De scholae Alexandrinae catecheticae theologia

141쪽

una, ut opinor, Dei Voluntas in una id sentitate. Quomodo autem in tempore facta fuerit creatio, si una cum iis quas sunt tempus quoque factum fuerit Z V Postquam autem crea verat Deus, non quievit, sed ordinavit, ut Velias confiisio in sempiternum desineret ib. p. 812: οὐ τοίνυν, ως ερ

Videtur igitur do Clementis sententia antea aliquod chaos fuisse; an Vero aeternitatem materiae C. docuerit quod Phollusi eod. LIX. p. 285 ed. Bolhomag. contendit his verbis: τε γαρ προνον . . do ζει, simulque addit: καὶ πολλους του Aoὰμ. κοσμους τερατευεταc , semper dubium auanebiti

De Prosei dentia.

Sunt, V Clemens ait Str. V, .1, 646, se interrogationes quaedam dignae, quae puniantur; cujusmodi est quaerero probationes, an sit proVidentia. . . Et fortasse ne conari qui dem oportet haec demonstrare, cum sit Inanifesta divina proin, videntia ex aspectu omnium quRe Videntur essectorum, εquae arte constant et sapientia, quorum alia ordine sunt. alia ordine manifestantur. V Du3re non modo christia I

na religio ἀκολουθος πριστω διdασκαλία providentiainjidocet eamque τυ ν κατὰ t ιερ0ς ἄγει Str. I, 11, 347), et αὶ κατὰ τι ν θείαν παραδοσιν φιλοσοφία ἔστὶ σι Triν προνοιαν .r καὶ βεβαιοῖ ib. p. 346 ; Verum etiam optimus quisque phil sophorum statuit esse proVidentiam Sir. V, 14, 730 . Quae quidem tanti est momenti doctrina, ut αυτ ῆς ἀνταρεθεωνὶς ρευθος γ) περὶ τον συ τῆρα οἰκον ιία appare it Str. 1, 11, 346. 7 . o Maximum autem in providentia divina illud ost Str. I, 17, 369 , quod non patiatur, Vitium ex voluntaria de

sectione ortum inutile manere, quodque id, quod per malos aliquos Oxcogitatum est, ad bonum aliquem finem et utilem deducat. V ,, Impium est cogitare, voluntate Dei esso etiam

supplicia Str. IV, 12, 602 . Neque enim dominus passus en

142쪽

Cap. III 'Dogmatic0. voluntato palliis, nee qui patiuntur persecutionem eam Deῖ

voluntate patiuntur. Nam e duobuS alterum, aut homini

quid erit persecutio , propter Dei Voluntatem, aut erunt in sontes, qui decernunt et affligunt. Sed inmoti nihil fit Ruo voluntate domini universorum. Restat itaque, ut breviter di camus , ea, quae sit ni h iij usmodi, hesenti Θ Deo D O n pro hibente γῆ κωλυσαντος του ο υ . Hoc enim solum sese vat Et providentiam et bonitatem Dei. Non est igitur existi mandum, eum Operando efficere afflictiones obsit enim, ut hoc vel cogitemus), sed non prohibere eos, qui eas efficiunt,

persuasum habere convenit, atque adversariorum facinori

bus uti ad honum ex iis eliciendum. V Dunit quidem Dous homines, sed punit, ut in melius eos mutet, Paed. I, 8, Str. VII, 2, 885 , ideoque non tam punit, quam eastigat Str. VII, 16, 895 . Accedunt quoque aliae causaΘ Str. IV, 24, 63έ , , , nimirum ut ii, qui possunt salvi seri,

per exempla praeparentur admoniti ozrως οἱ δι' υποδειγμα tu'x acuθῆναι δυνάMενοι προςανακρουωνται νουθετουμενοι), et dein, ne is, qui injuria afficitur . contemptu habeatur et aptus sit ad injuriam accipiendam. VIn providentiae opere Deus utitur instrumentis et mini suis tum astris se Plurimi, V Clemens ait Str. VI, 16, 816. 7, ,, una cum philosophiS augmenta et mutationes tribuunt astris principaliter, priVantes, quod in se est, uniVersorum patrem in defessa et inexhausta potentia. Elementa. autem et astra, hoc est potestδtes administrantes, ordinata sunt ad ea exequendo, quae diVinae Oeconomiae eonVeniunt, eaque parent, et aguntur ad ea, quae sunt eis imperata, quo ea duxerit verbum domini, quondoquidem divina polentia omnia occulte operari solet , V Prophet. eclog. f. 55 P. 1002: o Stet lae, V inquit ii oner, se corpora spiritalia Gcυματα πνευ

