장음표시 사용
101쪽
vota quan nomen τῆς θεοτνητος Issa excellentius nomine κυριοτλητος, Aut quusi conVeniat soli qua dem patri, ut dicatur Deus, soli autem silio ut Vocetur dominuS; utriuSque enim propria sunt haec duo; sed ideo sic loquitur apostolus, ut otpropriain subsistentiam hypostasium ei iunctet, et eas in ii Dadeilate ac dominatione esse significet. Nam alioqui, si filius
eorum sententia non est natura Deus, ne pater quidem Do WinuS erit . . quoniam Vero unum et idem est Deus et Domi
nus, et alterum ab altero non dissert, nec sejungitur ullo modo, scriptura praeponit nomen Dominus nomini Deus
Deuter. VI, 6; XXXII, 30; Ps. VII, 3 vel 4). Juxta
suam vero cultus ille, qui soli Deo debetur, Domino ol&ris,
nulla scilicet alia causa, nisi quia Deus est Jos. XXIV E M.
Verum ex aliis etiam scripturae locis intelligere licet, non uni hypostas nomen Dominus convenire V et qu. I in omnia inquit cap. 32 p. 429, seper silium facta sunt; svero facta sunt, etiam spiritus sanctus factus est. Sod e
dixit doliannes omnia, creaturas omnes designa it; nusquain vero scriptum est, spiritum Dei esse creaturam, sicut ne sillinii quidem. Nam creatura est serVa; serVUS autem neque liberal, ut spiritus sanctus, neque novit, quid saciat ejus dominus, neque denuo creat, quod a domino creatum est, neque teni
plum habot hominem, sicut illud habet Deus, neque divinus dictus est in scriptura. V Denique, ut alia exempla missa si CiamuS, quia, quae ottulimus, nostro consilio sufficilini, cap. 34 p. 431 ,, Illud, V dicit, se quod a Johanne dictum est:
Nondum erat spiritus sanctus, quia desus nondum glorificatus fuerat, hanc habet Veram interpretationem. Nondum, th quit, Omnes perfectam sanctificationis et charismalum spiritus Dei cognitionem habebant; nondum cognitus fuerat ab orbo terrarum; nondum glorificabatur una cum patre et filio. Nam rospectu nostrum existentia Dei est ejus cognitio ; tunc Demps Deus a nobis existere dicitur, cum eum cognoscimus; sanctum Vero spiritum cognoscimus non quando Volumus, sed quando persectionem intelligentiae acquisiverimus. V Interpretatio
nem loci Marc. XIII, 32 Didymeam in capite dogmatico Istrinitate) dabimus.
102쪽
p. II. Hermeneutica. Neque vero in his tantum Iocis liter alem sensu in Didymus scrutari consuevit, sed paene in omnibus Novi Τ est. Ita de trin. lib. I. c. 15.,p. 19 deeev. Joh. Ι, 1 Verbis: Illud προς τον ait, se ostendit
eam, quam si lius habet cum Deo patre naturae communionem,
citque hoc etiam ostendit, ex quo nempe fuit, si ita loqui fas est, increatus pater, ipsi coexstitisse silium, qui ex ipso est. Duin etiam illorum Verborum , Erat apud Deum, sana inter pretatio foret, si ita intelligerentur: Erat secundum. κατὰ
Deum, i. e. erat, neque ac DeuS, Ρrincipio carens , non se
eius, incomprehensibiliS, bonus, immortalis, Omnium rex. ' Eundem in Iocum de tr. III, 3, 345 his commentatur: Ait προς τον θεῖν pro κατα τον πατέρα, Beque ac pater, erat et ipsu asyncritus incomparabilis) et increatus, et intra incoin preliensibilom ipsius deitatem intuens. Liuia enim quis ait, προς τυνδεην, non modo significat: Cum hoc erat, sed etiam comparalive haec locutio accipitur, ut Valent: Secundum hunc erat. V Doxologiam Rom. IX, 6 de silio accipit ib. p. 29. Ad locum 1 Cor. XIII, 13 ib. c. 16. p. 40 annotat: δια τλ' εἰς ορετῆν επίτασιν α7ιένειμεν τη αγαπνὶ το Locum Phi lipp. II, 6. 7 ib. c. 26. p. 74 hisce Verbis interpretatur: se Ouid in hac aequalitate invenitur inaequale P Neque enim rapuit, 4nquit, non aliunde accepit, ut esset natura Deo et patri aequa lis. Et sane qui non ob alio exinanitus est, sed semetipsum vixinanivit, is se ipsum ostendit dominum esse propria auctori
