장음표시 사용
121쪽
suae eas superat pietatem ). Quam opinionem adeo sibi persuasam Clemens habet, ut pluribus locis philosophos graecos sures esse demonstret. Str. I, 17, 369: se In hoc autem latrones et fures fuerint Graecorum philosophi, quod cum antis domini adventum a prophetis hebraeis quasdam partes Veri tatis sumpserint, id minime agnoscentes , sibi tanquam propria dogmata attribuerunt, et alia quidem adulterarunt, alia autem supervacanea quadam diligentia imperile ac sophistarum more interpolarunt, alia etiam invenerunt; ' Str. II, 1, 428sqq.: Deinceps autem fuerit nitendum, quoniam barbarae i. e. hebraeae potissimum philosophiae fures scriptura Graecos esse dixit, ut hoc paucis ostendatur. Non solum enim illa miracula, quae hominum Opinionem superctnt, e scriptis no stris in sua illos transtulisse; sed etiam principalia ipsorum dogmata inde sumpta . . atque ab ipsiS adulterala esse ostende mus, tum in illis, quae ad fidem, tum etiam in his, quae ad sapientiam, cognitionem et scientiam item itie ad spem et ca ritatem, ut ad poenitentiam et continentiam, quin etiam ad Dei timorem pertinent; ' Str. VI, 2, 737 . Neque lamen sola Clemens nitebatur scriptura sacra, ea que tum Veteris, tum NoVi T. o Fides enim est ex propriis testamentis, Vel polius ex testamento, quod est unum dive sis temporibus V Str. VII, 17, 899 , Verum etiam traditione occlesiastica. 'Aνθρ υπος εἶναι του θεου, Clemens dicit Str. VII, 16. p. 890, inui πιστος τυ κυριτ διαμενειν cirrobo--λεκεν, ὁ ανα κτίσας τὴν Iκκλύσιαστιμι ν παραδοσιν καicirro σκιρτήσας εἰς δοξας αιρέσεων ανθρc0πίνων. Haec tradi iio Vera scilicet, nam , , qui impios attingunt sermones aliis que tradunt, neque verbis divinis recte, sed perverse utuntur, neque ipsi in regnum coelorum ingrediuntur , neque eos, quos deceperunt, sinunt asseqni Veritatem. Sed noc ipsi in troitus clavem habentes, sed salsam quandam, et, ut dicit
consuetudo, αντικλεida, aVerlam elaVem, per quam, non re laxato velo, ut nos ingredimur per domini traditionem, sed exciso ostio et muro ecclesiae clam perfosso Veritatem trans gredientes, emciuntur principes ac duceS mysteriorum animais
impiorum.' Str. VII, 17, 897 , alibi κανων ἐκκλησιαστικὼς Sir. VI, 15, 803; VII, 15, 887 , tum reelam scripturae L sen
122쪽
tentiam et Iegis prophetarumqtie cum Novo Test. consentum nos docet Str. VI, 15, 803 , tum haereticos a Vero doctrina
aberrasse ostendit Str. VII, 17, 899 sq. . Nola igitur sit id
quod ex superioribus, et potissimum ex Str. VII, 16 l. I. se quiti ir) haec traditio ecclesiastica necesse est omnibus Christia nis, probeque iccirco di Scernenda est a gnostica quadam traditione , de qua infra agemuS.
Fundamentum itaque, hoc nunc constabit, doctrinae Cle mentinae erat scriptura sacra una cum ecclesiastica tradition0.
