장음표시 사용
271쪽
Quamdiu isti non sunt extincti, per quos ad Universitatem meritum deducebatur , ipsum quoque meritum, ac proinde poenae debitum, quod sine merito poenae. non poteth subsistere , non extinguitur, & sic poena exigi potest: : iis autem extinctis, exigi non potest. Licet enim Universitas duret, quia idem Corpus manet, quanquam particulis succedelitibus; quaedam tamen de Universitate primo ac per se & sic semper dicuntur , quamdiu Universitas durat, ut habere Erarium, Leges, & s- milia ; quaedam non - nisi derivatione a singulis seu propter singulos; sic doctam dicimus Universitatem, & sortem, quae plurimos habet tales, & haec tamdiu dicuntur, quamdiu hi singuli vivunt. Ex hujus genere sunt Meritum vel delictum , quod singulis ut habentibus Animum, quem Universitas per se non
tiones punire potes rhr. Aliud est jus Dei, aliud hominum; Deus jus Dominii
plenissimum habet ut in Res nostras, ita in Uitam nostram, quod sine ulla causa & quovis tempore auferre cuivis, quando vult, potest; & si liberos alicujus praematura aut violenta Moriste rapiat, in ipsos Jure Dominii, non poenae utitur. Secus quam Homines, qui Ius in Uitam subditorum limitatum, &non - nisi propter meritum seu delictum praecedens receperunt.
N. Honores & Praemia accipere ob Bene - merita Maiorum possumus; quia Beneficii ea est materia, ut in quemvis etiam in immeritum & gratis conferri possit e, poenae non item. XVIII. An autem ob delictum alterius, de quo nullo modo participavimus, nullum plane ianuamn sentire possumus 'IR. Damnum directe datum, quo aufertur alicui, id ad quod quis Diqjtirco by GOrale
272쪽
rius, citra factum nostrum praecedens, damnum vero per consequen-
tiam , quo fit, ut quis non habeat, quod alioqui habiturus fuist lset, si alius non deliquisset, sentire possiimus citra factum nos- ltrum; sic Parentum Bonis confiscatis Uberi sentiunt quidem lincommodum seu damnum per consequentiam ; quia Bona illa l rum sutura erant, si a Parentibus ipsorum delictum non suis- Iset commissum , & ad ultimum spiritum fuissent conservata ; sed lproprie poena non est , nec damnum directe illatum . Hinc etiam lea, quae liberi a Natura habent, ut Vita, Corpus, membra Grat. l. 2. JSc. aut aliunde eis tribuuntur, Liberis incolumia manent. Sic :7-F- - Τcum ex delicto majoris partis, quae personam Universitatis suu itinet , Universitas in culpa est, eoque nomine amittit Bonai communia, Libertatem Civilem, Muros, & alia commoda; sen- ibitiunt damnum etiam singuli Innocentes, sed ea in re, quae ad Fus 4 ipsos directe non pertinebat, sed per consequentiam, seu ad Universitatem. XIX. An non occasio;ie peccati alterius interdum aliquid mali quis patitur 'R. Assirmatur; verum peccatum alterius non est causa proxi- Grol. c. ma hujus mali, sed propria commissio : sic quando quis pro delinquente Fidejubet, non ex delicto, sed ex sua Sponsionenetur. Atque hinc fit, ut malum illi serendum mensuram accipiat, non ex delicto alterius, sed ex potestate quam in Promittendo habuit. XX. ex Fideiussione aliquis occidi potest e Non ; quia nemo Jus tale habet ad Iratam, ut eam sibi Gros e. adimere, aut ad adimendam obligare possit, ut supra diximus. I- a .s tr. dem intelligi debet de Membris; nam & in ea Jus Homini da. tum non est, nisi Corporis servandi causa.
