장음표시 사용
101쪽
8a Cop. XIX. Nec divisionem illam in Rhaetiam L. F II. Hadriano,
pleraque in Imperii Constitutione mutasse ex Victore in Epito me,& Auctore Historiae Miscellae credit. Vertim si rite perpendantur, nihil uterque de provinciarum divisione , sed de ossiciis duntaxat affert; Rhaetias verti plurium numero ante Constantini tempora, ut capite praemisso diximus, vix inveniemus; Hi vero cur tot praefantillimis florente Imperio ac stylo praehabeantur 3 Dissicile equidem est de posterioribus hisce Authoribus, qui, cur Rhaetias multiplicarint, silent . rationem reddere ; Hoc interim nihilominus certum est, dillinctam fuisse ad Hadrianum. imo fere usque ad Constantinum provinciam: haud proin dispicio, quomodo Vir doctus hanc pluralitatem Rhaetiarum , hartimque in primam & secundam divisionem Hadriano possit adscribere, nisi exemplum Malelae forte secutus sit . utpote qui de Τrajano testatur, qudd ultra Danubium L. 36L constituerit provincias duas, quas Daciam primam o secundam vocavit. Veriam contra Malelam etiam nummus ad annum Christi Isub Antonino Pio, imo sub Trajano Decio adhuc ad annum Christi Apud aso. Dacia non Dacis inscriptus apud Mediobarbum, uiti & lapides si ut, clamant, cum Hadriani virtute Daciam imperio additam esse testan- CCXL tur. Alii insuper Legatum Augusti Provinciae Daciae & Legionis c Liv Antonino Pio, cur erudith monet Cl. Caryophy- Ius Provinciam Daciam sub Severo & Caracalla habet: ut caeteros taceam. Malim igitur eum Sexto Rus . viciniore longh his divisionibus Scriptore, hanc Aureliano adscribere, dum in Breviario ait: per Aurelianum translatis exinde Romanis, duae Dacis in Resionibus Moe- In&Ruff. ac Dardanis factae fiunt: Imo neque huic divisionem in primam L p. zy. ta secundam, sed in Ripensem S Mediterraneam concedit Cellarius, quod idem etiam de Norico non ante Diocletianum & Constanti- Inseri f. num admittit. Et Leges adhuc , a Constantino & Theodosio
is . latae, Daciae duntaxat, non Daciarum Praesidem apud Reinesium referuns , ubi & Propraetores ejusdem Daciae complures invenies. Verum condonandus hic error Vel sero est, cum non infrequens hic T. a. An- ipse Scriptoribus etiam clarissimis fuerit, inter quos Schel stratenustiq. Ecci Britanniam superiorem,& Inseriorem, Moesiam primam & inferio- rem, Epirum primam & secundam, duas Norici, Pannoniarum, Daeiarum. Rhaetiarum ac Ciliciae provincias attulerit, cum tamen Dio,
s. m. c r. qui sub Alς andro Mammaeo, saeculo proin tertio scripsit, Britanniae luperioris primus meminerit, Ptolomaeus vero, qui etiam post Ha
102쪽
sed Imperatoribus Saecia prissim Ini tribuendam csse.