ιιατικὰ , quibus cum angeli S praefectis est rerum administra tio communis, non quidem generationis sunt ipsae cati me, signa Vero sunt eorum, quae sunt,inquae sutura sunt otquae prius exstiterunt, in Vertentibus coeli temperis annilompestatibus , in frugum ubertat B etiam et penuria, tu posti hiis ac febrium ardoribus ; in homines Vero nec poesomnium virtutem suam exerunt astra, ast indica ut iurulea

143쪽

quae sunt, tum quae sutura, quae etiam fuerunt est Stris 14, 795: o Dedit autem solem, Iuliam et astra in religionem, quae Deus fecit gentibus, inquit lex Deuter. IV, 19 , ne si

omnino essent impii et plane a Deo alieni, ominitio etiam in terirent. . . Haec enim Via data fuit gentibus, ut per astro

Quae de Deo adhuc diximus, eadem ad patre in pertinoni De filio cris τοῖ νοῶ Cohori. 10, 78, plerumque λύro, dicto eam idoctrinam, quam a Clemente in Hypotypta

sibus prolatam esse narrat Photius bibliotli. cod. LIX. p. 285ed. n. Othoniag. Photius enim haec habet: Tὼν υἱον εἰς κτίσμα κατάγει . AOIOUς - του πατρος δυο τερατυλογων πελ lχετο ' ὐ ν τὸν Vττ0να τοῖς ἀνθρ60V0ις ἐπιφανῆναι , hie non curamus; teneamuS potius, quae Clemens nobis scriptis re liquit, memoresque simus, quo longius Clemens ab Otthodo axiae formulis postea introductis abfuerit, eo digniorem Vitu peralii eoque odiosiorem non apparere ipsum non potuisse Photio. IIx Clementis quae supersunt scriptis haec colligere Iidet: Multis locis talia de λογν Verba uoster facit, qualia qui non 'personam, sed Vim alliquam Vel proprietatem Dei eum habet. Ita Paed. ΙΙΙ, 12, 309 nominatur ἀγαθου πατρος ἀγαθὸν βουλὶ iure. Str. V, 1, 646. 7 ait noster: 'O του - τρος των ολων λογ0ς 0υr H 0ς εμτιν ὁ προφορικὰς, σοφία de καὶ χρηὶ 0τ ὶς φονερ-ύτη του δεου, dUνα ιίς τε αυ παγκρατῆς καὶ τ p ὁντι γεια . . OEZyifια παντοκρατορικον, et Str. VII, 2, 832 : Ἀον ας γὰρ et op δεου υιος, ἴτε προ παντ- των γενομέW9ν ἀρχικωτατος λ070ς του 'προς καi σ0φια

144쪽

aυτου. . : Πασα του κυρίου ἐνἔργεια ἐπi τὸν παντοκράτορα τλην δναφοραν κει εστιν, εἴς εἰπειν, πατρική τις ἐνεργεια ο υἱός. . . Λυναμις ουν πατρικὴ υπαρχων περιγίνεται c0ν αν εγελζ, ουδε τὸ μικροτατον απολείπων τῆς ἐαυτου διοικήσειυς αφροντιστον. Neque Vero haec dicta hypostasin λογου excludant necess- etini praesertim Tertullianus, Athanasius, alii, paene iisdem utantii vid. Potior; not. 6. ad faed. l. l. , neque ex Clementis sententia eam excludunt. Eadem enim pagina 8 32 paulo an lo

quibus Clemens verbis patris siliique personas si ut ubique in faedagogo patris et paedagogi) aperte separavit. In eandem redeunt sententiam hi loci: Cohori. 10, 78:υ μἐν γαρ του θε0υ εἰκων ο λογος α Ου, κῶ υἱὸς του νου se σιος, ὁ θειος λόγος, φωτος αρχε τυπον φως' Gκων δε ios λόγου ὁ ανθρωπος ib. p. 86: 'O θεῖος λογος, ὁ φα-.ερο τατος ἴντυ)ς θεος, ὁ τ6 δεσποτη τύγν oλων

oco θ εἰς Paed. III, 1, 251: λόγος του θεου διωκονος Str. VII, 5, 838 filius το δευτερον crιμιον nominatur, innumerabiles alii'loci. Persona igitur est pater, persona silius, literquo autem Deus. Filii enim divinitatem Clemens sta persuasam habet; nam primum non modo eum Deum esso significat Str. VII, 2, 831, ubi praestantissimum in coelo dicit osso angelum et de λόγ P agit etiam praestantiore, Verum otiam diserte afficit eum nomine Dei. Cohori. I, 7: Mν δὴ, ait,

