장음표시 사용
401쪽
Sp. CCCCLXXI. DE RE IVDIC INTvlTU TERTII. 38ν obliviosam negligentiam, cuius mille & plura exempla paD sim in Digestis, Codice M institutionibus occurrunt, quia agnoscere detrectant communes interpretes & subtilibus conciliationibus obtegere laborant, hinc illae in iure Romano tenebrae M dissicultates oriuntur. Si quis ab hac superstitione, qua vulgo nihil Obsoletum in libris iuris pc mium creditur, immunis est, illi leges Romanae longe planiores erunt. Sed haec obiter. Redeo in viam, ac dico, maritum non solum in rebus paraphernalibus ac receptitiis, sed etiam in dotalibus, legitimum uxoris suae procuratorem esse. Obiiciunt: maritum dotalium dominum esse,& proprio nomine agere posse. Fateor. Potest proprio nomine agere. Sed tunc fallem de suo iure, nempe de dominio revocabili, quod in re dotali habet, agit. Dissoluto autem deinde matrimonio, vel etiam constante illo, si maritus ad inopiam vergat, per L. 29. C. de Iure dotium
reviviscet ius uxoris, nihilque ei nocebunt res contra maritum iudicatae, quum exceptione rei inter alios gestir tuta sit. Improvidus itaque est litigator, qui maritum proprio nomine se per rebus sive dotalibus, si ve ea raphernalibus, sive receptitiis, secum expelli ri patitur. Flagitandum
est, ut uxori ipsi citationes insinuentur, atque maritus, siquidem solus compareat, consensum tamen uxoris adhibe-it. Neque enim video, cur u XOr deterioris conditicinis esse.
debeat, quam filiusfamilias, cuius consensum pater in litia 3us de peculio adhibere iubetur, L. 8. 3. C. de sonis piae liberis. Quodsi hoc neglectum, & lis a marito solo,nconsulta uxore, quamvis nomine forsan eius adhibito, Ieracta sit, res iudicata triren intuitu uxoris res interilios acta erit. Rem exemplo illustrabo. Maritus uxorem, at pro se intercederet, minis VerberibuSque coegerat. reditor ex chirographo amboS coniuges simul convene- at. Comparuerat maritus in iudieio latus suo & uxoris C cc a nomine,
402쪽
338 , MEDITAT. AD PANDE . nomine, agno, erat utriuSque manum, M variJOpposuerat. Sed exceptionem metu q e maXime uXOri profuisset. reticuerat. Damnantur ergo ambo. Moritur postea maritus,ia amo rei iudicatae adversus viduam instituitur. Illa e ceptione rei inter alios attie sese tuetur. Et adstipulati ei sunt lini Hesm stadienses mense Octobri anni cIo io cc XXVI. Administratio enim,quam iura marito in bonis uxoris committunt, eo extendi non debet, ut iuribus uxoris renunciare aut ea taeendo remittere queat, L. 6 . D. M L. I 6. Cde μυcuratoribus. Accedebat, quod in ista, quam memora, i, specie aliqua collusio inter maritum & cxeditorem intercesserat, dum marituS exceptionem maximi momenti, quam sine turpitudine obiicere non potuisset, omiserat.
403쪽
SP. CCCCLXXI. DE RE IVDIC. INTViTU TERTII. 38s
404쪽
vII. Victoria legatarii contra heredem alii legatario non prodest.
