Augustini Leyseri ... Meditationes ad Pandectas quibus præcipua juris capita ex antiquitate explicantur, cum juribus recentioribus conferuntur atque variis celebrium collegiorum responsis et rebus judicatis illustrantur. Volumen 1. 13.

881쪽

MEDITAT. AD PANDECT.

882쪽

4sp. DXXI. DE PROMISSIONE FACTI ALIENI. 8s mdee Mevium meiter eine 2bilarache machen; Eo thut ber die. 9n uinflanden Sempronius besser, da si er ii' de ε Patrocinirent in dem hon stiner grauen forigefehien Iniurien - Procaee

Is vero, qui effecturum sie promist, praeter operam etiam ess ctum, aut, si hunc non potest, interesse praejlare debet. Dixi modo de casu, quo quis factum alienum simpliciter

promittit, nec suidquam de se admiscet. Venio nunc ad alterum, qui magis controversus est, quando stilicet promissor simul de se quid pollicetur. Promittentem tunc obligari, Iustinianus in j. φ. I. de lintil. stipui. ait. At haec deocilio Iustiniani novas peperit inter interpretes lites. Quaerunt scilicet, utrum promissor, si modo omnem diligentiam adhibuerit, nihil tamen profecerit, liberetur, an vero iatune ad intereste obligetur. Tractant hanc quaestionem operose Commannus υοl. S. Resiponsio So. M Mevius P. 6.dec. 4O6. Ego .inspiciendum esse puto, quibus verbis usus si promissor. Si operam suam simpliciter nollicitus est, non potest etiam ultra, quam ut hanc praestet, obligari. At si cum opera sua simul effectum promisit, opera sola Mdiligentia, quamvis enixe adhibita, non iusticit. Multum igitur inter naec duo interest: Curabo, ut Titius tibi solvat: et: Efficiam, ut Titius tibi solvat. Hunc in modum litem istam diremit olim Sellar Saxo, qui in Decisione 42. COIm1tituit: Menn einer versipricti, ex ri oue versiasten, dast dee editor be3ahlet uperbe, oder docla o e Gesalbe serti folle; So orbi en und leven mih das eine Ricbe person uni dieseu 2 m. VIL - Qqq qq aude

883쪽

Quae lex Saxonica in recta ratione M .analogia iuris civilis kndamentum habet, atque adeo & extra Saxoniam iure observatur. Moneo saltem, Philippi, qui Decisiones Saxonicas in Latinam linguam transtulit A commentario auxit, verba illa: ex molle versaeassen; male Vertisse: se curaturrem. Debuisset vetere: se essecturum. Nam promisso curae ad diligentiam saltem obligat. Illust rabit hanc doctrinam sententia ICtorum Helmstadiensium mense Ianuar. annicia DccxVI. concepta: Sasi 2btilagier don ber angestelliens lage Iu enlbinden, ed toniate und molite detin Alager binneia 4 Dolen, mel e thm hierniit pro omni termino alaberaum et mera

884쪽

SP. DXXI. DE PROMlSSIONE FACTI ALIENI.

Qui ratione ossicii, se Ufecturum, ut alter solvat, promittit, nee ultra diligentiam, nec flnito vicio obligatur.

Creditor studiosi rectorem academiae adit, opemque contra debitorem illum morosum flagitat. Respondet rector: emciam, ut tibi solvatur, ich ivill iij m seiu Seld 8hassen. Facit etiam deinde omnia, quae potest, sed frustra, atque tandem magistratu, re infecta, decedit. Tum creditor, postquam nihil se a debitore consequuturum Videt, rectorem illum, nunc privatum faetum, corripit u in ius trahit, verba illa, quibus non operam solum, ted offectum ipsium spoponderat, obiectans. Verum profecit nihil. Reus sciti licet ex duplici capite absolvendus erat, Erimum, quod, qui ratione ossieti promittit, nunquam perionam bonaque tua obligare censetur, nisi hoc clare dixerit, arg. L. 2O. de Ii litoria actione. Deinde: qui tanquam ossiciali S contrahit, sinito ossicio, non tenetur. L. S. q. I. Quando ex facto tutoris. Adde Strutii Iurisprudentiam lib. I. tit. 22. β. 6. H ec, quae dixi, non solum in magistratibus, sed la tutoribus, curatorib , procuratoribus, institoribus, praefectis fisci l cum habebunt. Vide simillimum eXemplum apud Herin-

885쪽

MEDITATIONUM AD PANDECTAS

AD LIB. XLV. TIT. II.

