장음표시 사용
401쪽
qui eausa est operis ali,s boni, telatio actualis perseue-1a . Nam licet aliqui dieant, quoties non retractatur, denominare opera quacumque sunt, hoe non est v tum . quia illa est sollim qumdam perseuerantia habitualis insulseiens Opeta denomina te; siquidem ex illa
non plodeunt opera. Adde quoties opus exequaris ex mortuo honesto,videris rearactare relationem priorem Latio ad idolum a sciit eum peccatum veniale com miliis, retractas intentionem,qua omnia tua opera in
s dieque ad uelsus hane Voctrinam procedunt lota Script uiae pio sententia haereticorum relata . si henE
Ad loeuin Isaiae gieo saetificia, de solemnitates Iuda Otum esse Deci ii grata,quia praua offerentium ei t-ctinis antia vcstiebamuri intendebant enim Iudaei illis sacrificiis D um ita placare,ut quantumcunque peccata multiplicatem. & in illis sordeseerent,non esse pu- mendia d potitis in orationibus exaugiendi. Ad loeum Maith.dico primo nomine arboris malos, malam de prauam voluntatem intelligi ,ex qua fructust bonus prodire non poteti: at non est necesse infidelem habete semper hane prauam voluntatem Secundδ admitto intelligi nomine a=hisis haereticos,& falsos Do-ciotes, & dieo ex illis, quatenus falsi sunt di haeretici. Don potest mictus aliquis bonus doctrinae sperati,sed peruersonis timeti. Ad loeum Rom. s fides ibi sumatur pro fide theologica,ut vult sarpe August.dico quod non est ex sde, elle peccatum, id cst quod non est eonsentaneum fidei, 1ed tidei repugnat:non vero, quod non est ex fiden Diiue tantum. At si fides ibi sumatur pro saelitate debi-ra pro pii 2 conscientiae vi sumpst Chrysist homicis epist. ad Itan planum est quod non est ex fide, id est,ex
fidelitate conscientiae, peceatum esse.
Ad loeum Titi dico, Apostolum velle Christianos
habentes mundam conscientiam non coinquinari e medendo et bos veteri lege prohibitos quia iam cessauerat pro h. bitio. E conita veid Iudaeos comedentes omnia ex obteruatione suae legis quolibet eibo coinquinari, quia quemlibet sumebant, praeten gentes legem vel et cm posvadete. Ee stabilite a vel die cum Chrysost homil. 3.in ,st .ad Tram. Infidelibus nihil est muri tum s ipsi u lint iis perstitione vii, qua in usu aliquoriam e b H iam utuntur: eadem enim ratione, qua aliqua mutunda reputant,& omnia immunda reputa re possem,non tamen ex his vel bis innittit non posse aliqua Dolia Opeia sacere.
Ad i ,cum e es epist.ad Hebe elara est expositio . sneste enim impossibilo est hominem placere Deo habitu i luet quia canens fide est in peccato . de eonsequemt Deo initisus. Non iamen inde insertur aliqua Cp x huius infidelis non plaeete Deo. vel die sne fide impolubile est. placete Deo per opera ad finem supernat iralem conducentia.
Ad loca ex Augustino, Prospero, Fulgentio. Cht ys, t respondeo primo com illi Patres dicunt omnia infide tum opeta esse peccatum .itis delesque Dullam virtutem habere, intelligendum est non eo rigore , quo nat, sed moraliter,& secund sim communem cursum; quia regulariter vitiantur ex mala intentione , quod non tollit, ut absolute aliquod opus vitiatum non st. Seeund 1 te spondeo Patres sol radictos , cum negant opera infidelium eiu bona o nullamque uti tutem illis inesse. intelligendos esse de operibus, ct vii tutibus, quae reddam hominem iustum Deo plaeetitem, εe vitam aeternam promerentem; quia loquuntur aduersias Iulianum.& Pelagianos asserentes s ne fide , & gratia posse nos exereere virtutes . quae ad vitam aeternam conducant. lic valenti. Egid. Coninch, suarer, de alii. I-er
Vtrum liceat cum infidelibus , desae reueis de fide grae lettim publich disputare.
grauis,ct euidentis utilitatis. .
Item int/mgisur nnibalis da disputatione assumptis a Iauo propria authoritate. 8 NHtie extendit ν au terras , in quom hereriri eum catholicis passim permixti sent. 3 Ex parte audientιωm licitis es disputatis ,s eum δε- νώm futtia fiat. ει quando hoc contingat. ' . . IO aui modus s. an δ,υι ιιcua si dispularis.1 Iuus Thom. r. a. uast. o. an. . de ibi Calatis. Bannes, Atagon. valente. .Sancheae ιιι a. : Suarer ἀθ. IO feci. I.Conineh disp. 3. b.9 affutias ex quadruplici capite decidendunt esse, an licita Hillicita sit disputatio, prim4 ex fine, seeundo ex conditione disputantis . tertio ex conditionemudi totum quatia ex modo.Singula breuitet per Itringemus.1 Ex fine est lieita disputatio . si ad detindendam fidem et i Oiἡsque eonsulandos assumatur,sie D. Thom de omnes supradicti ara . . Eeontra illieita est prim si ad euertendam fidem erroresque seminandi s disputa tin assumatur Qua ratione solent haeretici Scriptu . di deeisone, conciliorum in quaestionem vocare eo tra legem diuinam .de saetorum canonum ut sumi potest ex Concilio Chalcedonensi aes o. s.in a. de Dione fides,3e ex .diso alias O L eonis Papae is Imperatorem, de ex Gelasio papa σθι ii. ad Epi .M claniae . qu bus sauet Mattianus imperatot an L mem .c de summa Trinit.velaus neminem voeate in dubium
ea,quae a Cone lio genetali statuta sunt.secundo puricat ex patiet finis , qui non animo simo defendendi fidem, sed dubio,an Acb at illam amplecti disputatu nem si seipit quia talis animus eonstituti infidelitatiae proinde disputatio illa non est ex fide . de pto ssed contia fidem ι eaque de causa peccatum est,' i. Paul. ad Rem. ι . hoe tamen intelligendum est de iquibus fide, est susscient et proposita. quique risunt firmiter fidei adhaerete. Nam si alictii fides ,
esset proposita sum cienter,ips/que ut vetitatem i teret fi lei mysteria inquastionem vocaret .snedia talis disputatio licita est,quia est medium ad fidem in plectendam. se sannes a. 2.qua'. io. art. .valent θή
Coninch dio. 8.dus y num. i l .at bre non est dispiatatio Catholi ei cum infideli, aut haeretie sed econtra infidclis elim Catholico. Adde haereticum, cui fides suffieienter proposta est, posse absque peccato fidine
displitationem suscipere;contingere enim potest haetolicum velle eriores deserere,cd argumentis aliquibus
si bolis, sibi tamen vilis esseacibus urgeri, quae si mi odocto proponat, di eo ab solutionem acet piate ei tores deseret, fle sdem amplectetur;poterit tune ea liuenti'. ne proponere, quia in hac propostione nihil ad uel adsfidem saeit, sed potius in illius fauorem assumit me. dium , quo possit dubitationem concepiam expelsere se Conincti num. 1 isne. Tettio ex parte finis peceat. qui cum haeretico, vel infideli pertinaei de fide disputat quia est disput itio otiosa.de nullius suctiis .pte iret quae dixit pavLa. id Timoth.a. Noli vobis Mnsendori
402쪽
, ά mhit anim titi os,nisi ad subassonum arudientiam, a Tu. . monet te Paulus. ut haereticum post unam,&secundam correptio em eoues. sciens quia subuersus Est qui huiusmodi est, via Tereullian. Δρν eripa.c Cadueitit non dixisse Apostolum post unam disputationem,sed post unam certeptionem,quia disputatio eum illis ineun/a non est ; eo quod ita subuersi sunt, & Obilinati ut sperati non possit redueendos este sed potius oerasonem sumpturos illidendi fidem, de eius su Ma
menta firma elcidendi,ae alicia peruertendi. Non enim, ut bene dixit August. lib. 3.rantra Fosta xv. I sputare amant haereti ei, sed quoquomodo superare impudentissima pertinacia. e tamen, ut bene notat Chrysostom. hom I. g. ver ilia voia rivii ia ris. s. intelli
gendum est de illis solis, de quibus apertam possumus
erre senteni iam, certique sumus, quod quantalibet siciamus, eos nunquam ad veritatis viam reuoeabliamus. Aduertit tamen Sanehra m m. 2. hanc disputatio nem eum his haeretieis esse solum per se veniale pee eatum,sent & alli actus otiosi. Igem Meet Valent. inpune one . t .in fine.& suateΣ ai0.2O.sM.r n. t 3. Excireumstantiis autem, & regataritet mortale erit, quia heteticus disputans illo obstinato animo multa peccata eommittit adueralis fidem quae ex charitate tenetis
vitare . nisi ob aliquam causam grauem exeuseris ; &tune iam disputatio licita erit etiam eum hi tetieo pertina . Causa autem grauis est, s haee disputatio aliis prodest.& potest prodesse Catholicis, & haereti iacis 1 Catholieia: illos in fide eonfirmando a haereti eos.
eorum audaciem reprimendo . vel ad figem eonueris tendo: qui eumque ea his effectibus eontingat est stitaeiens honestare disputationem.