Caepe in L. vlt. C. Quibus res iudicata non nocet dicitur, O constitutum esse, in simili negotio res inter alios actas absenti non prieiudicare. Addendum erat: nec prodesse. Vide L. I6. in fin. Qui potiores in pignore. Exemplum .hoc esto: Legatarius ex testamento contra heredem egi , Mobtinuit, ut sibi legatum exsolveretur. Iam alius legatarius in iudicium contra eundem heredem prodit, rem iudicatam profert, & exsequutionem flagitat. Heres negat, rei iudicatae aut exsequutioni hic locum esse, atque easdem exceptiones, quas primo actori opposuerat, iterum secum do huic obiicit. Atque ICti Helmstadienses easdem mense Aprili anni cia Iocc XVIII. admiserunt ex his rationibus:
405쪽
uli I. Sententia svnpliciter declaratoria alteri tamen, qui in lite n0n
Contrarium Cardinalis Tuschus lit. S. conclus. 174. tuetur,
Atque, sententiam declaratoriam tertio etiam agenti
ODDoni poste, ait. Eadem illustris Bergeri in dissert. de Contravindicatione, quam deinde Parti et . Supplementorum ad Electa disicept. forens pag. I9O6. sqq. inseruit, 39. sen
tentia est. Iubet nempe eum, qui rei vindicatione conVenitur, si certam de iure suo fiduciam habeat, non simpli- Citer intentionem actoris negare, sed quoque, sese rei illius dominum esse, affirmare, rationes suas desuper inerre Merobare, atque urgere, ut in sententia ipse non saltem ab-1olvatur & actoris intentio reliciatur, sed, ut praeterea su
per demonstratione dominii a se facta pronuncietur, Mip1emet dominus declaretur. Hoc enim, pergit,s fat, elusemodi siententia V paratam tibi contra quemcunque actorem exceptimem praestabit, sussicientem d0minii probationem in omni caussa suppeditabit. Tacite praevidet vir illustris regulam nouiam: quod res inter alios iudicata aliis non noceat; sibi obiectum iri. Sic ergo ad eandem respondet: Pro mendim, inquit, est, huiusmodisententiam, ' peracta contravindicatione, fertur, illio capita continere. Primum contra solum at larem directum est, quo tutentio eius eliditur, atque actio ab eo instituta lacum non habere promtnciatur. Puod ad hoc caput, sentemiam neque in eodem, neque in simili casu temtis noceremsse, concedimus, i. t. C. Quibus res iudicata non poeet; item: Inter alios acta vel iudicata aliis non nocere. Sed alterum sententiae caput, quod declarationem dominii com-
' plectitur, geno alius es, nec solum actorem obligat, sed latius e ad alios quoque extendit. Ita enim in iiιme nitro dispositume fle, pluribus exemplis demonstrabimus. Sic in actione liberi, ηitatis multum interem utrum in sententia ille, de cuius statu
406쪽
nuaeritur. simpliciter ab intentata actione absolvatur, an vero simia ingenuus declaretur. Namque hoc ultimo casu sententia ei etiam contra alios proderit, L. 23. de stat. hom. Id quodsiolo libertoetis 1 ore constitutum non esse, ratio Ibidem stubi An primie ab auctoritate rei iudicatae repetita, declai at. Ita innuerela inustici Ut te flamenti, si generaliter testamentum nullum ρ se iudicetur, haec Rententia omnibus, quorum intere1t, is atmriis. fideicommissariis Uc. licet ini n0n egerint, nocebit, L. 8.. 16 de Inos test. Vide qu0que L. -4. de Re iud. Quo.
flos unaue illitur sententia non ad certaS personas restricta est sed generalem aliquam declarationem continet, toties ea non solum illi personae, contra quam lata est, sed unicuique tertio poterit opson l. Vuam regulam non
sititum Clarismorum i Ctorum sus agiis, sed diver1is quoque
oraeiudiciis egregie declarat V con firmat CarpZOV. P. I. C. 26. d. I 6. M I7. itemqtie Dec. 2 4. Ad quem tamen locum posterio, em adiungas Hr Πemannum ad i. Iq. . de Probat. et erae rationes, quas DD. sententiae nostrae obiiciunt, facilismo negotio rem0vebuntur. Nam, qu0d Ι) aiunt, pos imdicem per imprudentiam Rcus, ac debebat, iudicare, V perim ouum este, ut talis sententia terti0 nuceat; n0bis non obstat. Cum enim fiententia iudicis legibus ivribusque con tutis contrariatur tunc ea ne quidem contra praesentem in rem iudicatam
