장음표시 사용
81쪽
revertamur nummismata; primum igitur, quem Velserus produxit de Druso nummum, in Conditoris memoriam rit E produxit, additus verti Germanici titulus nec Rhaeticum nee Vindelicum dicit: Secus enim Rhenus ad nos potius, Rhaetiam nempe primam , cui fontes cum Oeno & Athesi nostra debet, adscribendus foret. Num mum alterum nec apud Mediobarbum, Patinum, Begerum aut Vall-
Iantium invenio: Occo certὶ Medicus & Nummariae Rei peritissimus Augustanus eundem pro decore Augustie suae adduxisset haud dubiε, nec omisisset Medi arbus Oeconis Continuator, si in publicum unquam prodiisset: Qui autem apudVaillantium TZSEM
PRONIA Im. Vra 2 DESIG. audit, ad Carthaginem & an
num V.C. 72 s. pertinet, ut ex Dione idem Valliantius tradit. Verum clim exstare nihilominus hic nummus possit, ajo, eundem annum domitae Rhaetiae & Vindeliciae ex amustim ad mentem complurium praeseferre; sed elim Coloniam nullam cognomine expressam Litteris promulget, res prorsus incertissima est, an Augustam, an Vel di denam , an aliam loquatur; plures enim unno anno deduci potuisse , aut etiam deductas fuisse Colonias cur ambo negemus
addo, plerisque, quae Augustae nomen sortitae sunt, Coloniis, aliud cognomen urbis aut gentis , quibus differunt Augustae , adjectum conspici: ut inspicienti Nummos Augusti Colonicos apud Mediobarbum patebit; si autem re ipsa extet hic nummus , & conditam Augustam designet; hanc gloriam Coloniae huic minimε invideo. imo descriptam 1 me inter Viros eruditos controversiam de anno nimirum subactae Rhaetiae ae Vindeliciae optim E componeret. Tertium quidem nummum Mediobarbus quoque exhibet, & quidem eum Nuce Pinea, sed pace Litteratissimi Augustani dixero, rationes expeditas nondum esse, qu bd Pisas haec Rhetica certum sit illo aevo Augustae Vindelicae symbolum , prout i & ipse Vel serus non invitus sentit: in Alpibus enim nostris fortὶ felicius crescit, quam in campis meatibus Nux Pinea; nobis proin , non Vindelicis hae e magis propria foret. Deinde fructus mallem Regionum , quam urbium in nummismatibus esse symbola; Arabia quippe ramulculos bal simiae thuris, Palmam Judaea, aristas Sicilia, flores Achaja, uvas Alexandria in auro, argento, aere ostentant, ut P. Ludovicus Jobertus εSoc. JΚsu in Instructionibus Rei monetariae edocet. Ego planὶ excussis Augusti nummis Colonicis nullibi singulare aliquid aut praecipuum Diuiti os by Coosl
82쪽
eipuum urbi cuidam , sed plerumque Insignia, Capita & Symbola
Principum, Instrumenta Pontificalia, signa militaria, oleas & lauros, Diumviros & Boves Coloniae , aut denique portas, pontes, Castra cum animalibus Romae & Principum deprehendi: si qui autem tuiti hunc Conum Augustae possint asserere, me non admodum invito facient. Basim caeteroquin & masnitudinem hujus in nummo Pini si est tamen pinus nondum satis capio : artis plus, quam naturae , atque hinc longe aliquid aliud latere suspicor. Qubd vero Augusta in Insigni hodie dum Nucem Pineam gerat, posteriorum
temporum mos est: nemo enim Insignia ante Caroli M. aevum, aut Sacra in Palaestinam bella asseret. Illud autem, quod Vel serus subjungit, eredibile non esse , Colonicos Nummos extra eam Coloniam, cujus aut nomen, aut symbolum gerunt, percussos, fallit omnino ; non enim Praepositus Thesaurorum, ut idem credit, praeter vectigalia pecuniae etiam signandae praefuit, verum solis vectigalibus, ut Panciroilus ad hoc omcium docet: Et teste hoc ipso Pan-cirollo in Occidente sex tantum in locis moneta signabatur, quibus tot Procvratores, non Praepositi Thesaurorum praeerant: vin' nomina λ habe ex ipsa Notitia:
Procuratores Monetae. f. I o. Procurator Moneta Siscianae. Procvrator Monetae Aquilhen is. Procurator Monetae vi δis Romae. Procvrator Moneta Lugdunensis. Procurator Monetae Arelatensis. Procurator Moneta Triberorum.
