장음표시 사용
211쪽
ut diutius peccemus Z Minime. Num ut voluptatibus indulgere liceat diutius i Nequaquam.Velit porreo dies bonos videre possimus ZAt tempora mala sunt, Ephes s. Nec speranda meliora Mattia. 24 Cliristo teste, sed posteriora
semper in peius vergunt. Num ut nummo corradere,
thesauros comparare possimus Neutiquam Velit prius possimus illatas iniurias ulcisci, quam moriamur Nihil horum Mundi quidemin peruersorum hominum haec sunt vota, sed impia. Et qui sic orant manus plenas sanguineat tot sunt. Esa. I.Propterea non audiuntur a Deo. Verum duae sunt potissimum causae, ob quas diutius viuere optandum. Altera propter nostram, altera propter aliorum salutem. Prima omnium&praecipua causa ex parte nostra esse debet haec , ut Deus nos non imparatos in naedio dierum abripiat: nec prius hinc euocet, quam per veram&seriam pinnitentiam qu et tamen non procrastinanda est spe longiori vita Syr. 18. v. 12. cum Deo in gratiam redierimuS. Hinc Ecclesia in Litaniis publicis orat, a subitanea mala morte custodi nos Dona1ne Mala enim mors non est, quam bona vita praecellit Aug. de Civit Dei lib. I. cap. II. Et haec causa extorsit Hishuae tam ardente prece pr longiori vita, quia angebatur animo propter peccata Esa. 38. v. I7.Videbatur sibi nodum cum Deo ita ingratiam
rediisse, ut laetus iam posset mori&certam haberesspem
Deinde licet etiam homini petere longaeuitatem propter alios, ut ipsis postit inseruire Etenim aliquis in ossicio publico costitutus cum intelligit mortem suam prς-
maturam damnosam fore Ecclesiae Reipubl.&sequuturas graues&periculosa S mutationes, quas ipse viuuS iuertere praecauere Diuina gratia adiutus possit, sicq; operam suam Ecclesiar& Reip. utilem esse nouit, roga re potest Deum, ut non abripiat ipsum in medio vita cursu, antequam Ecclasiae velReip. de idoneo successore pro
212쪽
Et hoc etiam torquet Hiskiam. Nondum habet fillim regni successiorem legitimum metuit ne deficiat populus a sincera religione, c. Sic Paulus cupit dissolui quod sibi quidem sciat metrus esse vivere cum ChristuΑt coarctatur propter Ecclesiam, cui magis necessariunerat, Paulum manere in carne. Atque sic drutius manere
cupit, in profectum Philippensium gaudium fidei, Phi
Quod si etiam propter suos domesticos, uxorem di beros scit pius aliquis paterfamilias rogat Dominum videtur ipsi longior hurus vitae usus, quo possit in timore Domini suos educare ripsis prouidere, non peccabit: ita tamen, si nihil dubitet,Deum, qui vere pater est omnium etiam absque illius opera domesticis posse prospicere Ideoq; non sibiipsi plus quam par est tribuat. Et sic oret, ut semper sit memor illius, Fiat volunt Stua.
Cain expeditum sit qua ratione petere liceat, Vt non abrumpat Dominus vitam ii ostram nictempus, ideoque iam ultimo loco paucis erit determinandum, quodnam iustum tempus aetatis humanae sit censendum. Plerique putant hanc iustam hominis aetatem, si ad fianemusque decurrant anni ipsius, quem Psalm. o. positum legimus, annos sic. O. aut 8 O. aut si fatur ipse dierum sit. Caeteros vero omneS, qui ante anno Sino ad minimum hilic cedunt, praematura morte obiisse censent. At sciendum hoc loco, iustam aetatem non metiendam annorum numero, sed profectu in coelesti sapientia, quae in vera Dei agnitionem poenitentia consistit De quo Sap. . ab initio.