3 Ex parte disputantis licita est disputatio, si doctus
stiti nulla lege postiua impeditus. Eeontra illicita est disputatio, s earet scientia requisita . vel aliqua lege potitiua prohibetur. Et quidem .s emet scientia requi. sta, nemini est dubium illieitam esse disputationem,
quia noeete multum potest tum sibi. tum aliis Quae auatem se ieritia necessaria starbitrio prudentis relinquitur pro qualitate materiae disputandΛ. & personarum, quibus cum disputatur.Illud autem debet esse omninoeertum requiti illam seientiam quae & veritatem eonis firmare,di argumenta,qua is,mo eum disputatur,proinponere potest. possit Leile dissoluere. Videtur colligi in Paulo M Tat. .ubi de Episeopo,em munus conuincendi haereti eos ineumbit, dieitur debere esse ita doctum, vi possit ex hollati in doctrina sana, de eos qui contradieunt, arguere. se valent. h. a. at p. i. q. IO. p. conel. a. Suareet disp.2 .sea. tiar. 8.Coninchaisp.i8.dus. n. 4o .ct 341. notat non satis esse it defendens fidem sciat argumenta sbi obiecta intelligere , & dissoluete; sed opus elia, ut possit ea ita soluere,ut au/ientes soluistionem percipiant. Quapropter saepe mediocliter doctus, & in his controuersis versatus, aptior est disputationi eo,qui mentem suam satis explicare non valet
4 Rursus ex parte disputantis illi etia est disputatio, si lege positiva prohibet uir prohibemur autem lege p stiua non omnes personae, sed solum latet. p. qiacumin
hibitionem aduerte prim 1 sub nomine taleorum non comprehedi eleri eos primae tonsurae, neque religiosos lateos vulgati nomine voeatos,quia absolute latet non sint sed eleri ei nomine,& priuilegio saudent. se C ninch aso. p. diab. s. . t 4s .Suarea a P. Osen. l.u. o. Sane hea lib. a. in Deeri. eis. n. . solum est dissieultas, an si lateus doctu, sit, eximatur ab hae prohibitione ri quidem eximi eensuit Caietan. a. a.'. ci art. A M. . de ibi Banne, . Petraee Ledesm. I. in . suma A. I. p.3. conri. I 3. 8e reputat plobabile sanet et statim allegam flus.Mouentur,quia cessat inne finis legit qui est dese a docti inae eommunitet in laicis eontingens caete-RM. da Cas νa Stim. Mor. Patri Lrlim omnino tenengum est taleum quantumuis doctum,sub tali prohibitione eomprehendi. Prim quia laicus indoctus iure naturae prohibitus erat disputare, sent clericus indoctus Ergo eum lateo probitat ut disputatio, de non eletico, aliquid speetale laico interdieitur, quod alias cferseo licitum est; sed nihil speetale esset interdictum laico,si solum edm est indoctus,pro. hibetur disputatio .Ergo dicendum est omnem laicum sue doctum, sue tu doctum. sub tali prohibitione comis prehendi. seeundo si lateus doctus sub hae prohibiti ne comprehensus non est, quilibet praesumere posset se ficienti docti ina pollere , ut disputationem aggrediaturin se prohibitio nullius esset momenti. Totidiate us,quantumuis doctus, praedicandi munire assume non potest cap tkm eae iniuncta,c pssor in uno e h
relicti, in c. pino neque etiam disputare. Ob eandem enim rationem utrumque prohibetur, scilicet ob d centiam sacrae doctrinae, S ob defectum scientiae communitet in laicis eontingentem. Qi 3rto, quia num 'quam in laico eessat finis legis. nam licet cesset desectus scientiae in illo , quia tamen in aliis communiter non cellat,ntiis te eis nunquam cessar. Non enim finis illius legi, fuit Aesectus scientiae cuiustitiet in particu Iati, sed desectus seientiae generaliter eontingens r qui finis semper perseueiat etiam ii unus,vel alter scientiam sussi eientem h.ibeat. Eici ob ieientiam non excusatur
latetis a prohibitione i se docent glossa in supradicta
dAb. sinum. 43. Si autem laicus hane legem transgrediatur, peceatum mortale committite tum quia sub exis communicationis poena prohibetur, tum quia est res grauis ad bonum fi/ei,& religionis ordinata, & ad eriscusandos Ettotes in doctrina,& Oeeasones rixae,& turbationis . quae Deili s in disputatione lateorum timeti possint: se alios reserens Sanchez tib. I. cv. s.
m. I. Emanuel Saa verba fides, urum. 3. Suareet diap. a .sen. rum xx. Poena tamen exeommunicationis transgressotibus imposita non est ipso iure , sed fetenda; quia textus utitur verbo futuri temporis , scilicet immistuν e Ae ita tenet Sane hea. Suater, Saa, Conineh
s Limitanda est piohibitio primδ. ut intelligatur de
disputatione,quam vocant sormalem, quaque astu
tui ad pei adendam fidem his, qui simi non sunt, non de disputatione solum materiali , qualis est, quae honoris, de exercitii eausa suseipitur,ut fit in se holis.se
circa Mem. Eet quo videtur insetri solum disputati nem cum haereseo, vel infideli esse lateo prohibitare: nam disputatio inter Catholicos vetitatem agnoscemtes,& eredentes , non potest esse disputatio formalis, quia non potest eir ad persuadendam, defendendam- qtie fidem, sed soldin ereret iij causa & ita tradit C stro tib.i Litista harae, rumpanitione V. is .Coninehsura m. I s. ubi dieit solum prohiberi Aisputa,
tionem ad conuincendos eos, qui in fide etiam. Sua. te E istis sest 3. num. i. dispulsionem formalem smium recognoseit elia eam, quae contra haereticos sustiis pitur.
G seeund5 limita,vi non intelligatur in easu neeesitatis, vel grauis, de euidentis utilitatis, qualis esset, si haeretieiis suis dictis ad errores traheret fideles & nullus adesset eurieus, qui eum confunderet, defraenaret; posset tune laicus doctus partem fidei suseipere, & v titatem defendere; λδ teneret ut tum ratione et ali
403쪽
etatis dehitae proximis, tum ratione fidei, & religionisgespecte quam flebet , eontemptu,& inities a liberare.
ν Tertio limita, ut haee Aisputatio assii matur , lati eo propria aut titate.'am si iussus, vel rogatus a et eis eis disputationem suscipiat, non peeeabit a quia tunc momine eleri eorum disputat, neque velifieari potest s-bi iti h goeendi.&gisputandi vingieare,quae est materia prohibitionis, ut eolligitur ex Leone Papa epist. sa.
8 Quattδ limita pro terris, in quibus haereriei cum Catholi est permixti sunt, quia in his e suetudine via delut supradicta lex abrogata, ςo quδA passim sese onserat oeeasio haereti eos arguendi, & conui Mengi, ne grassentur. Et videntibus Praelatis,& non contradiemintibus i/onia latet his disputationes suseipiunt. se v
s Ex parte audientium lieita est disputatio, seum eorum fructu fiat: illi eita autem, si gamnum obueniat. Regularit et hoe damnum timeri potest,s eo tam indoctis, & vulgati bos hominibus suseipiat ut disputatio; tum quia ipse Deilius argumenta in contrarium. quam rationes nostrae fidei , & solutiones aduersantium per cipient; tum quia harietiei Gram ipsis, utpote indoetis, eontrouersam, voeibus . & arrogantia intemdunt definire; ex quo sequitur eos in fide vae illare, elim antea firmi persissetenti Ee ita regulariter illieita est haee disputatio. sie D. Thomas 1.2. quo. to. art. 7.& ibi caletan de alii.Valem.ptines 4 ost Leonesus San-
nineh dis uni 8. Δ, s. num. 139. Addit Sanehe et hane eulpam esse imprudentiae . ratissimeque perstulum ense,ut culpam venialem exredat.Quod mihi dissiei Ie .udetot . & potilis dieerem rarissime a eulpa mortali excusati, quia ratissime abest perieulum peruersonis. praecipue si eotam plebe dil putatio haee assumatur. Ia triplici easu non videtui damnum timendum. Pri-mδ, si disputans ita doctus sit,ut argumenta adversm-tium ita soluere possit, de ea claritare solutionem e Ponere i ut metito possit intelligere auditores facile esse percepturos ; sed hoe rarissimum est ait valent. Aesaneher supra. Seeunda non est timendum damnum ex disputatione , si iam auditores solieitati sint ab haeretieis de quas in fide vaeillate inceperint; tune enim assumen ἡa est disputatio , ut expulsa dubitatione st-mitatem acquirant; alias silentium, Ac timor disput tionis multum dubitantibus noeeret. se D. Thomas. suare et,Valent. sane hea,& alii supra aettid non flebet timeri damnum , s auditores docti sunt. Voco doctos eos, qui rationes pro una , de altera parte possum percipere , iis non videtur disputatio peliculosa, sed po
xo Ex patie modi lieita est disputatio . s modum,
medioeritatem seruet; illicita si exeetit. Exeedet auistem prim si non tam ponti te rationum, quam verbi uelis eontendere conita Paulum, notari endere versis. Seeun G, si ex modo dieetidi, videaris potius velle aduersaritim vincere quam errorem superate quia est i dieium superbiae.&emuraeons liqm Hietonym. lib. i. contra Pesagae rea meditim. ibi: Non de Mures rio licto
meedit, si nimia tarditate. aut nimio seruore disputatio assumatur. Quapropter ex virmus extremo quod utile est, sumi debet, ut dixit Naaianzemis orat. 2s. δε φῶ-. in ὀ rysione vitis da, qui omnino videnndos est, D
Vtrum infidelis compelli possit ad audiemdam fidem.
