De scholae Alexandrinae catecheticae theologia

381쪽

si dos est. Nam neque homo morti uis homo est. Quomodo vero aliqui causam esse spiritum dicentes, quo corpus Vivat honorabiliorem esse corpore dicunt, et ideo consequenter et opera honorabiliora magis quam sidem asseverant vivificantia

eam, perfectius studui, ut quod mihi Videtur exponerem. Non enim sicut indubitanter spiritum corpore meliorem, ita si ne reluctatione opera fidei pro eponenda sunt, quando gratia salvatur homo non ex operibus, sed exsule; nisi forte est hoc in quaestione sit, quod sal Vet fides quae cum operibus propriis vivit, tanquam aliud genus Operum sit, praeter quae salus ex si de proveniat; nec autem sunt opera quae sub umbra te gis observantur, , En. in ep. Jocobi II. p. 320 . V Confes sio Christi oportet ut conjuncta sit rectis dogmatibus et bonis ope ribus,, ED. in 1 Joh. IV. p. 333. D ). V Qui ex Deo nascuntur adimplendo quae Virtutis sunt, hujusmodi fiunt. His ita que proxime dictum est etiam illud. Qui sacit justitium ot di ligit inimicos suos et orat pro eis, si et filius patris coelestis exoo natus. Cum haec ita sint, et qui nascitur ex Deo, cre dens uti quo quia Jesus est Christus, non solam confessionsili hujus do assumption e Christi, sed illam fidem, secundum quam ei virtutis Opera conjunguntur, nosci dicitur ex Deo, , ib. in c. V. G. . V Quisquis enim peccando in tenebris ambulans dixorit se communionem habere per participium apud Deum,ot monte non esse tenebrosa, mentitur non facienS Veritatem, ,

dam jam quaeritur, quamnam de gratiae divinae ne cossi tale ad arripiendam fidem et Vilam degendam vere chri stianam noster sententiam foverit. Cum ea Didymus sororet tempestate, qua Manichaei libertatem orbitrii de medio tot lentes ecclesiam Vexabant, maxime sollicitus erat, ut arbitrii libortalem adstrueret. Ita initium fidei ac virtutis in nobis

motipsis esse statuit De trin. ΙΙ, 14, 269. 270 πίστις dicitiae

Quare prae d est in alio Dei potius est Didymo prae sc i en

ti a. V Praevidens, , , ait En . in 1 Petri I. p. 321. F., V Deus fidem et actus hominum, quae squi 3J aguntur per evangelicam doctrinam, Prapscienter elegit eos in Christo ante mundi origi-

δε n

382쪽

6, 12. p. 167 . Alata του ὁγιον πνευματος ι λη οτιο υντων ἀγαθοῖν υπιχρχει τὴ κτίσει id. c. 17. p. 282 . Demum spiritus sancti operationes Vere christiane vivere nos docerat

de sp. lato I. p. 499. 501 ; Π, 511. 513; III, 524; de trin. I, 20, 61 sqq.; II, 1, 113. 114; II, 10, 235 γι γαρ ὁ Ουstενοι,

ΙΙΙ, 1, 317; 39, 443 , , a sancta trinitate omnis nobis salus do nata est; pater quidem ad adoptionem ita filios nos Vocavit; unigenitus aufum et Verus at genuinus filius fratres denomi

nem, iam tune praedestinans eos filios esse participio salictos adoptionis. Praescientia enim nihil aliud est putanda, quam contemplatio futuroriam, quae non est jam praescientia Postea, sed scientia, dum ea, quae Ρximitus contemplata sunt, veniunt d esseCtum.

383쪽

navit, et permisit ut Vocaremus nostrum patrem Deum ; spiritus vero sanctus inhabilavit, inspiraVit, . . insuper nOS re genera it, et a peccato ac morte liberavit, et sanctificavit cel. , et regeneratio per spiritum L essecta suin inuin est Chri

συναρχον et 09 πατρὶ καὶ τμὸ υ p; Hinc ib. cavendum esse di cit , τοιουτο-dE κωτα &γνοιαν αμαρτῆσαι. De sp . scio III. p. 530 aulem idem peccatum etiam in patrem siliuia Mitte palpari posse censet. Votiici inque, , , inquit, Vin spiritum blasphe maverit, non solum in hoc seculo, Verum etiam in futuro non dimittetur ei, nec ulla misericordia et Venia reservabitur illi,

qui conculcaverit silium Dei et injuriam fecerit spiritui gratias ejus, in quo sanctificatus est. Quod quidem et in Deo patroost intelligendum. Nam qui blasphemaverit in eum et impio

egerit, sine Venia cruciabitur, nullo pro eo dominum depro canto, sicut scriptum est: Qui autem in dominum Deum poc caverit, quis orabit pro eo P Necnon et qui silium negaverit coram hominibus, negabitur Bb eo coram patre et angelis ejus. Ergo quia nulla venia in trinita em conceditur blasphemanti bus, Omni studio et cautela est providendum, ut ne in brevi quidem parvoque sermone de ea disputanteS IabBmur. , ,

