장음표시 사용
381쪽
3sα De fide, eiusque obligatione.
instruenaum .non est intelligendum,de puncto usus ra- α cuius careruia illi immediatὲ non imputetur , quiationis metaphysico, sed moralis quatenus oecasio , & non se illi ostilitatio dubitandi. ς suspieindi oblisa-
opportunitas sese offert quae in aliquibus maior,in aliis tum esse inquirere. . .
minor esse debet. se Coninch ailbiat. i ub. io. r. is s. Dices s ex cognitione illa naturali Dei omnibus iniaeolligitur a simili eae SualeΣ Δ e Hosa. a 3.μι. s. sta,rusticus ille aliquali gratia Dei adiutu, tecte ope- m.6. raretur, Deus illum illuminaret, & notitiam fidei, & Seeundis inliti ut posse Episcopos obligate sub pa mediorum pertinentium ad salutem eommuniearet. na excommunicationis patentes , par hos. & domi- Ergo unorantia illa eulp silis est in illo. nos,ut sibi subditos de doctrina Christiana , cum ad Respondeo esse eulpabilem in causa , non in te in
usum rationis peruenerint, rectὸ instruant; quia causa,quia non ita viuit,ut mereat ut a Deo illuminari;
gat ad id,aa quod iure diuino suntobligati;&noua hae in se veto culpabilis non est . quia non se illi obtulit poena α obligatione incitat, ut diligentes sint in sui eius bonam vitam a megium esse ad illam ignotantiam munetis eaeeutione: quod cette iustissimum est. sie depellendam,obligatumque esse illam depellere.
Man. 3 tom summ .eap. 88. num. 3. Sanchea lib. 2 v. s. Verum si de notitia illorum, quae G pr cento quisnum. s. scire tenetur loquamur,non sollim rato , sed frequen-
sed inquites primλ,an dari possit ignorantia inuin- Ier existimo dari etiam iniet fideles ignoranti m incibilis horum mysteriorum,qsae quis scire tenetur tam uincibilem : tenent Doctores telati pro tertia semen- inter fideles,qu m infideles a tia,specialiter Arot e p. cluast. 3. Vasque et uti di*.ixa.
tur quis Deum colere.& eons uenter inuestigare qtro scendi,vix illam percipiunt, & dato pereeperint. m . eultu tam interiori qu m exteriori colendus tit. Ergo diocri diligentia eontenti sunt, neque in illorum me si iuxta hoe lumen naturae in/itum giliunti m fecit, tem venit maiorem esse adhibendam. Adde plurimos sne dubio de hae illuminabitur,quia Deus neminem neque de hae obligatione monitos unquam ei e neque Aeserit facientem quod in se est. Ergo non potest esse dubium aut serupulum habuisse.Item saepe cognoscent in aliquo ignorantia inuincibilis. obligationem addiscenAi caret Doctore, qui doctatisseeunda sententia distinguit inter fideles, & infide- autem habet Doctorem , non percipit propter eius imies: & de infidelibus assiemat dati posse ignorani iam capacitatem,qitae percipienda sunt. Ex quibus fit igno- inuincibilem eo qu)d nunquam fides eis proposita rantia inuincibili laborare. Neque enim ut benedicit uetit, neque ipsi habueti ut oee asotiem inquitendi Ae Emanuel Saa versosque inum. 1. eredendum est de divi- illa: at de fidelibus inter fideles nutritis negat. se Ca- na bonitate perite infinitam Christianorum alioqui brieliis 3.d sine l. as .an. 2 ps s tantius. Durand .ibiq. r. bonorum multitudinem,qui de mysterio etiam Trininum. 0 Alan. Iam summ. p. 83. num 4. Mouentur, quia talia,& Incarnationis vix quidquam rectὸ norunt,
inter fideles haee mysteria ita passim eircumseruntur, imo peruersὸ sentiunt, si interroges. potius credid Ee publieantur tum eelebratione festorum , tum prae rim condemnandos istorum pastotes ob negligentiam dieationibus, &exhortationibus, ut vix intestigi po- doeendi. t est aliquis . cui dubium non sub onat ut ea addi- s Ex his patet solutio argumentorum,quae pro eo stendi. tiariis sentetiis sunt sacta. Ad rationem primae sentem
Tettia sententia eommunior est . in utrisque dati riae concedo, inquam , lumine naturae cognosti Deum posse ignorantiam inuinei bilem. Nauarr. cap. a. u. H. esse colengum: nego tamen eum hae cognitione stare. ΑΣΟ rom. I b. 8 cap. 6 quaest. .ct eap. qmes 3. v. s. non posse ignorantiam inuincibilem Trinitatis. 3e I quest. Db. Rannes I. 1.que 3.1 art.8 aub. 2. vasqueet t. 1. carnationis, aliorumque mysteriorum fideli tum quiaraia p. a Santher Id. r.e p., num 1 o. Conincti non colit Deum iuxta lumen a natura inditumae da-δ .l 4 Lb. u.num. xas. Emanuel Saa verbo fides,num. ι . to , quia illum colat, solum inseri ut illuminandum Ratio est,quia ignotantia inuincibilis obligationis adia esse a Deo de mysteriorum eognitione ad salutem n distendi mysteria fidei tune adest . clin, nullam suspi- cessaria necessi a te medii, non praeeepti. mia propter cicinere,duvitationem habet talis obligationis: at carentiam cognitionis debitae ex praecepto, aeternam eontingere sepe potest tum in tet infideles, tum inter salutem non amittet Ad rationem secundae lententiae
fideles,ut quis eateat tali suspieione.vel quia fidei my- dico passim in Eeclesia mysteria fidei ei tetitiisetii, sed
stetia ei non fuerunt propolita,vel easu quo proposta sunt plures ita rudes, de balbari,ut ad ea non attendant, suerunt . obligatiopem addiscendi non pereepit. Ergo neque dubium illis veniat talis obligarionis; & comea ignorate inuincibilitet poterit. cesso qu3d obligationem perceperint,non habent D 3 pio resolutione huius dissent latit reuoeanga est in ctorem, qui doce et , vel capaces non sunt addiseendi. memoriam distinctio illa supt, si ista de his, quae sunx Argumenta tertiae sententiae nostram eonclusonemneressario cognoscenda necessitatem ij, vel de his, probant. quae sunt tanquam cognoscenda necessitate praecepti, secundis inquire quomodo se debeat habete Con. AE O namq; raro eontingete aliquem habere igno- fessatius cum ignotante mysteria fidei. santiam inuincibilem eorum , quae necessaria sunt ad Respondeo quoties suseienti sundamento praesu. salutem necessitate medii. Nam cum hac in cognitione mit poenitentem hae ignotantia laborate, Aebet illumi ei potentis temittete peccata. & gratiam , gloriam. interrogares alias non tenetur. Az r tom. h. 8 cap. 3. que eoncedere consistat ,rarus esse potest, cuius men- q. vit. Sancheae ιιι. 2 p. n. 1I.Coninch dass. 4.dtib ii.
tem hae notitia saltem sub dubio non imbuetit. Dixi n. 134. Interrogatio autem directe fit primo, ut eo gn raro contingere posse ι quia sentio easum non esse im- seat,an ignorantia suerit eulpabilis , de necessario eon possibilem pol est namque quis ita barbarus, & aggre- fitenda. Nam si ita est ut communiter eontingit,ssebetilis esse,ae intra harbaros nutriri, ut solius Dei noti. poenitentem monere , ut se Ae illa accuset, & doleat, iam habeat eateat tanaen notitia illius , quatenus au- 3e elauibus Ecclesae subiiciati Seeundo si in ei to- thor est supernaturalium donotum: quam notitiam Aia gatio , ut media interrogatione de mysteriis instrua-ximus esse necessariam nexessitate medii ad salutem, tui r & quidem debete instrui ante consessionem
382쪽
Trach. IV. Disp. I. Punct. XII.
