Augustini Leyseri ... Meditationes ad Pandectas quibus præcipua juris capita ex antiquitate explicantur, cum juribus recentioribus conferuntur atque variis celebrium collegiorum responsis et rebus judicatis illustrantur. Volumen 1. 13.

351쪽

si h in Sege halber ist flager somol in possessorio summariiD

352쪽

XXVI.

De dotis S illatorum repetitione. P actione pro dote repetenda, quae olim rei uxoriae dicta est, liberrimum est iudicis arbitrium. Tribuit hoc ei lu- Rinianus, dum actionem illam bonae fidei esse ' Oluit, L vn. f. I. C. de Rei uxoriae acti me, in bonae autem fidei iudiciis liberam potestatem permisit iudici ex bono & aequo aest, mandi, quantum actori restitui debeat, β. 3o. I. de Action, bus. Et profecto intricatissimae, quae super repetitione bonorum ab uxoribus illatorum quotidie ventilantur, lites liberam hane ex hono& aequo aestimandi potestatem nece 1ario poscunt. Eae einim, si hanc potestatem demas, aetemnae M inextricabiles saepe fienti Apparet hoc inprimis post peractam probationem illationis. Tot ea plerumque difficultatibus, tot dubiis involuta est, ur, si iudex libellum presse sequi M de singulis, quae petuntur, sententiam ferre velit, post infinitas interloquutiones vix tamen exitum reperturus sit. . . optime igitur iaciet, ut, seposito libello, generaliter uxori certam pecuniae summam adiudicet, iares ac praestationes, quae singulatim petuntur, tacitus praetereat, arg. L S. Famil. ercist. Fecerunt hoc ICti Helm, 'stidienses mense Octobri anni cDDccxx II. Alόgee et Bitiasten uberhaupt is oo. Thaler herau8 ὲu geben und sebbi; hamit ubiliq a finden fluidig sep. 23. N. S. Rat. dec. Φό hat glager das duri absterben deS hon fhben erledigie gehnalatii Brunscia iq bed Admqlivr ipla estat aufqebeten, und Mideehu fhbinicie Sutive, aeelle sold3 6 Suth iure retentionis natTom. VII. . V u . thres

353쪽

nonimen merden, meiter die dor ver Version in seudum Ohnede C

354쪽

ten uberhasipt isoo. NihIr. Suiniprichen. Potest truleae fecundum libellum mutatum iudicare, etsi mutatio post litis contestationem facta, nec expensae re simiae sint.

I requentes sunt de mutatione & emendatione libellorum Γ lites, variaeque de utraque doctorum opiniones, & e stant quoque passim leges A constitutiones. In electoratu Saxonue dissicultates omnes extricantur optime per Orsinat. procest . recognitam ad tit. S. q. 9. quae libellum emendari semper, mutari saltem ad litis Contestationem usque perinittit, sed tamen hoc casu reum de novo citari & e pens s omnes, quas iam fecit, illi restitui iubet. Iustissimum hoc est, verum per id aequitas ius reddentis, cui totam de emendatione M mutatione libellorum doctrinam lex 3. C. de Edendo subiicit, non excluditur. Post sint nempe tales ob enire circumstantiae, quae mutationem libelli etiam post litis contestationem permittunt, & actorem sisemul a restitutione expensarum liberant. Memorabo eoemplum: Caius mercator cum Lucio institore Me fit, pra xio Mevii iussu, contraxerat, & ex hoc contractu insigne damnum passus, contra Mevium, ut is sibi clamnum id restitueret, actionem instituit, ac totum actionis suae fundamentum in promissione indemnitatis sibi a Mevio faeta Uu a 4 Ponit.

355쪽

poniti Mevius litem contestando, & .ucium institorem suum fuisse, & iussum suum praecessisse, fatetur, sed promissionem indemnitatis neSat. Huius igitur probationem iudex Cato imponit. . Subit hanc probationem Caius, atque articulos offert M testes nominat. Sed Mevius iis te-1tibus exceptiones & suspiciones varias opponit. Inte loquitur iudex, quosdam ex testibus admittendos, alios repellendos esse. Leuterat utraque pars, & apparet facile, quaestionem hanc praeiudicialem multum temporis & impensiarum absumturam, antequam ad ipsius caussae decisimnem perveniri queat. Impatiens huius morae actor tandem, malle se probationem susceptam derelinquere, deci, Tat, atque, ut reuS ex natura ipsius negotii ad clamni restitutionem condemnetur, flagitat. Contra reus ad noVam hanc petitionem respondere detrectat, libellum quippe mutatum, atque adeo nova citatione opus & ante omnia eX- pensas solvi oportere, praetexens. Nec libelli mutatio negari poterat. Nam de natura negotii nihil in libello dixerat actor, atque eam ne quidem satis in illo explicarat. Ipse reus litem contestando negotium totum, ut gestum erat, perspicue narraVerat, atque eX hac ipsa narratione Constabat, reum, etsi indemnitatem non promisisset, ad eam obligatum esse. Itaque, quod reus postulabat, legibus & receptae in foro praXi, de qua Brunn annus iniri