fra si ed per st nulla hi, S nglie partibus, neque tertio no-
et Ι I 2. Quae sententiae sine appell. L. a. C. Quando'orovocare uon est necesse. Al erum, q-d contra nos mouent argumentum syecissilis videtur. Dicunt enim ca) hoc im, is uolt, i principiis repugnare, ut quis nFuditru condemnetur, ut ille, qui x in citatus fle defendere n0n potuit, iure suo priuetur neque amplios audimur. L. 174, da n. I. Sed non o deo quomodo ca1us ijle exiJlere queat, ut per Rutentiam declaritoriam eamque si per contrauindicatione latam, tertii iii laedantur. Cum enim nemo d0minus alicuius rei declarari queat, nis
407쪽
is liquido iaminium suum demonstrarit, non poterit deinde temtius exqlere, qui dominium suum adhuc dilucidius probare possit. Duos enim unius rei insolidum dominos e sse non posse, manife1ti iitris 6L Igitur re vera sententia i ta declaratoria, qua mutrauindicans post sussicientem dominii probationem δε- minus declaratur, nemini ius qHaesitum aufert, sed πm tantummotio contra temerarios litigatores prcsat securum. Et fmge etiam, existere qliendam, cui re vera per huiusmodi sentemtiam noceatur, tamet1i hunc casum rarissimum futurum exljIL nem: tunc tamen idem respondendum erit, quod iis obiicitur, qui it litiam usucapionum S praescriptionum cerebrina critiita te sua oppugnant, videlicet, bono publico hoc 3 emedium introductum e se, ne lites alantur, S rerum dominia in incerto diusvit, L. i. de Usurpationib. M usucap. Porro huic sentemtiae M aliorum lCtorum suffragia accedunt. Sic Alex. I. 7.c vis 3 . actus, ait, inter alioS gestus, quo quis se heredem facit, semper quoad omnes probat illum heredem. D. Andreas Iris c. vlt. de Consuet. sententia lata super consuetudine contra unum omnibus praeiudicat. Baldvst. S. Cons. 263. sententia lata super nullitate testamenti contra heredem primiudicat substituto k fideicommissario, etiam non citum. mandet. Congil. IOI. sententia lata super validirate instrumenti praeiudicat omnibus. Guid. Pap. Deris. S 9. sentemtia lata contra unum ex mercatoribus super solutione ga-
bellae M pedagii in caussa mota per dominum pedagii vel
gabellis praeiudicat etiam aliis mercatoribus, licet non cuiatis. Verum enim Vero, si hane limitationem admittas, , actum est de regula nostra, & eXceptio rei iudicatae semper obstabit cuicunque actori, si modo reus iudicem urgeat, ut non smpliciter damnet vel abloliat, sed praeterea ius rei actorisVe validum firmumque declaret. . ita in potestate partium iudicisque erit, nullam sententiani ferri, quae non sit declaratoria, quaeque contra extraneum
408쪽
394MmlTAT. AD PANDECT.1us non faciat. Id vero periniquum & cum regulis iuris naturalis, quod ipsum rem iudicatam contra alterum proferri vetat, pugnat. Sed leges mihi obiiciuntur, scilicetas. de statu hominum, 8. l. I 6. de Inu f. test. M 44. de Re iudicata. Ego in nulla earum quiet quam video, quod mihi obsit. In L. 23. de Statu hominum dicitur, ingenuum a cipi eum, de quo sententia lata est, quamvis fuerit libertinus. Fateor. Quid est accipit Idem, quod haberi, praesumi. Habetur nempe, praesumitur ingenuus, qui talis a iudice declaratus fuit. Facit ergo eiusmodi sententia praesumtionem quoque contra tertium, sed non ius. Poterit enim hic venire, atque melioribus la firmioribus argumentis, quam quibus prior actor usus est, ostendere, non esse ingenuum, esse libertinum suum. Non excludit hunc lex, nec potest excludere sine iniustitia. Pergo ad L. 8. j. 16. de in victos testamento. Ibi scilicet sententia contra test, mentum, herede litigante, lata etiam legatariis nocere dicitur. Optime, non quia sententia declaratoria fuit; hoc quippe nec dicit quidem Icius; sed quia ius legatariorum ex iure heredis pendet, & quia illi litem heredi motam sci. verunt, eumque solum agere passi sunt. Fac ergo, ignorasse iudicium, atque'nunc, eo finito, Venire, rationibus opthnis k solidit