장음표시 사용
131쪽
v I. De religione,templis,scholis. vi I. Dς Magistratuum, cum superioru, idna inferiorum generibus. Mum. De Legibus, institutis, moribut.
De Iudiciis. De Rebus domi & soris, togae 3e p cis
aut armorum tempore , praeclarόfortiterque gestis. XI. De Incrementis & fortuna secunda. xis. De fortunae incliRatione, periculis damnis variis. m. Altera locorum historicorum pars persurum histori- narum famabilustrium erit: ut regum, prin- EMG cipum, Ut aliorum clarorum atque docto rum virorum. Vbi ut expedita, & facilis, Mad oratori in usum accommodatὸ karrire Misor notatio insti tuatur , aut loci retineri Ethici poterunt, quorum paulo antὸ mentio 4 nobis est facta: aut alij adhiberi communes, di generales primum de causis actionum humanarum efficientibus virtutibus scilicet: siue in hominum illae sint moribus positae: siue mentis atque ingenij aliqua facultate cola locatae. Deinde causis: adiuuantibusmaturet bonitate, doctrina, exerςitatione : corporis quoq; & fortunae commodis. quae virtutum instrumenta 3cornameta esse solent. TVM cpnsequentibus: laude, praemiis, honoribu
132쪽
METHODvs. io prehenduntur alij, ut ad causas actionum estificientes pertinebunt loci. i. De Iustitia religiosa : numinis diuini cultu: & huius extremis: superstitione & impietate. II. De Iustitia profan . in Magistratus,parentes, quo suis alios: de iniustitia,
II. De Iustitia correctiva in iudiciis, poenis, praemiis : seueritate nimia, Sc lenitate, seu indulgentia. IIII, De Iustitia commutatiua: fidei nimia in contractibus observantia & pes fidia. . De Prudentia Senatoria in inueniendo,iudicando. consulendo stultiti
& calliditate, seu astutia v I. De Prudentia bellica, eiusqi extremis. VII. De Prudentia oeconomica,in acquiren jis, conservandis, augendis bonis,& eiu idem extremis. um. De Fortitudine bellica: audacia, seu i meritate & timiditate. IX. DeFortitudine togata, eiusqi extremis. . De Temperantia: intemperantia,& abstinentia nimia atque indecora.
XI. De Liberalitate: pdigalitate,&auaritia. FH. De Magnanimitate seu gloriae studio: ambitione, & pusillanimitate. XIII. De Mansuetudine: Crudelitate , 3cim dulgentia, seu remissione nimia.
133쪽
x V. De Humanitate: assentatione & morositate. xv s. De Urbanitate: scurrilitate,&rusti-xi III. De Veritatis amore : arrogantia M
x v II. De Verecundia: impudentia&pu- - . dore subrustico Aoαωκδεν. in ca N X v III. De Naturae bonitate: ingenii acumi
ne indole praeclara indole mala: ingenij tarditate &stupiditate xl x. De Patriae, familiae,parentum, nobilitate,splend*re,dignitate: obscuritate atque ignobilitate. xx. De Educatione bona & laudabili turpi & vitiosa. . XXI. De Eruditione, doctrina, bonarum artium studiis & inscitia. XXII. De Corporis exercitiis honestis,o ilibus, necessariis: aut contrariis. xx III. De Valetudine comoda & afflicta. Σx HII, De Corporis venustate Se deformitate.
xxv. De Fortuna secunda: aduersa&c lamitatibus xxv I. De Diuitiis&paupertate. Ad eonse, XX VII. De Honoribus, gloria, nominis c yuemia. lebritate, & ignominia. xxv III. Dὸ Amicitia,contetudine,familia m
desertione, odio, malevoletia.
134쪽
ΜΕΥ Honvs. son Ad hosce, ut mea quidem fert opinio, titulos
omnia magnorum & clarorum virorum referri exempla poterunt. Tertia & postrema historicorum locorum Ἀνιλatie pars populorum imperiosorum, atque alia- rumhi'-rum ciuitatum ac nationum erit : in qua ea ς'mmΡ
dem eloquentiae studiosis via & ratione utetur, quam in nostrae patriae, nationis & gentis locis obseruandam esse antἡ dixi Quod enim nostra est in patria, ciuitate,Sente, considerandum : idem quoq; in aliis spectandum populis, ciuitatibus, nationibus erit. Itaque loci erunt de origine & vetustate, Reipublicet forma & caeteris, quorum in historicorum locorum parte prima paulo antὸ mentio facta fuit. Haec enim sunt, quae in imperiosorum Populorum & ciuitatum clararum atque ii lustrium historiis & obseruari & usurpari coamodὸ possunt ab oratore eo, quem hac nomstra in methodo instituere conatus sum. Et
haec de locis historicis instituendis sint dicta.