mysteriis necessati3 nee essitate medii cognoseendis. nemini est dubii : nam sine illorum cognitione prima salis, haberi non potest ; hotum tamen rarus , vel nullus est ignorans. De mysteriis autem Decessitate praecepti cognoscendis conuenientissimum est, ut pix- nitens ante consessionem inlimatur saltem ludi Minerua; quia tarus est . quo eum si breue tempus iu inatur, sussicientem illorum notitiam assequi non possit. Tota enim disse ultas est in eognitione m)steris Trinitatis,ti Incarnationis, S Eucharistiae nam iis eo-gnitis reliqua per se patent,ut expendi sane her tib a. ιn Decalog.cap. 3.num. H. nullus enim inter fiseles nutritus ita barbatus est , qui non cognoscat Ecclesiam
Catholieam id est . si cu aliis fidelibus eamdem fidem profiteri.& eum illa saluati,& non in fide gentium , &Mahoinetana. Quod videtur sum eiens , etiamsi non e gnoscat sub uno eapite militati. Item nullus est qui non eognoscat Sanctorum communionem secundum quod a rugibus eognosci debet; eognoscutit enim omnes fideles allotura preces libi prodeste. N quidem orationibus aliorum se commendatos habent. Remissionem peeeatorum quis ignotat 3 eum nullus ad eon es sonem aecedat,nis pro illa impetranga. Carnis te suo rectionem.& vitam aeternam omnes norunt; quia nihil est ita repetitum ae esse aliam vitam. Idem est dicen dum de ptaecepit, Decalogi , & Ecelesae , rarum , inquam, esse, qui horum ignotantia laboret. Quocirea si poenitens suffieienter mysterio Trinitatis . & Ineat nationi ,& Eucharistiae instruatur, videtur instructus de notitia requi sta. Horum autem mysteriorum notitia facillime eommunicati potes:quis enim est ita barbatus , ut si aliquantulum cum illo labores , doeens esse unum Deum in itibus pet sonis patre,de Filio,& spiritu sancto, de Filium esse hominem factum , passiam, mortuum,sepultum resurrexisse,&ad iudicium vent tum daturumque iustis praemiuin,' peccatoribus supplieium,adstareque realiter in venerabili saeramento, non percipiatqQuapropter eonuenientissimum est ne minem relinquere ignarum. An autem obligatio si in Consessario instruendi poenitentem de his mysteriis, antequam illum 1 peccato absoluat,non omnes cinue
fiamm .cap. 88. ine de alii docent non esse absoluendum, sed instiuendum a Consessario. vel remittendum , ut prius discat. Caetet m longe probabilius existimo posse Consessarium absoluete poenitentem a peceatis, quin de mysteriis supradictis instruat, modo poenitens habeat firmum propositum ea addiscendi. Ratio est, quia nulli bi eonstat esse praeceptum addiciendi ea mu- stetia ante absolutionem neque et edendum est obligationem esse ita strictam, ut non possit aliquo tempore dissetii. Quod esseaeius procedit, eum poenitens ignotantia inuinei bili usque tune laborauit:quando autem ignotantia culpabilis suit , maiori citeum spectione pus est, de examinandum est diligenter pio postum ad disiendi an firmum sit quod s tale esse eonstiterit, absolui potetit se Arot tib. 8 .cap 8.quo. vlt. Sancho
Secu uero aicendum est ante Baptismi susceptionem; quia sub glaui culpa nemini adulto gangus est , quinptitis sufficienter de mysteriis nostrae fidei,tam de his,
quae gcbet et edere; quam operati, instruatur;quia eum ex Baptis no ad illa omnia credenda, & exequenda Dbligetur . non est eonirentem ignotanti hane obligationem imponi:& ita tradit Valent. om qui . quas. 3.
merit. Nam arte. . 1 num. i s. Sanchey lib. 2. ιn Decalog. cap. et .vtiari. 14. Excipiunt tamen supradicti Docto te,
ni d. δε Cora Stim. IIor. Para L perieulum mittis, in quo dandus est baptismus petenti pro qualitate temporis instructo : ne , inquam, tanto bono priuetur , & periculum subeat stilutis
dem , quam pradicat esse euidenter crea Ll, nes sultiber infidolis, Mati, in , ct hine iem, cur dubium est,ansecure procerit,tener tirmus ara teritatem,atioqui culpis rem est.
x DRs supponet um est silmonem esse posse de ob- L ligatione directa,& per se exetccndiaetitio fidei,& de obligatione indilecta,& per accidens.Cbligarionem directam.& per se voco,quae ex ipsam et fide oritur : Obligationem indirectam , & per accidens , quae aliunde scilicet ex alia , it tute ortum habet. Exemplis declaro.Ciuigatus es de peccatis conteri per aceidens tune obligaris fidei actum habere quia absque illo,non potest elle contritio , prout oportet, vi iustificationis gratia conseratur. E contia veto inter togatis de s decoram tyranno .directe fides exercenda est. a Esse autem obligationem in directam eliciendi actum fidei .constat apud omnes. Primo in sopi ad Ioeati,cum obligaris conteri de precatis,quia non potes contritionem habere, quin credas Detim tibi polle peccata remittere r & ideo Τ rident. seg s. p.6.actunis dei inter dispositiones ad gratiam enumerauit. se. eundo quoties obligatus es . spei , & charitatis actus exercete ; non enim sine fideli habeti pollunt. Vnde quia in atticulo mortis secundum receptam sentenistiam ii actus 1 quolibet fide s eaeeleetidi sunt . sinu letiam exercenda est fges. Tertio quoties obligatus es aliquos sacramentum recipere , quia tunc consequentet obligatis erede te illius virtute, & eis eaciam: quod procedit eseaeius in susceptione venerabilis Eucharistiae saeramen ii, nequit enim debit λ suscipi, quin credua ibi Christum Dominum adesse praesentem. Quarto
cum urgei grauis aliqua tentatio assuersus castitatem,
patientiam iustitiam cui necessim sit actu fidei ies flere , iuxta illud i. pes, i s . cui tes stile soties in fide.
383쪽
Quinio, si piae eeptum orandi habeas a quia id non uigetur ex eleeti debite posse absque fide , qua credas. Deum poste postulata concedere Sext3, adgunt aliqui, quoties ab Ecelesia mysteritim aliquod eelebratur,quia videtis tune obligatus illud et edere. Item quoties na-bes praeceptum audietigi Missam,quia tune erede te do bes saerifieiuni,quod in illa offertur.Caeterum ex pre-eepto obseruangi sestum,& audiendi Missam,non videtis obligatus fidei actum exeseere; quia absque illod oles varare ob operibus seruilibus,& Missae saetisseio adesse,debita attentione. & intentione eolendi Deum.
Fateor tamen finem illius It eepti esse fidei professi . hem ; sed quia haee sdei prosem interna non est praecepta: ideo ad illam effeteendam non obligaris. se sua lex in sis , dissut. 13 ses.s num. 13. ct s. Aduerte quoties in directh ad fgem exereendam obligatis, uetus exercitium omitta non peccaturum aduersus fi- . dem , sed assuerssis illam vit tutem , ad quam exercendam ex praecepto directo tenebatis. unde in conseia ne latissaeis, s eius omissionem manifestes. fie. sane Elis. .isDualet. p. i num .3 .in medM,ctrina Mem. . De obligatione girecta exereendi fidem maior est mystetia figet ex obligatione ete denga proponuntur, sc Suarer, Sane her Azor Valent Conine hyupri. Ratio esse potest,quia s aliquo tempore haee eredete fidelis bligatur, maxime cum incipit ratione uti: est enim summe decens , ut initium rationis a subiectione fidei
incipiat. Quod optimὰ eonfiimati potest ex sententia
illa D.Th m. i. 1.quast. 89 art. s. a firmantis puerum
satim eum ad usum rationis peruenit. esse obligatumcimnia sua in Deum tanquam in authotem naturae t ferre. Ergo etiam erit obligatus puer baptietatus --nia sua in Deum,tanquam in finem supernaturalem referre r squidem per sdem in Baptismo susceptam ad
illum finem oldinatur. Notandum tamen est SacchezΓb 1 In Decalog. cap. i. num. 3. & Coninch dis t. i . dab. Ioarum. 14 3. huiusmodi pueros, & in infantia baptizatos, di inter fideles nutritos exeunti aliquo tempore ab hae obligatione ; quia neque illis limc iv st
tia credenda, tanquam reuelata proponuntur et neque
ips obligationem assentiendi illis ex fide Aiuina pet-eipiunt. 4 praeter supradictum tempus taro vel nunquam est obligatio dilecta effere di actum fidei, sumetentera De obligatione directa exercendi nam maior ea enim videris illius obligationi satisfacere, elim actus ἡubitatio pro quo tempore stpNam adesse aliquando aliarum virtutum,spei,charitatis,& religionis exerces, hane oblist,tionem ex tute diuino in comperio est quos debitὸ absque fidei exereete non potn. se sitare apia omnes , eo quoὰ sit figes eae tetarum virtutum di Ar .ae fide secta ris .sol inde tempore quo de fide undamentum. Vnde s de aliqua virtute exercenpraeceptum sit, maxime de fide gehet esse. Item fide subditur noster intellectus Deo,estque prima hominis ad Deum subiectio: ut dixit D.Thomas art. l. debet ergo reliquis piaeceptis haee subiectio
Tempus ergo huius obligationis ommuniter po-ctores assignant pto infidelibus , eum illis fide, stimetentet proponitat. sie suareE a J. i 3. d. Ide, s I. s.