XXL An Ddejus r se potes obligare ad Exilium Zν. Quamvis alias liberis Patribus- familias liberum sit de sua Pulf L8. Civitate statuere, ut diximus; tamen, Fidejutar non recte se
273쪽
M 4 ... obligat ad Exilium; tum quia illud poena est proprie sic dicta.
39 -- ε, si Exilium immerito tanquam. talis poena spectaretur, hac ratione, delinquens ad exilium Condemnatus non puniretur ; tum N n. l. quia non interest Civitatis , ejusni odi civem, qui non deliquit, ex Civitate exigere. Exinde sequitur, quod tantum se possit obli gare , quando poena est Pecuniaria ; vel in aliis delictis, de reos stendo sub certa Pecuniae Summa, si non sistatur. XXII. An Cisitas liberis auferre potes occasione delicti Pateriit , qira babituri erant a Cloitate r ol. e. Assirm aur ; si hoc jus pendeat a voluntate Civitatis: sie x. r. proditorum & perduellium liberi saepe Honoribus excluduntur , Parentibus in poenam redundat, dum sciunt, Liberos, ου η E. ipsorum inglorios victuros; sed in Liberis poena non est , Civitas
x . 3. enim de his pro arbitrio disponere potest. XXIII. An ergo nemo, qui delicti es imi vis, ob alienum deli tum puniri potes M. e. Nemo potest puta Iri ex delicto alieno, si proprium se
R . q. a. tum nullum praecedat : aptitudo enim ad poenam ex merito ori-P νθ - ας- ret , autem est personale, quippe ex Voluntate ortumh. magis nobis proprium. Et neque Virtutes, neque vitia Parentum liberis sunt imputanda. XXIV. Gid ergo dicendum es de Legibus, quae Liberos vel Propinquos Capite priuiunt, propter crimen Patenium vel Cognati Gradie. Istae Leges sunt injustae; nam unusquisque ex suo admis. ai. f. q. so sorti subjicitur, nec alieni criminis successor constituitur.
nis, pr.egnans mulier mortis supplicio assici non potest. Quam is, iis. autem Liberi non possint puniri propter delicta Parentum, . 48. tit. tamen ea ipsis possunt denegari, de quibus modo di etiam fuit. XXV. Ea quae de tabem dicta sunt, possuntne applicari ad Populum vere subditum 'Assirmatur; nam Contractus, qui ex natura Consociationis oritur, seu ejus Corporis, cujus Caput est Rex, & Coeteriejus
274쪽
eius Membra; vi cujus Coiuractus totum Corpus seu maior eius pars, vel ille ita quem Jus totius Corporis seu integri est translatum, reliqua Membra obligare potest, non pertinet ad delicta, sed ad Negotia licita ex probabili causa suscepta. Hinc etiam isti, quorum Conscii sus non accessit, vel factuna aliud, quod per se sit poena dignum, non obligantur, licet interdum damnum iude sentiant. XXVI. At Deus ob Daetidis peccatum Populum pessimilia affecit,es' quidem ut David censet innoceutem.
Deus qui in Vitam ipsorum habebat Ius Plenissimum, non Populum , sed Davidem sic punivit ; Regis enim supplicium est, subditis orbari.
XXVII. An Heres delinquentis de pinia tenetur. R. Heres de caeteris Debitis tenetur non de poena; quia heres persenam defuncti representat, non in meritis , quae sunt mere Personalia, ct propter quae poena imponitur , sed in Bonis, quibus cohaerent ea, quae alicui debentur. Nam Dominium rerum introductum fuit ad servandam aequalitatem, id est, ut unicuique suum tribueretur. Hinc si ultra Delictum quo desun tus obnoxius erat poenae , nova quaedam causa obligationis exstiterit, ad ejus executionem Heres teneri potest. Sic, verbi gratia , ad Heredem transire poterit poena pecuniaria Defuncti, sive mortuus fuerit, post Sententiam latam, sive tantum post litem contestatam; quia modo Iudicis sententiae ante mortem defuncti latae, modo liti inchoatae,& post mortem defuncti Judicatae, Contractus nomen & vis tribuuntur.