Ideoque qui veraDei cognitione imbuitis est, is non in dimidio spatio, sed in iusto termino dierum suorum hinc emigrabit si maxime in pueritia vel iuuenili aetate mo
Haec cum ita sint,demus operam, ut qua uis libra parati simus
213쪽
smus exemplo prudentum virginum, Matth. 2J.&Vt quo lus momento dicere possimus cum Simeone, Nunc di
Ne abiicias et potesnectutis mea, cum defece-
Antiquitus dicebatur, nec male, ε νεων, βουλαὶ ιῆε με- σων, s. at eos bis γεόν ων hoc est votaienum, consulta virum, Mincta iuuentae Iuuenes decet labor, viros adultos consilium, senes verbo ratio. Quamuis autem precatio tam iuuene quam senes deceat, tamen in senectute Liam summe ei mecessariam, testatur praesens hic locus Psalmi, 'ui infra denuo repetitur versus 18 Sed quo- inodo instituta deb-at esse Oratio senum , primum hoc loco pauculis verbis ostenditur. Deinde etiam cur ita randum senibus, duobus saltem verbis simul innuitur. Haec iam,Deo dante, breuiter tradi abimus. I. pars.sunt autem duo praecipue, quae senibus a Deo petenda esse Psaltes pro nunc lat. 1. Vnum est hoc, ne abiicias me. Intelligit enim pos se hominem primis annis vel iuuentutis vel virilis aetatis; Deo placere acceptum esse, tandem velo etiam abii cividamnari Possunt enim qui in libro vitae per Baptismuni inscripti, iterum deleri, si peccauerint, non reli puerint. Quod ex verbis Domini ad Mosen manifestum est. Exod. 32. V. Exemplo est Saul, qui cum iuuenis esset pius, a Deo Rex populi constituitur. Tandem vero in senecta
214쪽
Esa. 6J. Pueri centum annorum morientur, peccatore centum annorum maledicti erunt.
Saepe enim fit quod Prouerbio antiquo decantatun es , Angelicus iuuenis senibus fata nigat in annis. Et noqui bene cepit, sed qui perseuerauerit ad finem saluus exit Matth. IO.&2 . At si averterit se iustus a iustitia sua dfecerit iniquitatem, omnis iusticiae illius, quam fecerat
non recordabitur Dominus. EZech. I
2. Ne autem in senectute demum discedat a pietat alterum etiam addit membrum rationis, Ne deserme His verbis innuit Psaltes, Faciles esse lapsus humano S, Deo manum subtrahente. Et nisi is det velle atq perficere Phil. 1. adctum erit. Non enim est in homini potestate, perseuerare in pietate. Non sumus idonei cogitare ex nobi S. 2 Cor. 3. v. s. Exemplo est David. Psa L SI Gratia Dei sumus quicquid sumus. Vsus huius loci erit hic praecipuus, ut diicant omnes
&iuuenes&senes, non nimium tribue dum viri bonΟ- stris, si maxime interdum videamur nobi S stare I. Cor. IO.
Nescis enim quid serus vesper vehat. Diciq; beatus ante obitum nemo supremaque functa debet. Notandum tamen, haec non ideo proponi, ut inde pusillanimes reddantur honimes, sed ut salutem discant operars intimore&trein ore, Philip r. iunquam sint securi. Iuxta id vigilate ira te, ne intretis in tentationem, Marc. I . Et ut nunquam intermittantur preces,
cum Satan semper vigilet ad perdendumnosa .Pet. S. Hinc' toties id ipsum in Pialmis repetitum legimus. Psalm.1r Ne discedas a me, quia prope est anxietas. Et Psalm 3 Ne recedas a me longius Psalm 38. Ne derelinquas m Deus meus ne discesseris a me, c. Et in prum is notandum id Psal. 11. omnibus, Ne proiicias mea facie tua, Spiritum sanctum ne auferas a me. II. Pars.
