장음표시 사용
361쪽
M. CCCCLXVIII. DE NEC. SENT. AD LIBELL. CONF. 3ιν
XXX. In delatione iurisiurandi libellus non attenditur. In cognitionibus su per iureiurando delato amplissima tuo dicis potestas est. Potest scilicet Verba, quibus delatum
est iusiurandum, mutare, & formulam Plane aliam, quaώ lem nempe pi desiuiti negotio VitandiSque captionibus convenire maxime credit, Pr set ibere, L. 3q. S.'8. de Immurando, potest iurisiurandi delationem ab actore factam, si superfluam hanc animadvertat, Vel Veritatem aliter haberi posse videat, prorsus Πe ligere, arg. c. a. X. de Prob
titinibus A L. 3. G de Rebus creditis, potest inutile huiusmodi iusiurandum, etsi delatio eius iam Per rem iudic,
362쪽
tent. V re iudic. Generaliter itaque dico, posse iudicem, uod ad iurisiurandi delationem, liberrime a libello rece-ere, nullamque eius in sententia ferenda rationem habere. Exempla adserre possem. Sed possunt talia, quae in ipsis Terum argumentis semet obtulerunt; videri apud Praesulem in Specim. CXXXVII. de ossicio iudicis circa iustis dum
XXXI. Instituto p6 17orio, super petitorio, si hoc ex aciis liquem,
Non posse iudicem, instituto possestario, super petitorio,
tametsi hoc ex actis liqueat, iudicare, vetus A pe Vulgatus error est, qui in iure fundamentum non habet, sed etiam rationi iuris&aequitati ad versiatur. Equidem non desunt leges & argumenta his, qui errorem istum tuentur. Collegit omnia studiose Carpue vius L I. Resp. 7a. & 74. Maxima pars eo redit, sententiam libello conformen este oportere. At hoc nemo dicet in posterum, qui striptum hoc meum viderit, legerit, pensitarit. Cetera facilius e iam corruunt. Miror autem esse, qui ad c. ult. X. Caussa p017 unismproprietatis provocare non erubestant, in quo tamen nihil est, quod huc trahi queat. Meam contra sententiam vivat, quod caussa proprietatis ex omnium confessione absorbeat possessionem quod dolo iacit, qui petit, quod redditurus est, L. 8. de Duli mali S metus exc. quod iudex inepte facit & contra rectam rationem peccat, qui quid actori adiudicat, quod tamen rei esse & huic coni,1tim restitui oportere certo scit, quod iudex non, Cuiusmodi actio intentetur, subtiliter inquirere, sed simplicii er& pure factum ipsum & rei veritatem investigare debeat, c. 6. X. de Iudiciis. Movere haec iam dudum electorem Saxoniae, ut sententiam meam lege firmaret in decisi e I3.
364쪽
In actione privatoria emphtereseos saepe tririsque partis pet,
In aetione privatoria emphyleuseos iudex, si aequus esse vel ir, in sententia saepe a libello M utriusque partis petitionibus recedere debet. Solent domini emphyteulcos frequenter ad priVationem emphyleuseOS agere, Contra emphyleutar hac actione conVenti, absolvi se ab ea, petunt. Cordatus iudex plerumque neutri parti adsentit, reumque non quidem plene absolvit; sed nec secundum libellum condemnat, Verum mulctes saltem; id quod tunc maxime sit, quum ob non solutum per aliquot annos canonem aguturi Scilicet Inter Caussari Ob quaS emphyleuta emphyleusi deiicitur, 'raecipua fere est canon non solutus. Quum vero ista omisso aliquando eX dolo, nonnunquam ex cubpa procedat, quλstio fatis gravis eXOritur, dolusne ad privationis poen2m dictitandam requiratur, an culpa sitficiat. Plerique indis incte emphyteulam, quacunque etiam excatissa canonem non solvat, en phyleusi privant, atque adeo omnem quoque culpam comprehendunt. Vide
Bergeri P. I. Resp. 34. Et Videntur illis iura nostra, quae
365쪽
Io facto discrimine, in L. a. C. de Dre emphteutico domi-rio ius expellendi emphyleutam, qui per totum biennium Decianias non ibivit, tribuit. Et Gregorius lX. in c. 4. X. Me L. cato es conducto: Gibleuta, ait, celssando in fututione Can0nis per hiennium iu ste p0tuisset repelli. Adde Nο- Veliam p. cap. 3. f. a. Accedit exemplum seudi, quod Va-- fallus propter incuriam etiam & negligentiam amittit, le- Cunctim claram dispositionem imperatoris Friderici in a.