M f. 14. aliter L . c. I. s. g.
l. a. c. Ioas. a. Grat. e. 2I. s. Σα
275쪽
LIBER ILCAPUT XXII. De Causis Belli injustis.
I. Viva sit ea a Belli injusta. II. Quomplices simi. III. Vitanani finit isa Cause missa.
IV. An Iuventionis titulo res ab aliis possessu occupare po Duus. V. An Libertatis desiderium in
si causa. VI. M volunt, alios Regendi
quasi naturaliter servos, seiι diagnos servitute V ad ipsorum
VII. M titulus Universalis Imperii , qu quidam tribuuut Imperatori mavo. UIIL detur Monarchia inniυersalis. IX. An Ecclesia habeat Jux in Popnios imotos. X. An ses concepta ex Divianorum Vaticiniorem explicatioue jusa sit Belli causa. XI. Λ ι Belgum june geratur ad consequendιnu id quod nou ex Jure fricto, sed aliunde , e. g. Liberalitate, Gratitudine, Mi sericordia, aut Viriure simili
XII. An sella ex iusta causa su
rapto, interdum vitiu1u ex animo agentis accidere possit.
Gνοι. l. r. Causa Belli injusta est, quando quis citra praecedentem Inia c. 1. a. juriam vel inserendam vel illatam alii Bellum infert.
II. Viaeruplices sunt ZSunt variae, interdum plane nulla nec justifica , nec sua soria; quod possumus dicere, non esse crudelitatem, sed seritatem, cui, voluptati ta vitia et L Nam sine causa in Bella ac Pugnas ferri mera est insania malum sibi quae rens. plerique Suasorias habent , & Justificas plane non curant. Tales sunt liti, quibus pro Foedere, proque Justitia est Ensis. Alii , Causas quasi-justificas adserunt, quae expensae ad Rectam Rationem injustoa
276쪽
III. Vitaeuam sunt istae pvs. Ex Iustis Causis injustae , cognosci possiant; Rectum enim Grol. Gobliqui est Index. Summa Genera sunt Metus ex Vicina Poten. 23. f. q. tia ut si Vicinus nulla Pactione impeditus in suo Territorio Arcem faciat , aut Munitionem aliam, quae Damnum aliquando dare posset; nam adversus tales Metus, contrariae in suo Ter- d. e. f. 6.ritorio Muniitiones fieri possunt; & si quae sunt similia Remedia d. c. 7. quaerenda sunt, non vis Bellica. Nec utilitas par Jus ficit eum Necessitate; e. g. si aliquis Locus omnino commodus, &conveniens esset ad Territorium alicujus Muniendum vel Firman- , . dum. Nec Matrimonium negatum , ubi est copia Feminarum. Nec Desiderium . mutandae Sedis, & alia de quibus omnibus supra
diximus. IV. AEa tirulo Inventionis nobis pcllavita Mudicirre, ea qιω ob
aliis possidentur ZR. E que injustum hoc est etiamsi is qui tenet sit imprO. Gros. e. bus, de Deo male sentiens, aut hebetis ingenii. Nam inventio est rerum, quae nullius sunt: & licet possetares de Deo male sentiant, nihilominus Publice atque privatim Rerum POL, Iessionumque suarum Dominium habent, quod illis sine justae. scausi eripi non potest. Nam Fides non tollit Jus Naturale &Gentium, ex quo Dominia prosecta sunt: neque ad Dominium requiritur aut Virtus Moralis, tuit Religiosa, aut Intellectus perfectio. V. Iul.i Belli clusi es Libertuis defitiserti m tu Populo subdito p
. Non; nam quamvis Libertas cum Natura competere dica- Grat. l. r. tur , tamen hoc intelligendum est de Iure Naturae praecedente c. a.f. I r.
