D. Joannis Eustachii Bonauenturae, seraphici doctoris, ... Sermones per annum. Praedicatoribus perutiles. Tabulis copiosissimus illustrati

301쪽

iientia. &. Talibus diuiti js Beata virgo, super quamlibe eanimam puri hominis abundauit. Prouer. 3 i. Multae filiae congregati ei uni diuitias Sc. Et ideo in eius hospitio, Dominus libenter mansit. Si has diuitias habes, multos per ipsas habebis amicos, scilicet Patrem, Filium, & Spiritum sanctum, & Angelos. Prouer. I9. Diuitiae addunt amicos plurimos,a paupere autem, & hi quos habuit, separantur. Signum est diuitis hospitij , ubi multa ad portam pauperiabus dantur. R ibi libenter manet Dominus, alioqui nomUnde primae Ioannis 3. Qui habet substantiam huius mundi &c. usquequo modo charitas Dei manetlin eo λ De quarto. Ioannis decimo. Quaerebant Ielum Iudaei apprehendere, &exiuit de manibus eorum: &abi;t iterum trans Iordanem, in eum locum, ubi erat Ioannes bapti Zans priamum,& mansit illic. Ecce fugit persecutores, & inimicos suos,& manet ubi securus videtur, in loco baptismi, in B tanta, quae interpretatur domus obedientiae . In illis enim baptiZatis, qui obediunt praelatis,Dei mandatis, manet Dominus, unde inimici sui diabolus, & mundus, eum non e ij, ciant, vel ubi domum mentis , per ignem luxuriae, vel a aaritiae, super caput suum non crement, vel odio, seu iracundia, pacem pectoris non turbent. Luc. r. Remansit puer Iesus in Hierusalem, quod interpretatur pacifica. In pace libenter manet Iesus. Psalm. In pace factus est locus eius. Sed pacificam & securam non habet mansionem, in pectore illo .vbi bona su a , in continuo sunt periculo. Bernard. Periclitatur callitas in delit ijs, humilii as in diuitijs, pietas in negoti)s, veritas in multiloquio, charitas in hoc nequam seculo.

Feria sicunda poti Pasiba. Ser, IL

'Onne cor nostrum ardens erat in nobis. Lud. 14

l Quid mirum,si cor ardebat, quod Christum in via 1 socium habebat λ Cor enim amantis, caminus est Dei inflammantis. Sicut enim cor est spec*lum Dei archa

302쪽

Dei.s per Dei, ita,& caminus Dei. Vnde& cor iustum,tanis

quam speculum debet esse mundum: ut archa opulentum et lanquam caminus accensum , tanquam ager fructi sei um. Cor debet esse mundum innocentia : diues virtutum opulentia: ardens amoris vehementia: fructiferum honorum operum vehementia. De primo. Matth. s. Beati mundo

eorde, quoniam ipsi Deum videbunt. Videbunt certe,&tanto melius, quanto speculum cor lis fuerit,mundius . Psalmissa. Videbitur Deus deorum in ston , quod interpreta Eur speculum. O stultitia mirabilis,mundat holno faciem,

manus, pedes, immo etiam calceos mundat:& miserum cor non mundat: cum tamen nisi mundum sit , star in conspectu Dei perpetuo non possit. Psalm .Quis flabit tu loco saricto eius p Innocens manibus, & mundo corde . Item quod plus est, purgant se corpora naturaliter, sicut mare mortuos expellendo: vinum faeces eijciendo: corpus humanum, Per os, Per nares , per alias vias immunda expellendo: sed miserum cor se non mundat, sed plus sordes congregat : cum tamen per munditiam consequeretur diuinani amicitiam. Prouer . 22. Qui diligit cordis munditiam, pro-bter gratiam labiorum Dorum , habebit amicum regem. O quam cor mundum, abominatur sordes peccatorum Anselm. Mallem purus a peccatis & innocens, gehennam intrare, quam sorae pollutus , coelorum regna tenere: cumeonstet solos malos torqueri ,&bonos in coelesti beatitudine foueri. De secundo. Lucae 6. Bonus homo , de bono sithe. cordis &c. Thesauri cordis, sunt virtutes equas hic enumera. Isti sunt regales thesauri, regi Christo offerendi.