Baptismari supplet, quod fidei deest hominibus doti . ΙΙ, 13, 261 ; renovat nos in baptismo de ix. II, 12, 248

) Baptismi varios Didymus invenit lypos de tr. II, 14, eX parte commemoratos a nobis p. 93 sq.), ubi de hermeneutica Didymi actum est. Addit p. 272 haec: ,, Inveniemus autem Praeter illa, quaa

commemorata sunt, piscinam etiam HierosolJmis olim existentem , cui nomen Bethes da , nemine diffitenti imaginem hastismi esses, non vero ipsam veritatem; nam imago Censetur, quactRd tempus, Veritas vero, quae in perpetuum Perluctuet. Ideo ab angelo commota, quae in ipsa erat, Aqua et semel in.nntio, et unum duntaxat, qui primus in eam desceri distet, et Corporis morbum, non vero animas sanahat. Authenticus enim ha-

384쪽

372Cap. III. Dogmatica.

spiritus s. ut Deus una cum patre et filio, nosque e deformillatu ad pristinam pulcIariuidinem reducit, ac sua implet gratia, adeo ut nullam ampliuS rem, quae expetenda non sit, capere possimus; et liberat a peccato Bique a morte, et eXlerrenis . spiritaleS facit et participes divinae glorias cf. do tr. II, 25, 297 ,.et filios et haeredes Dei ac patris, et confor mos imaginis silii, et colia ere deS ejus, et fratreS, una cum eo glorificandos, si inuique cum ipso regnaturOS; et pro terra Iur sus donat coelum et paradisu in liberaliter largitur, et angelis jam honoratiores facit, et divinis piscinae fluentis tantam gehennae inexstinguibilem si ammam exstinguit. V Atia τοῖειναγεννx θ λὶναι βαπτισματι et uo του πνευματος του θεου -ιυφραγισθλμαι τ0 αγιασμ ω καὶ ναὸς αυτου γενέσθαC oi deiςTων EZΓουρανί60ν ετυχεν arae υν, καν τον &λλον βίον αμεμπτος ευρεθη de tr. II, 12, 256 . Kal Oυδέποτε παρ ουδενicii ευ του βαπτιστικου υδατος ὁ πρισιος καὶ το αγιον πνευlt α ib. 13, 261 . Unam tantum exceptionem noster concedit, qua sine baptismale ad saltitem perveniatur. inquit

arbitror, , , ait de sp . Icto II. p. 508, V quemquam t3m Vecor dem atque insanum futurum, ut perfectum baptisma putet id quod datur in nomine patris et silii, sine assumptione spiritus s. , aut rusus in nomine patris et spiritus f., filii voca bulo praetermisso , aut certe in nomine silii et spiritus f., non proposito Vocabulo patris. Licet enim quis possit existero saxei cordis, et penitus mentis alienae, qui ita baptizare couetur, ut unum de praeceptis nominibus praetermittat, vide

ptismus post filii et spiritus s. apparitionem et quotidie aut potius singulis horis, aut ut verius dicam continuo et Omnes in piscinam descendentes et ab omni peccato in perpetuum libe-xat, ac multarum et diversarum et exorbitantium et curatu difficilium assectionum, cum spiritualium, tum CorPoralium fanatio una invenitur, pc nullum plane jam e vetustis malis Peccatisque sive interioli hiis sive exterioribus hastigatos comitatur. N