Correalis obligatio quadrupliciter constituitur, vel condentione, uel testamento, vel delicis, uel lege.

Vbi nullum borum adest, sinsuli promittentes saltem pro

rata obligantur. III. 'Etiam plures, qui unum cambium signarunt, finguli pro

parte tenentur.

Correalis obligatio nunquam praesumitur in dubio, sed

plures, qui simul unam summam promittunt, Vel uni chirographo subscribunt, singuli non in solidum, sed pro rata saltem conveniri possunt, tametsi reliqui non solvendo sint. L. II. β. I. ae a. de Du0bus reis, L. S. C. Si certum pet. Quatuor autem sunt fontes correalis obligationis, conventio, quum plures expresse se in solidum obligant, testamentum, quando testator heredes suos, inter quos actiones alias ipso iure sunt divise, in solidum singulos quid praestare iubet, L. 9. pr. L. I7. de Duobus reis, delictum, quoniam plures delinquentes singuli in solussim tenentur, L. H. g. a. Ad legem Aquit. L. I. C. de Con- dict. fuit denique lex, ut in pluribus tutoribus. L. I. g. II.

886쪽

ia Admin..per. tui. Vbi ergo nec conventio, nec te it, mentum, nec delictum, nec leX adest, correalis quoque ob ligatio cessat, M singuli promittentes Rartem Ultem eius, quod simul promiserunt, debent. Quae iuris communis regula etiam in cambiis locum habere debet, quum haec nubsbi excipiantur. Et sic ICti Vitembergenses apud Bergerum P. I. Restponso 2 7. responderunt. Di sumulandum tamen non est, mutasti eos deinde sententiam, atque plures, qui cambio subscripserunt, singulos in solidum, etsi Ie ita non obligalsent, condemnasse. Vide eiusdem Bergeti Oeconomiam iuris pag. 6o8. M Franchii Instituti ines itinis cmb alis lib. I. secI. I. tit. 9. β. Ig. Secundum primam sententiam extra Saxoniae electoratum iudicari solet. Verum posterior in Saxoniae electoratu lege nova stabilitur, scilicet indem diibange dee eri uterten Process-Oron ung j. 13.

Factum correi correo alteri U nocet S prodest.. V.

Airessum ab umo correo impositum V ulteri pro dest; nec in eius praeiudicium a magistratu remitti pute)t. Quod Pomponius in L. pen. de Duobus reis ait: Ex duobus reir alterius factum alteri quoque nocet; huic eX re' gulis iustae interpretationis addi oportet: uel prode st. Nam

secundum naturam est, commoda eum sequi, quem sequuΠ-tur incommoda. L. Io. de Reg. iuris. Exemplum hoc esto:

Duo PIO conductore praedii equestris apud equitem loca' torem fideiusserant, singuli in lidum. Ex his unus, quum conductorim bonis labi animadverteret, amellum rebus eius apud ricatorem imponit, sed mox ipse foro cedit. Exportat igit r res suas Conductor, fugamque capessit, con nivente M arrestum remittente locatore, qui satis sibi per alterum, qui supererat, fideiussorem cautum credebat. vocat deinde hunc hium in ius, atque debitum a conductore

887쪽

oportere de summa aestimationem rerum arrestatarum, uuas conductor, conniVente locatore, clanculum expor

Creditor, qui ex pluribus correis unum elegit, tamen, hoc relicto, alterum convenire in solidum potest. Tnprimis notabile est variandi beneficium, quod Impera, tores in L. 23. hi 28. C. de Fideiusoribus creditori, plures correos aut confideius res habenti, concedunt, ut, et cto licet uno ex his, actio tamen ei contra reliquos integra maneat. Qua lege ius antiquum, quod secundum L. 2. de Duobus reis & L. I 6. C. de Fideit 17britat creditori hanc variandi potestatem adimebat, sublatum est. Sed hic quaestionem inter se Doctores moVent, utrum ereditori liceat, deserta, quam contra unum initituit, actione, M illo

nondum excusso, alterum conVenire, an vero hoc casu exceptio litis pendentis ipsi obiici queat. Surit nonnulli, qui exceptionem hane locum habere putant, Mulier det odio variationis c. 3. g. I3. Scbitterus LX. 48. s. 17. 26. & Sust.