tale agentem simul et aeternum c μυθεντην δεσποτλην olio υ καὶ ιδιον). Si enim in forma servi factus est, indubitale, ante quam hoc seret, inter creaturas non numerabalur, sed in ii hera erat natura patris; et quoniam seri non poterat ut aspi ceretur, condescendit immutabiliter ac realiter usque ad sor main servi, et famuli molestias repulit et laetioris vitae iiii liuin dedit, unde et, qui ab aeterno erat, agnitus est. V Lo
cum 1 Timoth. III, 16 de tr. L 27, 83 his verbis interpretatur:
,, Cum beneficus iste rerum omnium conditor nondum et perleomnibus 1 anifestaliis esset, tum manifestus factus sest; und nisi is catus best in spiritu, i. e. ossirmatuS suit Aut confirmatus ab iis etiam, qui eum antea ignorabant, VeruS DeuS; id litis non sine examine, inquit, sed ipsa animae nostrae motione
103쪽
peractum est; atque hoc sensu communem loquendi consuetu dinem sequuti dicere nonnianquam solemus: Ille verus filius hujus, genus statim atquis Originem comprobando; et,onnunquam: Ille recte Administr3re. Quo ma-jorem autetia ad l)erstiadenduin sermo Vim habeat, ipsum etiarii
ab angolis visum esse addit; quibus, eo quod divinae esset et infinitae naturae 1brmaque careret, invisibilis ante illud tem pus erat aeque atque ille, qui dicitur in scriptura solus invisi bilis Deus. . . Eum Vero praedicatum esse in hoc universo stereditum esse addit, quia qui ex inessabili luce ab aeterno elu Nit, e semper virgine posterioribus temporibus ob suam bo nignitatem in homines ineffabiliter natus est, atque omnia in semetipso manifestavit, quae patris sunt. Et eum, qui omnia comprehendit, ascendisse ait in gloria, in qua semper fuit culi tDeo.' Ad Hebr. ΙΙ, 9 de tr. I, 32, 98 annotat: πρωτους εἰρηται, Sententia enim haec est: Euin, qui ait iii bus visus est minorari propter passionem mortis, desum viils iamus gloria et honore coronatum V Verba Christi Malim
V, 17: Non veni solvere legem, sed implere, explicat tr. II, 10, 230 τουτ' ἐστιν παυσαι, ὴ τὸ λειπον ἀναπληaρῶσαι. Denique Verba doli. V, 43 εν ονοματι τοι πατρος έου interpretatur de tr. II, 19, 287 θεος τοιοῖτος, οἷος
Nonnunquani tamen ab allegorica N. Τ. interpretations propius abest. Ita Enarrati, ad 1 Petri III, 6. p. 365. B. haec vorba facit: V Invitat seminas, ut imitentur lalactaS, et prae
cipue Saram, suadens eis, sic subjici viris, sicut illa subdita erat Abraham, cujus et filias eas factas dicit per operationes bonas 'Sicut enim qui faciens opus Abraham, et habens ejus fidem, filius ejus sit, ita bona facientes fideles feminae ma trem habent Saram. Et haec quidem ad textum. Allegorico Vero consideramus, quomodo quilibet sit filius Abraham si Sarae, hoc modo ut apostolus dit, dicens: Quia Abali in duos habuit filios, unum de ancilla, et unum ex libera. Dein do spiritualiter intelligit per mulieres duo testamenta, et post alia
dicit: eum, qui ex libera natus est, secundum spiritu in san cium liberam dicens supernam Jerusalem. Concordat his ver
bis prophetia dicens: Ilespiciis Abrali ilia patrem Vestrum, et
104쪽
Cap. II. Hemneneutica. Saram quae VOS concepit. Non enim possibile est: ad illos ho
mines, id est Abraham et Sarana haec referri carnaliter. Quo modo enim adlluc conciperet hujuS prophetae tempore, quo eonte multos annoS naturae debitum susceperat, mortem' Qua propter et haec percipienda sitiit proxime verbis opostoli di centis: Matrem esse earum, quae secundum spiritum generantur, non feminam , sed testamentum novum et Jerusalem esse supernam, et inVilat mulieres per Opera bona matrem habere Saram, et super Omnia consistere, nec habere timorem illum, quem pavor sequitur et tu multus, cluem rationabiliter perfecta