nine L Lotit. I dub. I o.. num. 1os .Ratio est manifesta; quia infidelis fidem tenetur admittete , cdm ei LG- cienter proponitui. Ergo tenet ut fide exercere Item si
infideli, fidem sibi sumetentet propositam possit absq;
peeeato resi, te,nulla illi esset obligatio se e 5 aettendi.&eorisequentet neque proeurandi Iuam salutem quod est absurdum. Aduellit tamen sancteet innam. eirea princip. hane obligationem non esse aeeipiendam pro metaphys eo ini unti in quo fides susscienter plo posita est sed morali: ita vi in re t n i momenti,ne hi--rum arbitrio prodentis deseratur. Et coufirmari potest a smili ex praecepto Baptismi,Mε no tenetur quis suseipere stiliti, ae sibi suseipiendus suffcienter proponitur; sed potest absque peeeato aliquantulum differre : neque illa dilatio censetur Baptismi contemptus. Ergo. Similitet esse potest in fidei assensu. Caetetum credo hane obligationem esse pro instanti metaphysi-eo,quo infideli fides sese leniet proponitur. sie C
ninchaiqvitI3.2tib. io. ntim. as. ct seqq. & videtur esse Eannes Ioueri. 3.aul. 3 omlvis s. Nam s tune respuit fidem vel de illa aliquo modo dubitat, peceatu infidelitatis eommittit ut de se eonstat. suspehdere autem assensum ex se negatiue habere,vix fieri potest, moraliter loquendo e quia nulla exeogitari potest ratio assensum suspen Aendi pro aliquo tepore. eum nulia de vetitate elegibilium si dubitatio. & Deus auxilium supernaturale ad eliciendum actum concedat. Neque est simile de Baptisino, euius dilatio ex multis eausis honestari pot/st,qu, tamen esse non possunt in actu sdet interno. Adde, ehm nulla adest honestaeausa differendi Baptismum. peeeate infidelem disse.
s Tempus autem fidelibus assignatum.vt fidei actum
eaeerceant,est eum ad usum rationis attingunt, de illis grauiter tentaris,uideris Obligatus fidei actu exercete, ne tεtationisueeumbas, iuxta illud i .set r. saeui resistita
sistendi intaini textationibus neeessarius est , quia saepe tentationem 3epellere potes,& serie facillils, si eo. gitationem ali δ diuerias. Coninch ad'ut. i . de M .
natio quiet cat, potest aliquando esse conuenientius, nullum actum posuiuum fidei in illa tentatione me eete , ne scilieet imaginatio magis turhetor, & vehementiori tentatione urgeatis: quod praeeipue est ad uertendum pro scrupulosis , qui nis actum postitium fidei elietant,shi pei suadent de fige dubitare,& tent tioni consentire; ij enim aptios tessserent, s imagina. tiones illas falsas eontemnerem , te cogitationem , vidi, i. alio diuertant. Locutus sum de res stentia tentationibus fidei inter nis Nam si glauitet ab aliquo tyranno de fide tentoris . eleflo te oblieatum esse fidei actum exereete; quia hie modus telistendi debet necessario esse externan dei professione: ai hanc firmiter posse profiteti ext rius, sine actu interiori,quo credamus εdem illam esse veram, non percipio. Item aliquo medio te debes m nite in tam graui eonflictu . ne peteas. Quod ergo messium aduersus fidei impugnationem esse potest,qu mipsa fide, λ Est ergo in illa oeeasone exerce a, & ita tradit suareet, Santheet, Valent. Coninch , Aetoli Aregatu. ν sed inquites.qnando fides reputanda,est, meten i et tibi pro posta,ut teneatis illius actum exereete unis
terrogatio esse potest tam de infideli,quam de fidὰli iti infamia baptizato. Et primδ suppono nullum infidelem esse obligatum iraebete auditum euilibet prae/ieatori Christiano v enti de fide instruere,& ὲ sua religione diuertere;quia sol sim obelua dictum non tenet ut cregete esse verae r ligionis praedi eatorem alias deberet credete Iudaeo, &haereti eo de sua salsa religione praedieare volenti. se
ινati .Leap.s Mnes. 3.Neque obstat Prineipem Christi nem saepe intulisse bellum barbatis,quia praedicatotemsdei pellebant. Elgo signum est obligatos esse illum audi
384쪽
augite. Non , inquam , obstat. nam ut bene respondet Bannessupra , nulli principi lieet barbatis bellum inserte , ut quemlibet Euangelis praedicatorem audiant; quia ad audiendum Euangelium , antequam videantsgna,& rationes. quibus in sua secta reddantur dubii, obligati non Qui, potest tamen Princeps Christianus bellum balbatis inserte,ne praedicatorem vexent,& ne alios audire volentes impessiant;quia ad haec facienda nullum ius habent. 8 Seeundo supponorquamuis infideles augiant ptarindicatorem verae religionis,non tenentur statim illi ac sentire,quousque ex rationibus, ex signis,ex honestate vitae.& aliis testimoniis probet fidem,quam praedicat, esse euident et eredibilem. se sere omnes Doctores.
d. 'ut. 3C.Ratio est, quia quo usque praedicator probet euidenter tem esse dignam ctegitu,temetarie procedis, s religionem stiseeptam defetis; exponis enim te manifesto perieulo etiandi, & loco pia dieatoris veri salso,& haereti eo assentietis.Quaproptet D. Thomas O. quast. .an.4.aa l. requirit ante fidem videte ea , quae credenda sunt non quidem in se,.s quoad dignam e tum credibilitatem. s Tertii, suppono infidelem Tuream haereticum,cui nostra fides ut credenda proponitur, etiaris de facto non propcinatur euidentet credibilis;qui1 satis eius intellectus nee de vetitate nostrae fidei, nee de salsitatesiae sectae eonuine itur, teneti nibilominus veritatem indagate; quod si non secetit, culpae imputabitur, quia in re tanti momenti, qualis est aetema salus, eo ipso, quod dubium oecutiat. an secure pi edat. debebat vineere se notauit suare et ais' i ses. ι .num. 9. & Co,ninch.d. F. 4.Afri,dub. io num. 1l 3. O diab. II1. 1 C. asserit omne n Tureas,ludaeos ae haereticos prudenti res laborare iam ignotantia vincibili quia fete nullus estaeui si Aesens latici de sua religio e dubitati di non
sed inquires quam Ailigentiam debet hie praestare ad veritatem indagandam , ut illa iacta excusetur a culpa pRespondeo sitissaeete, si quaerat pium , & doctum
virum, quia non videtur este alia via hominibus telicta vetitatem inuestigangi; s amem inuenite non possit, eledo obligari Deo preees sundere, vi viam veritatis demonstret. & a peeeatis abstinete , ne impedimentosnt illuminationi saetenda. si e suare Σῶ fide,di put. 17.
Io Q Harto noto non omnibus infidelibus aequalem fidei propositionem susse ete, ut fides euidenter credibilia tedaalol: se ex Caietan. . a. me Diagri. 4.versArandiam . t radit Saneheg tis. I. in mea M. cap. I. m-.6. Ratio est elara, quia eaedem rationes Aellius unius intellectum quam alterius conuincunt. Iis postis.
ii Disseultas est,an si tibi infideli proponantur my- setia fidei , non ut euidentet eredibilia, sed ut magis et ibilia,qu,m tuae sectae mysteria, teneatis relinquere tuam sectam, & sdei mysteriis assentiti l Bannes x. a.
tracta cap. s. conelus. s. ct s. assimant. Quia in medio neeessariδ ad salutem securiotem uiam debes amplecti , ne te periculo etiandi expones. item , quia esto euilbet liceat sequi opinionem probabilem , relicta probabiliori; hoe tamen non est intelligendum de opinione probabili facti,sed iuris, vi contingit,cum a longe hominem viges,quem probabiliter existimas seram esse licet enim aeque probabile si hominem esse,& seram , non tamen est probabile te posse ad illum
sagittam immittere a quia prior probabilitas in sa-cti , non iuris: se in supradicto ea su , eis probabili si tuam sectam bonam esse . quia tamen probabilius est fidem tibi propos tam esse meliorem . probabile non est te pone tuae sectae ad tete,& sdem respuere. 11 Thomas Sanchez I s. h. in Deealog. cap. I.mum. 6 di
stinguit de arti lo mortis.& extra illum , di dicit suis periorem sententiam B.mnes veram esse in articulo mortis; seeus vero extra illum. Mouetur , quia in articulo mortis gebes prouidere tua saluti meliori, di securiori via, qua possis; quia non supet est tempus rem diligentius examinandi, neque et torem , s sortὸ contingat,ernendanai Extra articulum mortis non videtis teneti fidei probabiliter ptopostae assentiri,quia restat tempus amplius rem examinandi. Mihi autem dicendum videtvt probabilius esse, nyllo unquam tempore te obligatum esse amplecti s-dem propostam intra terminos tantum probabiles; sed necessarium elle proponi, tanquam ut euidentet credibilem , ut teneatis illam amplecti. Et quidem hoc esse necessariu eYtra articulum mortis docuit Sanchea spr.& videtur tenere Vasq.Arag. Victor.Aetor ab eo relati.