drianum inclaruit, Britanniam sine ulla divisione designarit. Idem nec Moesiam primam habet, sed superiorem : Epirum quoque primam & secundam nulli bi alias, quantum mihi licuit, deprehendi. De Norico utroque nihil pariter idem Ptolomaeus. quin imo sub
Constantino primum in Lapide NORIC. MED1 1 ER. apud Gruterum comparet; ne ea, quae modo diximus, repetamus. Si verbper Pannonias duas , primam & secundam intelligit, divisionem hanc iterum nescit Alexandrinus Geographus , superiorem duntaxat, & inferiorem enumerans: Ciliciam in I. & II. nusquam ante Arcadii Aug. decretum partitam fuisse testante Cl. Caryophilo eminentissimus Noris ex nummis , Pandectis & marmoribus ostendit. De binis Daciis jam diximus, de Rhaetiis paulo post dicemus. Possent quidem haec omnia ex Lapidum fide ad oculum demonstrari, sed cum ultra propositum nostrum hic labor excresceret, his consuliti abstinemus. ωod duplicatum Rhaetiarum numerum a tinet, ad quod arvum pertineat, jam monstravimus , nec de Rhetia
Tacitus alibi nisi semel, ubi assentiente etiam Vel sero de populis loquitur aut aequales Authores pluraliter ait Cellarius. Ammianus&Synchroni etiam illo adhuc tempore ex more Ptolomaei, quas plurium numero dixere provincias, ut Germaniam &c. plerumque superiorem & inferiorem voluere. Neque tam obvia erit Rhaetiae nostrae etiam post Constantinum in primam secundamque divisio; ego certe nulli bi ejus vestigium deprehendere potui, nisi labente jam .i md vix non exspirante Romano Imperio in Sexto Russo nimirum.& utriusque Imperii Notitia, aut etiam taculo demum jam octavo, sublatis quoque Longobardorum rebus, in Paulo Diacono. Neque soli tum Rhaetiae haec biceps partitio imposita , sed Belgica insuper, Germanica, Lugdunensis, Pannonia, Thracia, Phrygia, Britannia in primam secundamque divisa fuit: Iisdem insuper numeris dispescuit Notitia Aquitaniam Narbonensem & Lugdunensem. De his tamen plerisque jam palam fecimus, ita Hadriani aevo minimε fuisse divisas. Ptolomaeus, qui posterior Pannoniam adhuc superiorem & in. feriorem, Phrygiam majorem & minorem compellavit, nec primam aut secundam Aquitaniam Lugdunensem, Belgicam, aut Narbonensem , itemque Τhraciam, sed simplici has omnes adhuc numero scripsit: nescio igitur, an circa mutationes provinciarum Geog
phicas ipsi quidquam tuto imputari possit. De Rhaetia missis aliis
103쪽
84 p. Nec divisionem ictam in matiam L F II. Hadriam,
rem claram facimus ex Lapide ab Illustrissimo Massejo asservato, &in Verona sua illustrata his verbis expresso:
mne Lapidem ad Antoninorum aevum pertinere idem flustrissimis Scriptor asserit, S cum Rhaetiam a Vindellata distinguat, monstrat, quam falsum si, divisonem Rhetia in primam S secundam ab Hadriano maxile, νcuti Velfero visum es. Hadriano posteriorem etiam Vel se
rus agnovit, eum Augustorum meminerit, nec omnino anteriorem
M. Antonino & L. Vero, qui primi Augusti pariter appellati fuerint. Sed Antiquitatis assectatorem prisco Vindeliciae vocabulo usum, quod ex adhibita diphthongo Al pro ΑΕ colligit; Verum cum sty-
Ius reliquus nihil verborum , quod a Saeculi illius usu abhorrerer, contineat; cur, amabo, de solo Vindeliciae vocabulo aliquid singulare statuamus 3 Verum etsi demus Velsero, hanc Lapidis inscriptionem antiquae Geographiae simiam esse, non poterit tamen, aut volet ipse alias ejusdem aevi quatuor, quas in monumentis peregrinis ex Am Valeriae. Celeja & Graecio n. XII. XIII. XIV. & XV. integras attulit, erroris accusare, quod nec Rhaetiariam, aut Rhaetiae I. vel II. sed Rhaetiae duntaxat meminerint; Sic enim habet, qui in Valeriae agro:
Τ. VARIO CLEMENTI PROCPROUINCIARUM BELGICAE GERMANIAE SUPERIORIS GERMANIAE INFERIORIS RAETIAE MAURETANIAE CAESAREM
104쪽
sed Imperat rus Saeculi primum Imi tribuendam esse. 8s
CEDONICAE CIVES ROMANI EX ITALIA ET ALIIS PROVINCIIS IN RAMA CONSISTENTES.
Et ne forte de fide horum Lapidum dubium suboriri possit, tres reliquos ejusdem tenoris damus in Augusta Bibliotheea Vindobonensi
omnium hodie oculis expositos.