8 Probabilivis est posse eempesti.
i T', E infidelibus baptietatis nulla est quaestio eum Eeelesiae subdantur. Infideles autem non bais pietati sunt in duplici ais tentia. Alii sunt temporali. ter subditi Ecclesiae, vel Christiano P tineipi, alij sunt extra horum subiectionem. De utrisque ergo videndum est .an possint ia audiendam fidem eompelli ax Ratio dubitandi est; quia Christus Dominus teli
quit Ecclesiae potestatem praegi candi Evangelium omni et eatutae, Matth ct Marc. vlt. Sed haec potestas exerceti non potest absque potestate cogendi eos, qui renuunt praedicationem augire. Ergo.Et confirmo priis dio 1 smili. Feelesa potest eompellere fideles e sisteti peceatai & hoe non alia ratione, nisi quia a Chii. sto Domino data est potestas remittendi peccata, qua absque eonsessione per sacramentum Poenitentiae reia mitti non possunt: sed etiam Christus Dominus d dii potestatem praedi eandi Euangelium omni ereaturet, quae pradicatio absque auditu es: non potest. Ergo consequenter de/it potestatem eompellendi omnem creaturam Euangelium audire. Confiimo primδ. EGelesa habet potestatem coercendi i Apedientes praedi. eationem, sed qui non vultas dire,impedit praedicationem,cum praedicatio esse non possit line auditu. Ergo habet potestatem cogendi eoa , qui nolunt auὰire , ut udiant.
3 Nihilominus dieendum est primδ . infideles non subditos nequaquam posse a Romano Ponti see per se, vel megio aliquo Christiano Plinei pe eompelli ad s.
eompulsio esse non potest sne iurisdictione, at is infideles sunt exita iurisdictionem Eeelesar. & Christia
n rumpi in ei pum ut suppono. Ergo non possunt ab iis vlla ratione compelli.
4 Dim secund/. Probabile est . posse , Christiario m mili subditos infideles ad audiendam Mem. se
FEI. 1. num 3. Bonaei nastipia num. 3. Ratio esse potest. quia obligatio holos audientiae noo excedit istisdiactionem politicam, & temporalem di siquidem ex hae obligatione solum eompelluntur infideles audire prae- Aleatorem, non tamen eum sequi; avdire autem praedicatorem , ut eo au/ito eligant religionem , quae sibi magis visa suerit rationi eonformis non excedit potestatem politieam , & temporalem gubernatoris. Alias
nullus temporalis gu rnator posset subditorum
404쪽
peerata aduersus religionem punire,nee illos obligare ad media exequenda, ex quibus electio religionis vetese iii Osset. 1 Dico tertiis probabilius esse non posse subditos in fideles cogi a Christiano Principe ad audiendam fide. se Bannes supra eones. 3.& licet ranei. 4. dixerit probabile esse eo: posse, limitauit tamen ad unam auditio.
Dem, non ad plures : absolute hane tenet Valent. a. a.
ei I. 3 8.in E Nel. Coninch di p. 38. dub. 14. conclus. s. . A conel . . probo, quia iis infidelibus solum ea superior praecipere potest, quae poterat respublica ex sua primaeva institutione , quia nullam aliam habet pote natem , nisi quam a republiea accepit. At respubli- ea non potetit libi subditos ad fidem audiendam eo-gere. Ergo neque ullus Princeps eularis. Probo minorem . quia relbublica non habet aliam potestatem iure naturae, nisi praeeipiendi ea, quae ad finem politieuin , de naturalem ordinantui : at auditio legis Euangelieae ad fidem supernaturali in ordinatur, ut de se constat;quias des ex auditu, ausitus autem per verbum Christi. Ergo respubliea non habet .potestatem
praeeipiendi sbi subditis auditionem legis Euangelicae Et consimo. Lex Euangelica est quid supernatu- tale a Civisto Domino institutum. Ergo iure naturae cognosti non potest. Ergo neque eius auditio praecipi. Consim . Seeundis praecipi non potest iis infidelibus auditio legis Euanges cx,ut eam ample tantur,quia,ut in puncto sequenti gicemus . non est in re publica ciuili .neque in Ecclesia potestas ad cogendum aliquem ad fidem Ergo neque etiam est potestas praeeipiendi auditionem, quia auditio legis per se non est appetibilis, nec materia praecepti, nisi quatenus ad assentum legis
ordi patur. Neque obstat s dicas praecipi auditionem legis Euangelicae,non ut illam amplectatis, sed ut distinguas iniet vetam,& salsam religionem,& possis veram eligere salsa contempta. Non, inquam,obstat,quia haee distinctio est quaedam eognitio limites naturae excedens , eiusque electio est supernaturalis. Ergo iure naturae non habet Princeps potestatem praeeipiendi media,qur ad finem istum ordinantur. Et ex his patet solutio rationis pro praee edenti conelusone factae. Vettim quia in nolita fide plurima continentur et denda,quae lumine naturae cognoscuntur,ut esse unum Deum,& non plures; iustis daturum praemium, peccatoribus supplicium , praecepta Decalogi esse seruanda, poterit princeps, siue Christianus,sue Gentilia obliga te sibi subditos praeditatorem , qui aliquo testimonio diuino, vel humano se reddit dignum creditu , auὰ ire ei rea has veritates, ut depulsis erroribus, s qui habent
veritatem sequantur.Quia hoc non excedit naturae limites & eognitionem natura em .sccus veto est Ae aliis
vetitatibus supernaturali lumine cognoscendis , sine quatum cognitione finis politicus, de natu talis reipublieae esse potest. Quδd s obii eia1 eonsuetudinem Romanam esse repellendi Iudaeos, audire Euangelium sub poemaraimonis bonorum 1
Respondeo mulctam illam, quae Iugaeis nolentibus audire Euangelium imponit ut, non esse poenam , sed quoddam ilibutum , quod Romanus Potiti sex ab illis exigere potest , quia in eiust terra habitant, de ei tem potaliter sunt si hiecti, a quo itibulo eximere potest auditores Euangelis.c Dico quarto. eertum est,posse Ecclesiam per se,uelm 8diis Christianis Principibus compellere quoscumque infidele ne praedicatorem legis Euangelicae impe-Aiant, neve praedicat rem dehonestent. Quare si in s.
delis aliquis princeps blasphemiis de irrisone in fidem
iniqua persuasione , vel petsecutione Haedicationem impedit, potest Ecclesia eum vi, θοῦ armis comprimere Bia.da casis stim. Mor. Pars L .se communi omnium sententia , quos sppe istium estreeensere,& constat ex pluribus decretis resatis as .q. 8. Ratio est manifesta,quia iure naturae euilibet est coniseessam iura sua defendendi, & ea quae sibi contraria sunt, propulsandi: sed Christiana rei publica habet ius a Christo Domino coneessum praedicandi Euangeliqomni ereaturae. Ergo habet ius defendendi hanc praedicationem,& propulsandi sibi cottalia. Alias cocellio prae/ieandi Euangelium esset diminuta, de inesseax. Et in ordine ad hune finem suit concessio Alexand. VI. Regibus Catholieis. Ferdinando.& elisabethae, de R gibus Potiugaliae .loan. I l. Diuist namque terras infidelium Ctientis,& Oeeidentis, de Otientis terras Regibus Portugaliae.oecidentis Regibus Castellae don uiti non quidem absolute, sed conditionaliter, id est, sub eon 3 itione is heressum fuerit ad tuendos praedicatores Euangelii,& fidem Catholicam,& ibi conuersos defendendos,quod bene notauit Victor. MIHI. i sser
Iib.1.de Romano Ponti e p. i ad finem Quadi uisonefacta n nn possunt Principes Potiugaliae etiam sub titulo defendendi fidem , terram hoc titulo concessam Castellae Principibus oecupare. Quia Prineeps saecularis in lautum habet potestatem defendendi ndem,quatenus nomine Eeclesiae illi eenseatur concessa;cum autem noti ipsis, sed aliis concessa sit, ipsi non se possunt
intromittere. Adde hane diuisionem esse sdei Catholicae dilatationi conuenientissimam;quia quilibet Rex suam terram , ut propriam respiciet, & curam illius aget. Item de medio tollitur oecasio turbationis, debelli,quae inter diuellos Principes oriri solet, quando. eamdem terram,& eodem iure piae tendunt. Quocirca nemini licet hane diuisonem,& coneessionem instingere:& ita late probat August. Barbosa a lara.defatest. episc.tis. 3 .cap. t .a n. 4.3 al. 2 O attigit Suarer L fide, i p. i8 s i. . m. T.