F. pr. Verum enim vero, ut haec controversia recte decidatur, inquirenda est natio. quae legumlatores, ut mo in λlutione canonis commissse tam gravam poenam im Pinnerent, movit. Est haec scilicet, ut recte monet Lach0- vitis ad Tretillarum uol. I. disp. Ἱ0. β. I a. sit. B. verbis: qt id
δει emphteum, non tam pecuniarium. interesse domini, quod in aliis casibus, v. c. stipulationibus poenalibus, obtinet, quam potius, quod empnyinuta non solvens praesumatur dominum iure suo invertere, eumque non amplius recognoscere velle. Ergo dolum p supponunt in em-pbyteum privando legumlatores. Et praeter dolum etiam lata culpa, quae dolo in caussis civilibus aequiparatur, admitti potest. Culpam vero levem & levissimam admitti, durius iret. Neque obstant nobis generalia legum Verba Haec quippe ex ratione, quam memora imUS, re
stringenda sunt. Deinde nec vas alli exemplum Obest. Nam k in illo dolus, a. F. sa. g. 3. vel saltem lata Culpa, , de qua supra memorata verba a. F. S . pr. intelligi OPO tet, ad privationis poenam requiritur, culpa levis vero non suffcit, ut egregie docent Gilius lib. I. DU. 48. n. 9. M 'Bergerus in Eliciis disic. for. p. I Od. Pertinet huc magis exemplum tutoris, qui ob iraudem rantum & latam culpam tanquam suspectus removetur, L. 7. β. l. de S petas tut0ribus. Interim, mulctam aliquam emphyleutae, qui Per
366쪽
3s 1 MEDITAT. AD PANDECRper levem culpam canonem non solvit, imponi posse, facile concedimus. MoVerunt hae rationes lCtos Helmstadienses mense Novembri anni cIo Id cc XV. ut em Phyleutae privationis poenam, quam aliud collegium iuridicum ibli iam dictitarat, remitterent. Is scilicet ecclesiae Canonem per quadriennium non solverat, ac ideo actione privatoria conventus & damnatus fuerat. Sed interiecta appellatione, Varias calamitates, quas intra paucos annos fuerat perpessus, commemorabat docebatque. Noveramus quidem, caliis istiusmodi fortuitos dominum, ut de canone Ouid remittat, haud obligare, L. I in me C. de Iure emph leutim. Εssiciunt illi tamen, ut iudex debit ri inducias dare M differre solutionem possit. Rec. Imperii de anno 16 4. III. L. II. de Rebus creditis. Et quamvis emphyleuta hic calamitatem suam iudici domino que tempestive non denunciasset, nec misericordiam illorum implorasset, tamen hoc pro culpa tantum levi repu. tandum erat. Sic itaque iudicatum fuit: aBsirde Ceilagitet die von anno l7Oq. her bis iesio ructi antiqe ' adite, inor, linter aut die ' ad te domo a7o8. begriisen, nebit allenburdi diesen gan;en PsOeest verurisciten uniosten, und uber, hied 3o. S esset Oerctitii qlagerii binneia a. Mosten obtra,
hie s Idiqe *od te niet entriditet, hie actio privatoria angestellet, aut beretio sententia caducitatis erihellet moti
368쪽
nes negligit. Quod de actione privatoria emphyleuseos dictum, po ro ad actionem privatoriam flaudi extendi oportet. Scilicet plerique ob omissam renovationem investiturae 1eudum amitti simpliciter statuunt, nullumque inter dolumia culpam discrimen admittunt. Male. Lotharius certe impcrator 2. H qa. l. 3. ad seudi pili x ationem dolum receLsario requirit. id quod aequitati etiam convenit. Iustior itaque sententia est, ob omissam investituram, siquidem culpa tantum & negligentia vasalli intervenerit, non seudum auferri, sed mulctam tantum imponi polle. Quam sententiam nostram etiam Gilii a. Obse . 48. 17. 9. I Nerge- ri in nec Iis Discepti Vor. p. I3Oq. auctoritas firmat. Igitur Icii HelmstaVienses mense Augusto anni cIῖIΘcc XXII. sic responderunt: su iii die uuteria uene gehnfidolge voraeeiter iud)iS alis einen sol en gehn6 i D'ler an;ufehen, dimi
errn vi suci en aeolit berelliget, der hohe Lehnε i Dere aust ei, nigermasieli obligat sol en gehler tu pardoniren, in Ermogvng, dasi denen toti Z leimh hierunter te in dolus ober 'Ger, attuns des Lehn i sperrit bergemesten merden tann, mitti in die bioue culpam und negligeiace mit ganuelidem 'Nerluit deὁzesin Ne teε iu strasen, alnuhart iit, aud) nil der in Salasen und anderiverte einge*hrten Praxi in sollem Ralle nur eine Seld i Utrast auferte et ιu merden ygeget. Quod vero ad hanc mulctim attinet, illam potentissimus Poloniarum rex nequidem semper exigit, sed gratiam suam absque omni onere saepissime indulget. Ipse, caussas orans, non ita pridem hoc fui expertus. Erant tres fratres ex gente Mil. tigia quorum maiores simultanea investitura in omnibus
