Illustratio sacri patrimonii, seu, De bonis et possessionibus ecclesiarum : vbi agitur de veteris & nouae legis sacerdotum censibus, origine & fundatione oratoriorum, parochiarum, episcopatuum, monasteriorum, ecclesiae seruis, mancipijs, colonis, cas

101쪽

81 De Onis, possessionibus Ecclesiarum. sies, Citat easdem Pij sententiam collectio Cresco

- niana Huic consentit Vrbanus I. ad uniuersos Episcopos Bitendendum est omnibi σήrmiter custo... an. at dies et dum ne praedia usibus1 acrorum coelestium dedicatu,' inuibusdam irruentibus Texentur, quod si quis fecerit post debitae visionis acrimoniam, qu erg sicrile os iure promenda st perpetua damnetur infamia tarceri tradatur,aut ea illo perpetuae deportationis uratur. 49ρο-niam iuxta Apostolum oradere oportet duiti siemo di hominem Satanae. Memoratis ergo a mentationibus uulti iti in tanthm Ecclesiae, quibu Episcopi praesident Domino adminiculante creverunt, tantis maxima pars eoram abundat ribus, ut nullassit in eis communem eligens vitam, indigens, d Omnia nec saria ab Episcopo sui tu Ministri percipit. Ex quo textu liquet anathemate perculsos,qui Ecclesiam suis opibus sis acultatibus spoliabant. Quod si haec constitutio facta esset pace redita Ecclesiis , Principum purpura cruci famulante.

Certe eorumdem auctoritas inuas resin raptores

ab Ecclesii peculio continuisset, nec sacrilegium illud tam frequens aduersus sacra patrimonia foret perpetratum Vnde colligo istam Vrbani constitution editam inter Ecclesiae persecutiones,&ante Constantinum, sub cuius patrocinio Ecclesia de hostibus suis gloriosissime triumphabat, nec tam de ea spolianda quam de instauranda agebatur. -non , Succedit Canon Apostolorum trigesimus no-e'' ' nus iraecipimus, it in post talesua, pisicvμ rc St

102쪽

Liber primus. φclesiae habeat si Him animae hominum pretiose isti sent

creditae, mAlto magis oportet eum curam pecuniarum

rere . taut potestate eius, indigenti,M omnia disipensentur, per Pres teros mi iaconos , cum timore omni raue

sollicitudine mimistrentur. Ex his autem 'uibus indiget ad suas necessitates m ad peregrinorum fratrum in cripse percipiat, inihilpospit eis omnino deesse: Le eriim Dei praecip/t, i qui altari deseruiunt de altaripa Emtur, nutam cc miles propriis ' endit contra hostes in usustulit. Qui Canon manifeste docet fac pecuniae furadum, quondam apud Episcopos fuisse depositum,

quorum arbitrio diuidebatur cita tamen ut res byteriri Diaconi Episcopo, in dispensandis sacris reditibusaninistraret,&pauperes Viduas caeterasq; personas quas Ecclesiisua calamitas comendabat, pia sollicitudine leneficentia solarentur. Cum ver,ex hoc Canone, no sine pecunia fuisse Ecclesiam constet, ex alio superiore hoc est trigesimo Octauo apparet, sine praediis sossessionibus non Iulisse: nam praecipit, ut cum primum Episcopus sedem capes litin Ecclesiae praeficitur, res eius bona in commentarium referantur, fiatque desucriptio mon hi in Ecclesiae: bonorum Episcopi, ne confusi utriusque patrimonio aut Ecclesia per haeredes spolietur, aut miseri assines, ac liberigentilitiis opibus lauito fundo depellantur:

dint autem manifestaret propriae Di copi, s tamen a C Π0RA bet propria o manifest. DomiQuae, et potestatem ha beat de propriis moriens piscopus sicut zoluerit, quibra voluerit relinquere ne ub occasione Ecclesii Ui-

103쪽

carum re um, qua Epistopi esse probantur intercidantifrtalis enim aut γxorem habet, aut filios, It propinquos aut ervos o iustum est hoc apud homines, ' nec Ecclesiia .utatur detrimentum propter ignorantiam rerum Pontificis , nec eius propinqui sub obtentu Ecclesiae proborabantur, in lites incidant, qui ad eam ortinent,

morsque eius in triis, m malafamae alaceat. Licet vero ab Apostolis istos Canones minime conditos vero simillimum sit, eorum antiquitati ossiciant plurima, ut quod de Paschate celebrando agitur ante aequinoctium Vernum, quod de Episcopatu per fauorem cularium non ambiendo,quod de iis, qui seipsos exscindunt constituitur: quae omnia sunt Apostolis recentiora attamen no muliopost, Apostolorum aetatem compo-hesb. . , sitos fuisse, magni Authores firmissimis argumen

n. Q RV iis propugnarunt. . Vide Baronium ad annum stlaox numero Io.& sequentibus.