Noque tamen recte de illa doctrina judicare poterimus, usqus dum philosophiae, fidei gnoseo Sque notioneS, quae
tibique apud Clementem Obviam nobiS fiunt, enucleatas Inu tua inque, eBrum rationem compertam habeamus. Est hac de roliber scriptus: De si dei gnos eosque ideae, qua ad se invicem atque ad philosophiam reseratur, ratione, secundum mentem Clonisentis Ale . , Neidelberg. 181 1, cujus inspiciendi copiam mihi dari non potuisse Vehementer doleo. Nemo illius aevi vir aeque ac Clemens graecis literis ex cullus graecaque philosophia imbutus erat. Idem autem si scripturam sacram Veri fontem habuit, cogitari Vix potest, qua alia via ad eum perVenerit, quam ope philosophia e - pO-1issimum eclecticae. - Neque haec sententia ipsius testimo ni is dosiiluta est. Haec enim habet: Str. I, 1, 326: se Atii
philosophiam cum maximo malo et ad hominiam perniciem venisse in vitam existimant, ut quae profecta sit a maligno ali quo inventore. Ego autem . . in his totis Ostendam libris
ci uiηγεῖινὶ θείας εργον προνοίας καὶ φιλοσοφία porro ib. c. 5. p. 331: ,, Λtque erat quidem ante domini adventum philoso phia Graecis necessaria ad justitiam; νυνὶ δε προς θεοσέ βειαν γίνεται, προπαιδεία τις ουσα τοῖς τὴν πίστιν διειποδείξεως. ρπoi siένοις. . . Si quae bona sunt, ad Deipias identiam reseras, sive graeca sunt, sive nostra. Omnium enim bonorum Deus est causa; sed aliorum quidem principaliter κατα grροηγουμνον P, ut Tenamenti V. et N. , aliorum nutem per consequentiam κατ' επακολothyns α , sicut philo sophiae. Quam lamen verisimile est ipsum Graecis per se dedisse , priusquam dominus Graecos quoque Vocasset. Nam
ipsa quoque Graecos paedagogi more docebat, scut lex He-
123쪽
confert ad comprehendendam Veritatem, cum sit inquisitio vo ritatis , non quod sit eausa comprehensionis, sed causa cum
aliis et cooperatrix, et sorte etiam c3usa concausari S - τὼ συναίτιον αιμιον -. Quomadmodum autem cum beatitudo
unum sit, ejus c3us te sunt plures Virtus es; et quemadmodum iit quis calesiat, essiciunt et sol et ignis et balneum et vostis; ita cum sit una Veritas, multa sunt, quae conserunt ad ejus inquisitionem, inVeniri autem Ine filii auxilio non potest. V). Simili ratione ib. p. 377 philosophia comparatur cum primo et secundo gradu ei, qui ascendit εἰς Tis υπερωον. Praeterea
Str. VI, 17, 820 haec dicit: se Extrinsecus philosophia populiost tanquam Vesiis. Philosophi ergo, qui ad proprium son sum spiritu sensili exercitati, post quom non partem philoso ph iae, sed eam quae est per se absolute philosophia, curiose
indagaverint, cum quo dum Britore Veritatis et citra ullam ar
rogantiam veritati ferenteS testimonium , et ex iis, quae apud scis, qui sunt diversae opinionis, recte dicta sunt, profecerint ad intelligentiam, per divinam adininistrationem set inessabi lem bonitalem, quae seinper, quantum fieri potest, ad id quod en melius adducit eorum, quae sunt, naturam; deinde noti
124쪽
solum cum Graecis, sed etiam cum barbaris habuerint conla iudinem, a communi ad propriam intelligentiam exercitationis ducuntur ad fidem; tanquam fundamento autem suscepta Vfritale acquirunt etiam ulteriorem potentiam progrediendi ad anquirendum, et exhinc eis quidem gratum est discere, cupientes autem cognitionem magno studio contendunt ad salii tem; V ib. p. 821: Qui ergo dicunt philosophiam non ventro huc a Deo, videntur omnino dicere, fieri non posse, ut Deus videat omnia singularia, neque eum esse causam bonorum omnium, siquidem unumquodque eorum sit ex singularibus ; erum nihil ex iis, quae sunt, omnino constitit nolente Deo; quodsi eo volente, tum est a Deo philosophia, cum talem esse, qualis est, esse ipsam Voluerit propter eos, qui non alia r tione abstinerent a malis,' et p. 823: se Merito igitur Judaeis lex, Graecis autem data est philosophia usque ad ad Ventum ; ex eo autem tempore univeisalis est Vocatio ad poculiarem populum justitiae, per eam quae est ex fide doctri nam, per unum congregni te domino, qui est unus solus Deus amborum, Graecorum scilicet et barbarorum, Vel potius totius
