De corporum affectionibus cum manifestis, tum occultis, libri duo seu promotae per experimenta philosophiae specimen, ... autore J. B. Du Hamel ..

321쪽

cilia, quaeque longo usu sunt comprobata. Nam ratio nostra experimentis & in-M ductionibus firmanda est, non syllogis- camis pascenda, qui ut loquitur Verulamius, conaturam saepe emittunt e manibus, & Ope- ccxum steriles sunt. Ac nusquam alibi magis, quam cum de remediis agitur, experientia rationi praelucere debet. Nemo enim ignorat id quod docet Celsus sic me-dicinam ortam, subinde aliorum salute, realiorum interitu perniciosa discernentem rea salutatibus. Repertis deinde medicinae ι remediis homines de rationibus eorum cadisserere caepisse: nec post rationem media recinam esse inventam, sed post inventam remedicinam rationem esse quaesitam. . ceQuocirca non ideo remediis usu pro- 1-batis fides erit detrahenda, quod fortasse modus ille nos lateat, quo vires suas exerunt , aut cum anticipatis o pinionibu nulla ratione consentiant. Eretypelas, ut

ex multis pauca seligamus exempla, linteo quod sanguine leporis venatione capti imbutum fuit, & assectae parti adhibitum curari ; atque ejusdem lintei carptim cum vino hausti ope dysenteriam sanari testatur Helmontius, idque mihi confirmatum fuit a Viro in rebus medicis, ia

322쪽

s quis sit alius, versatissimo, quique Hel

montii remed a ultra quam par est non e tollit : dysenteriam quoque curari lepore per fumum exsicato, idem tradit Helmontius: difficile tamen dictu est quo id modo fieri possit. Sed ut in eodem leporis exemplo diutius immorer, oculum leporis sub aequinoctium vernum venatione capti, dc piperis beneficio conservatum, magnum esse mulieri parturienti praesidium , multis experimentis confirmatum ex R. P. Joanne Francisco Societatis Jesu, penc non genario & cum viveret,mihi amico accepi 1uturae capitis coronariae ubi cum sagittali concurrit, adhibendum volebat ; ac scio quibusdam mulieribus id non inutile fuisse. Harimannus hunc leporis oculum parturientis umbilico admoveri jubet. Quae vis arcana, quod effluvium ab oculo exsi cato leporis manare possit non assequor: sed non idcirco id repudiandum arbitror.

Neque etiam illud intelligo qui fieri possitiit jecur anguillae una cum felle exuccatum in clibano & in pulverem commin tum mulieri parturienti adeo sit salutare, ut idem praedicat Helmontius. Idque esse saluberrimum non modo Panarola, & alii-

sed etiam quod apud me magni est ponde-

323쪽

3ostris, D. Bose in eximio opere quod Anglico sermone scripsit, & ex quo multa deinde excerpam, de utilitate philosophiae

experimentalis nos admonet. Sed nucis

Juglandis magnitudine hunc pulverem in

vino abo, cum vacuus est ventriculus, su

mendum praecipit. Quid, quod spinam

digito infixam leporis axungia intra unam noctem evulsam testatur Helmontius. Sed ne id mihi excidat, serpentum exuviis spinas quae alte subierunt protrudi notum est. Verum id inprimis cavendum ne illa anguis senecta spinae superponatur, tum enim , ut in quodam rustico eventile ex

viro nobili & fide dignissimo accepi, spina

in partem oppositam repulsa aut digitum, aut manum altius subit. Itaque pellis serpentina averta parti digiti admovenda, ut spinam repellat, non attrahat. Vidi ., in- quit, Helmontius rusticum hydropicum sanatum fuisse alligata anguium senecta per ventrem & renes. Sed & ossiculum quod in poplite leporis est,quodque patellam vocant, coli cos dolores sustulisse non semel expertus sum. Infinita in hanc sententiam afferri possunt, quae tamen nos, tanti putem, ut tanquam certissima, & indubitata venditem prqsidia.Perpauca enim

324쪽

sunt,quae nos aliquando non deserant. Ex viro doctissimo accepi,medicum quemdam ' Helmontio vehementer addictum, eum de quo diximus pulverem ex anguillae jecino- re uxori parturienti infelici admodum exitatu praebuisse; non quod in eo remedio equicquam venenatum insit , sed nullum pene est cui omnino confidere dc bcamus.