ν sed quid s Princeps.& regnum resistunt praedicationi, non blasphemiis de illisone in fidem,n i; e intiqua persuasione, aut praedicatione, sed solum non permittendo praediratores in suis terris commorari;pote estne tune Eeclesa vi,& armis eompellere hunc principem,& regnum, ut praedieatores admittat,& ibi seeu-re eos retineat, ut pouint praedicare Euangelium audite
volentibus i Ratio dissieultatis est , quia liberum este videtur euilibet principi in sua ditione habitationem
exteris e needere, vel interdicete. Ergo non insete
Christians reipublicae iniuriam propuliando praedicatotes Deinde Ecclesia non habet potestatem praedicandi Euangelium nolentibus:non enim, ut iam diffimus, potest eogere infidelet ad eius auditum praeeipites s-bi subditi temporaliter non sunt. Ergo neque habet
potestatem , ut eius praedicatores in terris nolentibus audire praedicationem commorentur, quia soldm ratione praedicationis haee commoratio, de habitatioeompetere illis poterat. 8 Nihilominus dicetidum est , moraliter loquendo. posse Ecclesiam vi de armis compellere infidelem principem , ut permittat praedicato es Euangelii ibi commorari.& pix dicare si aliqui stat,qui audire velint. se docet expresse Suar deme HO 18s I. 2. irca M. Probo quia licet Princeps habeat potestate interdie edi habitationem in suis terris cuilibet alietii genae;debei esse ex eausa iusta lat haee non est, quia alienigena legem Euangelieam proste iur, illimque praedicari iniendit;
quia in hoc non peccat,neque aduersus D cum . n que regnum. secunda expellere praemeatorem a regno,
vel auditum in teidicere,eu solum, quia praedicare intendit, est intutia fidei, de specialis illi ux contemptus.
405쪽
Ergo hane Iniuriam propulsare Eecles a poterit. Tettio, moraliter loquendo, in toto regno deelle non po- est,qui voluntarie audiat Euangelium , si sit qui μα-gie et, quo fluctu priuatut omnino expulsis praedicat tibus .Eigo in dentisonem huius fluctus, & in sau rem innocentis,qui sic priuatur,potest Ecclesia Plinei - pem impedientem debellare. Neque inde fit aliquem nolentem cogi ad audiendam fidem , quia non coetit Melesa Pritiei petii nolentem audire,ut audiat ita lolum cogit. ne viam praecludat audire volentibus.Quod Ecclesiae uidetur concessum. concessa potestate praedicandi:& ita tenet suarc et disput. 8. de scie,sei. a. circa
y Secundo inquites , an Ecclesiae liceat , cum mittit praedicatores omnem secutitatem illis apponere,ne illis tirogetur iniuria , ita vi s necesse sit, eos mittere exercitu comitatos, possit id sacete, cisi necelle si aedi-
state tu tres circa confines prouinciarum, vi secutius,
de saei lius inde possint praedicatotes mitti, possit id praestate 3 Videtur hoe licitum esse, quia cuilibet licitum est se, & sua delangere. Et quidem s in praeelsa defensione sistitui credo hoc licitum esse ; neque enim video, unde pet se illicitum esse possiti imo videtur hoc conueniensi ut impediatur , quoad fieri possit in-
noeentis iniuria.& irreuerentia religionis Christianae. Verum ex accidenti, & ratione scandali existimo illieitam esse supradictam seeuritatem ; quia merito timere possunt infideles videntes praedicatores ita munitos ab illis debellandos esse . nis praedicationein audiant, illόque assentiantur: ae pio inde auditionem , & rete-ptionem fidei illis esse coactam . de non voluntariam. Quoetica praedicatotes imitatores Christi,& sacrorum inpostolorum non strepitu armorum,& potentia mundana ; sed potius humilitate mansuetudine, de patien,
tia vestiti praedicationem suscipere debent: s autem infideles iis paeis signis abus sucrint, de praedicatio inmein repulerint,praedicatoresque dehonestaverint; tune poterit Ecclesia pro suo iure defendendo exercitum mi itere,& in fidei cs subiugare, in quantum opus fuerit pro de sensione fidei, eiu ue ministris; imo, ut placet doctissimo Fiane isto sua reet di p. 18se l. i. circa sinem, quantum opus suetit ad uastam vindictam suniendam de iniuria Ecelesiae irrogata , vi se alii Principes ins-
deles coerceantur , Ee similes tyrannides exercere ve
io R,tio dubitandi in principio posta ex dictis manet sol ista i seg, vi clarius constet, respondeo potestatem piaedicandi Euangelium , optime exerceri posse absque potestate cogendi ad eius auditum, quia potest exerceri in volentes, de non repugnantcs: sicuti sim- .pliei sacerdoti potest Potiti sex committere facultatem laeta menti ministiandi cuilibet petenti administrationem: non tamen inde sequitur posse quemlibet cogere,ut ab ipso sacramenta recipiat. Bene tamen ex haepotestate sequitur posse comprimete que bet, qui usum talis potestatis impedite attentaverat: se in pta senti dicendum est. Ad ptimam eonfrinationem nego ea Glum ratione
posse E esam cogere quemlibet ad constenda reccata , quia Christus Domitius sedit potestatem Sacet- dotibus illa temittendi. Sed quia simul dedit potestatem illa relinendi, & cum omnes teneantur illam retentionem impedite confriuenter tenent ut absolutio nem procurate: atque adeo potast Ecclesia ex hac p testare quemlibet ad consessione na cogere. Adde hane potestatem te mittendi peccata versari elica subditos
Ecclesiae, secus potestas praedicandi Euangelium. Vnde non est mirum , quod ex potestate remittendi peccata possit E clesia quemlibet ad eonsessionem cog te; quia cogit sibi subditum non plassit ex potestate
praedicandi Euangelium cogere quemlibct infidelem ad illius auditum ; qui infidelis non est sibi sub
Ad secundam consimationem dico Ecelesain ha-bcre potestatem compti mendi impedientes Euangelii praedicatioDein sed qui praecise non vult audite, nonnia pedit praedicationem a quia neque illam impedit rei pectu alio tu ition enim tollit, quin aliis volentibus .edicetur .: neque etiam impedii respectu sui, eum licierum illi si beneseium praedicationis recipere, alia, omnes nolentes recipe te a Rege beneseia, dicerentur impedite illius potestatem. quod est absurdum.
Et ratio omnium est,quia.vt bene notauit Valent. 2.2 diJuι. i. quisit. o. ptinet. 6. circasnem, tune diei tot alicui rei impediri intum apponi , quando alioqui suppetiint omnia requis ta ad illam ; at eessante uoluntatio auditote , cessat requisium ad praedicationem, ideoque sola voluntate impedimentum esse non potest.
ι Eitum omnino est infidelem haereticum,qualis est, qui fusi epto Baptismoin fide defecit, posse compelli grauibus poenis, de suppliciis erroribus mispulsis ad fidem redeat: eonstat ex Ecclesiae consuetudine sati, declarata in legibu3 ciuilibus , & Eccles)asti.
cis, Io ιιt.δε haeretura , de sese etiam cistendit Augusti. nus epis. o. o. Alphons a Castro de , a s istic fumi.Simaneas de catholic.instιttit. ROlas. Penna,& alis aduersus haereticos seribentes. Et ratio est maritiasta.