Quibus addendae amrmante Pitisco Londinum, Narbo & Sirmium: In Lex. tot enim locis MONETA AVG. cudebatur: in his Augustam Antiqq. Vindelicorum utique desidero, & ni vehementer notae ossicinarum nummis omnibus post Constantinum incusae exerrent, illam in his dissiculter omnino inveniemus. Quin si Augustae etiam ossicinam
monetariam lubenter tribuamus, cum nondum omnes Omnino notae esse videantur; id tamen Augus eo ac proximo aevo non tam facili concedendum putamus : Neque dicere potest Vel serus, urbem Rhaetiae, ut vult, principem, Vectigalium utriusque custodem mi L
83쪽
se: nondum enim probavit. ve stigalia Rhaetiar primae Augustam deis lata esse: haec enim aut transvehendis apud nos speciebus , quibus Praesectus Legionis tertiae praeerat Teriolis nomen & locum arx nostra princeps per excellentiam dicta Tyrolis servat, ut infra demonstrabitur impensa fuere, aut per compendium Aquile jam ad Comi tem Thesaurorum per Italiam, ad quam nos aliunde pertinebamus. submissa fuit. Quin si demus pro stipendiis forte militum in stati ne Limitanea numerosius degentium inserviisse, num Vel di denam haec subruunt 3 Quis enim nescit, assignationes hujuscemodi & fieri potuisse & faetis fuisse , quas firmandis Rebus Augustanis haud ideti reor opportuniores. rtum porro quem affert, nummum, iterum in Mediobambo, Patino, Begero & Vaillantio requiro ; nec Coloniae quiescenistis imaginem admitto; decipi potuit Vir magnus, dum Nucem pineam Conum seu Strobilum credit, interim autem vas huic simillimum Cornucopiae turrita Cybele in nummo Monte falconii praeten dit, quam eontroversiam non dirimo, sed ab eodem Vel sero dictum accepto , & si conus est, ab eo non tantum Coloniam Augustam cur enim hanc inprimis λ) sed Rhaetiam omnem designari dicor Boves autem Coloniae & titulum in quinto nummo Iuliae Augusta an hane suam spectare non una ex ratione dubito: & quamvis Mediobarbus in nummo hoc, sive ex Occone sive aliunde translato Augustam Vindelicorum admittat, id tamen deceptus agit, ait enim:
Ex veteri Inscribtione Coloniam Iuliam Augustam dictam docuit Duditissimus hujus urPis Civis S decus Marcus Vel eras; Ego autem in tota Vel seri Vindelicia ad nauseam excussa in nullo Lapide hunc titulum inveni, & an unquam inveniri possit, haesito; proprium enim magis Julii Caesaris Coloniis esse credo; ita enim in ejus nummis inscriptam Juliam Ber tum, Juliam Corintham, Juliam Valentiam invenio. Julio Caesari nec Velserus suam in acceptis referet Augustam Coloniam: nomen hoc forte aliquibus mansit, quas ornavit Augustus invicem ab iis nummorum honore ornatus. Colonia nimirum Iulia gemina Accitana, Colonia Iulia Augusta Berrtus, Colonia Iulia victrix Celsa S Utis Tarraco: Colonia demum Iulia Traducta es
Octavia r Sed talem esse Augustam contendo, quales fuere Augusta Patrensis & Bilbilis, Caesar Augusta, Colonia Carthago ηova Augusta, atque ut, quod res est, dicam, Vocabula haec Julia Augusta a Conditori-Diuitigod by Coos
84쪽