Licet autem frequens debeat esse haec precatio omnibus
215쪽
bus, videtur tamen senib.magis esse necessaria, ut orent
pro assistentia illa Spiritus Domini,&ne abiiciantur. Et
id videntur velle haec duo. Primum cum ait, Ne in senectute abiicias me. Vbi innuit,senectutem per se multa se- tum trahere incommoda&mala, quibus circumuentus
homo senex facilius in extium possit prccipitari. Facit e- vim seneci us per se morbus morosum impatientem inserendis varus aerumnis, cum non possit gaudere illis recreationib. variis, quibus iuuenes alioquin pellere solent tristitiam Ideoque nisi Deus manum supponat, facile potest fieri ut committat aliquid, quo Deum offendata Alteriam latet in verbis illis, Cum defecerit virtus mea
mi anu ichi chmach iverbe Etenim deficiunt in senibus
paulatim vires non corporis tantum, sed&animi atque
ingenij. Hinc senes bis pueri dicuntur. Claudicat ingenium, delirat linguaq; melisque Lucret. Facile igitui ex iudici infirmitate peccare possunt, vel decepti ab aliis.&c. Certe sapientissimus Salomon senex decrepitus ab uxoribus seducitur, ut fiat Idololatra. DPs cs hi filaque senes hinc, quae debeant illorum in bi ouectiori aetate, continuae esse meditationes, scilicet, piae preces ad Dominum, ut ad finem usque a Deo conser- uentur in agnita veritate sietatis studio illi vero hance quoq; semper animis suis infigere debent cosolationem, quae exstat Esa. 6. Vsq; ad senecta ego ipse&vsque ad canis ciem portabo vos. Et Ese. 3. Noli timere ego tecum, C. porro possunt haec omnia, quae de senecta hominum diximus, etiam ad senectam huius mundi referri. Etenim
extremis his temporibus mundus vergit ad senectanax properat ad finem. Ideoq; magnis etia laborat infirmita tibus Magno etiam impetu Satan iam grassatur inEcclesiam, cum tempus sciat esse breue.Apoc. 11. Ideoq; assiduE&indesinenter orandum : Ne nos inducas in tentatio nem. Ne proiicias nos. Psalm. 11. Ne derelinquas nos. y al. 7. Ne auferas verbum tuum .Et illudEmauntino ru,
Domine mane uobiscum, quia ad uesperascit. Luc. α
216쪽
Consolari autem debet pios dulcissima illa promissio
Saluatoris, Confidite, ego vici mundum, Ioari. 16. Ego non relinquam Vo Sorphanos, Ioan . I .V.I8. Nemo rapiet oves meaSeX manu mea,Ioan. IO. Et ego vobiscum usque ad consummationem seculi, Matth. 28.
sicut Iuvenes nemo laudat otiosos, sed quilibet durni vires anniq; sinunt tolerare Iabores iubet, sic vicissia n ne moest, qui senibus inuideat ocium. Hinc illud Propertu Miles depositis annosus secubat armis, Granda uici negat ducere aratra boues Putri id in vacua requiescit na uis arena, Et vetus in templo bellica parma vacat. At tali tamen aliquo labore psaltes suo exemplo senes non quidem grauare, sed recreare, ingrauescentem aetateniit sub lauare velle videtur hoc loco, ut molestissimi alio quin temporis taedium effugere possint. Itaq; nos in praesentia inverse verborum praeieci orii ordine docebimus. I. Ais hic senum labor esse debeat, Q. Quibus ad hunc laborem perficiendum adminiculis opus habeant. I. Pars. Psaltes hoc versu Psalmi promittit, se gratia diuina a Liuium, posteritati quoq; veram Dei agnitionem traditutum, si senex etiam a Deo non deseratur. Imo hoc precatur, ut ne prius tristis, otiosa languida senectus obrepat, quam hoc beneficium praestiterit posteris Vult autem brachium Donaini, hoc est, omnipotentiam, sicut ipse statim explicat, quid per brachium intelligat virilitem,
seu magnificentiam: Germ. drast J Dei annunciare,
217쪽