nam per Baptis num subiicitur quis Ecclesiae, M pto ie satui sub illius fide, & obedientia perpetuo manere. Ergo penes Ecclesiam debet esse potestas eontinendi se subiectos in tali fige N promissione. Ergo debet esse potestas corrigendi, de puniendi eos , si noluerint contineti alias diminuta, & inessica et esset potestas E elesaeoneessa, quod riora est dicendum. Et haec do- strina veta est , etiams pct iniuriam hae, elicus bapti .etatus fuerit. Nam si vere baptizatus suit,vere subditus mansi Ecclesae , & obligationem contra xii.sdem seriaitandi. Ergo si desciat, comprimi, & eompelli potetit ab Ecclesia. tamquam ab eius superiore. sic docuit Conincti dip. s. f.i .ntim. in . ex concilio Tolet. ITOn.ss. & Eeclesiae praxi. 1 Quoeitea ibiti in est disseultas de infideli iaciti ba. ptizato an .inquatia, cogi possit ad sidera ρ Pro quo im uocanda est in memoriam distinctio supra polita dein- fideli subiecto Eeciosae, & non subiecto:& de ut iisque videtur ad fidem recipiendam compelli posse.Nam ante propositionem suffcieti et sactam,clatum est nullam illis posse obligationem imi oui tecipiendi issem; squiridem neque ipsi tenent ut illam recipete. Posta autem propostione iussicienti iam adstringuntur fidem ieei pere. Ergo & cogi poterunt ab secte su ad illius recesptionem piobo hane consequemiam. Primo, quia hae coactio cedit in magnam eorum utilitatem ; siqii idemtatione illi lix seseipium mediu illis ad salutem necessarium.Deinde cedit in magnum fidei bonii,& augimentura:tum quia ipsi saltim in xteriori soro vi Catholici
406쪽
se gerunt, eorum etiam filii baptizantur, & decursu
temporis sueeetates vete fideles existunt: quae Omniacesiantat haec coa o non admittitur; ergo est admi tenda. seeundd sanctissimi Principes compulerunt inis fideles did fidem, de eorum compulsio laudatur,ut constat ex Concilio Tolet. luxv.16.de R ege sis uto,qui Religiosissimus appellatur, eo quod Iudaem ad fidem suscipiendam eompulerat. Idem de Regibus Catholi. cis Ferginando.& Elisabetha dieitur.Quapropter Gl
praeeipit Episeopo Calatitano tanto pensionis onere grauare s subditos infideles , ut poena compellantur
iubentur eonfiseati bona paganorum nolentium bapti-Σati,& ι. caelicitariam,c de navis,ct GAeolia, adstrinis guntur Coelicolae,qui videntur esse pagant,eisdem poenis, ae h retici, si fidem non recipiant. Adde L nemo,
Ciae paganu ubi Constantinus,& theodosius religi cssimi Principes prohibuerunt paganis suorum deo
rum Eultum,& antiqua' religionis exercitium.Ergo tacite eompellebant suseipere nostram religionem, quia sine rςliuione esse non poterant. Tertiδ Christus Domitius sub nomine Regis inuitatis aduenam,dixit compellendos esse intrate ad Eeclesiam eos, qui in viis diplateis sedebam, hoe est,extra eam. Ergo non σst alienaa e citistio . & mandato Chtisti Me eompulsio. Qua id tetensibus, & minis saepe Deus mouet ad reeipiemdam fidem, .l contingit in Paulo, qui tremens,&Mmpens dixit Domino , suod ma vis facis. . Emo licitum
urit Principibus Melesiae ad fidem infideles hoc modo trahere. Quinto si aliqua ratione Eeelesia non posset hos infideles ad fidem eompellete, est,quia fides debet
suseipi voluntarie ut dixit D. Thomas;sed haee coactio non tollit voluntatem,alias neque in haereti eis esset licita. Ergo. Sex id ad Eeelesiam pertinet reparate iam
iuriam tidei iniuriantes eomptimete: sed n
leni fidem susti pete,quando illi sussieienter est propo-sta,iniuriam fidei saeit, siquidem illam contemnit, de
quasi blasphemat. Ergo ad Ecclesam petiti et eius audaciam comprimere: Ac specialitet de subditis infideli hus probatur ; quia ad superiorem non solam pertinet ploeutare in sibi subditis obseruantiam suarum legum, sed etiam legis diuinae, de naturalis r at lege diuina tenentur ij infideles .fidem susei pete eum sussicienter illis proposita sit. Ergo ad eorum superiorem pertinet pisia curare t hoe obseruetur. Septim h penes aliquem debet esse potestas puniendi hoe delicium , quod in desertione fidei rectῆ proposita committitur Sed non ain patet penes quem sit,nisi penes Eeelesameos Praelato L. Ergo ij possunt se rebelles punite,& media punitione ad fidem tecipiendam eogere. Propter haee Maior in a.do mi qi v. 1. de quidam Genesus sepuluessa Ca roli V. Chioni sta sentit posse infideles etiam non subiaditos eogi ad se seipiendam fidem. Solus vero in . d, sinci. . uas.υlt. id de subditis infidelibus astrinataeon. sentit Gabr.in iaciem Δstines.qMn. a.dab.s . LAlph6s.
putat probabile , esto ex iure possivo tenendum non sit,& Maidet itaque hici art.8 os .a .conclus docet primo eogi posse ad fidem vetam, qui sub nomine Chii stiano vivunt, etiams baptizati non sint. Secund3 filios eorum , qui baptietati sunt, posse ad suseipiendum baptismum compelli, si sunt sub patria potestate; s ex
tra, moderata poena , Nempe exilio, aut ealcere m
3 telum existimo nullum infidelem, qui baptir
tua non sit,eogi posse a suo Princi ne,nec minis, nee te ratibus, nec honorum direttione . nec alio modo coactionis aedem sibi plotos tam suffetentet suseipete,est
communis sententia eun v.Thora. 2.2. quast. O .. n. 3.
nis p. quis cera alae Iudae,r,iustines. s. in quibus non tam est noua prohibitio, quis deelaratio prohibitionis diuinae: si quidem is eu maiores isti Baptima.dicitur esse contra Christianam religionem hos infideles e gere ad fidem suscipiendam , &in Concit. Tolet. Iricap.33.dicitur esse contra usum, de institutionem sacro gum Apostolorum,di certe id satis colligitur ex usu,& saxi Ecclesiae perpetuo obseruata quae nunquam ins-eles compulit ad fidem,vi.& armis,se3 patientia, humilitate, & mansuetudine i iuxta stud Meae xo. Ecca
ego mitto vis scin agnos inter lupos nolua pariaresaccum,mque virgam , nequa peram , &α quae optime expendit Ambrosius ιβ. .in Grais a non enim, ut dixit Paulusa ad Corinth.arma nostrae militiae sunt earnalia,sia spia ritualia, hoc est, virtutes. non lignum, M serrum. R
tione euideli probatur.Coactio este non potest sine iurisdictione r at neque Eeelesa, neque Principes faec lares iurisdictionem ullam habent in non baptizatos, ut eo possitit ad fidem eompellete. Ergo nullo modo compelli possunt. Conclutio est legitima. Maior huius discutius est per se nota. squidem omnis coactio iusta, de qua loquimur, in iurisdictione. & potestate fundatur. Minor autem probatur, & primδ de .Eeelesia ; haee enim solism habet iurisdictionem ex conee sone Christi, Chiistus autere Dominus solum convicessit iurisdictionem Petro cito illos . qui in Eces sam ingressi fuerint; dixit enim, P ea a vi meat. surponuntur ergo prius esse ovo vi se possint a Petro M.tii. Quapropter dixit Paulus r. Corani h. i. 2'sa enim mihi δε his,Pifisi, sint. Da unus itidualis . quas die
ret, ad me non pertinent, Domino qnim resonantur: cui consonat In noeentius Iu an e uiores, de Baptismo, est in est Amm .ae ditiaraus,le Trigent. sessa AN. . ubi inquit: Eriti in neminem iudicium exaren,qui irapo Rapti vim non fanis ingressis Adm autem hi infideriles si apponim tur rotis esse, nullo modo Ecelesia in il .los habet iurisdictionem. Ergo neque potest illos e gere. Quὁd autem neque principes saeculares, quibus ij insideles subdunt ut, possint ad fidem compellere,
Probo : nam tota potestas horum Plineipum . utpote immediate ab hominibus, est politiea, & naturalisti &ordinata ad finem naturalem, qualis est tecta rei blicae administratio, de eon seruatio;sed suseeptio sati est quid supernaturale adfinem beati tuginis aetetnaeordiis nata Ergo non est in potestate horum P tineipum subiaditos ad hane fidem eompelleve. Item Princeps C-Rabus, & Gentilis eadem in suos dubgitos gaudet p estate; at Gentilis Princeps ad fidem non potest su ditos compellere ; ergo neque Christianus. Deinde. Meque Eeelesa, neque Ptine eps saecularis potest punire hos ii,fideles, quia fidei sussciqnter propositae non asinsentiantur. Ergo neque potest illos compellere. Conse quentia videtur legitima,tum quia diminuta, Ae ines cax esset compulso sne potestate puniendi. Tum quia iure ipso naturali sequitur,eui est concessa potestas prς-ceptiua in septemo ordine, esse simule cessam pol statem punitivam.Tum Aenique, quia ideo haeret leos,
de a fide des eientes potest Eeelesia compellere , quia ipsos punire potest.Quod ergo neque Ecclesa, neque Prineeps eularis , possit hos infideles proetet insae- Iitatis peecatum punite . se probo;quin illuci peccatum non est alicuius Ecclesiae subiecti. Ergo Leesesia in illud non habet potestatem. Neque etiam est aduersus
Iegem Ptineipis taeniaris neque Princeps taeeulatis de illo iudicare potest , quia est de materia aliena ab eius iurisdictione. Ergo. tum et si Ecelesa. aut Ptineeps Oeolatis non
possit infideles sibi sebditos ad fidem cogete directe;
407쪽
t in rem erae te potest , primo imponendo eis tributa grauiora , sed alias licita , dum non conuertun- tot, ut seest Gregorius lis. 3.ep . s. relatus in tap.iam reo, a 3. quas. 6. o lib. .epi'. s. Dixi alias licitat quia non potest Prinreps hae de eausa grauiora onera imponere subditis i quae alias imponere non poterat, esset enim tune dilecta coactio. Seeund A inditem cogere potest , si eorum eonversatio fidelibus nocet, quia tune poterunt expelli, ni conuertantur. Tertia porest eompelle te non permittendo illis rusem ossicit publici,& honoris .Quarid non permittendo eis saduenae sunt, aut bello capti,in suo tegno habitare,nis ad fidem eon trantur . quia habet ius non eaneedendi eis habitationem. Quinto negango eis priuilegia, &gratias quae libere aliis concedit. Sexto prohibendo eis usum sua teligionis , utpote naturae rationali contrarium. & aptum rempublicam inure, hae enim omnia iudieantur in directa eo actio ad fidem. Quia it Plinei pe ordinantur ad illius suseeptionem,ad quam per se ordinata non sunt. Est tamen licita,quia non assumunis tur media, quae secluso tali fine assumi non possent i &
s Restat argumentisam x. 1.sactis satisfacere. Ad primum dieci, etsi omnia illa conuenientia sequantur ex eoactione dilecta ad fidem non tamen de . t admitti, quia non sunt iacienda mala,ut inde eueniant bona. Adde plurima etiam Monuenientia sequi ex eoactione. scilicet similate conuerti, & fidem reddi exosam.& suspectam tyrannidis,& non posse alia viaim mundum introduci.