humani generis. Philosophiam autem saepe diximus id quod per philosophiam assequitur Veritatem, etiamsi partiale tantum. V Denique memoratu dignissimus est locus Str. VII, 3, 339: Φιλοσοφία η ἔλληνιγοὶ οἷον προκαθαίρει καὶτγην ψυχὴν εἰς παραdπῆν ἡστεως. Cf. quoque Str. VI, 5, 61; 8, 771. Philosophia igitur quippe quae veritatem desiderare nos doceat de Clementis sententia viam munit ad fidem
Fidem Clemente judice habet is, cui ad Verum indagandum divina auctoritate opus est, quique hanc scripturae sacras tribuit summamque eorum, cluae libri sacri cum traditions ecclesiastica docent, credendorum regulam ponit. Nos breviter
hujusmodi fidem nominamus objectivam. Quoties hanc fidem quam quidem non per se considerat, sed tanquam iis propriam hominibus, qui, quippe philosophico ingenio Vel carentes vel non utentes, altiores de ea disquisitiones repudient , quoties igitur hanc fidem Clemens intelligit praecipuos autem, qui bus aliter de side sentire videtur, locos infra tractabimus, ubἱ de conditionibus agemus, quibus salutem Por Christum repa
125쪽
ralam amplecti hominibus liceat , probe ab ea discernit γνωσιν opponit Vero τῆ τέων φευdo νυ ιων γνc9σει
'στικὰς Str. VII, 7, 854. 5; II, 11, 457 , ductus scripturae L Iocis, quos in suam sententiam interpretatur, V. c. Ps. CXIX, 66 Str. VII, 7, 852; Proverb. XXX, 3 Str. II, 17, 469;1 Cor. VI, 1. 2 Str. VII, 14, 883 sqq.; 1 CDr. II, 5 sqq. et IX, 10. 14 Str. V, Φ, 659; I Cor. VIII, 7 Str. IV, 15, 606; Col. II, 8 et Hebr. V, 12 Sir. VI, 8, 771, multis aliis. Esse qui
dem gnosis non potest, ubi non est sides; ut autem fides per secta fiat, gnosis ea sat necesse est. Gnosticus enim intimo ex animo ea intelligit, quae sidelis auctoritati credit, atque etiam si applere ea et amplificare Valet. GnosticuS demum vero est Cliristianus, quippe qui non modo nequeat fidem Claristo iacianhaboro, sed etiam christiane non Vixere non possit. Proseis ei igitur licet quidem a philosoplita, quae Viam munit sitioi; sodno in fido quidem consistendum, sed pergendum ad gnosin. Gnosis autem Clementis a nostra subjecti a side procul non ab est, Iioc tamen discrimine, ut Clemens in constituenda gno seos notione humanis suis nimis indulserit opinionibus, istam que fidem subjectivam essici dixerit praecipue etiam medita tione quadam philosop hi c a. Jamvero talem, qualem breViter jam antea descripsimus, a Clemente fidem gnosiaque intelligi, ipsius dicta luculenter con firmant. Primum eos tractabimus locos, ubi de utra ius sermo est, quippe qui de ratione, quae fidem inter et gnosin ex Clementis mente obtineat, optime nos erudiant. Ait Clemens Str. II, 4, 436: IIι τ fortasse πειστὴ) τοι νυν si γν ῆσις γνω- στη δἐ ἡ πίστιc, θεία τινὶ ἀκολουθίρ τε καi αντακολουθι g γα
126쪽
ταλλὶ πτῖν παραπεlιπουσα ,, Fides est brevis et com- Pendiosa eoru In, quae raecessaria sunt, cognitio; cognitio autem ost firma ac stabilis demonstratio eorum, quae os sumpta
simi per sidem , quae per doctrinam domini super fidem aedi sica uir, quae iransmittit ad infallibilitatem et scientiam et per
127쪽
clam comprehensionemr . Ib. c. 12. p. 8 8: Πίστις ιιἐν γαρ εν T G τα αυτα αιρεῖσθαC γνωσις de ἐν τ67 τα αυτοὶ ιε ιαθηκεναι καὶ φρονεῖν. Ιb. e. 13. p. 883 exposua gno stica virtute: Ἱστεον de , Oτι εαν εν τουτων ο πιστὸς καὶ δευτερον κατορθcυσλο, αλV ουτε γε εν πασιν, αλλ' ου δει ιῆν μετ' επιστῆμ λὶς τῆς Gκρας, καθαπερ ὁ γνο)--στικος. Otiare etiam in Vita aeterna gnosticiis splendidio ribus, quam fidelis, praemiis assicietur Str. IV, 17, 615:,, Merito ergo diVersa etiam stilat horum praemia; gnostico quidem parata sunt, quae nec OculuS Vidit, nec auris audivit, nec in animum hominis ascenderunt; ei nutem, qui tantum modo credidit 'concedit suo testimonio centum partibus plura, qu sua ea essent, quae reliquit V).Jam illustrabimus fidei gnoseosque notiones nonnullis a
Clemento separatim dictis primum de side, dein fusius) dognos. Do fide por se considerata haec habet: Str. I, 20, 377 ,, Est
aulom per se persecta et nullius indiga serVatoris doctrina, cum sit Dei virtus et sapientia; accedens autem graeca philosophia veritatem non facit potentiorem; sed cum debiles ossi ciat sophistarum adversus eam argumentationes, et propulset dolosas adversus Veritatem insidias, dicta est Vineae apta sepos et Vallus; V κcsi h l ιεν, ως αρτος, αναγκαία προς τὸ Σῖν, hκατα τὴν πίστιν cita γεια ' δε προπαιθεία de προςo' si ατιεοικεν κ ai Tραγγ ιατι obsonio et bellariis). Str. II, 2, 432: Πίστις dε, γῆν διαβαλλουσι κεν ὶν καi βαρβαρον νοιιίόοντες Ελλ νες, προλγηψις εκουσι ος εστι, θεοσεβείας συγκατύ- θεσις et qu. sq. Hebr. XI, 1 . Ib. c. 4. p. 455 : πίστις δε