Mati. 2. Apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera: aurum dilectionis: thus orationis: myrrham contritionis. Psalm. Cor contritum & humiliatum Sc. uicunque th sauros habet, a latronibus caueat .i. daemonibus. Gregor.

Tentari desiderat , qui thesauros publice in via portat. Caveant ergo tibi de peregrinatione, δἰ eleemosynis, &alijs bonis operibus, de quibus solent gloriari. Thesauri enim virtutum, in archa cordis claudendi sunt, sera humili latii. Ambro. Custos vitill u est, humilitas. Hanc serata imitan,

303쪽

r 3 8 Ser r. Ioannis Bonaventurae

imitando acquire, a stio fabri Iesu Christo. Matth.r 1. Dial cedite a me, quia mitis sum & humilis Rc. Clavos etiam ad confirmandam seram, ab ipso accipe , quibus humiliter H cruci affixus fuit. De tertio dicitur hic. Nonne cor nostra ar Sc. Ardor dilectionis, sornace siue caminum cordis impleat totaliter. Mat. 22. Diliges Dominum Devum tuu , ex toto corde tuo &c. Item perseueranter. Leui. 6. Ignis in antari. i. in corde, semper ardebit,quem nutriet sacerdos, sub ij ciens ligna mane per singulos dies . Ligna sunt Dei beneficia. O quanta naturalia beneficia corporis & animae , contulit tibi Deus. Nota , quod quidam a principe exoc Jari iustus : petiuit unum sibi oculum relinqui: asserens Ptunc dicere posset nunquam principem aliquem, tam magnum donum dedisse. Quid ergo nos dicemus , cum non solum oculos, sed omnia membra, Ripsam animam nobis Deus dederit Ligna vero sunt Christi naturalia, in morte pro nobis tradita,& per ipsa alia . s. sacramentalia, spiritualia,n redemptionalia & aeterna: quae sacerdos Christus,per singulos dies subi jcit, dum quotidie beneficia iobis expendit,

velina pensa, vel impendenda,ad mente nobis reducit. Haec ergo sunt ligna, hi sunt carbones vivi, quibus cor tuum a dere debet per dilectionem, immo & fumare debet per contritionem.Tob. 6. Cordis eius particulam si super carbones Ponas, sumus eius extricat omne genus daemoniorum. I De quarto. Luc. 8. Quod autem in terram bonam, hi sine qui in corde bono & optimo Sc. F ructus boni cordis sunt bona opera. Coll. I. In omni opere bono fructificantes. sed vaeli terrae cordis humani, quae non fructus meritorum, sed spinas profert peccatorum. Ad Hebrae. 6.Terra . n. saepe veniente super se bibens hymbrem, S germinans herbam opportunam illis a quibus colligitur, accipit benedicti nena a Deo: proserens autem spinas & tribulos, reproba &maledicto proxima. Haec est benedictio,quae misericorditi dabitur in iudicio: sicut Mat. 11 .Esurivi . n.& dedist. mi.&c. Quid ergo de proserentibus spinas nequitiae, cum maledicatur qui non habet ficus misericordiar λ Quae maledictio

significata est Matth. a i. ubi ficus maledicitur.

Feria

304쪽

Feria secunda Paschae. Scr. III.