Ratio est,quia fides proposita solum sub probabilitate, quod si credibilis, non infert te obligatu esse credere, sed solum te posse eredere; quia ad obligatione indue
dam,necessarium erat, ut cognosceres ndem ita esse dignam credim,ut nulla ratione contrarius error dignus creditu inveniatunquia dum eo nitatius error dignus creditu invenitur,non teneris illum deserere; ergo nees dei assentiri. Debes ergo, ut teneatis sdem amplecti, eontanei de sal state tui erroris,& de vetitate fidei amis plecten3α .Et confirmo. Sisdeli ea ignorantia pxoponeretur haeresis aliqua vi mastis probabiliter eredibilis, quis direret teneti fidem deserete, & illi assentiti 3Elgo neque etiam infidelis tenet ut fidei verae sub eadem pro. babilitate proposim assentiri. Haec rationes,meo iudicio,aequaliter probant de articulo mortis,ae de reliquo tempore ι ideoque nullus ex Doctoribus citatis,praeter sane her hanc distincti nem feeit, sed senetatim asstmarunt non teneri infi-dhlem fidei mysteriis assentiti,quousque de eorum credibilitate conuineatur. Et insit per probari potest quia obligatio eolendi Deum fide veta aequaliter obligat tam in vita,quam in morte. Ergo si Deus non offenditur in vita per tepulsam factam ab infideli de fide sibi tantiim probabiliter pro posta;neque in morte offenderiit , & ita docuit Ioann. Sanche et in seles.dissut. x s.
Neque obstant argumenta contraria. Non enim
teneris secutiorem , seu probabiliorem viam sequi in neeessariis ad salutem,sum cit, s seeuram, & probabilem sequaris, quia etiam in illa,quae tibi videtur probabilior,ti seeurior , potest et tot contingere. Consim tio non urget. Fateor ex probabilitate iacti , non sequi saepe piobabilitatem iuris, quando scilicet probabilitas tutis,in probabilitate facti non sun datur: seeuti non fundat ut in casu allegato in argumento. At quando probabilitas tutis in probabilitate sacti sun datur: tunc, inquam , ex probabilitate facti probabilitas iuris in fertur. Exemplo rem illusio. Et mihi probabile , pallium,quod posside ,esse laneum:probabilius tamen iudico esse tuum, non teneor tibi relinquete,sed pollum secure possidere. Sie in praesenti est probtibile insdeliveram religionem habere , licet probabilius si oppostum i non videtur obligandus et rorem deserere. Quod uero in articulo mortis non suppetat tempus amplius rem examinan3i,hocmon esscit, quhd securam viam teneatur deserere & seeutiorem amplecti,sed solum quὁd pro opportunitate temporis rem diligentius examinet.
385쪽
1 s Hueu uege ins delibus. Quid ei :o de sdelibus
dieendum 3 si inter Catholi eos nutriti sint , eonstat ex dicti 1.teneri credere.eum illis mysteria fi iei proponunt ut taliter,quod non liabeant iustam rationem dii bitandi vera illis ploponi: si autem inter haeret leo, sint nuttiti, debent illis mysteria s dei ita proponi,ae si itis- deles essent; alias non tenebunt ut allentiti: temete enim. de imprudenter ploeegeterit .s euilibet predicanti assensum praeberet .Quocirca ij neque harietiei iunt, neque laquam haeretici sunt puniendi quousque eonstet,& probet ut illis sutile mysteria nostrae fidii suffcient et proposita,& nihilominus repulisse r se Aecent Castro δὲ is Τὰ h raste*tinit. p. 8.aiab. a. Si manc .de Ca
is An ve id hie insans nutritus inter infideles, vel haereticos .s post vGm talionis adoret idola . & haereses contra ius naturae proserat, peccet contra fidem , & illam amittat 3Pars assit maias uidetur probanda. Nam . damittendam fidem non requitit ut cognitio illius i senim quis inuincibilii et ignotaret se baptietatum esse &voluntarie et totibus silet contrariis assen metur. fidem amittet;quia ille assensus vere est contra fidem,& pMeaminosus Elgo si s delis baptizatus eredet et culpabilitet sotnicationem esse licitam, di idola esse adola Aa, errorem habet aduersus fidem . & culpabilem. Ergo destriati filem se Rannes 1.1. 3us. io Art. s.sos ea quia a cendtim Petr. de Le seta. 1. tore summarias. ias. nos Io.concitis dotiis. 1. Nihilominus probabilius est talem fidelem se peetatem non amissurum figem,quia gnorat illam inuincibilitet imis dato citis ignorantiam. &in aduertentiam culpabilem esse at non quaelibet ignorantia.& inaduertentia culpabilis exclu/it fidem . drequirit ut pertinaeia de ita tradit Sacher svra. Sua et eum communi sententiari fido a F. ii
P vescet v M XIII. An sit piaeceptum de externa s dei consessione,& quando obliget.
Alterum positivum,alterum negativum. 2 Praecepιum necatiuum semper obligat. Distint,itur duplex negarao,directa. π εὐι recta.
pro natione, professene usu Patur. s Traceptum aifirmat suum fideι aliquando Algat. 6 Si es in Melisaeum tibi fides μίμrenter proponitur.
I em obtigat , si talis confessio est necessaria add sensionem Mel. 8 Item si necessaria est,m aliqui in fidei confisone perse
9 Eetra 'pradictos eas , non V aret quando obliget Uusonis MN praceptum positivum.1 Irea externam fidei consessionem, duplex est fidei praeceptum,ex omniu Catholicorum sententia , cum D. Thom. 2.2.qus. .ara . . alterum affir-inativum,alterum negat tuum .negativum semper obligat ad non negandam fidem ; aflirmativum ad illam eonfitendam. Et quidem pertinere hos actus ad fidem, eonstat ; nam fides non solum postulat diuinae vetitatia issentiri, sed etiam talem allensum aliquando manifestare,iuxta illud Pauli 2.ag Corinth. 4. Habentes eundem Lyiritum fidei credimu propter quod I loquimur. ζ Dinicultas est . quo tempore haec praecepta obligerit Et quidena praeceptum negatiuum non neganditidem exterius, semper obligat, non solum quandocum interiori negatione coniungitur: tu lac enim clarum est,
quia est apostasia,& deserito fidei, sed etiam ii solum
vel bis vel signis exterius negetur, animo autem fides retineatur.Conclusio est certa de fide, ex illo Matth. io. sim negau/ru me coram homimbres, eabo ct eum eo, amP tre meo. Sed qui exterius sdem negat,etiamsi animo retineat , vere negat Deum coram hominibus. Ergo dignus cst . ut negetur a L .hristo coram Patre. Quod adeli verum est. vi nemini liceat talis negatio ob ullam causam etiam ob vitandam mortem.&grauissima tommenia;quia illa negatio est intrinsece mala . quia est quoddam mendacium derogans diuiniim honorem,&religioni Christianae summe contumeliosum.Qui enim negat fidem. dicit surirmam,& infallibilem veritatem falli. quod a mendacio derogante diutinam honorem excusari non potest. 3 Dupliciter contingit haec negatio fidei. Primὁ di iecte ut si fidem absolute neges, vel si neges aliquem eius atticulum, vel eius certitudinem. & necessitatent. Seeundo indirect i neges te esse Christianiim. Cat holicum au Papista quia virtute negas Christum,elucque Catholicam religionc. Apostoliis en ini Petrus si luna negauit se nosse Christu elusique discipitium esse & quia in tali negatione Christum negabat, grauis pee-eati reus suit. Idem est si diceres te esse Turcam . Iudaeum .Ethnicum Lutheram mino enim cum his acti compati potest Christiana religio : ac proinde qui eas sectas diceret se profitet i;consequentet dicit se a Chri stiana religione alienum et se : sicOmnes Doctores , ut potest videli in statim ieserendis. verum aliquando nomen Christiani non religio ni, sed nationi accommi datur: ut contingit in bello inter infideles: qui si interrogem, an sis Christianus . negate potes,cum adcst aliqua glauis consa negandi, teis situstione tamen in mente relenta:quia tunc n6 negas fidem Cl ristianam; siqii idem de illius professi om non rogaris. sed solum negas te esse talis nationis,cuius iniaeolla: rc putatae sunt hostes, de inimici: si doeent Aroe
ligionis feceris,scilicet audire Missam,interesse diuinis negare poteris cum restrictione mentis, quia hoe non est negare fidem, sed negarea liquod munus fidei quod absque peccato negari potest, si causa subsit lectit ima utendi restrictione mentali. sic Suari et mmmi Coninch
tum esse etiam si interrogans intenderit interrogatione facta explorare tuam fidem : non enim illi tu eam ne gas,negando munus illius,siquidem absque illo fidem habere potis . se Aetor,& Sancte pra. 3 De praecepto autem a stirmativo consessionis fidei constat apud omnes aliquando obligare , ex illo ad Rom. io. Corde eradstur ad iUitia core autem confero fisa alutem,id est ad salutem conseruandam,vel ad salu
reddunt supradicti cum Dahom quia tune exere itium alicuius virtutis est in praecepto, quando grauit ei necessarium est ad charitatem Dei, vel proximi seritandam est enim charitas finis legis , omnisque lex ineliaritate solidatur. Ergo quae necessiria fuerint ad charitatem,ex lege, δέ praecepto necessaria erunt: at qui saepe consessio externa fidei ad hunc finem necessaria est. Ergo. Minorem probo: discurrendo per eas s. in quibus consessio ad charitatem Dei, vel proximi conteruandam videtur nece itaria: dc hine constabit , quo tempore hoc praeceptum consessionis obliget.& quoties bonor diti inus, ct bonum proximi grati iter periclitatur,
386쪽
sitraris, elatum est ad charitatem Jut i m.2.uum. .ct 7 Conineti di t. l Ddub.εά-- D. i , vel proximi tune eonfessionem fidei necessariam et a. m. 8a. esse. Quando autem hoe contingat non est, facile ex
6 Ptire Θ ergo contingit manifestationem fi/ei ad honorem Dei esse neeellariam .s tibi infideli, & evita An cum de tua fide interrogaris teneatis Melesam posito mysietia fidei suscient et pio ponan- illam fateri. tur; quia tune teneris & illis assentiti, & Baptismum sisti pete , & Ecclesiae uniti,quod ii tenuas, honorem I Fiares Doctans a mantaapat. state pussica inro-
diuinum grauiter laedis. sic Coniticii astit a s. dub. 4. rogeris. - . g. Suarea deflue sar. i Si autem a Regulam re non es obligas δὲ generaliter examineris. in insantia bapti ratus fuisti, ia per Baptismum , qui tameas ala uanda tanearia. est saetamentum fio i. iuxta Trident. Ieg.6.e p. . non . Si is parruviam im reueris 1M Iiser tibi negare,ne potes figem susceptam manifestare , debes aliquibus que s aqviviora restondera . I appareas pari ne .liis silui, fidem internam ostendete debes enim sta ον. ostendere te esse Catholieum,& fidelem. Verum huius 4 Sem verosi, Uonem dactinare poιes,quin negato obligati ciuis tempus determinatum fgnati non potest, apparari& stissicienter huie obligationi fit satis exercedo actus praeeptos aliatum utitutum. g. audiensso Millam, te- o Ogari potes a Rege.& superiore proprio , vel eipiendo saeranaenia de alia opera exereendo. quae s- L extraneo.Item rogari potes publice, vel secreto,gnum sunt eat holiem teligionis ; his enim signis stissi. )ndem rogari potes ab homine ptiuato. Hae distiniaetentet fides interna manifestatur. Neque videtur pti Gione sippoma.pter eius praecisam manifestationem esse obligationem Plures Doctores assirmant te obligatum esse sdem sis bendi aliquod speetale signum. se Suate2 illis manifestate, quoties a potestate pti bliea quae eumque. m. . si,de illi togatis , etiams secreto togeris. se Valent. O Secundo est necessaria consesso fidei ad honotem a.AJut.4.quan. 3δAM . 1 Aub. 3. Bannes ab quast. 3.