ditoribus vel prim ti imposita sunt cum gentium devictarum nominibus ut Augusta Salassorum, Rauracorum, Τaurinorum, Vindelicorum, quae solae Augustae audierunt: caeteris Augustum hoc voca- 'bulum praenomen fuisse antiquo earundem nomini praefixum: Colonias enim Λugusti omnes Iulium nomen adicivisse praepoperὶ quidem dici potuisse, sed dissiculter, imb vix probari posse crederem; nam etiam in Nummis Tiberii hi tituli redeunt, qui tamen Julii nomen nunquam assumpsit, cur id de Augusto Mareus noster Vel serus suspicetur, vestigia sanh non invenio i Harduinus autem ad Coloniarum nummos mihi ad manum non est; Certh aliam Juliam Augustam dextra binas spicas, sinistra hastam tenentem ex thesauro Medi eaeo Eminentissimus Norisus produxit, quam nemo nostram ausit dicere: uti nec illum, quem itidem cum hoc titulo junctis in parte adversa manibus caduceum, & bina Copiae Cornua tenentibus Duumvir noster meo numero septimum attulit. De sexto pariter Ingens mihi dubium suboritur. quadrigam refert, in qua nux pinea, Inscriptio : TI CLAUDIUS TI. E. NERO : An hie Augono quod Ducibus m D sol atre suo Rhaetos subjugarit nummum cudit Z sed falsa Inscriptio est. non enim Tiberii, sed Drusi filius hic Claudius fuit: nec triumph les de Rhaetis Drusus Pater, sed honores tantum Praetorios adeptus est. Deinde quis pineam nucem in quadriga sustineat Z sublestae fidei mihi aureus videtur, nec si tamen oculos meos non fefellere Author es nummarii reperire illum in his, qui mihi ad usum sunt, potui: Quin neque tum refragarer, si ex obryzo S legitimus foret; non enim rationibus nostris obesset .sed Vel seri. Minimb et enim verum illud Vel seri de Augusti tempore clic Et olim rei p.) imposita fuisse eorum symbola, qui nummos signavere : & addita pinea nucula, nummus ubi percussus fuerit. significasse. Istud quippe Imperatorum aevo nunquam in usu fuit, imb nec monetae qui dem Praefectorum nomina aut fgna post Augustum occurrunt; ut caetera , quae de strobylo opinatur, taceam. Quod numisma ultimum Hadriani attinet, hoc solum adverto, qu bd authores ante Hadrianum omnes Rhaetiam 1 Vindelicia distinguant; imo lapides &authores, Ut postea videbimus, etiam post Hadrianum apertissimis verbis sejungant: ac Tacitus ipse Vindelicas Cohortes laudet quas I neque Diuitigod by Gorale
85쪽
66 Caput XVI. Ac caetera Monumenta.
neque nos Vindelicis demimus poliori utique nobisi jure hie nummus vindicandus erit. Placet in hanc rem limatissimi Begeri ad' Thes. hunc nummum rariorem sensus : De exercitu Rhetico, inquit, licet Brand. Authores sileant, loquitur tamen cum nummimate ratio, cism gentes devictas nonni' Legionum es Exercituum prae diis Romani tuerentur, imo ex ipsis exercitus conscriberent, Rhetorum sane cibortes apud Tacitum I. a. memorantiaret Addo ego, & voce quidem statim insequenti: Vindelicorumque: ut diverius appareat a Cohortibus Vindelicis ex Cohortibus Rhaeticis Exercitus, militem enim Hadrianus adiungit ex AElio Spartiano Begeruo quast bellum immiseret, exercuit, dum iis Ge maniam transtit: Locum insuper Cassiodorii iterate placet: Rhaetios munimina Italiae , exercitisimque eum Cl3peum Romanorum appellantis: . Quae cum Veronae scripserit Cassiodorius, Rhaetiam primam sibi vicinam, tutioremque Alpestrem intelligere debuit; Rhaetia enim secunda, & in hac Augusta non munimen Italiae, sed limes & munimen Vindeliciae ae Rhaetiae secundae adversus irruentes Barbaros erat; exercitusque in Alpibus nostris meliori jure Clypeus Romanorum insigniri potuite enim tam insulsae mentis erit, qui hanc -a n,ios Vindelicos injuria trans non sentiat. Demum Coloniae dignitatem, atque in nummis memoriam, nunquam Augustae urbi abnuo, & in Vindelicis contra quoscunque defendo, etsi nummum Τiberii, qui Coti Aug. Vind. jactet, nuspiam offenderim, nam S mihi summopere gratisarer . si tantae vetustatis testem novum nanciscerer, qui non CoIoniam Augustam Rhaetorum, ut tanto nisu adlaborat Vel serus sed Augustam Vindelicam una cum authoribus omnium oculis objiceret.