Jactat saepe Helmontius hirci sanguinem, quem in clibano tostum, & in pulverem contritum drachmae pondere pleuriticis praebet. Ex viro clarissimo, quem iden-

tidem laudare soleo, audivi se frustra id laremedii adhibuisse. Ac D. Boyle, qui thHelmontium alioqui satis sincerum putat,

tamen fatetur non semper quae adversus te pleuritidem ille commendat remedia, autribi aut amicis, qui ea adhibuerunt, cen i ii

sisse. Id nihilominus quod ex rustico . t quodam accepit, non spernendum vide- tur ; stercus videlicet equi vino albo , aut cerevisiae infusum,tum expressum. Sed de fhim suo loco: neque enim id nunc agimus i

ut remedia adversus omne morborum ge- llanus praestribamus; Id unum volumus hac ,d in re plus experientiae, quam rationi, aut praejudiciis tribuendum 8, nec abjicienda leti

esse praesidia, quae multis salutifuere, quod hi

325쪽

. Micam receptis opinionibus minils consei triant. Neque enim aut morborum cause , aut vires medicaminum satis sunt perspectae & explorata .

ulos iniquam in animum suum induxisset, aut crocum metallorum, seu calci- vatum antimonium, aut vitrum antimonii

tantam vim citra ullum sere sui dispendium

Vino tribuere, adeo ut magna moles an vinonii vim majorem vino non tribuat,

quam si aliquot drachmae infundantur, &ferta velut partium quantitate vinum ipsum satietur. Qujs crederet, ut Vir exi- n. orie inius fuse persequitur, antimonium dia-- αio '

phoreticum, quod adeo fixum est, sudo- ζ excitare, cum medicamina id genus . partes habeant volatiles, quo omnes comporis anfractus, 3c vasa tenuissima per Rdant. Quis vero sibi persuasum vellet, 'Inidrachmam osteocollae, qui lapis est ' igne fixus, cum vino, aut aqua sym-lVJti potam , instar caementi fracta ossasQnsolidare, dc callum ingenerare ς adeo ut cavendum sit in junioribus ne ultram in par sit, callum procreet 8, ut sapien- ter admonet Setineris. Ac Quercetani s se centies vidisse ossa confracta obductos lio cohaesisse, per osteocollam una cum

326쪽

geranio contuso, & oleo rosarum instar insit, & tamen id negare non ausim, quod video jam in usi versari, eam nivis aquam optimum esse adustioni remedium. Quis crederet tantam esse in iis verrucis quae crura equorum foedant, vulgo Iavar eas VOcitant , ut earum pulvis in nares exsuf- flatus erumpentem sistat sanguinem, uti 'ccii ex Varo Optimo , .& candido accepi. Ex ceodem quoque didici stercoris porcini fu- imo naribus excepto sisti sanguinem. Sunt salia pene innumera quae eidem medentur a incommodo, quorum ratio non minus in mocculto latet. Illud vix umquam deficit, uquod ab amico audivi. Ex fuligine, ovi albumine, & aceto simul permistis componitur & fronti adhibetur. Id quidem . mihi in memoriam redigit, quod D. Boyle utestatur multos se a sanguinis profluxu sa- nasse, de pene ab interitu revocasse cu- iusdam electuarii beneficio. Id vero ex cduabus drachmis seminis hyosciami, pari iapondere seminis papaveris albi simul con-

tusis, cum uncia conservae ex rosis rubris upraeparatae una permistis; dosi geranio contuso, & oleo rosarum instar pultis praeparatam. Nec sane video quid a sit in aqua nivis quae primo hyemis tem- χpore decidit, quod in aqua pluviali non

