장음표시 사용
91쪽
Origenecthom. XII. ii a Llic. Vol. ΙΙΙ, 945 si ii, pastoribiis, quibus Luc. II.
ortus Christi ab angelo annunciatus est, ex V sacratiori intelli gentia, , angelos intelligit, terrae custodes. Ad Luc. III, 12. bona. XXIII. in Luc. vol. III, 960 haec verba facit: V Hoc et juxta simplicem intelligunt iam docet publicanos nihil amplius
quaerere, cluam in lege praeceptum est. Nescio autem utrum, ut secundum αναοῦ cor ῆν, aliud quiddam excellentius sermo significet. . . Cum exierimus a sectit O , et haec Vita nostra fuerit commulata, erunt quidam in finibus mundi sedentes xe
Itit publicanorum ossicio diligetitissime perscrutantes, ne quid sui in nobis invoniant. Vidotur mihi princeps seculi hujus quasi publicanus esse. , , Comm. in Job. Vol. IV, 185 sqq. 270
dubitat origones, locum de Jesu mercal OreS et emptores ex tem plo expellente ad literam, an spiritaliter interpretetur. Vido tur tamen allegoricam interpretationem prne ferre, et optioni dat duplicem: A ut templum est ecclesia christial a , mercato res et emptores sunt homine S a ari sui tantummodo lucri stu
diosi; aut templum est anima, quo e rationi P iret, silvamque Jesus a stultis impurisque asseclibus liberat. Jam satis apparet, quomodo apud Origenem litera spiritui serviat ν).-Alia non nulla exempla, qualia ubique scriptorum Origenis exegetico Tum, praecipue ad V. T. pertinentium, obvia sunt, collegit
Sinon illinus S. V. Goschichte der Sittentehre Jesu P. II. p. 249 sqq.
Restat, ut animadversionibus quibusdam universalibus quaestionem de Origene hermen et ita concludamus. Dummodo
) Do Cantico Canticorum judicium tulit Prolog. ad Cant. Cant. vol. III, 26 his vorhis: UEpithalamium libellus hic, i. s. Duptiale Carmen, dramatis in modum mihi videtur a Salomons conscriptus, quem cecinit ita star Lubentis sponsae et erga sponsum suum , qui est sermo Dei, Coelesti amore flagrantis. Adamavi enim eum, sive anima, quae ad imaginem ejus facta est, sive occlosia. Sod et magnifiCus hic ipse atque perfectus sponsus , quibus vortiis usus sit ad conjunctam sibi animam vel ecclesiam, haec ipsa scriptura nos do Cet. Sodales quoque sponsae adolescentiatae cum ipsa sponsa positae quae dixerint, quaeque etiam amici ac sodales sponsi, ex eodem nihilominus libro , qui Canticum Canticorum altitulatur, CognoscimuS., ,
92쪽
80 Cap. II. Hermeneulica. salva scilicet auctoritate si Christi, ubi Votus T. do semetipso
interpretatur, et . ut Paulum et ep. ad Hebr. auctorem prcle
teream, Petri apostoli posterioris ep. I, 19-21 solam gram
viaticam s. s. interpretationem unice veram habe3muS, repre'
hendendus nobis erit Origenes, quod praeter literulem olios V. T. sensus esse statuit, immemor hoc loco, nimiS jam re gulas hermeneuticas arbitrio nili et sacrarum fidem historiarum Praeceptorumque divinorum perverti. Accedit insuper, quod ne soli ciuidem Veteri T. allegorias noster inseri, sed etiam NoVo, ita ut Veteris sua interpretatio sat firmo fundamento carere eo dilucidius videatur. Attamen haud mediocriter Ori genes de ratione s. s. interpretandae meritus est censendus. Allegoriarum studium minime orat novum; floruerat jam in Graecos et Judaeos, atque Alexandriae praeter ascetas, quos Eusebius bist. eccl. II, 17 commemorat, Philo, Clemens oti monius ei sese dederant cf. Moshemii Commentar. laud. 634, Rosennasilier. l. l. p. 51 - 56 ; sed Vaga prorsus et omnibus paene legibus et regulis soluta erat ante origo nem allegoriarum sacri codicis investigatio. Origenes domum eam sub certas regulas coegit. Praeterea eo, quod allegoriarum nudium fovit, repugnavit alteri opposito eique periculosiori, interpretationi carnali et illiteratae, cui ipse adolescens ad dictus fuerat memoriam carnalis loci Mattia. XIX, 12 intor
prelationis in suo ipsius corpore serVatam gerebat et de qua Comm. in Matth. Τ. XV, 3. Vol. ΙΙΙ, 654: 'Hμεῖς δε, ait,
κουμεν ως καλευς ἐξειληφοσι τοις καὶ τον τρίτον ευνουχι νον εαυτοις προφασει τῆς βασιλείας τευν Ουρανῶν επάγουσι ei. Neandri S. V. dor heil. Chrysostomus P. II. p. 302 . Hac demum repugnantia essici potuit, ut, quod maximum ipsius ineritum haberi debet, noster primum 1 i t e r a i a e s. s. i n t e r p r e t a t i o n i s - qua commotus non processit ad allego
xias, nisi sensu grammatico antea indagato atque ex3minalO -
commentariorum) exemplum dederit vid. Ernosti comm. laudata f. 26; cf. quoque polemico exegeticum Origenis consilium in conscribendis hexaptis .