Dei, si propter eius desectum teligio Christiana falsa arr. Aub. .cones. Aetor. rom. I. insatiationiam morastim, ub aliquibus existimari pessit. aut eius author scd sum ma vo7. M . r. sanches alios reserens ιι 1.m D. dixisse, ita D. Thomas eommunitet treeptus x. . Mi . p. . nura. 6.8e videtur expressa sententiariTho P . 3 H. a. suater dis δει. i Iea. 2.num. I. Coninch mae a. 1.quas. 3.arti .Mouentur ἔ quia praeceptum con-ὰ ut. is. b. s. m. 84. Valent. Lq. t.'nas. 3 MAE . a. sessionis tune obligat cum ex tua consessione .maanus
cina primum d biam. Dei, & fidei honor spetatur ; at ex eon noue tucta Teri id si videas fidem irridete, fle absque tuo graui coram potessare publica hie espectus spetati potest Et
incommodo possis irridentes compenere, vel fidem go. item nulla videtur essicacior oceatio, neque magis laudate, teneris id praestare; quia tune laudatione vide- opportunum tempus fidem manifestandi, quam illud, tur illisci facta diminui, & quas compensati. Sanehez an quo de fide a potestatu publica examinaris Ergo pro Lb. 2.cap. 4.num. s. de Conineh distula ista ab. .num g o. illo tempore praeceptum consessionis fidei obligat. Quod s timetea irrisores ex tua laudatione magis irri- Adde,s tunc renuas confiteri fidem, ea sonem piae tandos soren in blasphemias proeessitos, non cledo ' lias suspicandi te non habere fidem vel sdom non te esse obligat imi liquidem cellat finis . ob quem tua esse veram,& ad salutem necessariam. Teneris ergo ne laudatio praecipit ut, qui est fidei Christianae exeela subtrahas hune honorem Dei debitum .sgem mani se lentiam promouere. Coninci, disp. 1 .aab.s .ntim. 93. stare.Quod si ab aliquo ptiuam rogetis asserunt supra i , o. dicti Doctores, specialiter tiannes , Aetol, Saneher te Quarto, s erederes ob non confitendam fidem te obligatum non esse fidem manifestare. Exeipit tamen sillanimitate opprimendum esse,& peticulo negandi sanche2,3c valent,nis persona grauis sis. eaque auri,
fidem exponendum;quia tune elatum est te esse obli- ritate potiaris, qua praesumere potes tuam manifestatarum eonfiteri. se Suarra L Itia. i sin. i. num. in tionem allaturam esse Deo magnum in fide hono tem. medio. a Pro resolutione aduertendum est examina ei te pos8 Quinto eonsessio fidei est nece Tatia ad bonum se sngulariter, vel generaliter eum atris ; ut si diceret
prori mi. quando eredis ex omissione tuae eonsessionis, Qui fuerint catholici,manifestentur. Si ghneia- aliquos fidem esse amissibros . re facta lua consessione iis examinatio fiat,regulati ier loquendouron teneri, te firmos solutos esse. Item quan Ao tua consessio ocea- prodcre,& fidem matii separe se Suam et de /,ds. i .so stituta est aliquos ad fidem conuertendi a quia non sei.3oz.ε. -.cumGbiena veru ris.quia neque ratione solom ex charitate saluti proximorum illo in ea su te. pnecepti Prineipis tenetis,eum hoe non obliget eumnetis tonsulere, sed etiam ex fide tenetis fidem in aliis graui tuo det timento neque ex praecepto fidei negati- promouere ; quia fides non solum obligat subiectum, uo; quia inde non apparet te negasse fidem . sed solum in quo est , ut sdei mystetiis firmitet assentiatur, se3 occultasse quod per selieitum est;neque etiam ex prae etiam obligat, vi proeutet alios se firmiter assentiti. cepto postiuo fidei, quod no obligat,edm qualis qua-Item qumlibet virtus obligat subiectum,in ques est, ut lis Dei honor ex eonsessione acereseit , & ex illius impediat quae illi fuerint conitaria: cum autem peceata omissione subtrahit ni,sed cum grauis , S magnus est: titta fidem a quoeum; commissi sint,saei sunt eo n- at ex tali manifestatione praesumi non potest grauem traiia,essicit ut sane te obligatnm esse ex fide ea impe- Dei honorem,& fidei exaltationem esse fututam i imδdite. si e docet Conineh d . is .iab. .num. s. potius praesumi potest occultatione fidem esse ampliuas Extra huiusmodi rasus non repetio alium, in quo promouendam, & fideles occultos consimandos. obliget fides tatione sui fidem prosteri;tatione tamen ENO. aliarum .ittatum sese obligat. si enim ex charitate, Dixi, regulariter loquendo , te non teneti prodere, et iustitia tenearis proximum instruere de fidei my- quia aliquando teneris , videlicet, quando spectatis steriis .iam inde obligatis fidem prosteri;illa enim in- circumstantiis,meritδ si spicarentur alij , te fidim de iastructio.piosessio fidei est. Item si ea religione debes sereterivia tunc tenetis fidem manifestate. Nam lie et seramenta susei te & venerari . illa susceptio,& -- non teneatis semper aliis te fidelem ostendere; tenetis uelatio ptosessio fidei est,& se de teliquis.suater dia tamen non te positiuὶ ostendete infidelem quando
387쪽
338 De fide, ejusque obligatione.
autem hae circunstantiae concurrant,prudentis albittio iugi candum est, quoa iudicium de sumi potest ex casibus,quos recenset Conineli dist. i s Δs.s .a nam. m. Verum si in partieulari de hue rogeris, siue a Rege proprio, siue extraneo, siue a quolibet alio particulari, sue publice, siue secret . Diceridum primi, est nullo modo tibi licere vel bigambiguis. seu restrictione mentali facta ita respondere, ut appareas fidem negare: sc vadent. 1. νῆ' .qaal. 3.
sed qui ita vel bis illudit. vi audientes intelligant negase fidem , isti in exterioli soro illam negat. Ergo hoe nulla ratione licet. Dieo seetinAλ . quoties infidelis Christianum rogat de fide teum hae de eausa vexet,s Christianus declinare potest consessionem, quin intelligat ut fidem negasse, non videtur teneti per se fidem manifestare: se pro se tradit Coninet, 1 1 Assur is . A 1. conclusη.