regis civili cap. q. n. 17. testatur, conveniebat, Verum cum

aequitate manisesto pugnabat. Quid enim iniquius, quam in caussa ex actis prioribus liquidissima novum libellum, novamque litis contestationem decemi 3 Moti his lCti Helm stadienses, & inprimis L. 3. C, de Mendo sequuti,

neglecto libello, reum ex actis damnarunt, sicque mense Iunio anni cio II cc xiri iudicet runt: Dierectis Id si re den uberi

demens

356쪽

SP. CCCCLXVIII. DE NEC. SENT. AD LIBELL. CONP. 3ὲr .

357쪽

sP. CCCCLXVlΠ DE NEC. SENT AD LIBELL. CON F. 3 3 enim vero hanc emendationem k correctionem nec Iustinianus, nec Zeno in L. l. C. de Plus petitionibus, ex qua Iustinianus Liam hausiit, desiderant. Cur ergo iudicem arctioribus, quam ipsi legumllatores faciunt, limitibus ci cumscribimus Τ cur ei facultatem in titulo C. Vt, quae desunt advocatis partium, iudex stuppleat, tributam adimimus cur non secundum c. 6. X. de Iudiciis simpliciter & pure factum ipsum & rei veritatem investigamus 3 Certe cord ii iudices M ICti .hoc facient semper. Et ita lini Vitem-

bergenses mense Novembri anni ci occIX. responderunt in casu, quo quis, dum annuos redituS peteret, ae, ut

XXIX.

De aclionibus ex spm'. Actionis ex sponsu nomen in legibus Romanis, quae eX-

stant hodie, non reperitur, reperitur Vero apud SerVbum Sulpitium, cuius haec in libro de dotibus verba sunt a Gessio in NocIibus Atticis lib. d. c. d. excerpta A conservata lovi uxorem ducturus erat, ab eo, unde ducenda erat, stipui fatur, eam in matrimonium ducium iri: qui daturus erat, is, dem

358쪽

dem spondebat. Is con tractus stipulationum sponsionumque dia .cebatur sponsalia. Tunc, quae promtissa erat, sponsa appellab

tur: qui spῬ0nderat duisurum, sponsus. Sed si pit eas st

Dulationes uxor non dabatur, aut non ducebatur: qui Ilipulmbatur, ex siponsu agebat: iudices cognoscebant. I ex, quam ob rem data acceptave non e set uxor, tuaerebat. Si nihil iustae cau1Jae uidebatur, litem pecunia σ1timabat: quantique interfuerat, eam uxorem accipi aut dari, eum, qui spoponderat, aut qui pipulatus erat, condemnabat. Addit Gellius: Hoc ius sponsiali0rtim observatum dicit Servius ad id tempus, auo e - ας uniuerso Latio lege Iulia data 6l: Haec eodem Neratius scribit in libro, quem de nuptiis compVtiit. Actionis ex sponsu nomen incognitum est hodie, res ipsa frequentissima.

Nec puto me errare, quod nomen istud vetus retineo. Descendere quippe ex sponsalibus actionem aliquam, extra dubium est. Haec actio vero in legibus nostris nomen non accepit. Igitur Oidendorpitu, qui cla spes actionum scripsit, & plerique, qui idem argumentum tractant, amctores, actionem hanc plane praetereunt. Accuratius. Bergerus de Vbu actionum P. I. β. T. actionem commem rati eamque matrimonialem appellat. Et poterit haec a pellatio retineri. Mihi tamen actionis ex sponsu nomen magis placet, primum, quod antiquius est, priscisque iurium conditoribus cognitum, deinde, quod aliquando ex sponsalibus non ad matrimonium consummandum, sed ad inter esse agatur, atque hoc casu aetio instituta matrimonia

uis vix dici commode possit. Equidem ex sponsialibus regulariter ad consummationem matrimonii agendum est. lgbtur non errat Bemerus, qui loco memorato actionem,

quae ex statu spons alitio oriatur, matrimonialem ab eo,

quod plerumque fit, appellat. Sed quod ille in aetio. ne matrimoniali hanc saltem formulam praeseribit, ut