93쪽
. ' Ouoquomodo autem de origone herineneula judieaveris et probe in animo Volutanda est, qua ille perfundebatur, pia erga scripturam sacram reverentis. Haec enim stant Verba ipsius ad Grogorium Tlia amat f. 3. Vol. I. p. β 2 : IIροςεχε τῆ των θεitυν γρa φων αναγνέυσει' αλλα ΖΓρος ε. πολλῆς γαρ προς--ο ὶς ἀναγινωσκοντες τα θεῖα δεόφιεθα, ἔ- ιιὴ προπετέ-
Historiam Adami Dionysius ad Itieram stimit fragment. o Nicotae catena patrum in Iobum apud Rotilli. reliqυ. sacr. P. II p. 395. 896 cf. Rouib. I. l. III, 348 et quod de Petri Martyris
hormeneutica annotabimUS . Necnon gr3mmaticae interpretationis amicum critica et grammatica de Bpocalypseos nullien
94쪽
Cap. II. Hermeneutim .' θαυμαζω δε μαλλον, οτι ι η καὶ εἶδον. Videtur, cum origeni ejusque dogmatis valds favisse dicatur a Photio in bi Niottheca cod. CXVII. p. 293 ed. Hoeschel. Rothom. s sententia auctoris anonymi apologiae cujusdam pro Origene his verbis: 'O του συγγράμs ιατος πατζρ μάρτυρας υπερ ' Πριγενοis τε καὶ τών αυτου dorsιύτέων Λιονυσιον προκosia ι τῖν Ἀλεξανδρείας et qu. l l . , allegoriarum studium non omnino improbasse, id quod eo confirmatur, quod ipsΘ contra Nepotis ελεγχον ἀλληγοριστων suos de promissionibus libros scripsit. Prae terea magnum interpretationis moralis Dionysii studium pluri-hus ex exemplis sit perspicuum. Ita non solum historiae Iobi. Uragm. e Niceta I. I. p. 397 sqq0 praeclare moralem senteia tiam illustrat, erum etiam in epistola canonica ad Basilidem Routh. ΙΙ. p. 390 eos, qui ad quartam usque vigiliam so
liter abstineant, eo nomine laudat, quod eadem vigilia etiam larvator noster in mari ambulans naVigantibus apparuerit, et
ibid. p. 392 mulieres sperat, quae sint in abscessu , sic assectas domum Dei ingressuras non esse, quoniam , quae XII anno ruin fluxum passa sit, non ipsum dominum sestinans ad medi cinam tetigerit, sed solam ejus fimbriam.
Eulabius h. o. VII, 32 Pierium dicit in sacrarum literarum contemplatione atque expositions τὰ is περi τὰ θεια θεωρέαις καὶ ἐξηγήσεσι) exercitatum; sed θειυρια, cum de in
torprolatione librorum sacrorum sermo est, apud scriptores ec
Hosiasticos satis frequenter notat sensus mystici indagationem es. Isidori Pelusiolae lib. IV. epist. 117. p. 58 ed. Rittersitus 1605. TOm. II. et Suiceri ilaesaur. eccl. . Videtur igitur Pierius Origenis, cujuS etiam nomen gerebat, praecipue interpretationi allegoricae operam dedisse.