ion tantum praesenti saeculo atque omnibus tum viventibus, sed etiam omni generationi, quae ventura est. Et idiane praestitit abunde tot elegantissimis Psalmis, omni doctorinarum tonsolationum genere refertis. Quana uis autem non omnes senes&grandaevi Spirita prophetiae sint donat, monet tamen illos hoc suo exemia, plo, ut quia omnium unus est Spiritus sanctus, Eph. in hoc intenti sint omnes, ut cum ab aliis operibus per aetatem cessare cogantur, hoc tamen munere ad finem vitae
diligentissime perfungantur, quod ad suorum posterorum is ultorum aliorum quibuscum conuersantur in ii formationem truditionem facere potest. Haec vero praecipue sunt tradenda posteris, quae de o .mnipotentia, prouidentia gubernatione Dei mirabili, atque omnibus Christianae Religionis capitibus,&ad salutem scitu necessariis, ipsin via tantum ex sacris literis, sed etiam experientia didicerunt. Ideo enim ad tam longam aetatem vivere sinit Deus, ut posteros doceant. Hanc ob causam primi Patriarchae fuerunt tam longaeui. Vide etiam quid in Abrahamo Deus commendauerit, Gen. Ι 8. Scio, quod praecepturus sit posteris,&c. Hinc toties Psaltes hortatur, ut laudes Domini an nuncientur in generationem&generationem, Psal. 22. v. i. sal. S. V. I 8 Psal.
79.V. IJ. Et passim alibi. Et si Ethnici intellexerunt, officium senum esse, alio, docere, Hinc Ouidius, Iura senes norint inuid liceatque, nefasque fasque sit inquirant, legumque exa
mina seruent,&c. Et Seneca Praeciperem Item conuertit pueris senem, maxime hoc apud Christianos obser
I. Hinc patet, quam grauiter peccent senes, si ipsi, qui iam alios informare debebant, nihil aut paria sciant de his, quae pertinent ad salutem nostram. Et si concio Des sacras ipsi neglexerunt, atque in graui senecta usque adeo rudes sunt,ut a pueris necesse habeant discere at
i uisui capita, quod interdum accidit quid aliquando
218쪽
respondebunt iusto iudici, interroganti, quomodo interris fecerint Offcrum et Deinde cum non tam verbis quam exemplo docere debeant senes, quid de illis senibus erit sentiendum, qxi non docent honesta sed turpia, qui non erudiunt sed offendunt corrumput iuuentutem Quod nonnuuli senes impudicivi nugi vendi facere consueuerunt. Gr uissimam certe hi rationem sunt aliqua loreddituri atq; dupliciter poenas daturi, quod non erudierunt ad iusticiam alios,&quod insuper iuniores scandaligarunt.Vae homini &maxime vae seni per quem venit offendiculum. Matth. 18. Haec senibus diligenter meditanda, ne frustra vivere vel ad maiorem damnationem diutius superstites esse videantur.
At, quia intelligit Psaltes se suis viribus hoc quod ani
mo proposuit in senecta minime posse praestare, cum se nes interdum, ne sibi ipsis quidem sufficere possint, ideoque iam suo exemplo ostendit, qua ratione istud se spere emeeturum. Precatui enim Dominum, ut etiam in senecta& in canitie ipsi adsit sua gratia neque ipsum derelinquat. Spiritu enimDiuino ipsum gubernante,sperat nihil sibi suturum inpossibile.
Docet igitur senes, quonam adminiculo opus habeant,ut possint laborem illum, de quo diximus in I. parte, perficere scilicet piis precibus. Et ostendit quam sit necessarium,rogare Dominum, ut non tantum in iuuentu-te,sed etiam in decrepita sene ictu te regat nos si1 Spiritu saueto, pro quo tam ardenter orauit David Psal. 1 I. Et fa- ne omnes nos solicitos osse decet, ne turpiter aliquando ab agnita veritate deficiamus, aut peccat lyco tra conscientiam caniciem senectutis dehonestemus. Curreti, dum in stadio usque ad metam, nec subsistendum, T. Corin. 9.vers 1 . Et perleverandum adfinem Matth. IO. 24. Nec
Tetrospiciendum .Luc. . Et qui sibi videtur stare, videatne cadatH. Cor. Io o.