SVrrexit Dominus vere. Lucae vigesimoquarto.Notabi- Κle est,qui d discipuli dicunt vere. Et iuxta hoc notandum, quod in scriptura, sub attestitione veri ratis,no his insinuantur quatuor de Deo.Videlicet potentia, sapientia, clementia , prouidentia diuina. De primo nota quba Peliodorus cum thesaurum aerarij templi Hierosolymitani auferre vellet, per militis euiusdam aurea arma habentis priores equi calces illisus su t. Unde interrogatus a re- se qui eum miserat: Quisnam esset aptus adhuc semel Hierosolymam mitti: ait: Siquidem habes hostem , aut regni tui insidiatorem , mitte illue , & flagellatum eum recipies , si tamen euaserit: subiungens eo quod in loco illo, vere sit Dei quaedam virtus &c: secundi Machab. tertio. Timeant inuasores locorum sacrorum . Mystice autem, rex iste, diabolus est. Iob decimoseptimo. Ipse est rex. Ac. Homo vero, Dei templum. primae Corinthio. tertio, Ee sexto . Templum Dei estis vos, & Spiritu stanctus habitat in vobis. Aerarium,est cor iusti, in quo sunt thesau- 'ri virtutum,& meritorum. Lucae 6. Bonus homo , de bonoehesauro cordis sui S e. Nunti j eius diaboli, sunt homines peruersi,qui t hesaurum istum auferre conantur , dum bonos ad peccatum, lactis vel verbis pertrahunt. Alliciendo

enim te ad luxuriam , auserunt thesaurum continentiar: si Ia dunt te verbis & factis, auferunt thesaurum charitatis , dum eos odis. Gregorius. Non curat antiquus hostis, ut temporalia tollat: sed ut charitatem in nobis finiat. Per equitem autem significatur Christus, cuius equus est caro, de quo descendit in mortem, du anima separata fuit a carmne. Vere aute ad equum suum redijt in resurrectione.Surrexit . n. Diis vere. Nam ipse certissime est Dei virtu . Aurea Vero arma, sunt immortalitatis donum,& alia dona corporis indumenta. Hic equus illidit malefacientes in praesenti corripiendo et in futuro danando. De 2. Nota,quod cu LDaniel, somni u de statua,& de lapide absciis de monte sine

305쪽

,iso Sermo S. Ioannis Bonaventur

manil, is,& statua in conterente, exposuisset Nabuchodon sori: ipse Nabuchodonoser ait: Dan x. Vere Deus vester Deus deorum est,&'Dominus regum , reuelans mysteria. iVere magna Dei sapientia apparet, in huius mysterij reuelatione,& maxime in significatione: videlicet in incarna xione Cliristi & mundi conuersione, quae in eodem mysterio significantur. Statua enim regnum mundi significat, qui

ad modum statuae aedificatur. Fuit autem ex auro & a Uemto, in quibus opulentia. Item ex aere & ferro, in quibus potentia: ct ex luto,& re fictili, in quibus concupiscentia signiscatur. Ex his tribus constat statua mundanae vanitatis. I. Ioann. 2. Omne quod est in mundo &c. Haec statua, per

lapidem . i. Christum , sine manibus amplexus virilis , de

monte excellentissimae virginis abcisum, est contrita, in m si di conuersione, & horribiliter conteretur, in malorum dam . natione. Mati. i 2. Qui ceciderit super lapidem &e. usque - conteret. De tertio. l D. s 3. Vere languores nostros ipse tulit. Inter omnia diuinae es ementiae indicia, maximum estia passio Christi. quae animarum nostrarum languores tulit. Vnde cantat Ecclesia: Quae te vicit clementia &c super omnia reddit te amabilem Sc. Bernarit. Require in sermone , Spiritus oris mei. Sed nota, quod languor vitiorum , humanum genus totum infecerat. Isaiae i. Omne caput languidum. Glo. interii l. princeps, di omne cor moerens. i. sapies,

quia in corde est sapientia, a planta pedis &c. i. a minimis usque ad summos. Hierony. Christus dolores nostros portauit, in capite spinis coronatus: in corde lancea vulneratus: in pedibus clauis confossus: & breuiter a planta pedis, usque ad verticem capitis, non fuit in eo sanitas. Threno. I. O vos omnes &c. O vos superiores, qui estis caput aliorum, attendite caput pro vobis spinatum. O vos inferiores, qui estis pedes in corpore Ecclesiae, attendite pede pro vobis confossos clauis. O vos sapientes, qui estis cor, attendite c0r & latus pro vobis transfixum. Bernar. O qui vehementi amplexu &c. Require in sermone, Colligite fragmenta ne pereant, in tertio membro. C ut tamen per