emadmodum in nummis, veluti aere alieno cum sibi horum copiam non fuisse , imo ne conspectos quidem esse asserat integerrimum se praestitit Vellarus ; atque eapropter Diqitigod by Coosl
86쪽
ciput XVI is caetera Monumentis. 67
pter si etiam in his adducendis explicandisque impegisset, eb venia
dignior foret, quod illo adhuc aevo vix tres eximii numerentur Authores, qui de hac re vel scripserint tantum, de dicam quod priamis vix unquam possibile feliciter ac citra errorem versati fuerint. ut adeti omnibus pronum fuerit, saepius extra oleas ut loquimur errare. Contigit ea felicitas nostris primum temporibus, in quibus non multum a se saeculo ea commendatio Batavis', Anglis, Ita .lis ac Gallis debetur, non tantum nummos, atque omnes Omnino in his apices pene dixisse atomos sed & terras omnes tum asse, a que immensa nominis & gentis gloria eruderasse: quos haud segniter Germani nostri, praesertim magni quidam ad Septentrionem Viri insecuti sunt, imb quoad primos Conatus nemo Occonem ante . ivit: His Ducibus si uti licuisset amantissimo Patriae Civi, paulo aliter fortε rem suam adornasset; Veruntamen quod 4n nummis non
licuit, in lapidibus praestitit, imb ibi plus praestitit, quam suo aevo
omnis Litteratorum caelus : hujus enim quod nemo nescit Con .stio & hortationi magnum illum Inscriptionum thesaurum prae reliquis debemus, quem primus omnium Gruterus condidit, & quo quot Grutecum Ducem vel secuti sunt, vel redintegrarunt, aut emendarunt, quales hodie sunt: Reinesius, Fabretus, Sponius, D nius, Gudius & Cl. Muratorius, aliique : quid autem in hoc genere Litteraturae possit Vel serus noster; in monumentis Augustanis aeperegrinis, quae ferε dimidium rerum Vindelicarum volumen eo ficiunt, ostendit. Ex his planὶ colliguntur aliqua, quae scrupulum movent; caetera enim pleraque rebus nostris haud officiunt: Advertimus igitur, & cum cura notamus, nullum ex his omnibus cumulath , atque egregi E congestis monumentis lapidem adesse , qui Imperatorem aliquem ab Augusto ad Antoninos usque ostentaret:
sola MATIDIA Soror Sabinae Hadriani Conjugis, & in Cippis milliaribus postea L. SEPTIMIUS SEVERVS, atque in saxo
alio GORDIANVS Impp. nobis obviam fiunt: Consideramus dein iterum Augustam hanc urbem AELIAM quidem vocari. & in
C. Iulio Vettio AVGUSTAM VINDELICUM. Et GEM
TES VINDELI RVM in trophaeo Alpium. Hoc ultimum
equidem glossema suspicatur Illustris Scriptor, quod ex ora irrepserit, causasque affert non contemnendas. Sed cum in omnibus, prae-
87쪽
68 Cupis XVI. Ae cretera Monumenta.
cipvh recentioribus Dalechampii, Vossi, Salma sit & amplissima illa P. Harduini E Soe. Iesu eximii Critici adesse videam, nec in nitida, quae mihi suppetit, Clarissimorum quorumvis Virorum, ac singularibus Gro novit notis cum variantibus Manu scriptorum Lectionibus editione Lugduno-Batava nunquam omissa sint; contra torrentem niti nondum ausim: Inscriptionem autem ipsam ex fonte Giornare haurire nore est amplius possibile, cum Trophoeum nostris tem p
de Leti. ribus penitus sit destructum, & ipse vicus Torbia , ubi olim situm T. . art. fuit. Nisi forte theatrum Sabaudiae Amstelodami anno impressum Reliquias nobis servarit; fallitur enim V. Cl. Mabillonius, qui Segusii superstes dixitialiud enim ibi trophaeum, alius arcus est, simili tamen exordio , quali illud nostrum Plinius inchoat, adhuc- dum decorus, quem Illustrissimus Massejus in Historia Diplomatica Italich conscripta typis ac caelaturis, & iterum in Epistola ad V. C. Albertum Fabricium, latin E descriptum dedit, Augusti titulis, atque eodem prorsus initio ut dixi insignem, quo Trophaeum Alpium olim superbiit: MaMjahus tamen, quem vir summus coram ibidem inspexit, contextu suo diversus est admodum ab illo Alpium Τrophaeo, quod nobis Plinius servavit. Sed iterum ad Lapides, a quihus digressi fuimus Vel serianosi multus equidem in his meritissimus author est, in nullo.tamen cut contrahamus, ac minias profutura argutandi semina respuamus vel Coloniam Rhaetorum, vel Augustam Rhaetiae profert, quae verba nobis unich suffecissent, ne Vel di denam suis jam dudum ruderibus alte sepultam fortassε non citra invidiam erueremus, quod tamen faciendum necessario fuerat, ut tandem veritas dictorum elucesceret: Nunc lapidibus missis ad nucem pineam revertamur, ubi ante omnia advertas velim, perobscurum in multis monumentis veterum hoc seu obsonii, seu ornamen-τ. i. n. i. genus esse, & saepius a Cinara haud posse distingui: nec tantum