aritas mittit foras, quoniam poenae magis est, non Dei. Christi autem verba: Non veni pacem mittere, sed gladium, se intelligit noster de tr. ΙΙ, 5. p. 147, ut nomen gladii signi scet .sapientiam, qua spiritus sanctus obdurata corda incidit.VSimili modo in Enarrati. ad Jacobi c. IV. p. 321: V Veniens Je nas, , , inquit, . gladium misit in terram. Sermo namque .s doctrina illius dividit, et abjungit a terrenis atque materin libus rebus. ,, Denique Enari . in 1 Petri p. 321 in versus 1. orbis: se advenis dispersionis fonti, V postquam ea ad litoro in
interpretatus est si quid supra textum hic potest intelligi , ,),
praeexistentiam animarum videtur invenire.
In Ve ter o Test. Didymiis non solum vora do Christi persona vaticinia conlineri statuit Psalm. XXI. LXXI 'ν otio 1ογουμένευς περὶ του ριστου προεφύτευσεν - deir. I. 32, 96 .
etiam doctrinam de trinitate ibi invenit. Pariter enim e Vo tere ac NOVO Test. demonstrat, esse et irini latem Dei et uni
talem de tr. I, 15, 27 30 et e. 18 p. 45 sqq. , spiritum
sinclum non tantum esse Virtutem quandam patris, sed iter
sonain singularem ili. p. 53 sqq. , divinis praeditam nomiiii bus de tr. ΙΙ,3, 123 sqq. exeque Deum de tr. II, 10, 226 sqq.); necnon Christit in Deum esse ostendit eXIutroque de tr. I, 2713. 77 sqq0, indeque ejus irtutes derivat ib. c. 28 p. 86 . Separatim de nos iri sententia Jobus XXVII, 2. 3 de tr. I, 18, 56) de trinitale, A mos IX, 6 de tr. I, 15, 22) de omnipotentia Christi et Malacitias III, 1. 2 ib. p. 36) de incArnali otio ejus agit. Et ita quidem de tr. 1, 18, 48 s l. s. II, 10, 230 :,, In summa V, Didymus ait, , , Vetus Testamentum Novi
105쪽
Dii muS. pum serens mystice et consi altissime πρ ol λζθεστατως) loquitur,inysterium Ilocce trinitatis, πιζς τριαd0ς , quod postea pate factum fuit, aenigmatice potius multis in locis indicans, quam
in uno eodemque explanans, ac simul magis illud explicans, qua in obscure indicans; ne scilicet aut eos, qui initiati non erant, quique nondum satis sirini divinaeque cognitionis ea paces existebant, repentina impressione percelleret, aut omni eos damno afficeret; illud enim esset imperitiae, hoc autem inhumanitatis. Saepe Vero etiam eorum, quae ex occasione uno in loco nobis dixit ad comprehendendum difficilia, solutionem explicationemque alio in capitulo praebere consuevit. Novum autem Test. non jam tanquom in umbra et sub Velo,
sed inanifesto et expresse loquitur.' Psalmi LXXXIII, 1s orba , , in medio terrae' de Golgotha de tr. I, 15, 33 Jobi XL comma 10. sqq. de diabolo Vult intelligantur, atqus tibi scriptoros Voloris Τ. brachium Dei aut dexteram Dei nos minant, silium Dei interpretatur de tr. I, 9, 13 et pluribus locis libror. de s p. sto, u ti Mingarellius observavit ad i. l. not. 6). SaepiuS quoque in allegoriis acquiescit. Quod ad
domonstrandum, nonnulla e lib. II. de trinitale capite 14 o scribemus. Pag. 263 sqq. aquae baptismalis sanctitatem con firmaturus historia alite christiana, traditis verbis Mosis: Et spiritus domini serebatur super aquae, et Davidis PLXXVIII, 3 : Dominus super aquas mullos, si At id ipsum, pergit, se simul eX eo etiam satis ostenditur, quod supra Jor danis fluento, dum dominus baptizabatur, apparuerit spiritus sanctus, et manserit super eum. Apparuit autem tunc in cO lumbae specie, quia hoc animal et si amplex est et bile caret. Ait enim Christus: Estolo simplices sicut columbae. Quodsi
etiam e numero, qui colligitur ex commemoratae Volucris nomine, adjumentum aliquod Orationi nostrae comparari oportet, is quoque subindicat quodammodo, spiritum sanctum esses incircumscriptum; nam VOX VIlet octingenta et unum, qui numerus significatur per a et duo autem haec elemonia sunt initium et sinis omnium elementorum. Porro diluvium etiam, quod mundum a Veteri iniquitate eXpurgaVit, mystico delictorum mundationem a divina piscina faciendam quodammodo praenunciabat. Et arca ipsa, quae illos sem.