Sed ne dubiis quidem ac incertis argumentis videamur inniti certe Ecclesiam bona.& possessiones habuisse ante Constantinum,non alio certiori quam Constantini ipsius mei testimonio probare opus est. Postquam enim sese ad fidem Christianam recepisset&atrocissimae tempestati, quae Ecclesiam tandiu vexaverat, seclisset inducias, Edicto constituit, ut abrepta Christianis bona etiam in soluto pretio restituerentur, ius issime quidem sciebat enim neminem posse in re sacra

ampinio auro nundinari. stud autem praeter caetera nominatim

Stata Cis ianis decernimus,ut loca eorum n quae ipsis in more

104쪽

Liber prim M. 8 p tum erut antea conuenire. de quibus quidem rebub. 1 sesuin litteris superioribus ad tuam sanctimoniam datis alia ξ' LVistb.

formula nobis erat definita: praescripta si qui melo

haestor nostro, ei ab alio quopiam ea emisse videantur, Christianis seu argento, a que et sta repetitione pre iij, quod in illis emendis collocauerat sine omni dubitatio ne restituant aut si qui ea ipsa loca pro munere fuissent adepti, ut ipsis Christianis quam celm me reddant aut

si qui ea, aut coemerint, aut dono coeperint aliquidanostra bonitate postulent, Praesectumque , qui restioni m ua habitant, praeest, adeant quo ipsorum etLDn a no-

ira uvisiceutia prouisio Scurassuscipiatur. Quae Constitutio multa illustrat. Trimo ante Constantini tempora Imperatores Christianis infensos, non tantum iniquissimis legibus suppliciain cruces denunciasse iis, qui Christum sequebantur , verum etiam uniuersia eorum bona facultates, p sertim aedes fa cras, ubi conuentus agebantur,nsco addixisse. Quare eueniebat plerumque ut in pis fisco Pra positus, siue Quaestor, inuentas Christianorum Ecclesias iuberet euerti, locumq; Hue aream nomine Principis priuatis quibusdam 'prionis venderet. Quapropter sic vendita etiarna Quaestore Christianorum hona iubet restitui

Constantinus. Praeterea, cum vigeret persecutio,

Aulici quidam siue Prouinciales Imperatoribus gratiosi, impetrabam ab iis nomine donacij ac muneris , quaecumque Christiani possiderent, agros&Ecclesias atque ita freti diplomate, nu- inque Principis, qui crudelitate in beneficentiani

105쪽

t De bonis is Usionibus Ecclesiarum,

utebatur, grassantes per prouincias, qUaecumque Christianorum esse dicebantur , temere arripie bant. Ex horum itaque manibus extrahi quod erat ablatum,&Ecclesiae restitui iubet Constanta tinus: ita tamen, Vt moneant regionis Praefectum sibi ereptos fructus imperatoriae beneficentia ut, si opus sit, Imperator pro bonis Christianorum, alia ipsis munera impertiatur. At vix credibile est aulicos assentatores Principum, im ne eos,

qui caducis haereditatibus inhiant, postulasse ab ImperatoribusChristianorum spolia &ingratiam rei bene gestae ipsorum bona flagitasse , nisi eae Dictent opes Christianis, quae ambitionem alli

cere possent, lauticorum auaras cupiditates incitare.