145쪽

Ib. c. 8. p. 135: se Nihil odio habet Deus, neque Verbum; utrumque Znim unum est, nempe Deus. V Dein propris tales divinas aperte ei tribuit. Str. IV, 25, 635 legitur: Πια τουτο A καi Ω ο λογος ειρζτ ' οὐ μονον τὰ τελος απῆ γ νεται καὶ τελευτῆ παλιν επὶ τρν ανωθεν απῆν, οὐδαμου

ait, silium esse πρὸ αἰώνων, nominatque eum Str. VII, 1, 829 τῆν - ρ0νον καὶ σναρχ0ν GPI iv. Ib. autem c. 2. p. 831 haec habet: se Nunquam a sua excedit specula filius Dei, ut qui non dividatur, non dissecetur, non tranSeat a loco ad locum , sit autem se inper ubique et contineatur nusquam t nuSmens, totus Iu Ρ'terna, totus Oculus, qui omnia Videt, omnia audit, scit omnia, potestate scrutatur potestateS. . I υτ P πασα υποτλακ αι στρα ια αγγελων τε καὶ θείῖν, τWλ0rco τύ πατρικP τλον αγίαν οἰκον0sιίαν ἀναδεδειγαενω διατὰν υπ0τύζαντα. Denique ib. p. 833 opera divina silio adscribuntur, atque etiam ad silium preces suas Clemens dirigit his

ait, διὰ νόs ιου καὶ προφύτον Εκμανθάνειν.ρνα ιονον σέβειν Θεὸν, τὰν οντως οντα παντ0κρατορα, ChristumquQaeque nos diligere ait oportere ac Deum Qu. div. sal V. c. 29. p. 9 52. Ita Vere quidem Clementi filius Deus est quo nihil diu nius unius Dei cultori esse potest ; tamen os ιοουσι ος τῆ πατρὶ ab eo nusquam diserte nuncupatur, neque filii natura atquct potestas numini patris plane aequatur. Sola e n i m p a i r i spersona est prorsus aeterna, ipse quidem filius in uni Versum pariter aeternu', sua autem persona genita paternaqucticcirco etiamsi cogitatione tantum) minus aeterna. Hanc se tentiam constituunt praeter Str. V, 3, 654 loci Str. VI, 7, 769 D stis τὰῖἀγεν 'λητον , ο ἔπαντοκρατ 0ρ θ εος ' ἔν de καὶ το

146쪽

. Minus do sp i r i t u s s a n c t i natura cuj us de opera tione in Christianorum animis et in sanctis scriptoribus mi nime tacet; cf. V. c. Strom. VII, 11, 870; Paed. II, 8, 208 al. loc. et Bibliol. porspicue et copiose loquitur Clemens. obscurior est locus Str. V, 13, 699 et o υχ cυς μεθος θεουἐν εκύστω hμc0ν τὸ πνευμα, quam ut inde aliquid secure concludamu S, praesertim cum ib. Clemens pergat: ' O πως dἐ διανομὴ αυτλὶ, καὶ ω τι Croτε ε ι τῖ ἴγιον πνευμα. ἐν 2 οις περὶ προφλὶτειας κἄν τοῖς περι πιρυχλὶς ἐπιδειχθήσεται γ μιν. Enimvero id negari non poterit, si pater, filius et spiritus

functus Diepius a Clemeole uno tenore celebrentur, Verisimil-

lituum esse, idem, quod de Hlo utroque, eliam de spiritu

147쪽

sancto a nostri dici, hypostafin quidem eum osse divinam. Atqui loris; ubi trinitas' vel trias potius eelebratur, ne quaquain sumus destilii Ila Paod. I, 6, 123 haec habet et μυστικου l εἶς μἐν o τ ῶν Οχων πατ/ηρ εις de