Ad se eungum eonee o laudari Principes compellentes sibi subditos tecipere fidem non coactione directa, sed indirecta, & alias licita ut explicuimus : & se credendus est secisse Sisebutus R x ; fle praeeipue Catholicissimi Reges Ferdinandus,& Eli sabetha,cum Iudaeos,& Sarracenos ex Castella exterminarunt,cognouerunt namque eorum conuersationem aliis fidelibus
noeere,& puritatu nostiae sdei non polle in suo regno, illi, ibidem habitantibus .eon seruari: & ob huiusmodi rectum finem expulso iacta est praeterquam quod bello iusto superati sunt,& tanquam eaptiui expelli potetam. Quod s aliquando Christianus princeps plus iusto compulit infideles ad fidem, ut de Rege Sisebuto aliqui dicunt,pareendum est,utpote qui et elo religionis dueebatur.& ita explieanda est lex, ut post sanctam. Ad de soti λ eonfiseationem illam bonorum ob aliqua de- Iicta deberi,& Imperatorem praecipere,vet sic mandetur executioni, liri infideles ad fidem conuertantur. In quo casu solum est indilecta coactio, & se intelligendum est, quod ge Coelicoli, dicitur,& alii paganis, suis
enim sinis. de sceleribus contra naturam,ita tempublicam turbabat, ut merito potuerit Imperat Ot eos poenis
haeret leotum puniretnisi disertis illis vitiis de errori-hut ad fidem conuerterentur. Adde Coeli coras verὸ baptizatos esse ut eoo stat ex Augustin .epist. 163.eirea μnem. Ad idem est , quod de Cotistant. & Theodosio dieitur: lieitum namque illis suit prohibere suis subditis cultum, & venerationem salsorum deorum, utpote Contra naturam : neque ob inde illos cogebant directὸsdem suscipere, quia sine susceptione illius vivere poterant, colendo prIuatim unum Deum,& interius credendo,quod sia plaeuisset.
Ad tertium ex illis verbis Lu .i . Compede intrari,
de solis haeretieis id intelligit Augustin .eps. 8. O so. qui eoactione directa eogi possunt , utpote Eccles aera, bditi.si autem de infidelibus non baptietatis intelligatur, ut intelligit Chrys. stom. ibi, Seendum est illos
compellendos esse ad sdem in fine mundi, ut num eras praedestinatorum impleatur non vi,& potentia , sed signis,& miraeulis,& esseacia praedi eationis, quomodo fuit usus Deus in Paulo conuertendo. Ad de Paulum,&reliquos esse Deo omnino subiectos , ac proinde posse a Deo , prout sibi placitum suerit, compelli, praecipue cum metum incutiens possit smul ineli a te eor homitiis ut fidem libere laseipiat, quamuis a metu exeliatusi& per haec paret ad quartum. Ad quinium constat ex dictis, quare eoactio directa licita non sit, quia non est ab habente pote
Ad sextiam eonredo ad Ecelesam peti inere blasi ζhemantes. & iniuriantes fidem . politiua iniuria . MiasPhemia compti inete i secus vero nolentes fidem recipere: ij enim proprie non dicunt, fidem blasphea
Ad septimum non omnia delicta ab hominibus punienda sunt, aliqua Deo reseruantuli di unum ex illis est , infidelitas illotum, qui Baptismim non susce
Ad ultimum dico periinere ad quemlibet superiorem procurare, ut subditi observent leges naturales,&diuinas respicientes finem naturalem: nego tamen per tinere ad superiorem qnem libet procurare .ut eicis subditi observeni leges supernaturales o diuinas nis talis pinestas a Deo aut hole super naturali eis data sit. At constat ex dictis neque Ecclesiae . neque seculatibus Principibus datam esse potestatem est ea infideles nocibaptiratos in ordine ad suscipienaam fidem. Ergo.
PuNc TVM VII. An infideles cogi possint,& debeant, ut errores deponant. 3e falsum cultum
diros errores rationi naturali contrarios riserere . st ob hanc ea .m oppugnare8pνoponitur iussit iras.
1 Onest se imo de infidelibus baptiratis . hos
1 enim elatum est posse. & debere cogi errores deponere.& salium cultrum .s assumanraelinquere. Sintum est dubium de infidelibus non baptizatis, tam de subiectis Eeeleste Christiano Principi.quam de non subiectis. Et quidem si infideles non sint subditi temporalitet Eccles .vel Christiano Ptineipi,non obliga. tur specialiter Ecelesia , nee Christianus Princeps proin curate, ut errores deponant, quia sbi specialiter eommissi non sunt; obligantur tamen lege charitatis , eo modo, quo unusquisque obligatur ad salutem alteri procurandam .si autem insdeles subditi sunt Christi,no principi , vel temporaliter Feciosae, scuti Iudaei Romae eommorantos subduntur pontisci: tunc obli gat ut Ecelesa, seu Cluistianus Phineeps eos ab erroribus rationi naturali contra iii,& a salso cultu,& stipeo
stitione Aeorum remoueret se Dahom. 2.1. q. O rt. O.
408쪽
Valent.άδε I.ques. i o punct. .postprine Ratio est elara, quia super toti competu gubernare subditos, ut secuniadum rationem vivant 3 viuere autem non postunt s eundum rationem, ili si ea quae rationi naturali Obstant. relinquant: Ergo supeliot ex suo munere' obligatur*rocurare , ut subditi ea deserant di atqui eolete salsos deos , sornicari, sutari, occidere, sunt contra rationem naturalem in de se constat. Ergo obligatur Princeps ea a se is subdi iis tollete. Adde potestatem gubernandi datam esse a Deo hominibus, ut finem naturalem cons quam ut, qui est vivete secundum virtutem, de rectam rationcm. Ergo ex illa potestate sequitur posse diligere sob3itos , ut sie uiuant, de omnia eontraria eoercere Hae ration ex probatit de quocumque Pliticipe tam fideli, quam in s deli posse,& dc re suis subditis ero hibere, quae rationi naturali contraria sunt, eaque sic admissa punire. vetum ab hae obligatione aliquando Princeps editati ut , scilicet cum timet tempublieam perturbandam esse, infideles a conuersione esse retrahendos , δι strauiora mala inde Di itura esse iuxta illud 3. ubi volentibus seruis eradieare zizania, patet familias non consensit, De sorte Gadicet ut simul &triticum , prudentis enim es ex duobus malis.quorum alterum euitati non potest, minus eligete .se D Tho
mas communitet receptus I. a. quest. O. ara. H. de ibi
1 Quod si titu; horum itis delium lationi naturali contrarii nousnt,sed sol ira sunt contraris nostret fidei,
eiusque p'aeceptis, quales sunt ritus I idaeorum,& multiri S u racenorum v nuru Deum colentium, existimo nulla latione cogi polle a suis Principibus ea deselete. Quia potestis Prineipis solum ex tengitur ad gubernatidos subditos, ut neu n/um rationem vivant: at ij ritus eontrarij non sunt naturali rationi .Ergo non extendit ut eius potestas ad eos prohibendo. . Dices ad Principem pertinere, ut omnes eius sub Jiti uniformiter uiuani; quia sic pax,de iustitia reipublieae Decellatia conseruabitur, secus turbationi erit expoli. ia. Ergo ad principem Christianum pertinet omnem diuersitatem cultus , & religionis a suis subditis te-
Respondeo, si Princeps probabiliter timet ex tot rantia.& petita sit ne ea remoniarum,& rituum infidelium fideles esse inficiandos , & rempublieam pertur bandam, tune, inquam, poterit, de debebit prohibereiusdelibus , sum suorum rituum . non quia ipsi mali sint, sed quia occasioneni perturbationis praebent. Hae et amen non est e actio dilecta sed inditecta, quia si inde iisionem religionis verae,& praecipuae partis rei publieae de ita lit Coninch m. is .Q circa licet ritus Iudaeorum Eeelesa in siis subditis Iudaeis permitiat,ut exul i. de piari constat. de tradit Gregor. Iιέ. i .epist. . O Ab. ii epist.is. de D.Tho m. illo ars. a. Se Augustinus Ab 18 2ὸ cim cap s. hoc intedigen/um est , cum non sunt eum scandalo sdi lium, ut habetur es. s.ct 7. de μά o. Et quia hoe scandalum saepe Eecles a timet, si Iudaeis li'etiam .sum suae religionis coneedei et i ideo eos a multi prouinciis expulit.& in illis in quibus t terantur,prohibet nouas Synagogas extruere ; vel illas Eeelesti, Christianorum habere vieinas , fgmimque potiare,quo a Christianis distinguantur 1 Se in die Paraseeue non debent in publicum piogredi,neque tenere ostia, vel f Destras apertas,quae, Ac alia habentur in
nata de tradit Giegaraab.7. epist. s. O lib. r. vigis. de aliis In locis. D. secubas ergo st de infidelibus Ecclesae , .el
Ptineipi Christiano son subiectis, an possit Ecclesa,