arundinem , per colaphos, per spinas, plura passum est ,

quia

306쪽

reria tertia post Pasicha. Ser. I. 2 si

quia superiores in plurimis ossenduntur. De quarto. c um Iacob Angelos in scala vidisset & Dominum , dicit, Genesis 17. Vere Dominus est in loco isto. Certe in omni loco est Dominus. Hieremis 23. Coelum & terram ego impleo. specialiter tamen praesens est per gratiam, mediante scala fidei. Cuius duo ligna extensa ac principalia, sunt sides diuinitatis & humanitatis Christi ligna vero gradalia. sunt singuli fidei articuli. Per hanc scalam , in coelum ascendunt, qui Angeli per sanctitatem sunt. Sed bone Deus, scala est i am plena daemonibus . Qui enim non peccant, Angeli sunt: qui peccant & poenitent, homines sunt: qui peccant & non poenitent , diaboli sunt, siue daemones. Sed dicis: Quomodo diabolus sum, cum fidem habea Respondeo. Iacobi primo. Et daemones credunt & contremiscunt.

Tetit Iesu an medio &c. Iuc. 24. Dominus est ir medio EccIesiae, & fidelis animae, ad quatuor: videlicet ad confortandum per gratiam : ad illuminandum per sapientiam: ad vindicandum per iustitia: ad beatificandum per gloriam. De pi i- ino. Psal Fluminis impetus &c. usque Deus in medio eius Dori commo.&c Ciuitas haec est ecclesia, vel fidelis anima.s uminis impetus, est virtus gratiar Spiritus sancti. Ioan. 7. Qui credit in me, sumina &c. Per istud flumen, est Domi-rus in medio ciuitatis. i. Ecclesiae , vel animae, Sideo ipsa

non commouebitur ad malum, quae per gratiam conseruatur. Sicut enim lignum vitae, in medio paradisi,vita in naturae: sic Cluistus vitam gratiae conseruat. Gen. 2. Lignum

307쪽

- s: Sermo I. gona uenturaecunque in paradiso coeli non sunt, per mundam vitam, sed potius in stabulo diaboli sunt, per putridam vitam.Iohe. l. B Computruerunt tumeta in sta. St. De secundo. Apoc. Vidi septem candelabra aurea, & in medio septem candelabrorum aureorum, similem filio hominis. Septem candelabra aurea ,septem flatus in ecclesia significare possunt. Priamus est paruulorum bapti Zatorum: secundus coniugatorsi: tertius viduarum quartus virginum electorum: quintus cleτicorum minorum: sextus prelatorum septimus religios

rum. In his statibus boni in Ecclesia illuminantur, & illuminant proximos. unde S candelabra dicuntur. illuminantur a Deo. unde facies eius, qui in medio candelabroru via

debatur, sicut Sol fuit. Revera Sol illuminans bonos, Christus est. Sed heu, Sol iste , per tres horas occubuit in pansione Christi. Per tres horas,tres aetates hominum signi sic Pri post uni. Iuvenilis, virilis: senilis. Quicunque ergo perire hor*s , adest per tres aetates in tenebris vitiorum sunt, signum est quod in eis Christus crucifigatur. Boni e

go sunt, in quorum medio, Sol iste non occubuit. Iosio. Stetit undique sol in medio coeli stans , non festinauit o cumbere Sc. Sol in medio coeli stans, omnibus est comunis: sic & Christus. Bernard. Non dissimulemus, non excu-V semus, in medio est omnibus se Christuc offerens . De tertio. Psal. In medio autem Deos diludi. Glo. Discernit vasa alia in honorem, alia in contumeliam , ubi dijudicat tur. Timendum est Angelis, magis autem timendum est hominibus, maxime autem daemonibus. Angeli sunt qui boni sunt per gratiam: homines qui peccant per ignorantia :daemones qui peccant per malitiam. Dis autem non solum