Factum omne Humanum ; quare qui legitima Causa in servitutem sive Personalem sive Civilem devenerunt , contenti sua conditione esse debent ; & olim honestum erat pro Libertate pugnare; at ' qui victi semel sunt, & longo tempore paruerunt , si jugum excutiant , faciunt quod desperatorum hominum est , non quod libertatem amantium , ut supra diximus.
277쪽
UL Au voluntas alios DNngi qt asi Otitraliter servos, V diguos servitute, V quia hoc ipsis utile es, iisa Bellandi causa sit 8,, s , , , quamvis enim cuidam aliquid sit utile, tamen mihi non licet id ei per vim imponere. Nam his , qui Rationis habente. 3. f. r. usum , Libera esse debet utilium & inutilium Electio , nisi alteri P l6. Jus quoddam in iis quaesitum sit. Adde quod nullum sit naturale 'Imperium, nec naturale servitium ; R aptitii do ad parcndum alteri non tribuit Imperium; alias interdum Pater filii, Dominus servi, Rex subditi &c. servus esset. I II. M titulis Universalis Imperii, quem quidam tribuunι Impera tori Dinano PCrol. e. N. Stultum est credere , Imperatorem Romanum in remotissimosa a. S- 13. R incognitos hactenus Populos jus Imperandi habere ; haec enim uel: nullo Jure nititur ;& habent alii Populi & semper habue-I ς d. I. Imp*rantes, suas Leges , & sua Iura, quae ipsis invitis Rhod. d. citra ipsorum factum , nemo jure auserre unquam poterit.
Dima. l. VIII. An ergo Monarchia misersalis non datur δ
Gres. c. Non , ut enim Navis aliqua ad eam magnitudinem perve-za. nire potest, ut regi nequeat, sic& Hominum numerus & Locorum potest ut unum Regimen non ferat ; ita ut sit talis, hQ. D. Mon rchia Humanis Consiliis altior, & morali iustimatione i mi. se' a. possibilis. Imo videtur esse contra Dei Arbitrium & Providennini ad tu tiam, qui Orbem terrarum non uni vel alteri concessit 3 sed cum dispares Limites posuerit Orbis partibus,& tam diversia Popi/ι-- lorum Ingenia condiderit, videtur omnino voluisse ut essent dive saseisins. Regna & diversia Imperia. Praeterea omnium Seculorum historia Reti, Gast de Imperiorum Regnorumque discretione hoc testatur.
super inrupiviu/n IX. M Ecclesia habet Ius in Populos inim hactenus partis orbis uisu ad Terrarum PC 'L Lς N Negatur; quia Christus ipse , a quo omnis Potestas Eccle-ziuchi. 8u it, S cujus Vita Exemplar Ecclesiae quatenus tali, proiiciter. positum est, negavit Regnum suum esse de hoc Mundo. Thom. X. MDiqjtigod by Goral
278쪽
263 X. An spes concepta ex Divinorum Vaticiniorum expiseatisne, issa es Belli causa Z
R' Non ; nam praeterquam, quae nondum impleta sunt Oracula interpretari certo nequeant sine Prophetico Spiritu ; etiam rerum certarum latere nos possunt Tempora. Ac postremo Praedictio, nisi expressum adsit Dei Mandatum, jus nullum dat, cum Deus quae praedixit, saepe per improbos homines, aut pravas actu ones ad exitum ire permittat.
XI. Si quis mihi aliquid ex liberalitate , gratia Me Grasim te, Misse ricordia aut Virtute simili, nou ex propria issilia debeat , an se spon te id non velit praesare, Armis consequi licet r R. Sicut in Foro hoc exigi non potest , ita nec Armis deposci. Nam qui Beneficium dedit, nullum hafiet ius idem dicendum de aliis similibus Virtutibus ad reposcendam Gratiam , alioquin Contractus esset non Beneficium. Et non convenit, Beneficia senerari , aut in Calendario scribere. Cumque res honesta sit , referre gratiam, desinit honesta esse, si necessaria sit, neque gloriosa res est, gratum esse , nisi tutum sit ingratum esse. XII. An Belgo ex Causa justa suscepto, interdum potest accidere vitiuis ex animo Mentis is Affirmatur; ut si Caus e iustae accidat Gaudium acquiescentis malo alieno sine boni respectu ; vel profunda cupido Imperii& Divitiarum, & haec , ubi causa Iustifica non deest , peccatum quidem arguunt, ipsum tamen Bellum proprie injustum non faciunt; unde nec ex tali Bello Restitutio debetur.