327쪽

gnitudinem aequat. Sic plures curavit ἁsputo cruento, & vomitu sanguinis per syriapum ex idonea purissimi sacchari portione, si1cco ex ra. manipulis foliorum plantaginis expresso, sex unciis radicum recentium coni olidae majoris simul contritis. Docet idem muccum qui interdum vetustissimis hominum craniis adnascitur sanguinem sistere , tibi vel manu contrectatur. Sed & dysenterias curari fumo gingiberi, aut scobis e cornu cervino abrasar, per anum excepto ; ut & colicos dolores per fumum nicotianae seu tabaci, syringe ad hanc rem idonea in Anglia usitata , testatur idem vir clarissimus. Adeo ut vix dubitari possit quin medicamina vel fumo, vel odore , vel contactu ipso magnis interdum morbis mederi soleant. Tametsi vis illa medicaminum nos lateat, & effectis solum se prodat. Sed de vi medicamentorum postea, nunc de eorum usu & praeparatione perpauca in universum dicamus. Omne medicamentum simplex est, aut compositum 1, utrum que vel est liquidum , vel solidum. Simplex cum satis efficax est & tutius, & utilius adhibetur: dam pleraque cum in unius compositi

328쪽

nem concurrunt, ex remediis venena

fiunt , aut sese mutuo perimunt. Sic spuritus nitri dc oleum vitrioli seorsum remedia sunt, junctim venena. Quare ni certis affectibus simplicia desint medicamina , aut morbus complicatus diversa quoque exigat remedia , vix compositis nisi usu& experientia exploratis uti licer. Saepe autem contingit ut nimis segne& ignavum pharmacum acrioris permis stione acuendum sit, hinc pleraque aro' malum vi non excitantur modosed etiam corriguntur. Sic cinnamomo rhabarbarum ; senna , agaricus , cassia etinetiberi utiliter admiscentur. Quae altius penetrare , atque iii partes longius dissitas dirigi debent, vel acrioribus, vel attenuantibus impelli, aut contra benignioribus temperari oportet. Quae enim maligna sunt mollioribus reprimuntur , ut colocynthis, & scanimoneum tragaca tho, vel mastiche , vel malis cotoneis obtundi solent. Sic olei & cerae permistio . castigat aeruginis acrimoniam ad detergenda ulcera. Non compositione modo, sed Jc pro paratione messicamentorum vis excitari , vel deptavreri solet. Metallica ut vitri

329쪽

lum, alumen , ars ipsum ustione sunt actiora, crebra lotione, ut acria quaeque magis mitescunt. Cum vis purgatrix in tenui substantia inest, coctione plerumque deperditur, infusione magis elicitur. Cum autem materiae crassiori in sidet, decoctione se prodit. Liquida celerius

agunt,altius penetrant, magis extenuant.

Solidiora vero, & crassiora corroborando adstringendo sunt utiliora. Quocircλcuique morbo, vel parti affectae medicamentorum formae fiunt accommodandare

cum refrigerare , humectare, emollire,& laxare volumus , virentia quaeque,& humida , non arefacta adhibemus; atque ex iis vires infusione , elixatione , succi expressione eliciuntur. Contra ubi calefacere , exsccare , detergere consilium est , radices , herbas , ligna sicca humoris alimentarii expertia seligimus.

Aquae stillatitiae & spiritus tenuissimi

vim purgatricem aut nullam habent, aut modicam, aliis usibus serviunt ; plerumque rerum infusioni aptantur: sunt enim tenuis, & penetrabilis substantiar. Hinc spiritus vini optimum est, ut ajunt,menstruum,tincturis extrahendis. Dummodo'

330쪽

3a 6 vis eorum in resinosa substantia insideat,

ut in rhabarbaro, jalappa, agarico, atque aliis succis,vel gummi, quorum CXtracta,& citius & jucundius S minore doli expurgant,idque multo efficacius quam missusa quς superflui humoris multu habent. Sed tamen vis purgatrix vegetior est minisse, quam in decocto, qucd elixatione pars magna succi dissipetur. Hinc tenuis substantia vel penetrans , vel aperiens, vel resolvens levi coctione educitur , saepius , aut distillatione , aut insulioneve etior evocatur , quam decoctione. Sed cum adstringere, reprimere , incrassare, abstergere volumus , tum saepe multa & diuturna coctione opus est. Hae Quippe vires altus in materia demerΙae, son nisi cum crassiori materia educuntur. humores biliosi sunt refrigerandi, tum plantae frigidiores aquae . incoquuntur. Contra si frigidi, crassi &. lentissent extenuandi, vel detergendi , calidae, & tenues , non in aqua , quae harum It res refringit, sed in hydromelite, aut alio

extenuante, vel detergente menstruo decoquuntur. Sic idonea rebus quae Infunduntur aut macerantur menstrua, ut

que ditatuendis accommodata eliguntur.