106쪽
avit, qui in eam admissi runt, imago erat Venerandae et clesiae ac bonae, quae inde nobis est, spei. Et columba, quaΘramum Olivae In arcam tulit, ac telluris delectionem indicavit, spiritus sancti adventum significabat coelestemque reconcilia tionem; symbolum enim pacis est ea. Quin etiam mare rubrum, quod eos Israelitas excepit, qui neque ancipites me runt, neque in incerto crediderunt, quodque illos a malis, quae ipsis in Aegypto a Pharaone ejusque exercitu imminebant, liberavit, atque adeo tota fugae illorum ex Aegypto historia typus erat salutis, quam in baptismo consequimur. Signi scabat enim Aegyptus mundi ini, in quo , nisi recte Vi
γ'mus, male nobiScum Agitur, populuS Rutem eOS, qui ba ruisitio nunc illuminantur; a litae, quae populo seciarita mediatrices fuerunt, baptismum designabant, Plia milites Satanam ejusque ministroS, MO&S Vero, qui iRhnaram aquam virga utilem fecit, salutem universalem Praenunciabat. Ipse enim typum gerebat Christi , virga crucis; aqua autem amara benedictam piscinae Bquam prae- 1 tonstrabat; quae aqua utilis quidem aliquando Visa est infido libus, fidelibus vero utilis ud Omnem refrigerationem com perta est, et tauquam rus Aermon descendens super montes Sion. Sed liberi itioque regnorum luculentum nobis hac de re praebet testimonium, cum et ipse similia praecedentibus a
cone subindicet in cupitulo atque historia, quae hic subscribi 3u . . . Iam sequuntur Verba 2 Reg. VI, 4 - 7. Etenim Per Elissaeum hominem Dei et interrogantoni, Ubi cecidit securis p significabatur Deus, qui cum hominibus Versatus est, qui ius olim dixit: Adam, tibi es 7 Per unam Vero perla nam, quae lignum dejicit et ostendit locum, in quem securis cecidit, Adamus designabatur, qui Deo, ciuem nihil latet,
respondit, Nudus sum et me abscondi, atque his Verbis locum ostendit, ubi prae verecundia sese abscondebat; insuper autem indicabatur etiam planta, quam letigerat contra sas. Perferrum, quod cecidit in Obsci iram profunditatem, vis hu-λnanae naturae denotabatur, quae excidit a luce, propterea
quod manum injecerit homo in lignumavitae. Per id vero quod dixit, Et illud commodatum suerat, significabatur, edono Dei habuisse protoplastum eam, quam amisit Vim; quam
107쪽
Did1mus. etiam illum oportebat ei, qui ipsam dederat, talem restituero
qualem acceperat. Per lignum , quod acceptum est, et projectum in eum locum, ubi erat quod quaerebatur, sancta hymnisque semper celebranda crux designabatur. Per Iordanem vero immori ale baptisma; nam in Iordane is, qui Iordanem fecerat, baptietari propter nos dignatus est. Ferri in natatio in aquis ejusque accessus ad eum, qui illud amiserat, significabat , nos per baptismum in coelestem sublimitatem ex tolli, et pristina in gratiam suscipere et Velerem patriam recipere. Verba illa, Attolle tibi, atque haec alia, Extendit manum et accepit, significant, opus esse ut sciamus, illum ipsum, qui ad baptismum accessit, credere debere, et attollere i. e. glorificarcteo modo. qui baptismi lege ac formula praescriptus fuit, et