Iam vero ad poeticos locos quod attinet, Loei eomnis ut rectἡ illi instituantur, finis considerandu*-'ςrit, propter quem poetae ab oratore legun- tur. Est autem ille non quidem solus, sed γ : Praecipuus: ut γ reo sententias ex poetis su- Imat orator egregius: quae aptθ, decorἡ, mo derat8 in oratione adhibitae, veluti gemmae eandem exornant: deinde etiam probandi vim atque pondus habent. Neque hic elo
quentiae Studiosos Platonis turbare debet
135쪽
so ELo v v x N TI Ag auhoritas, qui eos qui poetarum sententiis probationis loco utuntur indoetis atque illiteratis hominibus similes esse affirmat qui cum de rebus utilibus, magnis, praeclaris in
conuiuiis colloqui nequeant, tibicines ad hirubere solent. De ab usu enim ille. & iis loquitur, qui philosophicis rationibus neglectis. :d iolas poexarum authoritates confugiunt.bunt ergo ut legenda poetarum scripta, ita oque in locos referenda communes, hoc adhibito iudicio, ut quae in politica maximbvita usum habent, de vel deliberationibus, vel exornationibus, vel iudiciis stini accommo- ta,deligantur. In his etiam congorendis dem re is non dissimilem arbitror ordinem esse instituendum ei, qui in locis historicis paulo ante a nobis indicatus fuit. Sunt enim
γ' Gra poetarum sententiae veluti praecepta ictardam eorum exemplorum quae in hist rus reperiuntur,& commodὰ utiliterque ad hiberi in orationibus possitnt. Itaque eorunis clem repetitione odiosa minusque necessaria
omissa, ad Methodi susceptae caput
136쪽
Moribus: quo se Mor iudiciis ins
E oratoris futuri natura atque indicendi praeceptis auet horum bonorum lectione stri- ῖ - . A. Elim hactenus breuiterq; dictum fuit. Reliquum nunc esse videtur: de imit tione ut agatur, & quibus illa in rebus atque authoribus: quo etiam modo&iudicio instituenda, osten datur. Neque enim ad elor Imitationsa queritiam parandam minorem huius, quam nece t- ει vel naturae, vel artis, vel scientiae vim atque μή utilitatem esse facilὸ is dixerit. qui res fera Omnes naturam imitari magistram : artes se virtutes magna ex parte & acquiri & confirmari aemulatione animaduerterit commoda etiam multa magnaque considerauerit, qua' bonorum authorum secum adferre imitati. solet. Haec enim est, quae in dicendi arte tradita praecepta in memoriam reuocati co firmat, ad usum transferre docet : scribendi fasti- dium tollit: reprimit confidentiam: solicitu- bidinem nimiam adimit: naturam viti0sam . mendat: bona excolit,expolit, ab solvit,intra
137쪽
illud hie nobis obstat poetae in Celsum: quid mihi Celsia agit, monitus mustri monens Friuatas ut quaerat opes,s' tangere pilet, dus Scripta Palatinius quaecuns recepit Apollo. si fortesuas repetitum venerit olimGrex auium plumas,moueat cornicula risum Furtiuis nudata coloribus.
Mur nos Nec ab imitandi studio quenquam Quintia. mr 'liant avocabit authoritas , qui pigri ingenii esse scribit, contentum esse iis quae ab aliis sunt inuenta& tradita. Nec denique audien ' di illi, qui neque pares neque superiores iis quos imitamur esse nos posse,ideoque imita
tionem omnem negligendam contendunt.