PETRUS MARΤYR- Tunicarum scortearum aliarumque rerum quarundam
paradisi allegoricae interpretationi contradicere ait Procopius Gazaeus Comm. in Genesin cap. III. p. 76 Comm. in octa
teuch. ed. Tigur. ecclesiae doctores omnes,sadditis nominatim
later alios multos se Dionysio Alexandrino episcopo in expo
95쪽
Dio sitis. Pierius. Petrus Martyri Di trius. 83
Itions, quam in Ecclesiasteria fecit, ejuSdem urbis episcopo et martyre Petro in ptimo de anima sermone V vid. Routh. .relictu . Incr. ΙΙΙ, 848 . Neque omnino , qtita quod infra vi debimus aliis quoque origenis sententiis non Iavit, allegorie rum studium magnopere Petrus videtur fovisse.
Hermeneliticam Didynii qui et am Iiebraicam linguain calluisse videtur; cf. de spiritu sancto lib. I. in Hieronymi opp. ed. Martianaei T. IV. P. I. p. 504; de trinitate lib. I. cap. 18 p. 47 et Milagaret . ad h. l. ; lib. II, 11, 240; iII, 3, 345. 6;21, 400 jam e reliquiis commentariorum in cisteniS patrum,ox quibus d. C. Wolfius in Anecdot. graec. sacv. et pros. T. IV. init. nonnulla collegit), e libro contra Manichaeos in CanIsti lecti. antiqv. Ι, 204 rq s.), e libris de spiritu sancto L L p. 493sqq. ot ex enarrationibus in epp. catholicas in bsbl. pp. max. Lugd. Τ. IV. p. 320 5sq. cognoscere licet enarrationes au tem ista e non sunt commenlarsi, sed liberiores explicationes non singularum vocum et sententiatum, sed earum tantummodo, quas uberius illustrare Didymo placuit) ; melitis tamen e libris de trinitate rationem, qua noster scripturam s. interprelatus sit, cognoscimus, et singulare doctrinae exegelicae specimonDidymus edidit libro de irin. tertio, ad demonstrandum cneque id tamen ubique ita egit, ut assensum dare nos possemus ex scripturae L iis dictis, quae haeretici in suam sententiam in terpretabniatur, A rianorum, Eunomianorum et Macedonia noruni de filio Dei et spiritu sancto opiniones fundamento
Haud raro in nostro deprehendimus studium, fusius, quam necessarium sit, eos, quos tangit, L L IOcos illustrandi. Ita v. c. de trin. II, 24, 295 Marci lextum haud brevem sic in μterpretatur, ut eis etinua explanet, quae ad propositum argumentum nihil attinent; ac simile quid Occurrit ib. c. 13. p. 26O q. , ubi Zachariae locum sic explicari videbis, ut jam non theo logia in do spiritus sancit divinitate agentem legere te putes, sed interpretem scripti iras exsiluitantem. Quod lib. III. quoque paginam 345 aliasque nonnullas legenti continget. Praeterea satis longas exscribit interdum Didymus scripturae locos, id
96쪽
p. IL Hermen eritissa. quo sins magna necessitate, uti do libris de trinilale obsorva vit Mingarellius p. XXXL et do libris de spir. sancto idem ad lib. III. de trita. p. 347. not. 2. Unde sit perspicinam, s. s. studium
nostro maximopere fuisse commendatum; at ille omnino Vix nlia Via s. s. sententiam explorat, cluam congestis locis qui di etininr parallelis. Interpretationi grammaticae maxime favet quod ad illii DrandiiIn conserunt etiam animadversiones, quas saepissime cf. Mingar. ad l. I. de tr. p. 12. not. 5 - de articulo graeco in
jicit; esse quidem, ait de sp . lato lib. I. p. 540, Varticulum