219쪽
Potest enim Spiritus sanctus amitti exemplo Saulis, T. Sana. 16.v. I . contria ari ut discedat, Eph. . v.3O. CertCquia hoc est expertus David,ideis tam ardenter orat, non auferas a me Spiritum sanctum,Psal. 11.Et hoc Psalmo bis repetit, non derelinquas me in senectute mea. Operemur itaque salutem intimore tremore, Philip 2 firmam facientes vocationem nostram magno stu
His vero qui ardenter instanter orant, haec quoque consolatio tenenda: Dabit Spiritum sanctum petentibuS, Luc. II.v. 13. Petite,&accipietis, Matth. T. Et qui coepit opus bonum, is perficiet,Phil.I.Virtuteque sua custodiet ad salutem, T. Pet. I. V.F.
Dies annorum nostrorumseptuaginta anni: sim excellentia, Oftoginta anni, eminentia illorum laboro
Tradita in funere viduae octogenariae, Clarae meinis mann in socrus M. Matthiae Kollini, Ecclesiae Icholae Adelbergensis Ministri fidelis.Anno 16 6 18. Octobr. Solent plerumque inaestimandis variis rebus homines spectare haec duo, scit. I. durationem vel diuturnitatem, et Valorem seu pretium rei. Et sicut quod durabile non est, propter fragilitatem aut fugacitatem non ab omnibus habetur pro pretio : ita quod pretiosum non est, si maxime sit durabile, non solet magni fieri. Quod igitur in rebus humanis nec durabile nec pretiosum est, illud certe miserum est. Hanc supputationem, in aestimandis diebus vitae nostrae, instituit vir Dei Moses, inversis praelecto Psalmi nonagesimi ubi vitae nostrae instabilitatem ita proponit, ut illam vix unius assis aestimare vi-
220쪽
videatur. Videamus igitur ex his verbis i. quam durabilis a.& quam pretiosa vita nostra sit.a si e salissimiri sub ivietoilli in ut quomodo rios illam aestimare debeamus,lia tellisi possiti. I. Para. Primum vitae nostrae breui ratem Psaltes describit, t
eterminum quo illa finiatur exprimit dicens, Dies anno-aeum nostr Crium attingere anno To vel ad summum 8 o.
Vbi prinio notandum, quod vir Dei Moses cui hic Psal vius tribuitur terminum illum ponat, qui suis temporibus erat communis. Non enim loquitur de longaeuitate Patrum ante diluuium, nec de his, qui statim post diluuium vixerunt usq; ad temporaAbraham i, qui partim d
centis, partim vero ultra centum annos ViXerunt. Deinde sicut non comparat annos aetatis sui temporis
cum patrum longaeuitate, ita etiam non loquitur vel de his, qui immatura morte pereunt, vel etiam de his, qui sngulari Dei beneficio ultra communem hominum sortem,vitam produxerunt, sicut ipse Moses singulari ben scio Dei centum viginti annis vixit. De eo igitur loquitur, quod c*mmuniter viplurimum tum accidit. Deplorat tamen vitae humanae breuitatem, si maxime aid summum perueniat, tantum esse O. annorum termimum. Si enim conferantur cum anni SP atriarcharum mu-
Hi originalis, vix decima pars superest de illorum long
uitate. Et si conferantur ad aeternitatem, non sunt momentum unum. Syr. 18.V. 8. Si ad Dei calculu, coram quo mille anni sunt sicut una dies Psal. 9O.&2. Pet. 3. redHcaavis, certe vita hominis octogenari vix sesquihorulet paetium aequabit. s. Si nos post tempora Mosis terminum vithumanae exigamus ad nostram aetatem, minor certe prodibit numerus. Etenim qui olim tempore Mosis comm