πόντα - ὁι' υν τὰ πέντα επι di op το ἀεί λου stελλὶ παντες 'ου δόξα αἰωνες πήντα τευ ἀγαθή p, πειντα τεὴ mi δ, παντ τ Goφφ' et 09 δικαί in τὰ πὰνται ιδ νὶ duis καὶ τῶν χαῖτους αἰῶνας. διην, neque ad spiritum sanctum nequo patrem, neque ad tres triadis personas conjunctas , 1 sed uidquod Verba ου μελη πάντες nos edocent, referenda simi adsilium . Tum Str. V, 14, 710 citatis verbis Platonis excunda ejus opistola hisce: Περὶ τὸν πάντων βασtiam

λωπι δευτερον δε περὶ τὰ θευτερα ' καi τριτον περι τα τριτα pergit: ,, Equidem ista non nisi de sancta triade accipio, i et tertii quidem nomine spiritum sanctum, secundi vero silium. intelligo, per quem ex patris Voluntate facta sunt omnia iiD

is In coelo, ' Clemens ait Str. VII, 2, 83I, ores est prae stantissima angelus , qui Ioco propius et jam purius ratio ne hominis hobilha est asternae et beatae Vitae particeps. 'fra oditi sunt ongelisei foeto lib0ro arbitrio Str. VII, 7, 859 ,- qiuo qui recto utuntur beati sunt ib. c. 2. p. 834: ,, Oue1nad anodum vol nitratina pars ferri lapidis magnetis spiritu movetur per multos atiuultis serreos Oxtensa ; ita etiam qui sunt vi

148쪽

136 Cop. IIL DUmatica.

mansione conjunguntur, deinceps autem alii usque ad potire InBm ),- nec nota, ut Videtur, aethereo quod3ni corpore, quippo

quorum μάννα dicatur ἐπουρανιος τροφη Paed. I, 6, 122; e Ps. LXXVIII, 25 e vers. LXX; Sap. XV, 2; 4 Esr. I, 19. 20 .s ιεν εἰσιν οἱ τὴν μεγίστύν di ν ειν ἐχοντες, πρ60τογονοιαγγελ υν αρχοντες Sti . VI, 16, 813, cfr. Philo de septenar. et fest. p. 1177 ed. Francos.). Λngelis. Deuter. XXXII, 8. 9 a Deo commissa est mundi hominu inque cura cf. Str. VI, 17, 822: Κατά τε γαρ τὰ ἔθνηὶ καὶ πολεις νενεμ νται των ἀγγελων αἱ προστασίαι τάχα δε καὶ τῶν επι siέρους, ιυς ἐνιοις ἀποτεταχατοά τινες' , per Christum. Qu. div. s. c. 29.

veluti culto des ipsi sunt piorum Paed. II, 9, 218 i 'iustosque puniunt Str. V, 14, 700: Ἀγγελους, ba παραλα- β0ντες τους ἀοικους κολύ ουσιν, Ps. CIV, 4 . Per inferiores Rutem angelos λογος Graecis philosophiam praebuit Str. VII,

832). Prosert etiam Clemens doctrinam de angelis singulorum hominumitu telaribus ducibus Matth. XVIII, 10 et Platone docet Str. V, 14, 701 τὴν εἰς ris ιῶς δι ἀγγελc0ν τ υν ἐφεστωτων 1 κουσαν επισκοπύν; cf. Str. VI, 17, 822). Ne que tamen semper his muneribus angeli fungentur, sed Qu. diV. s. c. 29. p. 962) καi αυτοὶ ελευθερωθὶ σονται ariis TrigluctTaLOT TOς του κοσιιου παρὰ et λην ἀποκαλυφιν τῆς doζηὶς των υιῶν του θεου . . Rom. VIII, 21 . Cf. Neandri S. V. Genet. EntW. d. gnost. S. p. 219. Denique e locis, ubi gnosti cium cum angeliS Clemens coiuparat vel uli Str. VII, 19, 879:

ται, T0ν τ ῶν ὁγίων χορον συνι- μενον εχροει es eisque, ubi ad solum Deum precandum olis dicit veluti Str. VI, 18, 825 , quid de adoratione angelorum senserit, haud obscurum est. MΘgnn Vero angelorum pars e coelo delapsi sunt, at tera haud dubie ante Ilominum lapsia1n propter incontinenli3m in xiniversum him: dε -i ci; γελοί τινες, ἀκρατεις γενOMενοι,

