Illustratio sacri patrimonii, seu, De bonis et possessionibus ecclesiarum : vbi agitur de veteris & nouae legis sacerdotum censibus, origine & fundatione oratoriorum, parochiarum, episcopatuum, monasteriorum, ecclesiae seruis, mancipijs, colonis, cas

121쪽

co De bonis oe posse ionibus Ecclesiarum

ter indulgens reliqua, cam esset adhuc in errore idolotitri implicitus, Christianus fectus tomum suamfecit Ecclesiam Hrcs nunc Ecclesia apud Bituricam drbem priama miro opere composita, ereprimi Mari ris Stephani reliquiis illustrata. Interdum vero, ubi Ecclesia alibi aedificandae facultas non esset,eam in loco publico erigebant.

Sic Beatum Clementem audimus, cum ciuitatem

Metensem appulisset, nec aliud potuisset hospitium nancisci, sub arenis theatralibus habitasse, ibique paruulam Ecclesiam construxisse. Ita Ha-Αss, i ta rigerus Abbas Historiae Leodiens cap. s. Eie

codiensi etiam legimus apud Lampridium in vita Alexandri, Christianos in loco publico Ecclesiam consti tuisse, ac motam aduersus eos litem a popinariis, qui sua illic gurgustia euersis Christianorum aedi

dius in Vitamus, collocare nitebantur. uum Chi iani inquit Lamprid. uenti locum qui publicus fueris occupassent, contra popinari dicerent, sibi eum debiri restripsit melitas esse , t quomodocunque Deus illic colatur quam popinariis dedatur. Etsi vero communis a foret consuetudo Vt

Episcopi in urbes recepti Ecclesias fundarent ac dedicarent tamen si quando ab urbibus arcerentur etiam in campis , iub dio verbum Dei praedicabant Tacris mysteriis operabantur. V Ita Petrus Venerabilis libro primo Epistola se- Epist. a. cunda aduersus Petrobusianos refert Trophinium Arelatensium Episcopum numquam ora corium habuisse, Nunquid apud Aretitem, quamn ε

122쪽

Liber primus. IO; dum per Dei gratiam vestersordidus error infecit, Pauli Apostoli disicipuIus Trophiniud de cuivi fonte, di Papa

Sosimus cribit, omnes Gallia, fide riuulos acceperunt, semper in campo aput inforo praeὸicauit,bapti Tamt,orauit, em nunquam domum oration V. vel ipse habuit, mel alios hab, in 'usit.

Non est autem, quod quis existimet incuriosos omnino fuisse primores Christianos in contastruendis aedibus sacris, eorumque Ecclesias tu

multuaria opera conditas, omni ornatu caruisse.

Huic opinioni expugnandae suscere posset, quod apud GregoriumTuronensem,deprima Christia norum Ecclesia legimus, cuius structuram ita de pingit. San ius mero amariaue post obitum Rustici c,

Episcopi apud Arvernos, in diebus illi octauus erat . p. ic. Episcopus. Hic Ecclesiam qua nunc conflat, veterrima intra muros ciuitatis habetur, suo studio fabricauit, habentem in longum pedes centum quinquaginta , in latum pedes exaginta, in altum infra Capsum et que ea meram pedes quinquaginta, in ante absidam rotundam, habens ab troq; latere oelia eleganti opere con struestas, totumque aedificium in modum crucis habet expositum, Habet 'estras quadraginta duas columna, eptuagima,

o Z Ulia xx quibus apparet, sub initia fidei Ecclesias Christianorum satis elegantes fuisse, cultumque anir nivi feruorem pietatis e profundo pectoris etiam in aedificia templorumque ornatum redundasse.