888쪽

. Sp. DXXII. DE CORREIA

in Cautelis Contructuum sieci. g. e. s. g. I6. At his, qui L. 28. C. de FideiusJhribus accurate perpendunt, contrarium sine dubio verius videbitur. Verba Imperatoris: In duobus reis promittendi constituimus, ex unius rei electionepraeiudiciti creditori adversus alium seri non credentes, Aed remanere ipse creditori actiones integras ; manifeste satis ostendunt, volui Nse illum plenam eligendi & eleetionis mutandae libertatem

creditori concedere, nec necestitatem imponere actioilem coeptam prius ad finem perducendi. Deinde ipsa exceptio litis pendentis eius naturae est, ut hic locum non reperiat. Ad eam enim ex confessione DD. requiritur, ut eaedem utrobique sint personae. Martini ad Processim tit. II. β. a. n. 448. Itaque exceptio litis pendentis tertium, cum quo controversia nondum fuit, iuvare nequit. Meυius P. 7. D. 22. n. 2.. . Cetera argumenta vide apud Salgado in Labyrintho creditorum P. I. c. II. ubi ostendit, creditori Varianti M ab uno fideiussore, quem iam elegerat, ad alterum transeuim exceptionem litis pendentis non nocere. Cuius sententiam quoque sequuti sunt ICti Helm stadienses, atque ita mense Februario anni CD Ioccxv II. responderunt: Dat die Eammer einem stimimanne beo Abnahme seinee geruhiten jahe liten Ne mingen notata demali, mclle denn der Amtmannὲaear beant mortet, ober Ohue Eiseet, indem die Eam mer thm mili

urem

889쪽

MEDITATIONUM AD PANDECI As

C siensius in Melasione quibuscunque verbis vel factis declarari potest II Valet metusio, quamvis partes nihil de ea dixerint, sed aliud plane contractus nomen formamque adhibuerint. Gu0d in L. et . C. de Locato constitutum est, ut fideia iussiones nudo pacto initae haud obligent, hoc adius Romanum vetus pertinet, atque ser famosiam Leoninam constitutionem in L. IO. C. de Contrab. V commiti 1lip. antiquatum est. Hodie certe eX omnium conis fessione stillicit ad fideiussionem consensus qualitercunque declaratus, non verbis solum, sed factis etiam, ut recte t mrinous de Fidei p0ribus cap. II. n. Sq. & I6S. ait. At eXem Pla

890쪽

SP. DXXIII. DE FIDEI USSORIRPs.

D a quidem illa, qua communiter ad laruntur, quando quiso Empe creditori interroganti stipulatam manum porri Rit

EI Chirographo, in quo h deiussor nominatus est, subsieribit'Darum dubii habent. Ego Vero longius progredior, atque solle etiam consensum in fideiussione factis declarari, quam. is nemo quidquam de fidei ubendo vel intercedendo dixe Tit, atque etiam neROtium a fideiussione penitus diversium se reum sit, credo. Exemplum hoc esto: Trivultius a Sec1onio mille mutuaturus, quum fidem se apud illum dissiculter

inventurum animadVerteret, Germanum, amicum suum locupletem, adit, atque ab eo chirogra Phum, seu litteras cam-hiales, quibus Germanus sed rivultio mille debere profit tur, aCcipit, has ad Sessonium defert, eique optime gnaro, nihil Trivultio a Germano deberi, cedit, seu, ut loqui muri indosiat, ac ita mille illa, quae mutuo sumere volebat, ab eo aufert. Labitur deinde facultatibus ac foro cedit. Tum Germanus, qui iudicium sibi a Sestonio imminere videt, hunc occupare constituit, atque condictione sine caussa chirographum suum, quod caussa mutui falso in eo expressa esset, repetere parat, in L. q. C. Si cem tum petatur innixus. Consulit tamen ante ICtos Vitem. bergenses mense Octobri anni cIa Dccx. Hi vero, nihil eum effecturum, praedi Xerunt. Aderat enim utique u bendi caussa, fideiussio scilicet, aut etiam expromissio, etsi de ea nec verbulum quidem dixissent partes. Nec oberat confessio de mutuo contra Veritatem chirographo inserta. Nomen enim contractus, falsio expressius, contractum, qui vere subest, non Vitiat. L. I. L. C. Plus valere quod agiatur. Poterat etiam dici, nOVationem intervenisse, atquesdeiussionem in mutuum conversiam fuisse, quod iura sine dubio permittunt. Sic itaque responsum fuit: Dat Gemmanus segen empla fung eineὁ Θ hadlaS dein ed dem Tri tuo, dem et doch nidytb i ldig gemisen, einen Desseb