mr 9.cum LOrca dis .r . m. ri. ct Q. Probo quia non vigetur, qua ratione sub graui culpa teatur hane eonsessionem praestare.Non enim tenetur ex praecepto
Prineipis infidelis, ut 3e se constat, neque etiam ex praerepto fidei ; fides enim obligat negativo praecepto, ne te posti se ostendas infidcle meat non prohibet te dissimulare fidelem,seu te fidelem elle occultare. Post tuo autem praecepto solum obligat manifestare fidem, quando id ad Dei homotem, vel proximorum salutem grauiter conuenit .lia praesenti autem non videtur sab- trahi grauiter Dci honor, s sic celas fidem Non enim, ut suppono, ex tua manifestatione infideles sunt con uertendi aut fideles diibij sunt confirmandi; sed solum sequitur Principem , & alios adstantes cognoseere te Catholieum este , quod antea non cognoscebant sed e eognitio prsei se per se spectata non est tanti momenti,ut vigeatis cum periculo vitae teneri illam pro-
entare alias etiam n n rogatus, neque examinatus te
neris fidem manifestare, ne Prineeps, & alis intelligerent te infi/elem esset quod est salsum, de contra comis munem usum in Eccletia receptum plurimorum Mat. tyrum qui se fideles ess , dissimulabant. Dixi non tenori pet se fidem manifestate, sic rogatum,quando ex eius Aeetinatione non intelligitur fidem negare. Nam si hoc prissumi poti st, nulla ratione licet, ut dictum est in prima conclusione. Ex praecisa autem taciturnitate hoe nullo modo intelligitur,seut neque etiam intelliis gitiit , si rogatus dieetes: Quid tua interest 3 Quia me interroras haec enim responso potius est interrogantis contemptus, quam fidei negatior inad est quaedam virtualis fidei consessio. si quidem responsionein iudici ratam negat. Addendum tamen est raro posse Chri ianuin se interrogatum declinare responsione i quia potestat publica eum ag respondendum vexabit, "ies magis tacentem videat acrius exeandescet, &in grauiora tormenta prorumpet tam aduersus ipsum,
qua in reliquos esse fideles existimarit, eo quod existimet se esse eontemptum.
1 Aliquando uehum es non fugere , ι--s perlavium
indigeant, quia tune eum periculo Utae tenet in II
ustistere. i m leo primo. De est per se licitum tibi esse
sugere tyrannum,ne re de fide examinet, tiavetot mentis exponat et ex illo Matth. ic. cum et spem δε-
, fur in riuitate sis, fugite in aciam ; & ex exemplo Apostolorum Petri & Pauli. qui latra in earcerem de trusi suserunt: & pixcipue exemplo Christi Domini. qui, etsi poterat absque fuga tyrairoru ciuitiam deest
quia haee fuga nullo modo praecepto post tuo prohib. tur,ut de se coni at,neque naturali; squidem fidei non aduersatur,imo potitis iidem promouet,& manifestat squidem Oh eias causam se fugae subdit, & exilium D titur. Ergo. Adde talem fugam saepe conuenientem esse,ium ut tuaecimbecillitati prospicias , tum vi ali rum saluti adiutorium ss. Quod aded venum est , ut etiam si captus sue, & examinationi subiectos, adhuelicitum tibi est fugere. tum quia D. Petrus se sedit, Aealii sancti Martyres: tum quia sugiendo fidem manis stas non neg s. sc Suareari eae'. a M.Ln. 1 a fra , Dieo secun/o. Aliquando licitum tibi est non se gere,sed expectare examinationem, etiams vitam ire. riculo exponas;quod contingit, quando credere potes fidem illa consessone promouendam esse, se aliis relati, flocet Suareet de se ais i m. arum. ii. Ratio est, quia expectando examinationem potes imbecille, in fi/e roborare, Ze alios ad fidem conuertere i S ex alia parte nullo morali periculo negandi sdem. te ex ponis. Ergo potest esse licitum. Neque obstat, qudd lepericulo amittendi vitam exponas, si ita ob finem rationabilem, di honestum lieitum id est. Et consimari
potest exemplo sancti Sebastiani, qui se fidelem dissi mulauit,quousque fidem Marci, & Marcellini periclitari sensi:tune enim se prodiit , eiusque manifestatio
multis nominibus ab Ecclesa coarmendatur.3 Dieo terti . Regulariter non sol tim lieitum tibi est sugere persecutorem saltem te Meuitando disi mulando,sed etiam id facere obligaris prim3 oblista ii , si conscius tum imbecillitatis times noraturus s- de collimi r ex m. Fi raris, W- Τ. i. pune enim nulla honesta causa esse potest 'odigendi vitam: debet
tamen timor else sundatus,vi inducat morale, & proximum pe: iculum cadendi sic sua re et dis is .ic. Secundis oblitaris, si inrelligeres ex tua con sessione mortem esse lubitu tum , ita occulte, ut aliis exciri plo constantiae ille non posss.quia tune' non vi detur adesse sufficiens causa prodigendi vitani,S: γω mittendi peccatum tyranni re interfic lentis Tertio. At praecipue obligaris te occultare , si inde credis malithdem promoturum.quod sepe contingit, quando tua vita maxim utilis est ad firmandos alios in fide : tum administratione sacramentorum. tum concionibus exhortationibus Se conciliis. Quarta obligatis, si times ex tua confessione tyrannum irritandum esse , Ze erauioribus tormentis Christianos persequuturum,quibus timere potes plures , fide desecturos; in his enim catilius manifestatio non credit in Dei honorem &proximorum utilitatem mulla ergo ratione licet. quod non totum intelligendain est de qualibet priuata ne sona, sed etiam de pastore , & Praelato. sic docet C ninch Asp. suia. s. a num 's.
. Sed quid dicendum, si pastor sis & Praelatus,neque
possis te occultare manens inter oues, poteris ne illas
deserere, de sugere λ Ratio dubitandi est loeus illem . in. ubi de bono pastore dixit Christus animam gram
388쪽
luam ponere pro ovibus suis: secus vero mercenarius,
qui dimittit oues . de fugit. Dicendum e reo est , si sugiat pallor,ut se in comm giug tempus reseruet,& interim ovibus prouisum sit aliis eleticis ibi manentibus, licita est eius fuga. Ratio est, quia tunc dici non
potest Aimittere oves,& sugere,cum oues non mancam
pastore destitutdi: quod optime ponderauerit D.Thoni. Furia o loco Lan.DA ῆ. Augustinus iso. suarer A e, Issae. i sca. s. m. i a. Conincla L f. s.Δb. s. nkm. 3o .l rem s in solos pastores,& praelatos tyrannus desaeuiat, & reliquum populum permittat pacifice viuere,poterit praelatus tunc sugere;quia eius fuga populo videtur conueniens. se Coninclis pris. Verum extra hos easus se e semper obligatus est pastor etiam eum periculo vita non dimittere ciues, &sugere ; quia oues in graui neeessitate , de periculo amittendi fidem constitutas non debet pastor dimittere,alias non bonus pastor,sed mercenarius reputandus est Quapropter hae obligatio non sol una est ex chatitate qua tenemur saluti spirituali proximorum, etiam cum detrimento rporalis vitae prospicere ; sed etiam ex iustitia ratione sui muneris: ut recte declarauit Nicol sapa in capsi taris, . 3uasit. Exemplo nautae,qui non debet nauem in perieulo constitutam deserere, si sperat iuruigantibus fore utilem. se docent Conine h
Addendum tamen est, s pastores deficiant, & tu potes illis ovibus derelictis consulere;debes permanere, etiam cum periculo vitae, quia eliaritas proximi Ohligat hoc periculum temporale subire,ut eius saluti spiti.
PvNcetvM XVI. Licitum ne sit celare figem verbis, vel signis per se contrariam religionem signis canti
bus, casu quo non instet praeceptum positurum manifestandis dem .i Prolatur Dei am ω esse.
o ad s. paulo ante s. contra mimiam parrem , existi mat id licitum esse. 1 uetor primo aut holitate D. Hieronymi comment.in cap. r.eto iaci Galata ,9 οὐλ89. dAugus de alias sepe , ubi sentiens eaeremonias veteris legis a morte Christi fuisse mortiferas , excusat Petro, de Paulum illis utentes , quia ex dissimulatione facie
bant. Secund3. Exemplo Naaman Regum. s. qui cingnita Deorum vanitate postulauit ab Eliseo licentiam, ut permitteret,eum dominus suus in templo adoraret, ipse etiam genuflecteret ob domini sui reuerentiam:
de si quid in hae parte peccaret,Deum pro illo deprecaretur; cui Elisaeus respondit, e lapis quasi approbans sinum, & dissimulationem : si autem navim illud intrinsece malum esset, fle nulla ratione honestati posset debeter Propheta illum monere , & a tali sacri retrahereaertio adducit Hieron3 a. de laudat simul tionem Iehu Regis Israel . Rigum i . qui volens occidere omnes Baal cultores dixit se velle Baal praeeipuo sacrifieio venerari. & nihilominus tamen Deus hane eius dissimulatione videt ut approbasse , eum dixit ibi, quia1ruuisse ethno uia rectia erit, lucebat orassis me s.