limis pro testamento sustinendo instructos. Num propterea excludentur ac iure suo excident, quod heres, ipsis ignaris, negligentius egit, vel ex inopia probationum victus est y Non dicit hoc lex, nec credo, in mentem Venire potu i sse Ic to. Quin imo contrarium di. cit Vlpianus in L. 3 o. f. I. de Legatis l. & L. I. de Exceptione rei iudiculae. Superest lex 4q. de Re iudicata, quae sententii contra filiam heredem latae ollectus extendit ad Versus eos, ad suos bona hereditaria vel iure substitutionis vel adcrescendi pervenerunt. Cuius rei ratio est, quod hi in locum silue successerunt, non quod sententia declaratoria
409쪽
SP. ccc XXI. DE RE IVDIC. I TvlΤP TERTiI astratoria fuit, de quo nec Verbum in lege reperitur. Quae quum ita sint, non erubesco contradicere Viris summis, atque statuere: Sententia, etsi generalem declarationem contineat, tamen ius saltem facit inter litigantes, non ebiam adversus extraneum. Et monuit me priuileS, ipsos meimse Maio annicio 1accxi. sic iudicasset Ctos Virembergenses. Venditum nempe erat praedium pupillare. Hoc unus ex pupillis maior factus tanquam illegitime venditum vindie rat, sed succubuerat, atque iudex pronunciarat, alienatimnem iure faciam. Postea alius frater agere incipit. Obi, citur ei exceptio rei iudicatae. Sed quamvis haee declaratoria esset, attamen aciori non obitare, creditum fuit: ist-Exceptio rei iudicatae, dereia iit Eeflagie au8 dein in actis fol. 7. findliteu 2be'ieide berienet, adhier gani iridit tu attendiren, indem dieier 29s: id seine6sdegeὁ miter die Ρhigeylagere, fonderia numinder deren Sest inime, ala selbige ebentillὁihre vaterlioe Erbi Portion sitfutet, erihellet morden, und aberbetannien molen S, das die exceptio rei contra alios iudica tae nidit einmal einem coheredi, ob er giel: mit dem vorigenslager simillimam caussam hat, im Sege stet e. SPECIMEN CCCCLXXII.
Limitationes regulae, qu0d res inter alios iudicat se aliis non praeiudicenta duabus regulis possunt comprehendi.
410쪽
Regulariter, inquit Gregorius IX. PontifeX in c. 2 . X.
de Sentent. hi re iudic. aliis non nocet res ister alios iudicum. Prima statim vox indicat, secus esse albquando, & rem inter alios iudicatam nonnunquam aliis vel nocere vel prodesse. Igitur variae limitationes eius regulae passim occurrunt. Collieere eas atque in Certas classes distribuere voluisse videtur Tiraquesitis in comment. in tit. C. Res inter alios ac Ias aliis n0n praeiudicare, quod opusculum in tonio VI. scriptorum linquelli ultimum locum occupat. De eo sic iuuicat Stryhius in dissert. de Auctoritate rei iudicatae contra tertium cap. I. l. 9. Nihil aliud egit, quam ut plurimas c0ngereret limitationes, fere ultra qui draginta, acius adduceret, tibi quodammodo per negotia imter alios acta aliis possit praeiudicari. Sed nimis sie dissundere
more consueto per uniuerslim ius voluit, quam ut se intra cerios contineret terminos, adeoque etiam paucisma, quae ad essectum rei iudicatae in alios extendendum pertinent, attulit, multaque aliente induiniae reliquit, hi tandem, qua attulit, magis nuda collectanea, quam genuinis fundamentis esse innixa uidentur. Ipse igitur Stryhius rem confusam ordinare atque limitationes Omnes ad certa capita reducere promitii, sed vix meliore successu. Facit nempe duo capita, atque in primo exponit, an di quatenus e eptio rei iudicatae alii agenti, qui tamen hactenus in lite non fuit, possit opponi; in
altero, an ia quatenuS etiam eX re iudicata exsequutio possit contra tertium locum habere. Sed omnium exemplorum, quae in utroque capite pro nuntur, eaedem sunt rationes, idem fundamentum, ut, priore recte exposito, non opus sit posteriore. Ego omnes limitationes duabus T. gulis comprehendam. Prima haec esto: res contra aliquem iudicata nocet ac prodest omnibus eis, qui postea ius ab illo consequuti sunt, L. 44. de Re iudi ata. Altera: quoties duorum iura ita connexa sunt, ut alterum ex altero