illas manus nunc recte Bd Deum extendere, quas Olim communi naturalis cum Adamo unionis ratione non recte in plan
tam vitae injecit. Quodsi quis renuens atque ea, quae dies mus, improbans baptismum in hoc scripturae loco praenuit clari infitietur, ab illo sciscitari par est, quaenam sit talium
verborum ac narrationum utilit38, quam respexerit sacer seri
plor, dum haec posuit.' A lias, quas in posterioribus sub
nectit Didymus, hujuscemodi interpretaliones inducere Ion gum est. Accedit, quod ait noster in commentariis ad cap. VII. Actorum Tom. IV. Anecdolorum Wolsi, verba Salomonis, quae exstant PrOVerbiorum eap. V, 20, Λ multus sis cum aliena, de uxore marito juncta accipi non posse, sed de ethnicorum sapietitia accipienda esse. Nec non allegorica interpretatio inVenitur apud Nicolam in Ca tona in Iobum Ι, 2. Cum enim Iobo septem filios ac tres filias fuisso narret ibi sacer scriptor, Didymus binis hises numeris mystice acceptis septem spiritus sancti dona ac di vinarum personarum trinitatem designari ait, ἔ- ιιαθωριεντῆν εν - πιστιν τλὶς χαριτος εἶναι drysuo 'ργον. Apparet, Didymi hermeneuticam Vitiorum non esse ex pertem; neque inmen prohibemur, quin eum de grammatica scripturae sacrae interpretatione promoVenda optime meritum jure praedicare videamur.
108쪽
Postquam Athenagoras, paene neglecto NOVO Test. , ex propholis Veteris T. doctrinam christianam derivaverat, alis goricas interpretationiS ni adiima Alexandrinorum merales capere coepit. Minime quidem id jacebat apud occidentalos doctores cfr. Irenaeus adV. haer. II, 24; de Tertulliano vid. Roseiamillieri hist. interpr. I. s. II, 35);. hi tua nen Alexandrinis
multo inconstantiores sese praebebant. CD. Tertullianus de re surr. carnis c. 20, ubi ne prae allegoriarum studio negligatur sensus historicus hortatur). Pantaeno auctore et forsan suas ora Clemens allegoriarum inVeniendaria VI erat studiosissimus; cer las autem ad regulas demum Origenes studium istud compo Diti idemque primum literatae s. s. interpretationis exemplum reliquit hisque suis commentariis non processit ad alle gorias, nisi sensu grammatico satis probabili ratione indagaio. Dionysuis, grammaticae amicuS, neque - adVsrsarius qui dem Nepotis allegoricae Valedicens, Valde faxit interpro talioni morali, Pierius autem Origenis Vestigia videtur pres sino. Potrus Martyr allegorias missas sacere coepit, et Didymus, in refutandis haereticis librorum sacrorum grammaticum usum amplexatus, raro tantum in Veteris Τ. nonnullis lociso rarius in Novo allegoricum investiga it. Prorsus Vero alle gorico scripturam s. interpretandi rationem palatntim et reino visse et emendasse, hoc meritum non est Alexandrinae, sed
Antiochenae scholae vid. F. Miinteri S. V. tract. de schola Λntiochona in Staeuditini et Tetschirneri SS. V V. Archiv sir alto v. neue Circhengeschichte P. I. fala. 1. p. 13 sqq. .
109쪽
ATHENAGORAS.Ct. I. s. Semieri Histor. EinIoit. in Baumgariens Unterruch. theol. Streitigkk. P. II. p. 70 - 80. Th. Adri Clarisso S. V. Coniment. de Athenag. vita, scriptis et doctrina cet. Lugd. B. 1819. IV.