λυκος τὸν κυνα. Ib. c. 6. p. 445: , , Non est 1ides merito te mere reprehendenda, ut et facilis et Vulgaris, et quae sit quo rumlibet. Si humanum enim esset inventum , ut existimabant Graeci, etiam exstinctum esset. Sin autem nugetur, non est ubi non est. Dico ergo 1idem . . . . esse divinum aliquid. Str. V, 1, 650: Tνην πίστιν τοίνυν ουκ αργ/ὶν καὶ μόνη7ν,
128쪽
116 Cap. IV Dogmatica.αλλα συν ci τῆσει ita ut ea gnosis sat δειν προφαίνειν
φαμέν. Pergamus ad illustiand a1n gnos eos notionem. Gnosti cus, quae libri sacri nos docent, en non modo credit, sed
oliam funditus intelligit γνυ σις δε επιστῆμχὶ του οντος αυ του ξ επιστ' stri συμφc0ν0ς τ0ῖς γινοιιένοις Str. II, 17, 468), non accipit inexplorata Dei dona, sed ita rationi suae habet
ea commendato , ut non credere nequeal; non mortuae lite
rae assi xus haeret, sed spiritu scripturae sacrae duce quaecun que ad sidem humanamque saltilem pertinent, ea perscrutari atque o diserte dictis Arcana derivare valet o UT 'ς ουν καὶ 27sιεις αλ αυτ υν περὶ α-ων τ ῶν γραφων τελεέως ἀποδεικνυν τες εκ πίστεως πειθοsιεθα dAro δεικτικους Str. VII, 16, 891 .
Itaque o νῆς παντ0dαἈλὶς σοφίας εμπειρος, Ουτος κυριως ἄν εἴλὶ γνωστικος Str. I, 13, 350 . Neque vero is jam gnosticus est, qui sapit, sed is demum, qui sapientiam suam, i. e. dOctrinam christianam philosophice intellectam, ita in si iccum et sanguinem Vertit, ut imaginem a Christo propositam semper ante oculos habeat Christumque pie agendo celebrare Vehemen tissime sttideat. Tελος γὰρ, ait noster Str. VII, 16, 895 , οἶ-3ιαι του γνιυστικου τό γε ενTaυθα διττον ' εφ' ων η
gnosi unita vere christiana judice Clementi, cui apostoli sunt τψ οντι γνιυστικ0ὶ Str. IV, 9, 597b ipsum Clementem audiemus, ac primum quidem de gnosi quae dicitur theo retica. Str. II, 11, 457: Age, V Ait, os dominus est Veritas, et sapientia ac virtus Dei, sicut est, patet, Oτι τεοῦ ἴντι γνci στικος O
ΙΙΙ, 5, 531: ,, Gnosis est ex fructu et Vitae institutione, non ex sermone et sore. Neque enim nudum sermonem dicimus esse gnosin, sed quandam divinam scientiam et lucem illam, quae in Dala animae eX pr3eceptorum Obedientia omnia , quae por generationem oriuntur, manifesta facit et hominem in struit, ut seipsum cognoscat et qua ratione compos seri possit, edocet. Quod enim oculus est in corpore, hoc est in mente gnosis. V Str. IV, 22, 625: δὴ συνιων καὶ διορατικὰς ου- τος εστιν O γν 9GTέκος. Ib. p. 626: ,, ΛliclijUS UsuS gratia . . eam, quae circa Deum Versatur, desiderare scientiam, noti
129쪽
convenit gnostico; Verum ei pro catusa conalem plationis sussicit ipsa gnosis. Λusim enim dicere, itoli eo quod Vselit salvus esse, eum electurum gnosin, qui persequitur gnosin propter ipsum divinam scientiam. Intelligentia enim coul incla exercitatione sit perpetua intelligentia. Semper autem intelligere, essentia 60υσία est gnostici, per temperationem qua Ia Urim nullis intervallis interruptam instituta, et perpetua contemplntis
manet viva substantia. Si quis igitur per hypothesin gnostico
proposuerit, uirum malit Dei cognitionem, an salutem aeter noni; sint autem ea separata, cum sint omnino conjuncta ; ni hil penitus dubitans elegerit Dei cognitionem, propter te ju dicans esse expetendam eam, quae sidem transscendit per ca ritatem ad gnossin, proprietatem. V Str. V, 4, 659: , , Spirita
lem et gnosticum novit Paulus ap. esse sancti spiritus disci pulum, cui Deus suppeditat, quid sit Christi sensus. V Str. VI, 1, 736: , , Nostra gnosis et hortus spiritalis est ipso tio
ster servator, in quem implantamur, transpositi et transsor mali in terram bonam ex Vita Veteri. Mutatio autem plantationis confert ad fertilitatem et bonitatem fructuum. Lux est autem dominus et Vera gnosi 8, in quem sum US ira iaspO sti.'' Ιb. p. 787: ,, Oune eXcellenter et praecipue nominatur gnosis, ex mente et ratione formam accipit et charactorem,
per quam solae potestates rationis participes fiunt cogniticinos γνωσεις), cluae iis, quae apprehenduntur intelligentia , per
nudam animae operationem pure ac sincere applicantur. V Str.