Forsan autern arbitrabitur aliquis , studium istud Ecclesiarum ornandarum apud Gallia ta

123쪽

ro De bonis possessionibus Ecclesiaram,

tum viguisse ubi omnia quietiora α gis pacata At in Italia quoque, intra Imperi Romani viscera . Christum luculentas splendidas aedes habuisse satis commonstrant ea, quae de feritate Diocletiani scribit Theodoretus libro quinto Hi storiae Ecclesiasticae, cap. 38 sub finem, quotquot,

inquit, Imperatores ante Imperium Constantini a Tlieoaore .gni regnarunt, contra Peritatis professores insana ra-Me e. 3s. 4ιe furere non d serunt. Atque Diocletiam s. 'saluta ri Passionis die, cunditas Ecclesias, qua in toto erant Imperio Romano demolit Me l. Verum Uiχ nouem iam anni intercesserunt , cum miliail edenuo florere e multo maiore amplitudi' atque 'lendore quam antea enitere

ceperunt. Quaeverba satis ostendunt etiam persecutionis tempore ornatum ab Ecclesia non ab suis se Quamobrem non possum satis demirari quo-.rumdam caecitatem, qui Ecclesias templa pri mis illis temporibus apud Christianos non agnos cunt, eosque temere ac passim ubique sacra fecissse arbitrantur, ut ab infidelium nefaria superilitione longius recederent, quorum templis infami deorum farragines uallentibus, non tam colebatur diuina Maiestas, quam vilescebat.

Eruditissimus scriptor Vicecomes, de antiquis de Tubu Missae ritibus lib. L. cap. o. scribit ante Constanti- μ' ἶφ ni tempora, Christianos Ecclesias non habuisse, nec in iis sacra fecisse Acut eius doctrinae nil officiam, perquam orbis in dies proficit. Videtur co-traria sententia non obscuris niti rationibus nam

Ecclesias habuisse Christianos sub exordia nasia

centis

124쪽

Libere primus. I silentis Ecclesiae probant sacri codices Actorum vi gesimo conueniunt Apostoli una Sabbath adfransendum panem in commune coenaculum. Vna autem Sabbathi cum venissema adfrangendum pa- λα, nem, Paulus dig)utabat cum eis, protraxitque sermonem que in me iam noctem, erant autem lampades multae tu coenaculo, ubi eram us congregati inuid autem aliud Vg, p. ' frangere panem, quam synaxim celebrare ex me te Augustini epistolas . Apud Paulum, Conm ni=tibis vobis in num , iam non est Domini a carnans manducare, Et postea, an non domos habetis ad mandu thulcnix. acandum,a ut Ecclesitam in contemnitis, ubi nomine

Ecclesia templum significat, in quo peracto MisDsie sacrificio Eucharistiam sumebant ignatius epistola sexta, iubet omnes ad orandum in eumdem

decima ad Polycarpum, iubet ut pius celebre

eto Diocletiani, de responso Alexandri, quae si non faciant fatis, audiatur Cyprianus de Ecclesia, altari, oblationibus,&toto Missae negotio diserte loquutus epistola 2 . aduersus Victorem, qui Con o,hi; hira Canonem Ecclesiae, Geminium Faustinum pist. γΡresbyterum testamento tutorem scripserax, Ne

enim, inquit, apud altare Dei meretur nominara in Sacerdotum prece, qui ab altar Sacerdotessivos ministros Levitas voluit avocare,o ideo Victor cum contra formam nuper inόoncilio a Sacerdotibis datum, Geminium

125쪽

ios Dd bonis inpossessionabis Ecclesiaram,

Faustum ausus sit tutorem constituere , non est quod pindormitione eius apud vossat oblatio,aut deprecatio ali uanomine eius in Eoclesia frequentetur. Apud eumdem Cyprianum, liquet ita constitutas fuisse Ecclesias Christianorum , ut in iis sedes' pulpita altiora eminerent unde lectores sacros codices aut memorias Martyrum populo legentes audirentur. Ita de Aurelio celerino epistola 62. Hos tamen Le-

is i ' ctores interim constitutos ciatis, quia oportebit lucernam super candelabrum poni. gloriosos vultis in loco altiore constituti, ubi ab Omm circumstantefraternitate cosecti ncitamentum ebrio ii dentibu praebeant, 'adem

epistola ante verba allata, Quia alia inquit, quam superpolitum, id e i, uper tribunal clesiae oportebat

imponi, t loci altioris celsitatesubnixus, plebi uniuei se pro honoris ui claritare con*icuus legat praecepta Euangelium Domini concilium liberitanum circaebheilium Constantini tempora Ecclesiarum meminit: L- si ς i ' cui p rri Mimastine in Ecclesia non esse , ne q*od

colitur aut adoratur, in paristabis depingatur V IVe

tat pingi in parietibus imagines ne saeuiente barbarie&in Christianorum templa scelerato impetu irrumpente factae essgies polluatur,atq; infideles contaminent quod Christiani colunt. Itaque siquando Christiani authores videantur ab Ecclessia