105쪽
Quapropter si provincias in hae Inseriptione contentas BeIgicam, Rhaetiam, Mauretaniam Caesarensem a Tingitana distinctam, Lusi
taniam, Ciliciam, ac Pannoniam singularium numero, eoque prorsus modo , quo illas omnes , sola Germania superiore & inseriore exceptis, a Ptolomaeo conscriptas examino, etiam sic Rhaetiam, qualem Disitigoo by Coral
106쪽
sed Imperatoribus Saeculi primum Im trisuendum esse. 87
lem Ptolomaeus sub Marco Imp. teste Suida conscripsit, a Vindeli- s. m. I o. cia distinctam accipiendam esse nemo prudens inficiabitur 9 praecipui eum ipse Vel serus eruditissimh more suo adnotaverit, Tingita- . I 39. nam expeditionem ad Alexandrum pertinere: Nec caeteroquin hunc ipsum moror Ptolomaeum, qui Germaniam magnam, non superiorem, non inferiorem dixit I utut complurium ita provinciarum divisonem inierit: haecque ipsa diviso non insolita ipsi in aliis fuerit provinciis, a Marco enim Aurelio Imp. qui anno Sal. I 8 o. obiit, ad Alexandri tempora, qui anno Domini a I 8. Imperium adiit, nec tam immensa annorum intercapedo, nec adeo mutabiles rerum vices intercessere, quae tantillo spatio Geographiam Ptolomaei interverterint: sub Alexandro autem jam Dio scripsit: Celtae quidam , quos Germanos Steph. vocamus, quid omnem Celticam Regionem , quae ad Rhenum est, occupas L s76. sent, essecerunt, ut ea Germania vocaretur: Superior quae Rheni fontibus propior est, inferior , que ab hac usque ad Oceanum Britannicum se
extendit. Cum igitur, ut percepimus, ex Lapidum etiam reliquiis Rhae-tia cum Vindelicia nec Hadriani tempore, longε minus vero antea confusa, plurium vero numero sub Constantino primum exarata ex authorum aevo compareat; in primam & secundam eodem, aut omnino posteriori tempore dispertitam fuisse dicendum est: operae igitur pretium erit, hac super re de rationibus nimirum ac tempore, quo in primam & secundam divisa fuerit, signatὶ indagare. Cellarius igitur de hac divisione & sententia Vel seri ordine a-Geogr. gens Diocletianum auctorem multitudinis provinciarum facit, neci I. facilis exemplum prius divisionis in primam & secundam in provin- 2'eiis inveniri amrmat, plura autem insuperiorem & inferiorem: ne-'que verti hujus divisionis usquam in Rhaetia signum, certh nondum
aetate Ptolomaei, occurrere contendit.
In aevum adhuc posterius hanc mutationem rejicit Vir in hoc studio insignis Beretia: Mos fuit, inquit, Imperatorum praesertim Grae- Chorogr. eorum provincias dividere, ut plures in provinciarum Magistratibus locare posseηt. - - - Et plane nemo Arcadio in Oriente , g Justiniano v L Z magis eas multiplicavit, arithmetice tamen id intelligendum, nam divio provinciarum in superiorem S inferiorem est antiquior, S magis adhaein citeriorem V ulteriorem. Arcadius porro imitatus est Valentem S
107쪽
88 p. Nec divisionem illam in m etiam L. R m.
dissecuit, testibus duobus Gregoriis Varianaeno Or. a. de laud. Bapilli, Presb)tero suppari in lilius vita operibus prae a. s. it . Panciroitus ad Notitiam suam de Rhaetia quidem nostra aliquid
singulare non affert, rationem tamen, quam suggerit,& hujus & reliquarum provinciarum multiplicationis , ne cellitatem non prorsus diversam , & una idem tempus suppeditat. Theodosius M. inquit. remum potitus, Arcadio Orientem, Honorio occidentem dedit. - - - - - ob duplicem vero administrationem dignitates N Mapistratus geminari oportuit. Idem Rhaetiae in primam & secundam divisae tem-vee. tu. pus Illustrissimus Massejus agnoscit, dum Rhaetiam secundam dictam I. a. fuisse Vindeliciam asserit: Quando Vicario Italiae duae Rhaetiae fuere subjectae: Vicarium autem Italiae Praefecto Praetorio Italiae in Notitia sub Theodosio nempe septendecim provinciis & septem Praesidibus earum praefuisse invenio; in quibus utique Rhaetiam primam& secundam tum eadem Notitia , tum libellus provinciarum ejusdem, utraque secundum doctos aetatis Theodosii Junioris nempe
nobis exhibent. Tantorum igitur Virorum authoritatibus ae Lapidum fide motus divisionem Rhaetiae Arithmeticam in primam secundamque Hadriano tribui posse non video, in unam provinciam sub hoc, aut etiam prilis Rhaetiam nostram cum Vindelicia coactam tot iterum Authoribus, cui de marmoribus sileam) adeo apertε utram que ferὶ usque ad Constantinorum tempora distinguentibus pariter affirmare non ausim : Inter hos rursum, qui hoc aevo posteriore Rhaetias plurium numero dixere , mallem potius aliorum exemplo iterum non primam & secundam, sed forte superiorem, inferioremque intellexisse. Neque hoc ultimum omnino ex vano ; Syllbursius enim in notis ad illud Zosimi forte rectius loco : . ἰΕt notae. οδον, inquit, εἰ-ὶ PMrἰαν την ἄνω, versus Rhaetiam operiorem. Verum excusandus omni ex titulo Vel sertis est, nam errorem hunc cum
doctissimis erravit; cum aetate sua nondum tanta in Geographicis antiquis lux Eruditis affulserit, qualis postea Litteras illustravit, ubi certatim hanc spartam Cluverius cum Holstento ac Lambecio, Cellarius, Junckerus & Beretia data opera, aliique complures ad Strabonem Melam, Plinium, Solinumque etiam
108쪽
Myaetiam dudum ante Vindeliciam Romanis
cognitain, litii V Incolas fuisse.