385쪽

licet contrarius legislator Christi, lamen sino persectione ba pligabit, imo penitus a peccatis liberare non poterit, qUOS a se baptizatos existimaverit. , , Eandem sententia in profert de trin. II, 12, 250. 254. - Quod ad materiam baptismalem attinet: ,, Promiscue , dicit de tr. ΙΙ, 14, 263, sequReViS nquo, etiam in mari, si repentina nece itas tulerit, baptismus sit, quod una sit aquarum natura et tota suorit sanctificatu scilicet Dei spiritu, qui ferebatur super aquas, Genes. Ι. . - usu de baptismo haereticorum sententiam foveril, dicit de tr. II, 15, 278. 279 hisce Vorbis: Μετερχos ενοι τοίνυν εἰς τὴν ορδο dοξίαν, καν τυχὸν ευσεν βεβα=πτισι ενοι, βαψί- ζονται fiaν ' ου γ c d λεγos ιεν ἀνa 'arrιἱέονται, ἐπειd i sth ἐχ0υσι ἀλλ θες βα=πτι ista sede Lupo tu ανοὶ si ἐν δέα τὰ 1 ιαν κα-

Practer illa vori nominis sacramenta celebrat Didymus etiam sanetlim χρίσμα. , , Chrisma' ', ait de tr. II, 14, 27 , quo

uncti sunt cum Aaron a Μose, tum Praeterea Omnes etiam,

qui e sacerdotali cornu tingehantur, quique ex chrismate Christi denominati sunt, typum gerebat sanctificati chrismatis, quod nos accipimus. Etsi enim corporaliter hoc fluat, tamen spiritaliter prodest; nam simulac venerit in cor nostrum fides heatissimae trinitatis est verbum spiritale in os, et obsignatio Christi in frontem, simulac baptismus susceptus fuerit et chrismanos confirmaverit, statim inquam propitia invenitur quae na-

386쪽

P. III. Dogmatica. Quod ad ecclesiam pertinet, do sententia Didynii Petrus o D Gποστολοις κορυφαῖος de tr. I, 27, 85 et o Ta πρc0 zΠα ἐν τοῖς αποστολοις ερουν de tr. ΙΙ, 10, 231) potestatem ec clesiasticam accepit, staλλον δε καi παντες δι αυτου de tr. I, 30, 92 . Imaginem ecclesiae noster habet arcam Noaclii dstr. ΙΙ, 14, 265). - Haereticos eos, V ltu falsa d se Christo docent, , , nominat Antichristos En. in 1Joh. ΙΙ. p. 328 , eos bus in duas dividit Hassos. VNon habent citi 1 Joh. IV p. 332. B. spiritum sanctiam, clui dicunt dominum Jesum, et non faciunt quae praecipit, cum procul ab eo sint corde, soliseium labiis honorantes . . Negans enim Virtutem qua singit esse pium, operibus respitii Jesum, et licet ore confiteatur eum in carne Venisse. . Sunt autem quidam haeretici, qui neque usque Ad sermoneIn consentiunt in carne Venisse Jesum, sed aut corpus coeleste eum detulisse putant, aut certe ad phantasiam hominem apparuisse confirmant. , , Sctepila S contra haereticos Didymus invehitur. Ita de tr. ΙΙ, 11, 242:, Hae-Teliei', Bit, , ,eam, quam initio elegerunt, Viam tenentes, et proprias speculationes doctrinasque per medium Veluti chaos promoventes, in hoc etiam oraculum insultant, ac temere, ut assolent, contradicunt, atque impietatem cum impietate . . colligare ac nectere conantur, futiles rationeS proferendo V,

et de tr. III, 1, 317 praeter alia verba haec habet: se Saepe numero quae de ipso silio aut ab ipso dicta non fuerunt, aut quae arcano atque Benigmatico sensu scripta sunt, ea sinis examine quasi contra ipsum aut ab ipso pronunciδta propo Dunt, et Ρrmam quamlibet atque infirmam interpretationem plurimi faciunt; ac semetipsos nihil ab irrationalibus animali bus discrepantes exhibent huic optatissimo πε γιπογύTU)'o do mino, qui credentes ducit sine violentia in patris, sui ipsius et sancti spiritus unum individuum regnum. V Pagina se quente autem addit: Tasαττειν di καὶ ταραττεσθαι δοκοῖσινῶ τεχνια- λογοι artificiosae argumentationes , άι πλεονα--

. ura est honorum largitxix trinitas , et th. 15, 279: Ungun- . aur Rutem qui a quavis haeresi accedunt, quia non habent san- ... -ςtΗΠ ς' i ma Pepiscopus vero solus per coelestem gratiam pe scit chrisma.