Sed ne quisquam asserat praerier Ecclesias nil habuisse Christianos, in sacro tantum bio ac

templo eorum opes omnes fuisse collocatas. Sub necto reliqua, quaeConstantinus Edicto suo com-1mhbi, plectitur: si quoniam, inquit, Christi. in non otio, csti , e loco , in q- conuenire solint, sed alia etiam ha sti 00xum, buisse cognoscuntur, quae non priuatim nὸ singulos , sed ad totam ipsorum communitatem steritabor, singulis qui ea posident, mandes , velim, omnia per legem quam supra posuimuι, obseque ulla controuersia, Christianis , id e Societat ipserum' Conuentu red-

dant. Idipsum repetit Constantinus in Edicto quod ad Auelinum dirigitur. Est quis, haec nostrae

Aue:ino Clementiae ratio: modus, ueline honoratisime tii η

puἡ 'Eus. quae ad alienum ius pertinet, non 'lim non perti riari,

106쪽

Tib rprimus. 87 sed etiam restituere qua, maxime viamus. Jarevo i .m L. lumus misma ac ba stelittera acceperis , si quae ex his Eccles lib.

possessionibus , quae ad Catholicam christianorum Eo-clesiam, in quibusque ciuitatibin aut aliis locis pertinent, etiam ad sca ciuisu aut abali quibusdam retineantur, ea quamprimum iisdem Ecclesiis facta restitui uandoquidem animo in 'taimus, ut ea quae Ecclesiae antea posederunt ad ipsarum ius denuo laeuertantur. Ita Eusebius Ecclesiasticae historiae libro decimo, cap. s.

Ex quibus apparet iam ante Constantini tempora Ecclesiam fuisse presiis iuribus instructam, nec tantum communes domos aut templa habuisse, in quibus conuentus csynaxes fierent, sed ut iam fundos&villas, quarum fructus Episcopi, ref-byteri caeteriquee clero caperent, inviduarum ac pupillarum solatia expenderent. Quod si praeter haec argumenta egestis Imperatorum petita, alia quoque requiruntur, quibus Ecclesiam de Episcopos illo tempore bonis non caruisse osten datur Adeamus Cyprianum,in multa eius antiquitatis vestigia relegamus. cypriani bona, ut quid tempore persecutionis proscribuntur, si nulla omnino habuit At id factum narrat ipsemet Cyprianus Epistola sexagesima sexta ad Puppia

num de obtrectatoribus . e scutio, inquit, de niens, te ad summam a ruri sublimitatem prouexit, pse 'μ me autem proscriptionis oner deprellis, cum publice lege-P pranam

ritur Si quis tenet et post et de bonis Caecili Capria ibiibur ni Christianorum D copi, proscribatur, ut etiam, qui non credebant De Episeopum consituenti, de saltem

107쪽

8s D bonis possessionitas scisarum

Diabolo crederent, Episcopum proscribentii At ea bona non fuisse Ecclesi sed Cypriam ii atrimonium,

fortasse aliquis dicet proindequ non recte imferri Ecclesiam iis temporibus, Oensibus facultatibus fuisse dotatam. Verum huli copinioni ob si Ponitu in stit quod scribit Pontius in eius vi tam imirum Cy- 'P '' prianum, etiam antequam ad Ba ptrimum peruenisset, omnes suas facultates sita riurias exuisse, alendis pauperibus consecrasse. Nondum, inquit,

secunda natiuitas nouum hominem 'lendore toto druime lucis reduerat . iam quieres ac pristinas tenebras Dialucis paratura incebatnc cu tota praedia propria di eη-

an duo bona sit ut iunxit ut fi rambitionemmulisterneret, qua pernitiosius nihil est,' sericordiam quam IDeus etiam sacrificiis suis pretulit, quam nec iste qui legis omnia mandata steruales dixerat, fecit, impleret. Vnde vero constabant sportu menstruae, quas viritim Clericis Presbyteris diuidebat Cyprianus unde quotidianus victu sincerta pensio, nisi ex ruribus, pre diis villisque aliquibus, quas Ecclesia possideret. Neque enim ex oblationibus

aut collatilia tantum pecunia poterant ea omnia, quae ad vitam necessaria erant , comparari. At

sportulas solitas dari Clericis per menses singulos,&sportulantium seu eorum qui sportulis dona bantur, certum ac constitutum fuisse numerum docet Cyprianus epistolai . ad Presbyteros, Dia-D in conOS,& plebem Furnis consistentes. uae nunebui PQGyi ratio, inquit, in Chroten itur, et qui in Ecclisia vo

prianus, mim ordinatione Clerical promouentΩr, in nullo a Paam 7- ministratione

108쪽

Liberprimus. 9ministratione luina auocentur . sed in honore ortu an tiamfratrum, tanquam decimas exfructibus accipientes, ab Altari in acrificiis non recedin I.