pnediis, quibus illa familia amplissimis in Saxonia fruitur,
369쪽
sp. ccccLXVIII. DE ME C. SENT. AD LIBELL. CONP. assfuerant gavisi, sed pater eam iusto tempore renovare neglexerat. Aderam ego illis, ta caussas, quae resem ad gratiam dandam movere poterant, literis sueplicibus evponebam. . Ipse tamen dissidebam, istam Veniam eis absque onere elle Obventuram. Consulebam igitur virum
ita iuribus M publicis negotiis Versatissimum, qui locum inllustri collegio, quem meritis suis adeptus est, egre e tu tur. Is vero incredibilem divinamsue, si ita loqui licet, sumentiam regis praedicavit, & gratiam, si indultu rus esset, Ilenam gratuitamque fore praedixit. Nec spes nos sese,
it. Brevi enim ante meum ex Saxonia abitum rex Cars,tia rescripsit, se fratribus Miltigiis veniam dare, nec quicquam de poena addidit. .
Potestas iudicis circa condemnationem debitorum. porro in condemnatione debitorum iudex cordatus nomnunquam a libello M petitione creditoris recedit. Tria
tempe hic potest. Primo, si videt, debitorem, si ad facium M peram usque excutiatur, solvendo quidem futu-um k creditori fatisfacturum, sed tamen ad incitas red tum iri, debitorem hunc, quamvis is pnesentem soluti em in chirographo promiserit, eandemque creditor etiam letierit, recte tamen in diem condemnabit, & credito-em, modo illi fatis caveatur, ut exactionem disserat, ut suris interim contentus sit, coget. Alterum est, quod, i misero Si sine culpa sua obaerato debitori ita melius comuli animadvertit, particularem solutionem creditori per antentiam cibtrudere queat. Vtrumque hoc iudici, quanum vis fiscus creditor lit, licere, ex L. al. de Rebus credi-:s, L. 4s. β. Io. de Iure hsci, L. de Vsuris, L. 21. de Imitiis & Recessu imperii de anno I 684. β. I72. patet. Obibitur quidem nobis a dissentientibus, ius dandi moratoria escripta secundum ordinati0nes politicas imperii de anno
370쪽
MEDITAT. AD PANDE . Isa'. U I 77. tit. von verborbenen Milauten ad iura mai statis referendum esse, atque adeo a magistratibus inferioribus usurpari non posse. NOS Vero id non negamus. Sed multum interesse inter istas, quae a iudice debitoribus obaeratis indulgentur, inductas A rescripta moratoria, quae a solo principe tribuuntur, putamus. Triplex est, quae inter ea intercedit, differentia. Primum rescripta moratoria generalia sunt, A debitorem contra quemcunque creditorEm tuentur; at induciae illi saltem in ea caussa, in qua tributae fuerunt, prosunt, aliis Vero creditoribus non iam . cent, tit. C. inter alius acta vel iudicata aliis non n6cere.
Deinde induciae hae a iudice non nisi ex iusta caussia debitoribus solo fortunae vitio lapsis dari queunt; at principis in dandis rescriptis moratoriis maior potestas est, ut ea etiam ex mera gratia debitoribus culpa nonnunquam sua obaeratis tribuere possit. Denique induciarum a iudice concessarum bre, e tempus esse debet, quemadmodum I Cti in L. 43. g. Io. de iure fisci S L. II. de Iud. praecipiunt; sed rescripta principis debitoribus saepe moram aliquot annorum indulgent, neque, ut Faber. in Codice lib. I. tit. 9.def. II. autumat, ad quinquennium sunt alligata. Tertium, uod iudici in condemnatione debitorum liceta est, quodebitorem, qui paratam pecuniam non habet, sed aliis rebus abundat, ad has in tolutum dandas damnare, ac creditorem, invitum etiam, ad eas, praevia iudiciali taxatione, accipiendas compellere possit, Novella 4. c. ult. Nouessa iaci.
Nullibi se sorte potestas iudicis clarius exserit, quam in
actionibus iniuriarum. Parum in illis curat libellum, sed modo, quum aestimatorie actum est, deprecationem vel declarationem decernit, modo, quum recantatio pet,