RHaetiam nostram omnem sub Alpibus fuisse nemo unus, quotis
quot hodie vivunt, Litteratorum trahit in dubium , & nos Capite tertio abunde satis, iit puto, monstravimus. Nunc ante Vindeliciam Romanis cognitam probare intendimus ; Nec ensarium igitur est, illa hic iterum per synopta repetere, quae de probabili Vel didenae antiquitate Capite superitis , ac de bello ibidem Cimhrico ex Plutarcho, Frontino, Ampelio attulimus: Cimbros per has Alpes nostras praecipuEΤridentinas in Italiam irruisse, ubi prudenter prius ex his ipsis Alpibus sesperabat enim illos ab earum traη- Plutareh. situ arceri posse in Catulus contra Cimbros missus se subduxerat. in Μar. Si enim, ut ex fastis Consularibus patet, haec Cimbrorum 1 optio P F anno V. C. 6 o. contigit. Rhaeti vero ac Vindelici A. U. C. 739. ab Augusti privignis domiti sunt, centum Omnino annorum intervallum inter haec bella elapsum fuisse vel primo intuitu perspectissimum est. Bello igitur ad minimum Cimbrico jam inCatuli exercitu obsessa Rhaetia, nec obiter, ut credo, a tanto Duce, ac reliquis pro more Romanis lustrata aut cognita fuit, non enim celsisset barbaris Catulus, nisi ab Alpium transitu inspecta locorum natura prohiberi non posse circumspectus hic Consul cautὶ praevidisset: Imo vel ante Catulum Rhaetiam & Rhaetos Romanis innotuisse Author gravissimus Strabo docet, ac testimonio Polybii firmat, quem his allegat Quatuor etiam tantummodo earum Alpium trafitus nominat, per Li- i. d. gures proxime Etruscum mare, per Tauriηos, quo Hannibal usus, per Sa-Alp. . ι lsos, o quartum per Rhaetos. Nec de viis tantum teste Strabones. Polybius mentionem fecit, sed de animalibus, metallis, Alpium m gnitudine & altitudine scripsit, quae fusillis apud Strabonem videri possunt: Servavit hanc de Rhaetis memoriam bona nobis fortuna
Strabo; cum Polybii Historiae pars pleraque perierit, ex iis tamen.
