rem, sive in persinam, ex quibus arbitratu iudicis quid restituitur, locum habere, addit. In primis vero huc pertinet lex ss. Hamiliae errificandae, in qua iudex, neglecta momula in iudicio familiae erciscundae usitara, quam in s. q.
f. de Osscio iudicis reperies, in unius personam totam condemnationem conferre M omnes res adiudicare posse dicitur. XX. Iudicis potestas circa libellos ineptos. Iusquam iudex sententium laturus libellum securius negligit, quam, ubi ille inepte Conceptus est. Benigniores profecto sunt hodie hac in parte magistratus & i Cti, quam superioribus seculis fuerunt, qui nulli peccato in libelli conceptione commissis veniam dederunt, sed siepe ob
Verbum Perperam positum totum libellum clamnarunt, a que fere ius aliquou formularium in fora reduxerunt. OUinsti iam sunt de nimia hac severitate alii, inprimis Si lius, qui eam Saxonibus maxime obiicir, dum sic in IV , iis ad Laute G. p. II. ait: Hormulae tandem abrogatae sunt per l, tutum C. de Horm. V impetr. act. *blat. Sed nescio, an nsmmagnam partem reductae in Saxonia, dum ibi Lepissime prinnunciatur: die Alage, immasset ite angehi adit, iusti stati habe. Nec inficias ibo, Saxones olim, dum accurati R i in Ri, quam humani R aequi esse maluerunt, huic culpae suo cubuisse. At certe iam diu alia in Saxonia rerum facies est,& tam summa tribunalia, quam lCtorum collegia libellos ineptos, si modo ulla ratione queunt, sustinent, erroresque ' SS 3 com