387쪽

ζουσιν αιρετικῶς τι ῖς τ ς θεολογικῆς θεωρίας cυς καὶνες ἀλλοτρίοις, id quod fusi iis porro dein onstrat. Disputat

Inoster adversiis haereticos praecipue de tr. lib. III.; omnino autem libris de trin. alibi improbat etiam Nicolaitas, Marcio Iaitas - En. in Jud. p. 336 - , al.) praeter ArianoS et Macedonianos, in quos semper oratio sua conversa est, diserte Vel consulat vel saltem improbat Simonem Magnum de tr. III,

Vohat οἷο gia. Λnimas hominum esso immortalos sappins Diadymus contendit. I ὁ πνευμα, ait cle tr. II, 7, To αθανατον ἔχοι εν, et ib. III, 1, 314 dicit, corpus nostrum κατ&κρατεῖνεπιχειρεiν τι ς φυσει κρειττονος φυχύς , καὶ τοσουτιω κρείτ τονος, ἴσον τὰ αθάνατον του θνὶ του. Uberius de tr. III, 16. p. 873 sqq. doctrinam de immortalitate defendit hisce verbis: ,, Iis, ciui dicunt: Ergo animae et angeli non sunt immo tales et invisibiles, occurrendum est sic Quod spectat ad immortalitatem, primum quidem hoc modo: quod scilicet Imrum immortalitas ne quaquam eadem est ac primitiva et in sinita immortalitas, sed longe inferior atque diversa, quantum

creatura B erea lore, ideo que solus habere immortalitatem Deus dictus est . Alio autem modo quod animae et angeli sunt et immortales quoad immunitalem a morte atque essen lino incorruptibilitatem, et mortales, cpialenu S mente nil quando eorrumpuntur; nam ex mutatione est, quando inhian 'tur in peccBtum, eX quo superVenit morS, jurita quem modum Paulus scribit: Et in deliciis vivens vidua mortua est; et si ea nondum eta hac Vita migraverit; . . et intelligitur tu animabus at que angelis immortalitas, si, praeterquam quod

) Do salii te prohorum gentilium is videtur non desperἀsse, qui et ah ipsis dictoriam auctoritate utehatur et vid. Chrihol. p. 566) Ah omni inde tempore in hominum piorum Castortiniquo animis τον λογον efficacem sese praebuisse dicebat.

388쪽

P. III. Dogmatica.

mortiS capaces non sunt, hoc est dissolvi nequeunt, utpote in compositi, et ex ipsorum essentia inmmuneS a morte, ΗΘ corruptioni quidem mentis succumbant, i. e. si immobiles 6ατοεατοιο Permaneant. Mortalitas vero intelligitur per oppositionem hu- H. V et qu. sq. o si corporis in orto in V omnes, qui secundum Chri Itum siniuntur, an A brahae sinum proscisci, , ait En . in 1 Petria. p. 322 et de tr. III, 29, 423. Sinum hune intelligere Videtur locum aethereum in fragmento, quod Mingarellius vid. Commentar. de Did.

tercedunt de tr. ΙΙ, 7, 202: Tiῶν τῆς Duετερας φύσεως

γεγονOTων π 9ν τ 2εσβευοντων .Resurrectionem Didymus fore statuit En. in 1 Petri. P. 326; de tr. II, 7, 181, eamque corporis. Eadem enim, quae nunc habemuS, corpora recuperctbimus. NequΘVerbum prohibebit, quominus homines) corpora sua igni Bliave ratione absumpta resumant V ex Corderiana Catena in. 'Iyleui erunt spiritalia. Loquitur enim T. IV. Anecdotorum Wolsit p. H ad Actor. ΙΙ 26 in

hunc modum: se Si quis Vero haec ex persona Davidis dici opinatur, desinat sese simpliciorum sententiae de resurrections opponere. QuamVis enim hi demonstrare ad Oculum non Possint quod credunt; pie tamen se gerunt, cum Ajunt carnem resurgere, ut spu1iale et incorruptibile corpus sit; sicut enim mortuus qui resurgit post resurrectionem VivuS est, non Vero mortuuS, Ita caro resuscitota post resurrectionem spiritale et ancorruptibiIO corpus est.' Huic autem loco non dissimilis Est alter, qui in extremis Enarrati. in Jud. p. 337 ita legitur: deriptum Damque de hujusmodi justis est Dan. XIII, 3): Fulgebunt sicut claritas firmamenti, et intelligentes erunt cui astra. II opterea namque sancti resurgenteS a mortuiSeum incorruptibili et spirituali corpore, solis et binae et side-

389쪽

rum gloriae comparantur. Chili astaria In crassas opinio nes noster aperte respiti t. V Si ergo, , , ait En . in i Petri I. p. 32 I. G. , Vin coelis si delibus linec servatur haereditas, frivola quaedam et lepida proferunt aliqui putantes eam se percipere in terrena Ierusalem. Millo annis existianant esse deliciarumpi Aemia proprie tale recepturos. Qui etiam interrogandi sunt, quomodo astruunt delicias corporales, cum dicatur hanc hae

reditatem nec corrumpi posse nec marcescere, maNime cum

Antea Antichristus in terra apparuerit necesse est, , , Cui Πε, ut eventa indicent, plenum gravi conflictu tempus ὁ αγωνίαc δεινῆς χρονος) jam appropinquare ῆγγικεν Didymus ait de tr. II, 27, 306.