Aebab,8ee. Eris sinulare sactis, 3e verbiς contrariam religionem licitum aliquando est.Quarto adducit Nieron exemplum Dauidis immutantis faciem suam e tam Achis i . Regum ti .& subdit,nec mirum iustos homines aliqua simulare pro tempore ob sua,& aliorum salutem eum de ipse Dominus noster non habens peecatum, nec earnem peccati, simulationem rectatricis carnis assumpserit .Quinto ratione,quia haec simulatio in tantum este potest Ieceatum,in quatum est mendacium ostendens illis signis vanos deos esse Ai cis cultuAum tamen non siit,sed hoc non ostendit se simulans;qni a non ea intentione illa fgna praestat, sed ob alios fines honestos. Ergo illa simulatio mendacium dici non potest. Et consimo Licitum tibi est Uti vesti-biit infidelium,quarum ratione adstantes decipiuntur,& iudieant te infidelem esse. Ergo deceptio aliorum mendacium non constituit in sinulatione. Se, to itialiis materiis a teligione lieitus est ex praui eausa usus dissi inulandi. tum verbis, tum factis. Ergo etiam est epotest in materia fidei qua enim ratione in aliis materiis excusatur simulatio a mendacio etiam in materia fidei excusari potest ; ideo enim in aliis materiis excusatur,quia verba, de facta non iuxta auAientium mentem , 1eA iuxta intentionem proferentis accipian tua . eur ergo in materia religionis se accipienda non
a Dio re lutione huius Aisseultatis aduerto acti nes fgnis cantes salsam telistionem este in suptiei dis serentia; xlia quae ex se ex usu, & consuetudine,aut lese nullam alia habent fgnificationem, alia qux illam habent. prioris teneris sunt gentissexto coram idolo, thurificatio,tunsio pectoris gestatio vestium,quibus in saetis eiis impiis utuntur Gentiles,& similia: his enim foectatis iis circunstantiis nullam aliam habent signi-licationem,praeter cultum illius,in euius Draesentia ORseruntur. Aliae sunt,quae licet significent falsam habete religionem iis vientes,ac sinui etiam ostendunt salteme, te ob alium finem assuini poste. Hae sunt esus earia inum die prohibito,usus vestium,quibus cultores salset
religionis communiter utuntur,&e. Adrian autem nosolum de iis secundis actionibus,seg δe primis asstma bat aliquando licere. 3 Dieendum igitur est nullo modo licere vel bis, &sactis vii quae spectatis circumstantiis nullam aliam habent fgnificationem preter cultum salsae religionis,
est certa sententiaraeque contrariam existi,no probabilem: Eam multis scripturae, de Patrum testimoniis probat cxornat Valent. r.2.diqui. i. qu s. 3. punct. Σὰub dio. 13.tesc.n domistis. Suareet defae, i p. 1 .
est,quia secundum sdem non solum obligaris praecepto negativo non profiteri salsam teliticinem ex animo, sed neque quoad apparentiam profiteri quia Obligaris non negare fidim exterius. At utens illis sqniet
nullam aliam senificationem moraliter habentibus praeter cultum salsae religionis salsam religionem protestatis exterius.Ergo illud est intrinsece statum. Neque obstat te non intendere illis fgnis sellam religionem protestati, sed aliud longe Aiuersum.quia sest ei tquod in re,& in apparentia, de facto ipso id intenda . Et confirmo. si rogatus de fide illam verbis negares, etiamsi verba in alia significatione abea,quam habent,
usurpares,omnes conueniunt esse intrinsece malum &nulla ratione honestari poste,sed facta illa, verbis ne- stantibus fidem, aequi ualent, quia sevi verba nullam aliam habent significationem ita neque illa secta se ctati, illi, circumstantiis:& sicut non obstat in vel bis intentio ptoserentis , ut ea extrahat a fgnificatione,
389쪽
36o De fide eiusque Obligatione.
quam liabent , neque etiam debet in factis obstare intentio exequentis,cum tam a verbis,quam a factis illis inseparabilis sit externa fgniscatio saliae religionis. Secundo, quia negari non potest exeeutionem illarum
actionum elle quidem superstitiosum cultum. Jquideseiungi non possunt a superstitione,quam habent colendi illum .in euius praesentia sunt Seg superstitiosi e ultus sempetes illicitus. Ergo. Tettid ex opposita se-tentia sequeretur polle figetem inter infideles habitan
tem,ut mortem,vel alia damna eviter,ilius offerte idolo,& alias impias preces fundere, scut At alii infideles saciunt. quod certe absurdissimum est. Quar id , non essetit eondemnandi ab peelesa,vi desertores fidei,qui rogati a tνranno diis sacrificabant debebant enim praesumi ob fidem oecultandam us suisse illis actionibus alia intentione ab ea quam petebat tyrannus Quinto, semper Ecelesia grauissimum erimen reputauit illorum,qui a magistratibus data pecunia lisellum impetrabant,quo ostendebant se idolis sacrificasse, cum tamen non secerim i eaque de causa libellatici diceban
C, D. . .e res a tu An Anin. Ergo huiusmodi lichio,&ellismulatio nunquam esse potest licita Supradicta intelli enda sunt de simulatione serio Distat nam s ioci
.causa& reprae setationis gratia ut si in comoediis,haegistimulatio fiat omnes conueniunt este licitam ; quia
Ea non est protestatio salse fidei sed potius irriso il-3ius, neque est negatio fidei,sed repraesentatio negationis se Valent. Eu Δό. . Sanchez, 1 . a s. Conincha Di s .d .a. e. Argumenta Adriani nullius sevit momenti. Ad primum ex Hieronymo fateor. illius fuisse sententiae, ut putaret Apostolos potu ille uti caeremoniis veteris legis,etiams essent mortiferar,quia intelligebat Hieron .non esse mortiseras ita absolute,ut non lieeret illis uti ad tempus,& ex graui occasone,ae proinde illorum usus tune nullo modo suit protestatio salse teligionis. Adde illo tepore quo Petrus,& Paulus , aliique Apostoli eae remoniat legis veteris obseruarunt,morti- setas non suisse,eis fuissent mortuae , ae proinde lieitum illis suit exanimo colendi Deum ea exercere , ut recte probat August..pist. i q. au Hieron. Ad secundum exemplum Naaman duplieiter respo- deo. Primo admittendo petiuisle Naaman a Propheta licentiam sinulandi e ultum,cum dominus eius in tε-plo Remo ingrederetur,& prophetam permissse .quia
non existimauit ulla persuasone dimouendum esse ab illa voluntate adoratii in templo Remon adorante suo domino. Secun33 respondeo Naaman non petiisse licentiam simulandi adorationem idolo seAsolum genuflectendi,& seruiendi domino suo,cum ipse idolum adorauerit,quod certe licitum ist. Neque obstat peti-uille a Prophetasut de pteearet ut dominum pro ilJo de tali re quia id dieere potuit ob dubium,quod sorte habuit,an tale ministerium sibi illa in occasione lieeret: cui dubio videtur Propheta siti,fecisse illis verbis, Vassi inpac cluas Aiceret, nihil est,quod te turbet,recte potes genu flectere domino tuo, tu in pacem,de gratiam cum Deo amittas. Ad tertium exemplum Iehii, August. In contra men
censent in illa smulationi peccasse, neque ob id lauda- tu cae a Deo,sed quia Omnes sicerdotes Baal occidit,& domum Achab funditus euertit Quod sane indicaut illa verba, iusta se efflin γώνουίJum erat, &c. non dixit quia studiose locutus suisti, sed quiastidiate egisti, indidatis in solo facto interfectionis recte processiile, sicus in simulata voluntate idololatriae,quam pro me dio assumpst. Ad quartum exemplum ex David facile se spondeis ut , Dauid ibi non simul alle fallam teligionem , sed quandam dementiam , de stultitiam di neque Christus
Dominus simulauit peceatum P ccato , ses allia mens naturam humanam permisi te peccatorem reputari: quod eius humilitatem summopere commendat. Ad quintum & sextum ex ratione petitum,concedo totam malitiam huius simulationis ted uel ad merid cium pet niti sum; nego tamen excusati posse ex intentione proserentis,seut in aliis materiis distinctis a telugione exeusitur. Et ratio est,quia simulatio in aliis ina. teriis ex se indissetens est .vt verum, vel salsum significet. Quapropter ex intentione proserentis eoarefati potest, de determinari,ut veritatem , quam ipse mente retinet,sguiseet quod hoc exemplo declaro. Interfecisti Petrum in agro rogaris Lit illum interfeceris, negas, subintelligendo,in platea negatio enim indifferens
est,ut supponat pro intersectione facta in agro, & pro intersectione facta in platea & tu negas solum intersectionem sallam in platea,licet audiens decipiatur,existimans nulli bi intersectionem esse factam, quam deaceptionem non teneris sempet vitare:at simulatio falsi religionis semper ex se salsu significat; quia neque falsa teligiovera esse potest, nec sinulatio extrahi potest a sua significatione.squisem ad id assumitur. Confirmatio habet specialem dissicultate, qua ratione liceat uti vestibus,& actionibus salsa religione repraesentatibus
& smul habentibus alium finem , de quibus in seqq.
lium, vel haereticorum,ut fidem OcCultes, cum non urget praeceptum fidei
eonfitendae I DAmmian in hae vectes, g . a Proponisin prima sinuntia negans licitum Use hi, Aris
3 proba Γουν essementia opposta.
sionem onerariam omnino est renencium.