Illas vero sportulassistipendia, quibus Clerici

Deo militantes fruebantur, Episcopi suo nutu atque arbitrio diuidebant. Vberiores ac pinguiores ..': uni indulgebant, quam alteri prout nempe ossi a pi. cij, gradus, ordinis, rei bene gestie ratio postularet. Cuius oeconomia insigne exemplum extat apud eundem Cyprianum Epistola 62. in qua Aurelium&Celeri num propter insignem constantiam, qua Tyrannorum feritati non semel illus e rant, ait se Presbyteros designasse, iisque interim pares cum Presbyteris sportulas decreuisse propterea, quod in ipsis, virtus ordinem supplebat, meritoque Sacerdotes censebantur, qui seipis immolandos generoso consilio deuouerant. C te Cyma n mm Presbyteri honorem designasse nos illis iam ciatis,ut d stortalis iisdem cum Presisteris honorentur ' diari

siones monsurae, aequatis quantitatibus partiantur, C.

Earundem sportularum ac stipendiorum meminit Epistola quinquagesima quinta, ubi quod δε δ' ' sibi obtigerat stipendiorum, in alendos pauperes, iubet expendita Peregrinis, inquit, si qui sunt indι gentes , sumptu suggeratis de quantitate mea propria. Ea vero stipendia, quae statis diebus, per menses singulos, Cleri is dabantur, unde colligi poterant,nisi ex agris,praediis&possessionibus Eccle Ecclesiamsiarum Quomodo enim fortuitae obuentiones Ahibuise

109쪽

,o De bonis fessionibus Ecclesiarum,

Iectae, tantis sumptibus suffcere potuissent i sertim eo tempore, quo sine periculo Christiani conuenire non poterant, cogebanturque diu ali quando coetibus habendis abstinere. Adde quod ea aetate non modo Ecclesiae censu vivebant Clerici, verum&impensis eiusdem ale bantur pauperes in tutelam Christi ac cliente lam Sacerdoti cooptabantur viduae ac pupilli de nique quos infidelius nefanda crudelitas arce ribus & hypogaeis conclusisset, eos Diaconi Ac Ministri, furtivo pietatis ossicio adibant, me- cessariis vitae subsidiis solabantur. Itaque ut haec omnia stato ordine & tempore fierent, necesse fuit in Ecclesia certos esse reditus, nec Oinnia ex casu fortuita obuentione pendere. Subjungamus aliud argumentum, quo probe tur clarissime Ecclesiam illis temporibus agris&possessionibus non omnino caruisse istud vero Acta Cy-A ta Cypriani martyris subministrant. Cum enim , 'ν Beatus Athleta multos dies in exilio transegisset,

.his Diaeo tandem reuersus dicitur habitasse in hortis suis. mim ςon At horti in quos se recepit Cyprianus non erant

proprii, gentiliti te patrimoniales. Nam ut ait Pontius in eius vita, Christianam disciplinam si e aggressus est, ut initium duceret ab opum diui tiarum contemptu, suaque omnia in sustentandos pauperes erogaret. Cum ergo patrimonium Cyprianus, in gratiam pauperum, longe antea distraxisset, concludendum hortos, in quibus latuit

Cyprianus, non ipsius fuisse, sed Ecclesiae.

110쪽

Tandem generosus Martyr in procinctu moratis suae, aliquid induciar postulauit tortoribus. eotantum consilio, ut rebus Ecclesiae prospiceret de de eius bonis ac facultatibus statueret erat er go eius Ecclesia bonis aliquibus instructa. Id au tem refert Pontius eius Diaconus hoc pacto. Dilation 'it in crastinum cum de passionis sententia

cogitaretur, postulans tressum die isto quo impetrauerat , ordinaret, c. Dilationis autem petendae ratio de ordinatione rerum de voluntatis diffstione veniebat.

Q ero res illi aut quae voluntas ordinanda, nisi Ecclesiasticistatin Summa idcirco accepta dilatio est, ut quid quid circa pauperumfouendorum suprema iudicia dissonendumfuerat ordinaretur, input propter nil aliud, imo vero propter hoc tantum, etiam indulgentia ab his qui jecerant , minui occisim erant admissa est, ut prae-siens praestentespauperes nouissimae diθensationis extremis, S tplenius dixerim totusumptibus releuaret.