persecti intelligi possunt. Psalm. Ego dixi dij estis. Sed etiam perfecti apparentes, & potentes, &sapientes, & diuites, quos in mundo isto, homines ut Deos venerantur,quos

daemones igne iniquitatis saepe succendunt. Isa. 27. Dederunt Deus eorum igni. Deus ergo , & hic&in suturo, in medio deos di)udicat, dum bonos a malis discernit. Vnde Gen. I. F i t firmamentum in medio aq.& d. a. ab a. Per firmamentum Christus. Psalm. Firmamentum est Dornini timet

308쪽

remi a tertia post Pascha. Ser. I. et

i timentibus se. Per aquas sit periores boni: per inferiores inali significantur. Iudica homo temetipsum, ne iudiceris. Greg. Iusti viri cum districtionem suturi iudicij cotem plantur, peccata sua ad memoriam reducunt: de sent quae conmiserunt, districte se iudicant ne iudicentur . De quarto. D . Zach. 2. In gloria ero in medio eius. loquitur Dominus. Hierusalem,& significat illam quae sursum est. Unde Christus in medio sanctorum & Angelorum,est diuinitate & humanitate. Unde 2. Reg. q. introduxerunt archam Dei, &posuerunt eam in locum fusi, in medio tabernaculi. Archa, Corpus Christi, urna aurea, anima Christi, manna diuini- ratem significat. Propter praedicta , bene inuenitur Chri- Asus in medio animalium , sicut pabulum ad confortandum, Per gratiam. In medio doctorum,ad illuminandum per sapientiam. Item in medio latronum, ad iudicandum per iustitiam,quod iudicium in eisdem latronibus apparuit. Item. in medio discipulorum,ad beatificandum in gloria . In medio enim illorum stetit,post euasionem omnis miseriae.Possunt etiam significari haec quatuor in filio hominis, quem in medio candelabrorum vidit Ioan.Apoc.j. Posiait enim ma. Dum super Ioannem ad consortandum. Item facies eius erat sicut Sol, ad illuminandum. Item gladius in ore eius,ad dimicandum. Item septem stellae in dextera eius, ad beatifi- , candum. Stellae enim in dextera, sunt beatorum animae in gloria Sapien. 3. Iullorum animae, in manu Dei sunt.

Feria tertia Paschae. sermo II.

Ax vobis. Lue. x q. Per peccatum habuit homo inimi, Fi citias cum Deo,cum Angelis, cum irrationabilibus. . . Roma.s Et cum inimici essemus,Deo reconciliati sumus, per mortem filii eius. Ideo nunc per Christum, osse tur fidelibus, pax trium personarum diuinarum; pax potesatum Angelicarum, pax creaturarum humanarum , pax irrationabilium creaturarum.De primo. Ioa. 34 Pace mea

do vobis, pacem relinquo vobis dic. Non solum a filio, Ser. S. Bon. R sed

309쪽

1ση ς ο ῖ. Ioannis Bonaventura

sed a tota Trinitate datur hac pax .sa Patre & Filio &sp, ritu sancto. Apoc j. Gratia vobis, & pax, a Deo, qui est , qui erat, & qui venturus est , & a septem spi ritibus, qui in

conspectu throni sunt, & a Iesu Christo. Anima secundum August. est ad imaginem Patris per memoriam , Fiiij, per rationem, Spiritus sancti per voluntatem . Si ergo in memoria nihil mali retineas : in ratione nihil mali sentiast: in voluntate nihil mali cupias, per quae pax violetur, cum p

ce gaudebis Patris & Fili j & Spiritu stancti. Ioan. 2o. Legiatur ter Christum dixisse discipulis suis, pax vobis. Varii eis' qui pacem Patris & Fili j & Spiritu siancti non seruant. Aug.