f. roo. Si aut praecipuξ, etsi nuX esset pinea, Pro Augusta, sit credit Velserus, io . militaret , clim in diversissimis cernatur ornamenti loco monumen-T. s. p. s. iis, quae toto Coelo rationibus Augustae discrepant; occurrit enim
L apud Monte falconium in Cornucopiae Nymphae ad pedes Isidis, in , Ii Cornucopiae Herculis, in pinu Sylvani, ad pedem tauri Farnesiani:& ,. i iterum in ara Sacrificii Deorum Marinorum in pompa Bacchica . inroo.iy. pollice manus Votivae ter : in Cornucopiae Tiberis, & Sistro Isidis,
in vasculo demum apud Fabretium, di in Cl. Bertoli Aquileja in pla-
88쪽
ω. XVI. Ac caetera Monumenta. 69tea S. Joannis talis nux quinque pedum altitudine conspicitur, & Monta ante omnes, quae hodiedum tota tabulis aereis & deauratis cooper- sale. iterea, notabiliori adhuc magnitudine Romae superest, olim Mausolaeo Dal. p. Augusti superimposita : Dein Cupidinem cum strobylis ludentem Begerus in Thesauro Brandeburgico; binos alios amorum 'qui strobylos ex arbore decerpunt, Montesticonius exhibet: rationem Propertius reddit et I 8 . - - - is habet arbor amores in Dia 'Fugus es Areadio pinus amata Deo. log. de Lucianus verd pro more exsplicat & ridet, qudd Cybele nimirum cubitvetula, cui arbor haec sacra. experta sit ejus sagittas. Adderem his nisi conjecturas nimias refiigerem potuisse Veneris victricis, quae ullo Caesari pro tessera fuit, aliquid lub strobylo subesse, quam coluisse Augustum in gentem Juliam adoptatum pronum est credere. Ex quibus utique haud graviter feret Velserus, sit nihil pro Augusta facere Strobylos quis dixerit, sed ornamenti plerumque genus esse admittat, aut Cybeli sacram nucem pineam , aut Rhaetiae I. nostrae magis propriam hanc Alpium arborem defondat.
uantum ex his pro Augusa sua 'fero
A Udivimus hactenus non sne iustissima laude , quantum pro
Augusta sua laborarit Nobilissimus ejusdem Duumvir Velserus, ciamque in foro ac fonte Augustum in aere vivere jussum , Conditorem Λugustae celebrare audiissemus. asserti rationes in Codice quaerimus : malo equidem , inquit, de Drugo veram esse, otionis quod es plures tradidere Authores, tametsi antiquiores, ' ne fallam9 m c. 4. 'rbone es Honorio Augustodunense nondum reperto : Hanc proin Augu-Honor instam in Vindelicia & sub hoc nomine, & sub Rhaetiae secundae titulo I 3 reli. Diuitigod by Coost
89쪽
7o Cuput XVIL Quantum ex his pro Agusia sua
reliquis praestitisse cum eodem Velsero contra quoscunque propugnamus : se ipse urbis splandor , tot S tanta antiquorum aedisciorum
rudera, qua emodiendis fundamentis occurrunt quotidie, fornices, cloacae, pavimenta, praeterea Inscriptiones, scalptura, statuarum bases, arae, nummimata, vascula Iima, quaram rerum nec vola nec vestigium ad Isaram siquo in loco Augustam exstruere Aventinas voluit9 non tenuiter in dicare, testatδ denunciare videri possent. Nec aliam praeter hanc Augustam cui quidam nixi fundamento forth parum solido, non exhibitis veterum testimoniis, aut lapidum, nummorsimque sincera fide asseverant Τubingam , Augustam Aciliam, & Badacum, Augustam Tiberiam, & .intanorum asseri posse putamus ; cum insuper Itineraria, Tabula, Notitiaque de his omnibus Augustis sileant. Haud equidem dissitemur, nullum inter tot Monumenta a Viro Cl. in urbe isthae allata, aut ibi quantum scio hactenus reperta Lapidem Augustam ab Octaviano nempe, non alio quopiam Augusto, ut AElio Hadriano &c. aut Augustam Vindelictim loqui; Romae tamen in Ecclesia S. Joannis ante Portam Latinam talem extitisse Jacobus Magochius ante annos amplius o. scripsit: haud tamen ibi amplius nunc visitur. LaZius quoque
similem in monumentis Laureacensibus legi Author est: D. M.