De inepta enim, puerili, & seruili imitationet, Poeta loquitur eorum qui pro suis aliena veni dunt: nec reuera imitantur,sed furantur. Su- Perstitiosam vero atque ignauam imitationem dicendi magister acutissimus taxat, qua. b i multi aliorum i nuentis contenti, suo, quod aiunt, marte nihil inueniunt. Nuque porro. utile minus ad optimorum praestantissimo sum que exempla,nostra scripta conformare licet aut pares esse illis, aut eosdem superaro non possimus. Nam & victos victorum cons latur nobilitas, dignitas, praestantia: & vim certaminibus, ita quoque imitatione, non modo primis, verum etiam secundis atque tertiis proposita esse praemia solent. Tota e go mente in exempla intueri praeclara, & ad x eadem nostram effingere orationem oportet A Verum
138쪽
i M E TAE o DV s. Versim hac ipsa in re iudicio exacto atq; ex. I quisito est opus: ut ὁelectus adhibeatur, & nquaenam quibus potissimum in authoribus obseruanda sint atque exprimenda imitatione consideretur. Sunt enim qui neglectis vi tutibus vitia consectantur. Ita apud Romanos eloquentiae studiosi ceruiculae iactatio nem in Hortensio: oris prauitatem & latitudinem verborum in Fimbria imitabantur.Alij promiscuὸ quaevis effingere conantur, simit es Graecis, quorum hac in re facilitatem Iuvenalis Satyra tertia motat,&nationem totam comoedam vocat, ob histrionicam imu
Ingenium velox: audacia perdita: sermo Promptus σ Iseo torrentior. Ede quid illum Esse putes quemvis bomine secu attulit ad nos. Gramaticus Rhetor, Geometres lictor, aliptes, Augur, Schoenobates, Medicus, Mugud omnia
' Graeculus esuriens: si in caelum iusseris,ibit. Quidam facilia & leuia tantum imitantur, ut vestitum, statum, motumque corporis: non dissimiles iis,qui pro Pter cultrum oblogum,put offam seruidam lese coquos esse opinantur. Nonnulli quae αβλωτα & imiratione ex primi non possunt, in manus sumunt. Sunt denique qui in sola verborum elegantia, Mvenustate formularum, de ornamentis pameulis imitationem consistere laudabilem exi
stimant. Nos omnibus in iis quae eloquen-
139쪽
I tiam constituunt,& vere oratoriam reddunt se . I Orationem imitatorem occupatuin esse: nec': solum orationis decerpere flosculos, sed viris tutes inspicere omnes, totamq; dicendi vim
'misatoris assequi volumus. Itaque imitator bonus, M . boni umii - eius quem aemulari cupit, in scribendo con-'silium inquiret:&in inueniendo acumenos x. tabit:& Argumentorum vim atque pondus considerabit: & in collocatione prudentiam obseruabit:& in elocutione non verba modo singula, aut ornamenta spem bit: veroni etiam eorundem ob oculos sibi structuram, compositionem, numeros, membra, periodos constituet: & ut decori sit pro rerui personarum, temporis, loci conditione habita ratio,perpendet: nec denique actionem, Mvocis, vultus gestusq; conformationem negliget. Quo nomine etiam summos oratores Ciceronem & Demosthenem histrionibus opera dedisse: oratores etiam praeclaros auis
diuisse assiduo: in bonis obseruanda: in viatiosis, quae fugienda notasse legimus. Quinam ad Iam vero etiam quibusnam in authoribus ita n-au sit imitatio instituenda ostendendum erit. hqr prw Neq. sanὸ dubium cuiquam esse potest, quin optimus quisque ad imitandum proponenisdus : praeclara ad aemulandum deligenda exempla sint. Constat 3c illudibonitatem atque praestatiam authorum utilitate primum rdeinde iudicio 8c testimonio doctorum vir rum maxime aestimandam esse. Unius ne v
140쪽
MgΥΠo Dus. 313ho qn plurium esse debeat imitatio: In coiros miliana ouersia adhuc & contetione versari nouimus. plurium in Et quidem nbn in uno solum, sed multis qui excellunt,imitatione esse instituendam non nulli ςensent propterea, quod in uno aliquo reperiri omnia nequeunt: quod unius imutatio cu difficultate magna coniuncta, quod denique orationis genus minimὸ diuersis materiis aptum atque conueniens adhiberi hoc modo necesse est. Verum, si quid hac in re iudicare au t possu m, aut debeo: melius a que utilius in uno aliquo qui excellit, quam pluribus imitationem institui arbitror. N que tamen interim alios omnes reiiciendos atque excludendos esse eenseo. Aliud erum est res & sentetias praeclaras aliunde sui nere: aliud orationis genus imitari: aliud est delixere, cuius ad smilitudinem orationem no Hram conformemus: aliud necessitate flagitante extra ordinem aliquid assumere. Vterudita,literata & sapiens oratio fiat, a scriptori-bns multis multa sunt petenda: cumnestro omnia scribendo sit persecutus. Saepe etiauiartis vocabula propria ex Columella, varr ne, Catone, Plinio aliisque probatis authoribus sumenda, aut parien da atq; fingenda nosua, quibus Cicero usus fusilet, si res ipsie tun,
in Ratura extitissent. At vero venusta atq; e Gornata dicendi ratio melius,opinor,ad uniussi multorum formam reuocatur: quia vari