in graeco sermone singularitalis significatorem, is et Valde esso CaVendum, ne eidem Vocabulo sine articulo posito eadem vis tribuatUr, quae cum articulo posito, exemplis - V. c. de trin. I. e. 9. p. 12; de s p. lato I, 495 - docet , ita lamen, ut ad at 1egorica in interdum recurrat. Neque enim is erat, qui inrchola Alexandrina educatus Origenianae sacrum codicem mmstice interpretandi rationi prorsus renuntiari' Valeret. Liter ali Vol grammatica interiaret at ion e semper ibi utitur, tibi haereticos refellit ex iisdem s. s. locis, unde su a hi dogmata deriva bant. Ita de spir. scio Ι. p. 50S: VHaeretici, , ait, Vad condi tionem spiritus sancti approbandam eliam propheticum se monem usurpant, dicente Deo: creo spiritum; etiam in hoc eos monstrare debemus prorsus ab intellectu Veritatis alienos. Neque enim de spiritu sancto propositus ferino prophetae fuit, ut ex ipsa serie et contextu eloquii intelligitur, , , et qu. Icl. Lib. III. de sp . scio p.:525 sq. , postquam varias Vocabuli spiri tus significationes ad hasce reduxit: Ventu S, animR, stipe nae rationabileSque naturae, voluntas hominis et animi se
tentis , et: 'Haec, , , perrexit p. 527, ' interim juxta possibili talem ingenii nostri, ciuot res spiritus significaret, attigimus; suo tempore quid unumquodque significet, si Christus tribue xit, dissertiari. Nonnunquam autem spiritus et dominuS UD ster Iesus Christus i. e. Dei filius appellatur, et ibidem V Porro Bd haec, , , ait, ' necessario devoluti sumia S, ut quia frequenter oppellatio spiritus in scripturis ost resporsa divinis, non Iaba mur in nomine; sed unumquodque secundum locorum Varie tates et intelligentias accipiamus. Omni itaque studio ac di
97쪽
ligentia vocubulum spiritus, tilia et quomodo oppellatum sit,
contemplAnies, 1 captaismala eorum et fraudulentas decipulas conteramuS, qui spiritium sanctium asserunt creaturam. Le gentes enim in propheta, Ego constrinavi tonitruum et creans spiritum, ignorantia multiplicis in hac parte sermoniS putaVe runt spiritum sanctum ex hoc vocabulo demonstrari, cum in praesentiarum spiritus nomen Ventum sonet. Necnon in Zacharia audientes loquutum dominum, quod ipse sit qui creat spiritum holuinis in eo, existimaverunt spiritum sanctum etiam in hoc capitulo significari, non animadVertenteS, quod ani mam hominis aut spiritum quom tertium in homine esse jam diximus spiritus appellatio significet. Ergo ut praeloquuti
sumus, quomodo unumquodque dictum sit consideremus, nctforte per ignorantiam in barathrum decidamus erroris. Si, quidem in aliis rebus ex consortio vocabulorum error e enietis
confusionem et pudorem ei, qui erravit, importat, de super' 1iis vero et divinis Iapsus ad prava ad aeternam poenam de ducit et barathrum, maxime cum semel deceptus noluerit re sipiscere, sed suum defetasare impudenter errorem. ,, Libro contra Manichaeos p. 206 Vocabulum φυσει loci faulini ad Ephes. II, 2 interpretatur: ου το κατα φυσιν σλὶμ αίνει, Gλλὰ τὸ aDγθεία, suamque sententiam allegatis pluribus I. s. locis conatur stabiliro. De trita. I. c. 9. p. 13 ad Matth. III, 17 haec habet: ,, Iin hoc,' inquit, , , complacui, Per ejuS in ear nationem salutem vobis comparari. Quamvis vero de divini late interpretetur quis Verbum ευδοπιοσα, eorum tamen sophiSma inane redditur; nec enim quaelibet vox a Deo, et praesertim de Deo Verbo dicta, eo sensu accipienda est, quem mundana fert consuetudo. Deinde si de filio jam exineanto dixit: Ιu quo complacui; non est existentiae filii causa complacentia. Quo autem manifestum magis id fiat, quod hac dictionse signi
1icatur, teste utamur Psalte PL CXLIX, 4 et qu. R. Ibidem
c. 15. p. 18 de ev. Job. I, 1 haec verba facit: ,, Illud εν ὀπὴ absurditatem ejus haereticorum locutionis: OTE O λιν, perspicuom facit eamque fugiondam esses oneDdit. Nam VOX λὶν indesinita est; ρ ut ιαιστἐ θε λὶ αλιαρε si φατος ἐκ δυο λε-