VI, 7, 768: ,, Philosophi op ad 110S quidem dicuntur, qui
amant sapientiam, quae est omnium opifex et magis ira, hoc ost filii Dei cognitionem.' Ib. p. 771: , , Si et ipsum Cliri Ruin dicimus sapientiam, et ejus operationem, enm quae sit per prophetas, per quam ediscitur traditio gnostica, ut ipse praesens sanctos docuit apostolos: sapientia fuerit gnosis, ut quae sit scientia et comprehensio eorum cluae sunt et futurarunt et praeterita, stabilis et sirma, ut quae o silio Dot sit tradita et revelata. Atque si est sapientis sinis contem
platio γὶ θεωρία, tum eorum, qui sunt adhuc philosophi,
contemplatio divinam quidem appetit scientiam; nondum autem asseciuitii nisi per disciplinam acceperit Vocem prophe ticam ipsi declaratam, per quam docetur, quomodo se habeant,
130쪽
habuerint et habitura sint, quae sivit, quae sutura sunt et priuS fuerunt. Gilosis autem ipsa est, quae per successionem ad paucos ex apostolis absque scriptis tradita pervenit. Hinc
ergo gnosis, seu sapientiam mavis dicere, exerceatur Oportet, donec perveniat ad contemplationis habitum aeternum, in quem non cadit alteratio. V Ib. c. 15. p. 799 sq.: ,, Insitio eaS Olea S), quae erant inutiles, facit generosa S, et quae eront steriles, cogit esse fertiles, arte agriculturae et scientia gno stica. Ajunt autem insitionem fieri quatuor modiS: uno, quo inter lignum et corticem oportet eum adaptare qui inse
xit, quo quidem modo catechismum suscipiunt, qui sunt ex gentibus idiotae, qui verbum accipiunt in stiperscie; altero , quando ligno 1isso in ipsum plantam generosam immiserint, quod quidem accidit in iis, qui sunt philosophati. Eis
enim dissectis dogmatibus ingeneratur agnitio Veritatis; ita autem Judaeis quoque operta Veteri scriptura, noVa et generosa Planta oleae inseritur. Tortia insitio agrestes tangit et haereticos, qui vi trahuntur ad Veritatem; nam cum utrumque surculum falce acula deraserint, donec medullam quidem nudaVerint, sed non ulceraverint, eas inter se Vinciunt. Quartus modus insitionis est quae dicitur inoculatio; a generoso enim trunco circumciditur Oculus, ita ut cum eo in Orbem ecari ex circumscribatur, unius palmi magnitudine. Dein do Bequaliter cum Oculo circumscriptus eraditur truncus, et sic immittitur circumligatus et Iulo circumlitus, integro servato oculo et minime inquinato. Hoc est genus doctrinae gnosticae, quae res potest perspicere ipsas. V Ιb. e. 16. p. 816:
νάγουσα. , , Eorum enim Str. VII, 5, 838), quae intelligen i in Percipiuntur, cognitio set compreliensio jure dici potest stabilis scientia; cujus Oa quidem pars, quae Versatur in rebus diVinis, hoc habet munus , ut consideret, quae sit prima causa, quid Vero sit, per quod facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil; et quaenam sint ea, quae se habent ut pene trnialia, quae ut conlinentia, et quae sint conjuncta, quas