Athenagoras eis annii merari solet cs. Mostiemii diss. de tu bata per recentiores Platonicos ecclesia, in disserit. ad UR. eccl. pert. Τ. L p. 94 ed. 3, et C. A. Τh. Keil. de doctoribus veteris ecclesiae culpa corruptae per Platonicas sententias theologiae liberandis in ej. opuscul. ed. J. D. Goldhorn. p. 448 , qui in philosophando Platonem ducem sequuti sint q). Nequa id injuria sit, si philosophiam cum religionis christianae pro sessione ita conjunxisse dicitur , ut non uni tantum Platonicas philosophiae deditus fuerit, sed ex omnibuS, quae certiora et meliora viderentur, selegerit Moshem. l. l. . Attamen Pla tonis ceterorumque philosophiam non adeo est admiratus, ut ea ad probandam aliquam sententiam duci se passus fuerit Keil. l. l. p. 451; cs. C. F. Staeudlini S. V. Gelah. der Sit
Paulo post Christum natum nulla auctoritatem philosophia sibi
vindicavit ampliorem, quam Platonica. Haec ab exeunte seculo II. Alexandriae potiIsimum regnabat, ubi jam ipsis Christi temporibus Philo Judaeus Platonem magni hahuerat, atque ubi seculo p. Chr. III. tres scholae Platonicae exstahant, una Iudaica, altera Plotiniana potius, quam Ammoniaca nominanda, tertia ehristiana. Cis. F. Bouterwehit V. Ill. Philo- Tophorum Alexandrinorum ac Neo- Platonicorum recensio acincuraaior, in Commentati. Ioc. reg. scient. Gotting. vol.
110쪽
IV Dogmatica.tenlehro Jesu vol. ΙΙ. p. 180 . Nihil potius docuit, quod scri
plurao sacrae auctoritate aliqua ratione non niteretur ac defenderetur.
Jam convertamur ad singula ipsius dogmata, quae prae Bpol. c. 8. p. 35 sq. haec Verba sacit: o His et hujusmodi tan
tum rationibus- e ratione humana desumptis- si contenti ni teremur, merito humanam es Te persuasionem nostram aliquis judicaret. Verum cum insuper prophetarum Voces rationibus nostris sidem asserant, non dubito, quin VOS etiam, literarum
amantissimi et sapientissimi principes, historias et scripta Mo
sis, Iesaiae, Jeremiae et reliquorum prophetarum aliqua ex parte cognoVeritiS, qui extra se suasque cogitationes positi,
divini spiritus impulsu, quicquid ille in ipsis efficiebat, elo-
quoliantur oῖ κατ ἐκστασιν των ἐν ai Toις λογισμων, κινή σαντος αυτους του θείου Iινευ εατος, α εννὶργουντο, ἐξεφώνησαν , cum spirituS ei S ceu organis uteretur, ut tibiis ad in sandum uti solet tibicen. Unitatem Dei Athonagoras tum ex auctoritate philo sophorum graecorum defendit apol. c. 6, tum philosophice demonstrat ApDe. c. 7. p. 32 sqq. ita argumentatur: Si initio
duo vel plures dii fuerint, aut uno in loco, aut alius alibi fuerunt. Prius esse non potest; alioqui dii impares forent. Sin deorum quisque alius alibi est, et qui mundum fecit, in eo et circa eum Versatur, ubi est alius vel ceteri ' Cet. Vid. Milnsciteri Hand b. der Dogmengeschichte P. I. p. 388 sq. , tum Veteris T. Iocis quibusdam comprobat, apol. c. 8. Ρ. 36)Hunc Deum discernit quidem a materia, C. s. p. 19 sqq. DiscernimuS,'' ait, se Deum a materia et docemus, aliud essa Deum, aliud materiam, et magnum inter haec esse dis erimen' και το δια ιιεσου πολυ ; Deum enim ingenitum aeternumque, menti tantum et rationi visibilem esse asserimus, materiam γεννητMὶν κει φθαρτνὶν , neque tamen ab ejus no Bibliolo gia. tione s. s. et unice quidem Veteris Τest. The olo gi a.