ων συγκειται PLUSQUAM PERFECTUS. εριι γευεται de πλέον xj τελειος. Itaque hic exigit, ut intelligatur υπερ προ
98쪽
86 Cap. IL Hermeneutica. νος hi αναρχος. Nam qui erat in principio, aut, ut quis dixe rit, qui erat aliquando principium, quomodo non ita erat, ut nullam causam agnosceret Aut rursus quomodo tempuS, quod nondum existat, mensura illius esse potest, qui tempus ipsum fecit Z V Ibidem c. 16. p. 43: se Omnia illa, V inquit, quae nonnulli respectu divinitatis humilia esse putant, ut et illud: Qui misit me pater, major me ost, in sacris libris disi nilus dictata ac scripta sunt ob benignam atque inessabilem ipsius incarnationem, quae propter nos et pro nobiS facta est, Propter quam etiam scriptum fuit, eum angelis minorem se elum esse juxta apostoIum. V Exompla gravissima libro III 'dori in invenimus. Cap. 2. p. 333 sqq. sapientiam demonstrat Proverb. VIII, 22 commemoratam intelligendam non es sontium Dei. cap. 4 p. 347 sqq. de Pauli Verbis Coloss. I, 15
nρ υτοτοκος πύσζς κτισεως, quae Ariani in suam sententiam inferpretabantur, , , Si est primogenitu8,'' inquit, se non estnne unigenitus, sed respectu aliorum, qui post eum creati fusire, primogenitus est. Si vero est unigenitus filius, quo modo est primogenitus P Nos ergo in primis dicimus, hujus esia1n oraculi altitudinem eorum intelligentiam stiperare, ac Paulum ea lo situlum esse, quae non noverat, sed illa credi disse, quae loquebatur, quia ab eo suggerebantur, qui Vere estslapientia, qui quo haec omnia manifestabat. Deinde totum hunc locum exscribemus, tum ad ejus interpretationem Venie antis, neque vero ullis conjecturis indigebimus, nec verisimi litudinibus ad sa enarranda, quae luce splendidiora sunt; sed qiuaecunque ab his ipsis VHi constitio, vel inconsiderale ne secta sunt, nobis vero Vim sermoni addere posse videntur, haec apponemus. V Praeter alia haec facit V ba: , , Ut reli qua omnia p. 348 Pauli Verba modo allata praeteream, quo nam alio modo interpretari possiamus illo, quibus ait, per ipsum et tu ipso omnia constare et reconciliari et paciscari, nisi ita interpretemur, ut por ejus inenrnnii nem, quR propiernos et pro nobis sine ulla mulatione sui ipsius ot peccAli ex Per8 homo socius ost, convertamur nil ognitionem increti laeipsitis filii dei talis p Dictus est ergo praedictatus lue unigenitus quidem iitpote non habens secundum coelestem cujusvis fluxus xxperteim generationem alterum praeter ipsum, qui Iecundu ui
99쪽
στος, sed quin per praescientiam . . ante omnem CrentUrBm ex
sancta Maria virgine natus est, p. 349) et quia idem est pri
mogenitus et unigenitus omnis creaturae inessabiliter juxta di vinum textum. Simili modo vocatus est etiam πρc0TOτοκος ἐκ των νεκρ υν, non quod ante ipsos mortuos sit, sed quia, cum primus su ri exerit a mortuis, securitalem resurrectioniS generaliter nobis praebuit, qui per gratiam et donum ejus digni facti sumus, qui essemus filii quidem Dei patris, fratres vero ipsius
christi . . Primogenitus omnis creaturae dictus est pro primo genito Omnis humanitatis. . Suffragatur autem nobiS quoad
denominationes primogeniti et unigeniti ex angelista nar ranS, Mariam mansisse virginem,l donec pepererit filium suum primogenitum; nam neque cuiquam nupsit illa summe prae Omnibus honoranda et maxime inclyta Virgo, nec alterius mater unquam facta est, sed post puerperium quoque mansit semper et Omni tempore immaculata Virgo, et tumen ejuS pri mogenituS recte Vocatus est qui et ipsam p. 350 et omnes for maVit. Quoad nuncupationem vero primogeniti e mortuis su1 agatur nobis ipse Paulus 1 Cor. XV, 20 sqq. . . . Sed et aliter accipi recte potest objectus locus; neque enim certum quemdam sensum duntaxat speclare nos oportet in oraculis tam