C. IULIO VETTIO AUG. VINDELICUM MIL.
Et quamvis Velserus ipse fragmentum ex aedibus Peutingerianis a
ferat , in quo urbs naec MVNICIP IVM. A EL. A m.
Litteris trabalibus inscripta sit, & ab Hadriano nomen ob beneficii ingentis cujusdam memoriam assumpserit, idemque municipium Colonia AElia Augusta esse potuerit, quin tamen jam olim ab Augusto deductam fuisse quispiam improbet: utut multae Coloniae Augustae vocatae sint a posterioris aevi Imperatoribus conditae , quod Inscriptionum Collectores Fabretius,Donius, Reinesius apertὲ monstrant, dum primus Juliam Concordiam Augustam Beneventum ex Inscriptione posita Juliae Augustae Sept. Severi Matri producit: Alter Coloniam Aureliam Augustam : Piam Canusium ab Imperatore Aurelio deductam exhibet: tertius Coloniam Helviam Augustam Libbitanam
90쪽
Helsero concedendum sit. Iin Sicilia a Pertinace allegat, quibus Illustrissimum Massejum addo, qui in Verona sua illustrata eandem Coloniam Augustam novam GaI- p. I. f. lienianam ex Lapide describit. His tamen omnibus insuper habitis etiam ipsemet cum Velsero ex rationibus apud Laureacum allatis Λugustam Vindelicum certe Coloniam esse a Druso deductam , atqui in Augusti Patris sui adoptivi honorem Augustam compellatam fuisse, citra haesitationem ullam amrmo, cum post dissicillimum lon- gh cum Rhaetis ac Vindelicis hellum, quod retentaturi teste Dione videbantur, primum omnium, ac maximὶ necessarium fuerit gentes tam strenuas praesidiis ac coloniis intra limites continere. Mansitque Augustae seugustum hoc propter excellentiam Conditoris ab omni aevo ad constitutum hunc limitem Coloniae nomen: & mansit ad exemplum aliarum longε antiquissimarum urbium , quo Augustus suos deduxit Colonos, milites, Veteranos ; Meminit enim simili exemplo Augusta Caesareae Nieopolis, Augusta Emeritae Iuliae Gaditanae, atque Auguste Praetoriae Salassorum Strabo, Rauracorum Caesar, Trevirorum Mela, compluresque hujus Principis Colonias nummi apud Mediobarbum Argelati in Augusto allati adhucdum servant, quae Guam proxime ad nostram accedant Augustam, idem semper Vindelicorum Cognomen ad differentiam aliarum urbium additum confirmat: Occurrit enim sexies cum hoe discrimine in Antonini Itinerario, in quo ab Augusti aevo hoc urbis nomen tanquam devictae gentis Vindelicae trophaeum superesse indubitato potuit, ita igitur Itinerarium habet:
A SIRMO LAVRIACO. Μ. Ρ. CCCXXX . AUGUSTA VINDELIC. M. P. CCXXVI.
Atque iterum in contextu Itineris:
' LAURIACΟ. Μ. P. CXX. AUGUSTA VINDELIC. M. P. CCXXVI. A TAURUNO LAURIA M. M. Ρ. DLXXVII. INDE AUGUSTA VINDELICUΜ.