279쪽
I. Quamin sint causae Bessi dubiae. II. Q Om sit Causa bujus incerriti dinis. III. Qv id si quis errans rictum injusum putet quod revera jusuiu es.
IV. Quid si haesitet. V. Vii id si post Examen aliquod
inclinet, sed tamen cum for- midine missi propter rationem
VI. Quid s ab utraque parte probabilia se ostendaut Argu
VII. Quid si Antentia sint al.
IIII. Quibis V quot indidis vitari possi ne Controversia in
eυitetur Bellam. X. An Partes per semetipsas Cougredi debeant, M satiussit per Legatos. XI. Quomodo MLum per Compromissism vitetur. XII. An Partes Arbitri Sententiae sare cogantur. XIII. Quomodo denique Bellam vitetur per Sortem.An buc cim tamen singulare referri pest. XIV. Cujus sit quaerere Conditi nes ut Bellam vitetur. An is qui Docvinenta non habet suffcientia, quibis Possessorem de missilia sua Possessionis
ex aequo riterque. XVI. An Bellum ruraque ex
I. Quanam sunt Causae Belli dubia PSunt Caune, de quibus non semper certo constat, an justae an injustae sint. II. Quaenam es Causa hujus incertitudinis 'Pus . t. Quamvis nostra Disciplina, quae in Actionibus Humanis
280쪽
eonsiderat quid justum, & quid injustum sit, talibus Funda. mentis nitatur, ut exinde Gelutinae Demonstrationes , quae ad solidam Scientiam praebendam sent aptae, deduci queant, aeque certa sit, ac Disciplina Mathematica; tamen quia Applicatio fieri debet ad Facta, quae saepe obscuram ct dubiam habent Interpretationem, in illa maior videtur ese Latitudo, quam in Disciplinis Mathematicis. Sic potest in Bellio dubium oriri de Faeto, ob quod Bellum movetur, an jultum, aut injustum sit; quo in casu ad hoc principium attendendum est, ubi praecedit injuria, ibi Bellum est justum, propterea non est dubium vel incertum ; Asconstet, cum Facto injuriam esse conjunctam 'certa & indubitata ratione concludo, Bellum propterea susceptum esse justum.
putet, quod reipya risimi es Abstinendum omnino a tali Actu. quia vitiosus est propter errorem: putat enim eum esse contra Legem, & sic Legem aspernatur, dum facit quod ex Conscientia erronea putat non esse faciendum , & ea Lege prohibitum esse.
N. Et hic abstinendum erit; quia qui dubitat, an Factum justum aut injustum sit, & tamen facit, sciens & volens se periculo peccandi exponit, & Legem contemnite tamen si necessarib eligenda alterutra ex duabus rebus, de quarum justitia du-hitatur & agendum sit ; praeferre debet dubitans quod minus injustum videtur. Nam in tali Casu, minus malum semper spectatur tanquam Bonum. Si subdito mandetur a suo Pi incipe, ut eum sequatur ad Bellum , de quo dubitat subditus , an sit juΩtum aut injustum; sequi potius debet Principem quam resta tarius esse; quia credere debet, Principem non esse tam imprudentem & impium, ut Bellum injustum suscipiat.
eum formidine injustι propter rationem non penitus certam:
P. Qui carent sufficienti Experientia & Judicio, tenentur au-L 1 direm fit. N