sublimibus, nec illum amplecti, qui minus praestans sit, sed
eum, qui excelsior ac melior; nam cum de iis agitur, quo QDeum spectant, in sublimiori explanatione inest veritas. Dici Ergo potest, primogenitum omnis creaturae dici Christum cum propter eos , qui in divino baptismo per adoptionem a spiritu sancto factam generantur ex Deo , luna etiam quia quidquid sumus et possidemus, ab ipso accopimus. . . Quodsi etiam dis incomprehensibili Christi deitate audacter explicare velis ob
jecta Verba, ita fers accipienda erunt, ut Vocatus sit primoge nitus omnis creaturae aut quia genitus est ante quomViS crea tam generationem , aut quia est primus et solus filius Ver bum, qui ex nihil O quaan cunque creaturam cre3tura quRVis Anteriorem pri)di xit ac veluti fabricavit omniumque rerum causa est, aut epam quia ipse est fundamentum omnia portans
erbo 'irtutis suae. . . Atque p. 351 Ob hanc solam rationem
100쪽
p. II. Hermeneutica. Qit, Primogenitus Omnis creaturae, οτι in ipso creata sunt omnia, si Vox οτι pro διοτι Vel επει dij sania sensti lintelligatur; neque enim existeret rerum universitas, nec illaesa m3neret, nisi basin ac fundamentum haberet conditorem filium Dei Ver hum , et in ipso inniteretur. Iccirco non dixit πρ 0TOκτιστος, sed πρωτοτοκος, nec ait αυτος ἐγενετο προ πανι υν, sed ἐστι προ πάντc0ν , id est ἀνόρχως. Nam in natura ineffabili omne tempus est instans, et tu praesenti adest, neque in illa prae texitum est quidquam, nec futurum ; sed in uno tempore quo d mmodo degunt, quae aeterna sunt, sicut ait Plato in Ti mcteo . . . Nec Vero dici Omnino debet, eum, qui sit primo-βenitus, non esse unigenitum, sed aliquando unus idemque primogenitus dicitur et unigenitus. Quin is qui unigenitus rit continuo est etiam primogenitus, etsi nullum, host se habeat secundogenitum aut terti agenitum, titpote se hius genitu S et nomen ex re adeptus V et qu. sq. Porro cap. 5353 sq. contra haereticos disputat, qui ex VerbiS apocal. 6: εγc ύ εἰμι καὶ τὴ τέλιος se silii existentiam tem rorariam esse colligunt, ineptas singendo interpretationeS, at i que in eo enituntur, ut ipsorum nequitia Virtus censeatur. ,,Vox principium , Π ait, , , denotat, eum, ut principio ectren tem, constitutionis rerum Omnium causam esse, sicut est Deus pater. Nam qui est principium, nullum habet anto se istentem , sicut ultimus nullum habet post se ultimum. Et enim arami , ut ait Λristotes in quinto Melaphysicorum, dici tur multis modis. Dicitur enim aeriν ut regnum et imperium ducis in bello; dicitur oliam relate ad locum, ut Grami cursu Sin stadio est repagulum seu carcer; dicitur et relate ad tein pus, ut anni et haec dies; dicitur relate ad naturam, ut ἀρχὴ insantis est semen; dicitur secundum causam, ut GPχῆ statuae est statuarius. Sic ergo filium dicimus esse princi Pium, ut causam et conditorem; eum vero oppellari etiam suem, tum quia in ipso, cum circumscriptus sit ac solus ho-hens immortalitatem, omnium simul rerum termini innitun tur ac firmantur, tum quia post hujus universi sinem seinpedet in infinitum permanebit. V Praetorea cpp. 23 p. 409 δ De nuO,' Rit, se commemoremus, quae Obsiciunt haeretisi. Scribit Paulus: Unus Deus Pater et Unus Dominus desus Chr. ,