Catholica omnem templorum sum remouere,

nil aliud sentiunt, quam Christianos longissime ab infidelium stultissima crudelitate recedere, qui Deum hullis finibus aut terminis comprehen sum, mundo non parem tantum, sed maiorem

126쪽

Liber primus Io exiguis templorum spatiis existimabant posse

contineri, quique virtutis monae mentis parum curiosi, credebant templorum luce atque ornata longe talicius, quam compositis moribus itaq; ad sanctitatem efformata deos conciliari ita Aranobius libro octauo aduersus Gentes: Putatis nos mo orcultare quod colimus, Ad lubri aras non abomin: Genibi ' quod enim simulachrum Deo ingam scism,si recte existimes, sit Dei homo ipsi simulachrum, templum quod ei eYtruum S cum totvi hic mundus eius operes bricatureum capere non possit.

Patet itaque primas Christianorum opes in comparandis Ecclesiis fuisse collocatas, ridelesiacri patrimonij primitias ad aedium facrarum ornatum structuram inter persecutionum aestus dedicasse.

sa aurea S argentea primis temporibus. Discopi, thesauri sacri u Fodes. Seruant defles eroganda pauperibus. Calices streiis tignia D post a i Marci haeretici , qui transimulationem

etini in sanguinem Christi gebat. Compositis Ecclesiis altera ad sacrae supelle ctilis comparationem cura pertinebat, falso

127쪽

ior bo i so possessionibus Ecclesiarum,

enim imaginantur nonnulli aurum argentumq; nonnisi postremis temporibus in teiDpla inuectui cum pulsae pietati ocete me, fastus ambitio successi dent umquam enim serdibus squallore Religio gloriata est Imo vero sanctissi1 mi omnium veteres Christiani in eo curam omnem colloca bant,ut splenderent templa&speciem quamdam referrent coelestis Hierusalem, cui lapides pretio si pro fundamento substernuntur. Ita legi rispontianum Pontificem, omnia ministeria Eccleste fecisse aurea, argenteaque,& prae carieris Vi ginti quinque Patenas argenteas, tanto fortasse numero Patenarum, egente Ecclas , quia tunc temporis mos erat, ut oblationes fidelium Pata nis impositae ad altare deferrentur per manus ministrorum.

Vnde cum scirent pagani pretiosa supellectilevti Christianos, in re sacra obeunda: non modb incorpora seviebant, sed priusquam Episcopos aut

Diaconos trucidarent, cogebant eos vasa sacra&ornamenta Ecclesiarum prodere, ut inde turpem auaritiam saginarent. Ita in Concilio Cirtensi cu-A' 'I ius exemplar partim extat apud D. Augustinumnium lib. contra Cresconium, libro 3 cap. 29. partim e Bi-

'ρ bliotheca Pithoeana editum est a Baronio, dam-S 'φmui donantur Episcopi vasorum sacrorum M librorum

num iis proditores Vt autem collet quantae r uerint opes

in vasis sacris ornamentis legendus est indiculus rerum, quas Paulus Cirtentis Episcopus tradidit Foetici Flamini Curatori Calices duo aurei , inm