8 Si o iustitis. In honorem false religionis, nequaqua
i T O quimur de vestibus,ti signis,quar vel ex x se,&Lucransuetudine , vel ex lege distinguunt homines unius sectae ab aliis nam de vestibus,& signis,quae non religionem distinguunt,sed nationein,nemini esse potest dubium non esse peceatum cointra fidem illis uti.)lixe ereo signa distinguentia homines unius sectae ab aliis . runt in duplici dissetentia i alia primo , & petsi ad hane Aistinctionem faciendam instituta sunt. qualiter reputatur Romae pileus flaui coloris pro Iudaeis, Ascia , seu totalia pro Turcis, & Sarracenis, imδ,
390쪽
imὁint aliis plaeet vestis habens de pietim lunam, vesMahometum. Alia sunt, quae primo de per se ad profitendam Alsam religionem assumuntur qua lia sunt, vestes . quas sacerdotes i8olotum assumunt ad saetificium. vers prinreps ad plostendam salsam sectam,&eultum exhibenssum salua diis fgnum aliquod gestate
1 Ptima sententia negat lieere aliquo ex his signis vii,3 oreuliandam fidem. se Caietanus a
eap. 6. Mouentur, quia gestans uestem institutam ad
. diseernendum infidelem a Catholieo,illius gestatione profitetur sed infidelem esse; sed professio infidelitatis
quaecumque si, est intrinsece mala : ergo nulla ratio, ne lieoe Seeundd illud fgnum non alia via distinguittasdelem a fideli, nisi quatenus signifisat illud gestantem infidelem esse; sed qui vellet ostendere se infidelem esse,peccaret peccato infidelitatis. Ergo etiam qui vult se ostendere distinctum a fideli, peceato infidelitatis pecea aettiδ huiusmodi uestis.& signum eis pri- md institutum non sit ad ostendendam falsam religionem. sed ad distinctionem . de cognitionem persona rum illam plositentium, se eundatio ad salsam relixi nem profitendam est institutum ratione sipradicta ;quia non potest distinguere itis delem ii fideli, quin ostendat infidelem esse, sed profiteri sal sim religionem etiam se eundario est init inscia malum. Ergo. Quatia, s verbi, assirmares te esse Tuream, et haereia
tuum. absque dubio negare fidem iudiearetis, sed id ipsunt iis vestibus,de signis assiimas. Ergo Quinto sequeret ut, si inuestibus esset depictum idolum Maho meti ad distinguendum saltacenum 1 fideli , posse Christianum ibi residentem illis uti,ut fidem occultaret a quia figura illa soli1m ad distinctionem profiteri. tu illam sectam alsumit ut, non ad speetalem honorem , de cultum i/olo exhibendum : hoe autem vide. tur absurdum. Ergo. Qudd si divis eo ipso , quod figura .doli gestatur, e edit in ipsius honorem,quem teneris,quasi superstitiosum cultum vitare Conti quia solum eedit in honorem ipsus, quatenus signiseat illud gestantem esse illius veneratorem,& eultorem sed
idipsum si Inificat quodlibet aliud signum distinguens infidElem a fideli; signiscat enim illud gestantem esse
Illips se Ice veneratiarem. Ergo.Tandem, quia si a pro-
sessione nita sectar. 8d negatione fidei, parari potest usus talia υestis,pro libito,&absque necessitate,illis uti potetit i quis solum ex hae signifieatione habent malitiam. '. Nihilominus dieenduiti est pii , etsi supradicta sententia probabilis sit ψ probabilius tamen esse; exstaui causa tibi licere uti vestibus, de signis destin iis ad distetnendum infidelem a fideli:se doeent Ban
nes artis.1 .dab. 2. eones . . de ibi Aragon. . concitis. 2. expresse Gregorius de valentia di . t . .el l . s. punct. . dub. . au Inem. Suare et defri, A pus. 4. ses e. num . . Coninch dassat. I. aut . 3. con- Emanuel Saa membo fris, n. . in utraque edisi M. Probant suam sententiam Santher, sua rea , S alit
pia vid, quia lieet his vestibus, & siqnis adiumsta sit senifieatio salsae teligionis,tamen quia per se illam non siniseant. sed distinctionem in fiselium , fidelibus. smissextio est reipublieae maxime utilis i ideo possunt ad hane sistifieationem praestandam. assumi, omissa ilia signifieatione salsae teligionis; sicut habitus monaehalis non solum ad fgnificandum statum monachalom destinatur, sed etiam ad corporis indumentum, qui illuna almaeter, ut se occultaret . non ia.de Castra Stim. Mor. Tars L. Obinde diceretur statum monachalem proseri. Secum , quia si harunt vestium gestatio esset salsae fidei professio ; peecarent illis mentes , & iniquὸ sareret Prim eps eogens ad illaruis vestium potiationem rquod non est dieendum, eum Pontifex praecipiat Romae Iudaeis pileum flaudes portare ut a Catholicis distinguaivur. veriam , ut recte notauit Curi vel, supramum 6 haec argumenta vel minimum probant et nihil : ham s primum argumentum aliquid probat et, presγaret utiqtie licet e verbis ambiguis,& quae duplex fgnificatum habent negare fidem;quantumuis audietates eonciperent te fidem negasse.quia poetea illa proserre in sensu legitimo i siqui 3 ora situm retinentiat vet-bis ambigui, negare fidem omnes Catholici reputant illicitum. Ergo quod vestes retineant significationem honestam, non probat te illis posse vii, s de facto ilistius usus reputatur a videntibus negatio fidei. Secun
dum argumentum minus probat;potesten in printeps habens sub se diuersatum teligionum prosessores im perare, ut quilibet dicat,quam religio oem prostraturian,inquam,si si litistianus.vel Mahometanus,&e quod mandatum licitum est,re dictum ipsuin etiam est si q-tum; quia Princeps non impetat, ut falsam fidem pio. fiteantur,sed vi testentur, quam fidem habeanrisi cura, s tibi imperaret, ut testate iis de fide sociorum,potes, inquam, absque pec cato testati socios tuos esse is ah metanos ex suppositi,ne,qucd ita fini: si e smilitet testati potest quilibet de se ipso. Quoeitea lcgitima tatio, quare uestibus destinatis ad distinguen os infide, les a stilibus , possis tu , qui fidelis es , ex eausa urgenti vii, ea est; quia attentis citcumstantiis , nullo modo earum usus testat ut te infidelem esse; si idem quilibet, qui te Chiistianum cognosteret,& se velit tum videret, non iudicaret te negasse fidem, neque id videri voluisse;sed solum iudiearet te voluisse occultare ob timorem mortis. Ergo illarum usus nullius saus .atis signum est.Secus est,si verbis, quantumuis ambiguis, es te mictis, die eres te esse ludaeum,Mahoin tanum,quia ex illis intelligerent audientes te ob timois rem morti sdem nepasse , aut se apparete voluiste, quia verbo tum fgnineatio stlictior, & limitatior est, quam vestium, & aliorum signorupi. Didii,s legitima causa intercedente illis vestibus utaris,non esse signum' infidelitatis, quia si absque causa seeetis .esini tunc nulla ratio legitima adst veritatem Occultandi: vera: ου prae sumi potest, te negasse fi/em , vel voluisse deseuoreis illius apparere quod est intrinsece malunt. se ninchim 2Ab. 3. n. 61 9 i. Suarea HIri,dis'. i4 Midinum. 3.
4 Argumenta pro priori sententia ex probati neno. strae eonclusonis manent soluta. Di mus namque ge
stationem illius habitus non este fidei salta protessali nem, sed testifieationem se fi/em falsam habere, quod in habente fidem salsam, ex suppositione, quod illam habet non est illi elium tin viro autem Catholico. s videntibus,&eognoscentibus illum apparete possit, gratia oeeultandi sacere,etiam licitum est; hoc tamen nisi eausa legitima te oeeoliandi adst. nullo modo appar Ie potest uapropter absque graui eausa nullaienus id fieti potest. De veste vero , in qua figura Mahomeli,
vel idoli depicta ostiat,alicui videli posset illa Christi
num posse uti,quando sollini ad dileetnendum infide. lem a fideli esset apposta ob rationi m in argumento allatam rat e rego nullo modo licere quia gestatio illius figurae per se est quidam cultus, & venetatio idolo Liacta, quae semper est illic;ta r se. docent Sanchez tib a. cap. 4. num. 24. π a in sino. Suareet dupi t. t . de fide. has .n.8 Intelligo de gestatione publica,& honoraria. nam si oretilii dent res,vel alio modo impedites exterioris cultus apparentiam, liceret sane, ut in aliis signis