Qui in pace non fuerit inuentus, abdicatur Patre, ex haereditatur a Filio, nihilominus a Spiritu sancto essicitur ali nus , neque poterit ad haereditatem Domini peruenire, qui testamentum eius noluit obseruare. Sed nota qudd pacem a septem spiritibus , non possunt habere , qui pacem cum septem spiritibus diaboli, habere volui,de quibus Mati. I 2.&Luc. I i. Tunc vadit, &assumit septem spiritus nequioresse. Aug. Qui pacem suscipit Saluatoris, & inimicitias contrahit mundi,nihi I discordaverit a diabolo, pacem non hac bebit cum Christo. De secundo. Ad Col. I. Pacificans per sanguinem eius, siue quae in coelis, siue quae in terris sunt .s Angelos & homines. Angeli enim inimici suerunt homini,

propter ostensam creatoris, specialiter autem per luxuria, sicut patet in duobus Ang tu,quos misit Dominus subuertere Sodomam & Gotitaram. Gen. I9. Item propter superbiam, sicut patet. 2.Reg. 2ς. In Angelo percutiente septua-gi 'a milia hominum,propter superbiam David, populum

mmantis. Item propter auaritiam & blasphemiam, ut pstet. q. Regum i s. in Angelo, qui percussit de exercitu S nacherib. 18s o oo. qui huius vicia non sequuntur, sed ab ipsis conuertuntur,pacem habent cum Angelis. Vnde pacem Angeli talibus nunciant. Luc. a. Pax hominibus, sed certe bonae voluntatis. De tertio. Prouer. i5. Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem, igitur cum inimicis, immo cum omnibus hominiabus est pax habenda. Ad Roma. I i. Si fieri potest, quod ex vobis

310쪽

Feria tertia Pasibae. ser. II. 26s

vobis est, cum hominibus pacem habentes. Pacem utique cum bonis. Mar. q. Habete in vobis sal,& pacem habete in-x er vos. Isido. Pacem cum bonis, & bellum cum vicijs, semper habeamus. mala siquidem hominum impiorum, odio habenda sunt. Item cum malis. Psalm. Cum i is qui oderunt pacem, eram pa. Item A mortuis, de quibus Sapient. 3. Illi autetia sunt in pace. Pacem autem mortuis non dat,qui adhuc mortuos detrahendo, & odiendo impugnat,& maxime sanctos quorum Ecclesias spoliant, similes militi, qui sua lancea, Dominum mortuum perso rauit. De quarto. Iob s. IBestiae terrae,erunt pacificar tibi, ut scias quia tabernaculutuum pacem habeat. Haec enim pax cum belli js irrationalibus, perdita est per peccatum. Sicut enim dicit Isido. Si . homo non peccasset, nullus eum ignis ureret, nulla aqua submergeret,nulla bestia noceret. Ex dono autem speciali, adhuc creaturae, pacem seruant cum sanctis, sicut ignis cutribus pueris, Danielis 3. sicut aqua cum flijs Israel, in mari rubro. Exod. i . sicut leones cum Daniele. Dan. 6. Sed qualem creaturae cum hominibus pacem habebunt, in nouissimo tempore, ostendetur: quia sicut dicitur Sapient. s. pugnabit pro eo orbis terrarum, contra insensatos, nobiscumodo bine ageretur, si bestia auaritiae, si aqua luxuriae, &ignis superbiae, animas nostras non laederent. Natura ignise ascendere,sic &superbis. Psalm. superbia eorum qui te oderunt, ascendit semper. Per bestiam quoque auaritia signiscatur. Sicut enim bestiae,deuorantes sunt, sic S auaritia. Exec. 3q. Facti sunt greges mei in rapinam, & in deuorationem omnium bestiarum agni. Et sicut in aquis, porci submerguntur, siq& in aquis luxuriae, homine, porcorum

more viventes.

Feria III. Paschae . Semo III.

Ax vobis &e. Luc. 24. Bonis hominibus est pax in mundo, pax in extremo, pax in iudicio, pax in coelo. De primo. Batuc. 3. Si in via Dei ambulasses: habbR et lasses