149쪽

h. l. dicit, est , , pecuniam despicere, Voluptatem, possessio nem, spectaclitum magno et excella 'animo contemnere, OS continere, ratione quae sunt mala Vincere' Vel propter abusum

tem in malum habitum inciderint, cum nec se teneant, ne que ab alio teneantur, circumfluunt circumacti perturbationi

bus , humirie decidunt' , altera cf. Genes. VI, 2 LXX post

hominum lapsium mulierum humanarum amore copti' Paed. IV, 2, 260: Oι αγγελοι, του θεου το καλλος καταλελοι ποτες δια το καλλος sιαραινομενον, καi τοσουτον Ουραν ἔν ααδ πεσοντες χαφιαί ' Str. V, 1, 6 50 . D a e m o n e s id enim commune ipsorum nomen est Str. V, 14, 701, neque ad Alos 4iberos illos recidit, quos ab angelis lapsis e mulieribus humanis genitos esse Clementem dixisse refert Photius biblioth. eod. IX. p. 285 ed. Bothoin.: Μίγνυσθαί τε τους αγγελους γυ- ναι se, καὶ παιδοποιεῖν aυτων Oνειροπολει , qui cum mulieribus rem habuere, prodiderunt secreta eis coelestia Str. V, 1, 650: ,, Angeli illi, quibus superna sors obtigerat, delapsi ad voluptates, en unciarunt arcana mulieribus , et quaecunque ad eorum Venerunt cognitionem, cum alii colarent angeli vel potius reservarent in adventum domini ). Omnium daemo num princeps est diabolus Str. V, 14, 701: Toν τε υποτῆς βαρβαρου φιλοσοφίας θρυλλουμενον δι&βολον, τον των dati coxc0ν GPχοντα, κακοεργον εἶναι φυχλοῦν, ἐν ε δ δεκάτοτ υν νοσέων ο Πλύτων λέγει ), istud que sacrum collegium 1 in

pri1nisque diabolus qui saparatim prophetis pseudoprophetas admiscet Str. I, 17, 368 'homines, acceptissimis deceptos eos quidem donis impertitis' Cohori. 4, 52: se Magi etiam, qui

daemonum ministerio se venditant, quippe qui eos in nume , iam famulorum suorum adscripserint et necessitate quadam adactos carminibus suis servos fecerint; ' cs. Prophet. eclog. f. 53. p. 1002, ubi Henocum Clemens laudat dicentem, τους

150쪽

- μαντιπι ν - τέχνας ad sagittas coneliat si

contiimaciam hori. 7: ., Nam in hunc usque diem mali gnus ille serpens humanum genus praestigiis suis in contume Iiosam et miseram servitutem abducit, saevitque in eos, ut ita dicam, barbarorum ritu , qui captiVos mos mortuorum cada veribus, donec una putreseant, alligare feruntur. Dum enim

quoscunque a sui ortus principio ad proprias trahere partes valet, crudelis ille tyrannus et serpens ad lapides, Iigna, Ita

tuas reliquaque idola misero superstitionis Vinculo constringit, non incommode dicitur vivos communi tumulo inserre, do nec una cum illis intereant. Quamobrem Evam olim, unus enim ideinque seductor est et alios nunc homines in mortem ducit; '' Str. II, 20, 489. 90: Necesse est animam, cum ab initio ejus cura geratur propter cognationem, immundis spiri- nullum dare aditum, nisi ei vis asseratur et imbecilla . . . Quomodo Rutem nos diaboli operationes ot spiritus immundos in peccatoris animam seminare dicamuS, non mihi pluribus Verbis opus est, si adduxero testem Barna bana apostolicum . . . hi S Verbis sic dicentem: Προ του γημας

λοιμενος καὶ υπύγεσθαι ἔαυτ γ πειρα ι . Neque vero daemo nes' qui quidem a gentilibus diVina Veneratione coluntur, quod

1, 168 Clemens comprobat, quaque de causa COhori. 4, 49: Quomodo,' Rit, , , igitur Deorum adhuc numero haberi poterint simulacra et daemones, immundi sane et abominandi spiritus, quos omneS salentur esse terrenOS et lutulentos, qui

degravantur suo pondere , et circa Inortuorum I imui1nenta a

que sepulcra Versantur Z quihus etiam in locis unabrosa phan lasmata Obscure conspici solent. Hi linque sunt dii vestri, simu

Iacra at umbrae ) ipsis hominibus insunt' Str. ΙΙ, 20, 490, ubi Clemens Iaudatis verbis Barnabas adjicit: Tὰς ἐμεργείας ουντας τοῖς δαιμονίοις καταλλ/ηλους ἐπιτελειν φ 6i