109쪽
m Caput XX. Imaetiam dudum ante Vimissiciam
quae supersunt, aliqua decerpenda duxi, & inprimis quidem de his . ipsis Alpium & Rhaetiae viis loeutust transitum Alpium di cilem D-n . ac laborio , non tamen usquequaque inaccessum refert. Alpes verti ipsas ita describite nuta enim sunt 'ga montium herbis atque arboribus, quod continuis rigeant nivibus b)berno aestivoque tempore, media viris convalles ab utroque Alpium latere, lata pascua, atque apricas arbores habent, ta humano cultu digniora loca. Fuit autem Polybius Scipionis Africani circa annum U. C. ssin bello Punico tertio Comes. Scripsit igitur ante domitos Rhaetos Vinde Iicosque centum & quinquaginta pen E iam annis ; quo utique tempore nemo fortε de Vindelicis adhue ne cogitavit quidem , nomenque populi sub communi Celtarum nomine altum delituit: De Rhaetorum ve-rd populis, ut Cap. 9. diximus, jam viginti & aliquot post bellum Punicum III. annis Claudius Marcellus, Anno Urb. Cond. vero LXXXXVI. in Marcius Rex, & sub Augusto ante ejus privignos L. Munatius Plancus triumpharunt: Sed quid anxiε haec testimonia conquirimus Z cum conformia & illustriora longh de antiquissima
Rhaetorum gentis origine affatim nobis suppetant, Plinius enim disertε pronuntiat: Malos Tuscorum prolem arbitrantur; a Gallis patisam Duce Rhaso. Justinus: Tusci quoque Duce Rheto avitis sedibus ami s Alpes occupavere, N ex nomine Ducis gentes Rhetorum condideruηt. Stephanus Bygantinus : Rhaeti populi Drrhenici: Tuscos autem si ve Fletruscos Tyrrhenicosque potentissimum ae antiquissimum juxta Italiae populum fuisse, cui Ritus religiosos in Sacris, politicos in condendis urbibus, deducendis Coloniis, Magistratuum Insgnia, ac triumphalia ornamenta, auguria, ludos, spectacula Architectonicam & Statuariam Romani debent, nemo amplius post Illustrissimi Scipionis Masseji origines Hetruscas, nune etiam in Germania lati- redditas, aut ejus observationes Litterarias Italico idiomate editas , ignorare potest. Atque ut rem hanc extra dubium omne ponamus, tempus indagandum est, quo Τusci & Alpes occuparunt, & ex nomine Ducis gentes Rhaetorum condiderunt. Plutarchus igitur , postquam Acta inter Lucumonem S Aruntem narrasset, mox subdit: Hic igitur minore accepto de Gallis ad illos secessi, atque in Italiam exercitum duxit: Illi irruentes quamprimum univergam antiqvdmque Regionem Parrhenorum sub eorum Imperium ab Alpibus usque ad atraque maria redegere,
110쪽
Romanu cognitam, uti F Incolas fuisse. 9 i
degere , ut ipsus nominis appellatis testatur. Nam mare quidem Boream Adriaticum a T rhena urbe Adriae, que ad Notum inclinatur: illud vero, quod regione est, Drrhenam appellant. Per hanc Regionem arboribus plenam multa sumina suunt, s latus est ager pabulo, haec octo Ndecem pulchras, magnGque urbes habet, se ad quaestum V ad nictum
amplissimas: ms Gasii γrbenis ejectis occupavere, sed haec musto antegsa sunt. Atque utinam hla Plutarchus, quando haec gesta sint, assignanset, sed Iubet hie Scriptores Rhaeticos consulere: & industrios flenon paucos , atque in extricanda hac lite forte plus caeteris exercitatos. Tschudius in suo de Alpibus libello Cnejum Pompejum Strabonem Comum restaurasse, Rhaetis eversum, annis ante Christum circiter sex & octoginta asserit, quo tempore, inquit, quingentis circiter annis Rhaeti Alpes incoluere , si igitur ad nummos Imperatorum Mediobarbi Chronologiam sequimur, annus evenit U. C.
Spre cherus annum Τarquinii Prisci I 8. V.C. I 46. Stumpfius in Epito me Chronologica Tiguri Iss . impressa paulli ante annum U. C. Is s. Tuscos Italia pulsos & Duce Rhaeto in Alpes confugisse asserit:
Simierus, quin certum faceret computum , certam tamen rem dixit , aliquot ante natum orbis Redemptorem saeculis expulsos has Alpes occupasse. Illustrissimus denique Scipio Masse jus Tuscos s. regnante Romae Tarquinio Prisco a Gallis duce Belloveti amoenissima hae a mari supero ad inferum Regione ex amplissimis urbibus pulsos, primum Veronam locum situ tutissimum elegisse, tum etiam in has Alpes nostras fuga actos, & mox Tridenti Conditores fuisse. Quod assertum solidε more suo Authorum effatis roboratum , retia quis, etsi plerisque haud multum discordantibus praehabeo, praecipui cum circa Veronam quasdam Hetruscarum Antiquitatum repertas fuisse reliquias etiam alibi ostendat. Quale etiam monumentum in aere Perginae repertum , gypsoque efformatum Vir doctissimus Simon Petrus Bartholomaei JC.tus nuper mihi admodum submisit; Tabella est quatuor pollicum non excedens magnitudinem, in qua artifex planὶ eximius Pugilem Hetruscum nudum, arae insidentem ornatae, eleganter exprelsit, qui eidem arae pede altero fortiterclixus , devovere se Marti aut Palladi creditur, cum dextra pugionem , sinistra palladium teneat. Accessit huie sententiae nuperrimε& commodum in paucis per hos ipsos, dum haec scribo, dies syste- M a ma