128쪽

alices sex re itet, cucumellum argenteum, urerna argenteae eptem cercofati duo candelae duae breues aeneae, cum lucernis uis eptem. Item lucerna aeneae undecim,

cum catenisi .Quibus enumeratis recensentur&plura vestium prophanarum genera, quas Epis copus una cureliquo Ecclesiae thesauro serua Dat, ut pro arbitratu , ea pauperibus Christianis erogaret . qui inopia iuditate premebatur. Tunicae nempe muliebres 82. mafortea 38. tunicet viriles 16. caligae viriles pariat caligae muliebres paria 47. plei rusticanae I9. Legimus etia apud Optatu 1

leuitanu Mensurium Episcopi Carthaginensem cum ex urbe fugere cogeretur diu anxium dubium haesisse cuinam Thesaurum sacrum committeret . cladem Sacerdotibus dedissere licsto eius in uetario aniculae cuidam,ca lege,ut desine te persecutione, illud aut sibi restitueret, aut et,que populus Episcopu nominaret. Ermnim, inquit Op-

ratus .fcclesiae, ex auro e argento quamplurima orna Opx xΠ hmenta, qua nec defodere terrae nec siecum poterata lor Par. p. vitare. Tacerem quae de Laurentio sacris Ecclesiae Τhesauris praefecto memoratur propterea, quod fatis nota sint,nisi Prudent j j lepores vetarent, qui compto admodum carmine diuitias sacrae suppellactilis expressit. Hunc esse vestris orgiis

Moremque artim proditum est

Hanc disciplinam foederu: Libent δε auro Antistites.

129쪽

ii, De bonis oe possisionibus Ecclesiarum

Argenteis scyphuserunt

rimare sacrum sanguinem Auroque nocturnis sacris Ad lare fixos cereos.

Tum cura summa est fratribus . Vt sermo testatur loquar) ferre fundis tenditis Sestertiori mill a. Licet vero in iis temporibus suppellectilis auia rearin argentea in Ecclesia sus estet, attamen vilibus aliquando capsulis condita mysteria, non est quod refragemur fanguis Christi calice nonnumquam hauriebatur vitreo, eiusdem corpus lignea includebatur arcula Citatur in hanc rem

soris eius picturam haurio, quae non pote Urangi , quo loci videtur significare Calicem vitreum, e quo Domini sanguinem suggebat , in quo Pastoris, humero ouem gestantis, imago erat expressa: solebant enim ista Egi veterum calices con signari. 6, ά ά optatus Mileuitanus lib. 6. contra Parmeniata Mileuit. lib. num grauiter inuehitur in Christianae Religionis

Parmenta nolles, quod calices in quo preciosius Christi ianguis iaceret, contumeliosedit fregissent Hoc ta-Men immane facinus gemimatum est, dum fregistis etiam casees , inguinis Chri li ouatores. Denique huic antiquitati lucem adfert neclara Exuperi Pane

130쪽

Liberprimus. gyris aleato Hieronymo conscripta, qui graman- ctae'. publica calamitate Tholosatium re gionem vastante, ex sumptibus Ecclesiae pauperes pascebat, nil sibi retinens pratae corpus, de anguinem Christi, ingentes sane diuitias, quae nec

tempori cedunt, nec raptori Sanctu εχ uperius Tholbia Episcopia Viduae Sareptensis mitator, suriens , a sit oti ore passent ieiuniis , fame torquet rauexa, omnemquesebi Antium Christi l cerabis erogauit, nil isso itius qui corpus Domina camistro et i mine , anguinem portat in vitro. Legatur Conci lium Triburiense cap. is Radulphus Tungrens cbhesi

lib. de Canonum obseruantia proposit. 13. Alba

nasius Apolog. i. Epiphanius in Panario Haeresi Tungrensis 3 . refert, Marcum quendam Haereticum&a fide ininis

extorrem, cum Christianorum ritus imitari vellet 'r' speciem quandam tremendi illius referre myster ij, quo vinum in si guinem Christi conuerti tur, sum fuisse calice vitreo in quo affusium vi num albi coloris, post verba quaedam a Marco prolata, in modum sanguinis rubescebat impos ore isto sycophanta,fraudem oculis subtiliter

faciente. Ita enim refert ex Irenaeo lib. I. cap. 9.

ας-- αι et ει Tocuti vino temperata gratiarum actionem sim uians: solemnem precationis formatim , extendens purpurea rubra queaΡpareant scit, coelestem que gratiam, ad eius inuocationem, siuunt nil a masa sanguinem in hilare putes, O At speciem sanguinis