359쪽

SP. CCCCLXVIII. DE NpQ SENT. AD LIRpLL. CONP. 3ις reus matris lam .promi sum consummare cogatur, das Te, elagier die veriprostene Ehe duri phiemsiste Copulati in nutsticiqerin Iu volnieben stbuldia; hoc ego insumciens credo. In Ciciunt nempe multa, quae impediunt, ne is, cui matri- moritum promissum est, eius consummationem petere aut possit aut velit. Saepe ea Persona, contra quam ex spcim

1alibus agitur, se iplum ad hoc inhabilem reddidit, ut puta, iam ante cum alio spons alia fecit, ut posteriora nunc implere haud queat, vel post sponsalia inita cum alio concubuit, aut nuptias solemnes celebravit, ut altera persona ta-Iein coniugem habere nolit. Nonnunquam is, Contra

quem agendum est, mendaciis A fraudibus alterum ad sponsalia illexit & induxit, & mavult deceptus a pacto hoc recedere, sed tamen ab impostore isto offensus pro damno M iniuria sibi satisfieri desiderat. Aliquando etiam aufugit, 'bonis suis relictis, sponsus Vel sponsa, nec spes reditus superest. Omnibus hisce casibus aequum iustumque est, eam ti laesis actionem ex sponsalibus dari ad laesionem larciendam, nec alterum fraudem suam impune ferre. Tunc vero actio, quae instituitur, matrimonialis dici nequit, sed cum SErvio & Gellio ex sponsu apeellanda, M tota arbitraria est. Quin imo Pruchierus ira Decisiomibus iuris matrimoniatu

cap. I. f. is. actionem hanc etiam ex nudis tractatibus spon-

salitiis derivat, testaturque, se meminisse, aliquoties etiam partem, quae alteri diu spem sponsalium aut nuptiarum comtrahendarum fecit, M postea absque caussa sufficiente non implevit, parti alteri ad priestandum interesse condemnatam fuisse. Ipse memini actionem hanc ex sponsu ad intem esse a femina institutam fuisse. At enim vero tanta in haeactione ex sponsu est iudicis potestas, ut, quamvis in libello consummatio matrimoni i petita sit, tamen ab eo recedere, k reum reamve plane in aliud, nempe in certam pecuniae summam, damnare queat. Fae enim, iuVenem cum puella

360쪽

sponsalia priesentibus ali quot testibus fecisse, chirographum etiam ei, sed Verbis ambiguis, & quae fraudem M vexandi animum fatis sapiant, conceptum dedisse, deinde ex illoehirographo ad consummationem matrimonii conventum negare, in eo promissionem matrimonii contineri, prahterea exceptionem deficientis parentum consensus opponere, atque etiam schedam patris sui, qua ille desponsati ni huic contradicit, proferre. Condemnari tunc reus secundum petita actricis nequit. Verum, quum actrix exinani matrimonii spe sibi facta contumeliam patiatur, reuS autem, dum hac spe illam lactavit, impedimentum tamen promissioni fine obstans ignorare non potuit, miseramque sciens ac prudens ludificatus est, ossicio iudicis continebitur, ut illusorem hunc actrici in aliquam pecuniae summam condemnet. Sed, ait, non poteit iudex quid ultra libeb: lum adiudicare. Potest utique, si iustitia & aequitas hoc poscat, c. 6. X. de Ddiciis, L. un: C. Vt, quae desunt aluocatis partium, iudex suppleat. Et sic toti Hesmstadienses mense Februario anni cI9 12 ccxxvi. iudicarunt: Sur, he 'letlagier der Alastrin uberi,dupt filiasiis Nei S i Thalet er legen, immagen tr ὲu thun fluidig, ' mird er von unges clIter, Alage enlbunden, und das sicqcbcne Taboth aei eder au'thoi ben, aut merden die bel)derstitb veruriad te uiatosten gegen eriti under compensiret. 23. N. D. Rat. dec. Alager in hat den bestingten du6 euiem Ehcuer*rto ii aut Eolluetet,viis desset benverflaget, urid mill die Sultisteit dieδε eheuerstre eii S daherbeliaupten, dast mellaqier ἔur Seii desset ben niti nichi in sei, nee et tern et rodi und Semali sellanten, also deren sΤinmissi. gim g Iu suden mot nothig qehobi, hieinadiit Intervenient tei, ne restimasi qe liria' stinen Consens iii versagen m*hren thn, nen. 2 indiciveil ober dab Cheverthbniisi inber ;ienilio ;aeeifelit astig ist, utid stub dem ιum aerunde ter Alaqe gestiten 3et,