υel Princeps Chiistianus eos eo pete , ne idololatriam, de alia coistalia rationi naturali exerceant i de in ob dientes punire, de regno, si opus fuerit, priuare Ralio difficultatis est primo ex Scriptura, Ecclesias.lo. ubi habetur propter iniustitias, iniurias, contumelias , 5e di- uersos dolos transfertur regnum de xente in gentem. Ergo eo ipG priuantur iniusti regno, de ad iustos, A f- Aeles transfertur, ae proinde tanquam rem propriam, , de a Deo concellum sibi usurpari pollunt. Et confii mari potest exemplo I raelitici populi, eui Deus eoncessit barbatas nationes Aebellare , 8e terram promissionis posside ter neque videtur adesse alia eausa praeter id
lolatriam illarum gentium , vi confvit Dι uteronem. 2.vbi. buertite omnia loca in auiuem eouerum gente I, Ospo . . . D. Secundd confirmati potin exemplo Geiana di Exarchi laudati a Gregor. lib. i. Registri, epist. 73, eo quδd bella gereret adue istis ins de L s,& tetiam praedicationi euangelieae reeipiendae disponeret. Secundo ij infideles Deum iniuriant,& religionein Christianam blasphemant. Ergo pio aesens one fidei, de religionis cogi possunt: si enim pro defensone innoeciliis bellum luseipi potest eur non pro defens e Dei te religionis 3 Et consimo. si ins deli, verba eonti meliosa contra religionem nostram proferret. pollet Ecelesia iniuriam sibi factam tepellere, de vindicare,quia quaelibet respublica penem ius habet se defendendi, re iniurias sbi facias . indican/i. Ergo tiam Ecclesia i quae est respubliea omnitio persecta, debet eam potestatem habere. Sed cum infidelisbi ololatriam . p. aliis vitia
contraria naturae committit, religionem nostram ipsa
facto hiasphemat, ut dixit D. Thomas a. 2.quast 9 .a tic.3.ad i Subtrahit enim Deo singularitatem domitiis, de fidei praecepta negat. Ergo Eeelesa ius debet habere has iniurias piopulsandi. de vindicandi. Tertio s Eeclesa prohibete, de punite ins delibus non potest idololatriamine peccata contra naturam, plura erunt peccata, q iae sub humanam prohibitionem .dc punitionem non cadant hoc autem videtur esse contra rectam Deiroiit densium. Ergo. Quatto aliqua nationes sunt ita albarae , ut videantur a n tuta constitui iti serutas, de de aliae ita nostiis ing. nis, ut videantur domini, de reis stor. sesb constituti: quod dixit Philosoph.Iιν ι loliri cap. .i bi, Aiunt Poeta G ratos burbaris ἁ-υ1ari oportere,
vita idem D natu a ba, sum inseνtim Ergo nullam iniustitiam committit princeps fidelis , qui more belluino uiu cives in suam potestatem redigit, ea intentione; ut ab eorum eo idibus et rotes depellat Et confirmatur: nam Augustinus tib. . . de Mitine Dei, cap. a. ct i 7.SeD.Thomas inopu I aerarim ne PrincipM.ib., ρ. .s. ω 6. laudant Romanos, quod barbaras nationes subiugalint, de vivere secundum rationem docuerint. Proptet hac Maior ια Σ.disin L . quo. 3. 8e quidam Genesius Sepulti eda Caroli V. historiographiis, cuius m
mitiit Sirater, Valent. Bannes locus iat Matti, sentiunt pe
nes Eeclesia in esse potestatem Reges idololatras, de contra ius naturae peecantes punire, cis opus fuerit eorum regna Oceu pare re tisin: it Antonin. partait. 11. cap. s. s. s. Alvarus Pelagius in I b. de planetu Ecelsa, tib. .anae circa media m. sylvestri eris Pap. liquast. . de Alphon se, a Castro tib. 1 de lasa hireticoru- unitione cap. 4.Abbas in e p. quod supeν his,aeivio. Hostiens,ibiam. 4 N hilonianus erintraria lententia omnino tenenda est, nullo modo Prineipem Christianum nequeauthotitate sua . neque Ecclesae aut horitate polle hosio fideles sibi non subditos prohibete idololatriam, de peccata contra naturam, quae specialiter ipsi teligioni Christianae, aut in noeentibus conit,tia non sunt. sic D.Thomas a. 1.quo. in .art. a. asserens sub titulo infi- gelitatis bellum indici non posse. Rannes quein lo. ar-
409쪽
Ratio est manifesta quia Ponti fiet,qua talis est,non compelli potestas gubernatiua hominum, nisi quatenus sunt memhta Ecclesiae militantis, cuius ipse eaput, fle
ct e. Domamia nosteriss d. l. Sed ii infideles, qui Baptisimum K3n susceperunt. non sunt membra Eeelesiae mi litantis.&go in illos nullam Pontifex qua talis est,iurisdicti iam habet ; ae proinde qua talis, e prohibe-xe,nee punire delicta horum infidelium potest ; sed n que etiam potest prohibere, & punire, quatenus temporalem iurisdictionem habet, quia seeundum hane hi infideles illi non subduntur. Ergo. Et eonfirmo. Ideo unus ei uis non potest peceata alterius punire,& prohi- here,quia non habet iurisdictionem temporalem in illum, ted Eeelesa, & Ptineeps Christianus in hcis infideli, nullam habet iurisdictionem. Ergo neque etiamnerit horum peccata prohibere, & punire. Alias Hi lymi possent Gallorum mecata punite. & econtra, si1 propriis Ptincipibus non puniuntur. Item si propter infidelitatem sieet mouere bellum Chiistiano Principi aduersus infideles, omnia plena essent bellis,& perturbationibus : nam eum quilibet existimet suam religionem veram esse , simul etiam existimabit infideli, sia Iiecte bestum inditate aduersus Christianos, eo mδδα sua religione, vae sibi vera videtur, desectant. Ergo dicendum est nullo modo licere Eeclesae,aut Christia.
iaci Prineipi punire, aut prohibete peccata infidelium
s Verum s preeata infidelium iniuriosa stit fide .&religioni & innoeentibus nociva i poterit tune Eeci
si, & Christianus Princeps in desensionem fidei,& innocentium ea tropulsate ; Ee s opus suetit,bella indi-eeIe,dc regno sie nocentes privare .ita Doctores statim
allegandi. Ratio est elata,quia illud non tam est iurisi dictionis ereuitium, qu)ra fidei, & in noeentis desensio. Ex quo fit blasphsmatitem contra relisionem,uel aliqua vi imbdientem alleuius eonuersonem posse e gi ab Ee Eleuaret desistat ab iniuria, & violentia illatarimo existimo posse E esam se iniuriantem punite,&de illo .indictam sumete.se D. Thora. a. 1. cytis. Io.
deles bello oppugnare,s terras debitas Christianis oe-
eupant, neque detistunt ab iniuria inserenda qua rati ne licet Tureas oppugnare. Item s innoeentibus clamistium inserant,ut D eat ne humana vescuntur,vel homines etiam volentes diis saetificant;debent tamen prius moneri, si spes est stuetiis,ut des stant, sin minus,eoereeti vi.& potentia debent'. Suarer, Banne Conineh, valent sipra Aduello tamen Ptinei pem Christianum, debete eessate a eoae torie ins delibus pro iis peceatis' inserenda edm primum ipsi eestant a peccato,quia tota ratio honestans hane coactionem est defenso, non iniuriae factet vindkatio. 6 Resta satis aeere argumentis m. .adductus.
Ad primum admitto tranas tri de gente in gentem regnum propter iniustitias , non semper. sed quando
Deo plaeeta enius voluntas cum nobis ignota s. non
insertur posse quemlibet regnum alterius diuadere,etssideat Repem iniustum esse. 1 Ad eoost mationem respondeo Istaelitas bella gesissse ex peeuliati eo essione Dei, qui eum Dominus omnium si, potuit ob peerata unius nationis bonis.®no priuate,& in fauorem sui populi omnia illa eo, redere. Adde,filii Israel ut e3 Αvgystsem. resis temp.
LI .eonstat, ius habebant possitingi tetram stana. notum, quia descendebant a Sem filio Noe, qui d minus illius suit,& per vim, & potentiam Chananai filii Cham eam usurpatam habebant: poterant ergo pugnare . vi rem sibi debitam recupetatent. 4eςupla confirmatio,in qua exemplum Genadij adducitur, non est contra nos, quia Genadius pugnauit adversm eos. qui tetram Romano imperio subiectam occuparant,dein reeuperationem illius bellum gessit pia vero ut Catholicus procurabat, ut simul Euangelium infidelibus praedicaφetur, quod laudi tribuendum est. Adde illos, Fonita quo Genadius pugnauit, esse infideles,haereti eos,& Attiana peste infectos,ut constat ex Gregαώ. r.
re iuri pin. 2.ct 73 Ad seeundam ex ratione petitum dim idololatriam, aliaque peeeata, esse quidem blasphemis contra Deum.& religionem , non sordialiter . seg materialiter. Ob
materialem autem blasphemiam . di quae in acto con.
sistit, non potest bellum paganis inserti, quia non est iniuria directe.& sormaliter Eeclesiae,& teligioni facta alias lieeret omnes infideles , fle paganos bello oppugnare, imo Omnes Neeatores, quia omnes suis actis iniuriant Deum, negando esse summum bonum. Ad.