) VIllo die coeli magno impetu et sins dilatione transit,unt, elementis utique tabefactis ah igne illato, post quod coelis radicitus amputatis novi coeli novaque terra erit, in quibus justitiam et promissiones Dei in sua habitatione possideant justi. ,, IIaeo Didymus tradit Enarr. in 2 Petri III. p. 326. F. tutiquam hujuβepistolae auctoris sententiam. Fortasse igitur quoque sua ipsius est, praesertim si additamentum hujus enarrationis, quo posteriori Petri epistolae quippo falsatae canonica auctoritas abjudicatur, non est ab ipso Didymo profectum. Verum esse etiam potest, ut vel tota haec enarratio Non sit Didymi, vel Cum eam scripserit noster de divina istius epistolae auctoritate revera du-hitaverit vid. Did3mi Criticam p. 30 sq. . Quare, an haec desino mundi sententia vere sit Didymi, non stipra omnem dubitationem elatum est. - Ihidem de sententia Petri ait, sex ista mundi renovatione tertium mundum proditurum esse omn1hus enim manifestum est tres mundos per successionem constistere,, : ' Coelum erat olim et terra, eX aqua et pex aquam constituta verbo Dei, per quae qui tunc erat mundus aqua iu-undatus deperiit; qui autem nunc sunt coeli et terra, verbo xe-

positi sunt igni reservandi. Et post alia: Nou's vero Cuelus et terrum novam secundum proniis sa ipsius exspectamuε. ,,

390쪽

p. III. Logmairca. Beatorum jamjam lineruditas in infinitum permanebit En. in 1 Petri L), regnabunt siue cum Christo de tr. I, 31, 95; II, 12, 248 , sed ita, , , ut regni quidem bonis fruituri sint, reges vero futuri non sint de tr. II, 12, 258 . Imperium enim tenebit s. trinitas ib. . VNon habeo, , , inquit de illa felici

tale En. in 1 Joh. III. p. 329. F., V quod dicam. . Hanc ita que persectionem habendam putandum est in futuro post omnia, dum sicut pater et filius unum sunt, unum erunt in patre et filio, qui hanc persectionem exspectunt, similes patri filioque futuri participatione trinitalis . ,, Improbi vero id, i δι' a υτου cis αρτύνειν ο φGυλος ποθουσαν EZει TLὶν κο--Hσιν- c. Manich. p. 215 di Γεραντα πονήσουσιν de tr. II

S, 131 ; neque enim in judicio illo amplius est poenitonita de tr. II, 7, 193); est potius improborum τε ς γεέννυς στος φλυξ ib. II, 12, 248). Cf. de tr. III, 42, 449. Itoni ad Prov. IX, 18 Catenae ed. a fellano p. 153 dicit: , , Qui it

lius meretricis moribus at que consiliiS Obsecluuntur, . . ad sempiternum tandem interitum abducuntur. V Attamen qui

ut supra vidimus) angelorum lapsorum resipiscentiam spo ravit En . in 1 Petri I. addiditque h. I.: V Quod etiam studiosis hominibus compromittitur, , , quique En. in 1 Potri III e

Pacificavit Iesus, , , inquit, 'per sanguinem cruciS suae quas in coelis et quae in terra sunt, Omne bellum destruens et tu multum, , , is de damnatorum hominum salute licet post aeternum demum seculum reparanda non Omnino Videtur de sperasse D.

Sacra scriptura regulam sidei contineri cum omni bus omnium temporum Christianis etiam Alexandrini nostri

Apologeticam Didymi non habemus describendam, quia

non in eo noster erat, ut sapologetice) contra gentiles et Judaeos , sed in eo, ut spolemice contra haereticos fidem christianam defenderet, quod qua ratioue in Universum egerit, jam; ε doscripta ipsius dogmatica satis videtur constare.

In describenda summa Alexandrinae theologiae hoc potissimum quod sensu strictiori dicimus Alexandrinum aevuin coriis

라틴어 텍스트