M , etsi uetbis negaret infidelis fidem , si tamen non ostenderet se id facete in contemptum , & irrisionem religionis Christiani, non habetet Eeelesia ius illum oppugnandi, quia illa negatio non emiatur intutia ε cta formalitet Ecclesiae, ted Deo: ae proinde Eeclasa non potest illam vindieare. Neque est simile de laedem te innoeentem , in euius desentionem potest iniuriantem opprimere,quia illud est,quia se defendere non po-; at Deus intutias sibi factas defendere,& vingiore potest, quando sibi pla erit. Quare nisi ipse potest rem dederit,nullus poterit nomine illius defensonem suscipe te & iniurias illi sinas vingieare. Ad te, tum nullum reputo inconueniens de facto multa manere pncata impunita ab hominibus . nego tamen non constituissu Deum, qui possent illa peccata punire,eonstituit enim Deus Ptincipesin superiores in qualibet republieariuibus competit subditos deuiantes a recta ratione eontinere,& punire. υδὰ si de Acto id histi piae stant.quia ipsi deuiant,per aecuens est de Deo
Ad quartum dieo nulla reperiri nationem ita ba baram,quae aliquo mogo gubernati non posset, quod si de facto repetitetur tuns quidem subiugari posset,non titulo religionis sevi defensonis naturae humanae. Deinde elim barbari dicuntur natura fetui non est intelligendum,quas illos natura semos constituerit, eenim salsum est a' ted quia natura illo: ad seruiendum
pios eonstituit. Eeontra vero ingenio valentes aptistimos ad dominandum,de regendum effecὶt. Ad eonfirmationem di eo, Romanos potuisse barba ras aliquas nationes subiicete , quia iure earum dominium tibi eompetebat , alias tamen tyrannich inuade.
Bant ; sed quia bonis motibus eas instrui curabant, de Loe se eundo laudantur a Dahom dc August
P v Ne TvM VIII. Privati ne sint infideles , vel et liniri possint
potestate, & dominio cirea fideles.
tur domini ct iurisiactione infriles.
1 Insistis Christiaans principi μbiem non possunt in
410쪽
io Rarisne perisAri peruersonis si prox--.9 moratisit,poterat seram eximi a fervitate. ii αιδεμ νationabu, num. 8.adduliis. t DR aemu tenda sunt in quibus Doctores conue-lt niunt,ut inde gradum faciamus ad ea, in quibus est controueas a. Primo certum est infideles baptizatos fidem negantes posse,& de facto ab Ecelesia puniri viconstat ex Ioto tistilo de hiseticis. sunt enim Eeelesae subditi. Possunt ergo pro pectatis commissis puniti.&
a Seeundo certum est infideles in Christiano regno, seu prineipi Christiatio subiecti , non possunt iurisdictionem in Chiistianos liabete. est expressa deriso Innocent. Ill. in cap .cumst mmti,de I ass.ct Sarracenis,
ubi praecipit grauitet argui , & puniti per Concilium prouinciale eos, qui Iudaeos , & paganos publicis officiis praesecerint ; de Christianos omnes abstinere eommunione illius infidelis, donec osse tum dimiserit, de pet illud acquisita in pauperes Christianos distribuetit. Idem habetur ιn east ex special ,eodem tit. ubi cauet ut , si eis lura regalia vendantur, ad ea eolligenda praeficiendum esse Christianum non suspectum : de in eo utilia istin I. 2 .ct capaeonstititit. l .quas. 4. excommunieatio serenda imponit ut eommittentibus haec munera . & ossicia publiea Iudaeis r eonsentit. lex 29. Iummam,C de Iudaeu. Ratio est manifesta, quia Ptime eps Christianus, cui illi infideles subdutitur, libet est
in e inmittenda hac iurisdictione, cam nomine ipsius inferiores iudiees gubernent. Ereto potest committere illis personis, quas ad tectam gubernationem aptiores esse iis es leaverit, & illas excludete,quae paci,securitati, de bono religionis ineptas,vel minus idoneas esse censet. Ergo potest ob hanc cansam Iudaeos, & paganos exelud re a gubernatione , de ossicio publico. Deinde quilibet Pi inceps Christianus subditus est Romano Pontisset, quoad ea , quae ad bonum fidei pontifex eae pedite iudicauerit 1 atqui iudicauis expediens , ne in Christiano regno infidelis iurisdictionem habeat iis Christiano fideles.& sic praecepit, ut constat ex ali gatis text. Eigo Princeps Christianus tenet ut obedite. Finis autem huius constitutionis, & praecepti suit digia itas , & honor nostrI fidei, in cuius ignominiameessebat, si infideles iudieio Christiani Principis assilia merentur ad gubernandum alios fideles i ta ei tὸ enim udieabatur illos aptiores esse rei quis aliis fidelibus ad
ι Tetti hcettum est infidelem subditum Christimo Deiri ei pi priuati dominio serui, sue vel naculus si, id
est αδ seruitutem natus, sue ad seruitutem emptus , eo ipso quod ad fidem conuertatur, At emptor pretium amittit. habet ut in Deo nobis , C. de Epis. ct elo. G- Lemnie. C.Me Christianum mancipιum, π cap. Iudaei, I ae Iu-λ si autem serhus fidelis ab infigeli ematur non adseruitiitem, sed ad mercaruum, di bet intra tres menses. υ elidi fideli alias seruiis libet sine pretio existet: habe. iur c .nusta Iucido,de Iudai . ct Sarraeinis.Ratio huiuqeori Ritiationis,est sauot nostrae fidei, in cuius honorem
potuit Princeps Christianus suos subditos infidele, redde te incapaces dominio , de potestate dominatiua
semotum fidelium : scuti poεost Aominio aliarum t Ium priuareαum ad bonum reipublicae,& tectam illius gubernationem iudicauerit expedire.
4 Quarto certum est priuati infideles subditos Christiano Principi simulatu fidelium,eo quhd fideles prohibentur simulari iis infidelibus, praeeipuὸ si Iudaei
sint,es Sarraceni. habetur me .ad hae,eap. es Itidem, - Iuviis,or Sarraeenti. ubi etiam prohibetur pluribus Christianis nutrices elle filiorum horum infidelium. consonat ι.tlι f.titi. de Episcopar cleme. sed uert mulatum plohibitum insti aiuno eap.ers Iκdaeos, Dimextendi ad simulatum extra dommm,qualis est, esse colonum, sue aduentitium,sue originarium in tetris hominis infidelis ; hoe enim eone-itur .nsuprassim cap. quia in hae seruitute.quae propria non est, non reperitur illa indecentia,& perieulum peruersoliis, ac in s mulatu domestieo 1 & ita notauit Suareet ex communi sententia, timis βῶ.s 34.s Quinto cetium est filium infidelis, si baptiretur, liberandum elle a patria potestate . ex cap.maiores , da Ra'iseno ne periculo peruersi vi exponatur. His posi
Controuersa est de insaelibus Cluistiano Peinei pinon subiectit. An inquam, Eec Iesa eos priuet,aut priuare pestit potes a te tum tutis ictionis, tum dominii in Chiistianos s deles 6 Et quidem de potestate in iisdictionis uidetur mihi res indubitata, infideles priuatos non hine, imo neque ab Ecelesia dilecte priuari posse. iuris aione , quam habeno in vasallos fideles ad illos g bernandos. est
punct 8.versos antem qiastis. &alij apud ipsos. Ratio est clara qnia iure Aiuino ipsi priuati non sunt iurisdictione in subditos fidales, alias non consoleret Petrus illis subitet, i. Petri a. neque diceret Paul. Roman. i . tia eis inobedientes Dei ordinationi resistere . de inis parenduis este propter conseientiam. Ex alia parte ab Emelesa, hae potestate priuari non possiant, quia Ecclesiae non subduiutit. Ergo. Ndque obstat locus Pauli i. au Corinth. s. ubi reprehendit sdeles. qui in iudicio contendunt cum alio fideli apud infidelem P ei per . bi insinuate uidetur Paultis Principem i descio lutissiliactione caret e t non inquam . Ubilat: quia reprehenso Pauli non est,quod apud infidelem Principem itis pelatur, sed quia malitiose petatnt , &ex vindicta e quod eum si oecasio standali, piaeeipue 4nfidelibus , debet
Dices: Ets Eeclesiae is infideles Mn se Mantur subduntur tamen fideles. Eigo potest EeHesa fideleas subdito, a iurisdictione itis delis liberato ob dignitatem fidei, quam habent: in qua libertate non videtur iurisdicti em in infideles directe exercere, sed in suos subditos, tuendo elarum dignitatem, & eos a periculo
sed contra est, quia si ob honorem fidei, & dignitatem fidelium,qui si ij Dei sunt adoptiui,posset Eeelesia
suo, subditos fideles a iurisdictione magistratu iam infidelium liberate, id eoustare deberet ex sexiptura , ex Patribus,vel Coneiliis: ar neque ex fieri plura, aeque ex Patribus haec libertas constat. Ergoenon est assecthda, imo potius ex loel allegatis Scripturae eolligitu hi, magistratibus obedienssum esse diligetit et , non tamen timore poenae,sed propter eonseientiam Neque in hiaest aliqua thderentia , sicut non est si dedentia , qud dsetuus fidelis .: N Oirtuti seditos homini prauis motibus imbuto seruiat, sed potius illa subiectio eo scina