장음표시 사용
71쪽
set Captu XIV. Rdpondetur Auctoritatibus
qui si provinciam nostram , ubi tenebras sibi esse in genu E fatetur, nec perfunctori ε, nee semel lustrasset, nomina antiqua ex Tabulariorum fide, & diversarum linguarum inflexionibus, imb & Saeculorum corruptionibus combinata ad antiquissimorum Authorum fontes reduxisset, tunc enimvero aliter paullum sermocinatum fuisse, persuasissimum habeo: adeo nullam, pergit rursum Seneca, sive v xia placuit ingenium, da mihi, quemcunque vis. magni nominis Virum, dicam, quod illi etas sua ignoverit. Dicam igitur & ego quid Vel sero aetas nostra possit ignoscere. Et inprimis quidem utramque gentem Rhaetos & Vindelicos in multos minutos populos divisam fuisse ex vero pronuntiat: sed nemo hodie est, caddit) qui sngulorum s-tus se exacte descripturum vere promittat; Sod autem a vero abludere, satis luculenter vel exterus summus nempe Geographus Clu- verius docuit; qui decennio a doctissimi Viri Velseri nimirum obitu, inspecta prius Rhaetia ac Vindelicia, collectisque Authorum sensis non incongruas cuique populo sedes attribuit, dum in Italia antiqua Alpes omnes incredibili labore ae successu excussit, quidiam Civem praestiturum credis , si non iratis fortε omnino Musis his etiam Lapides, Manuscriptos Codices, dc Archi via eum iteratis Itineribus accederent 8 Sed haec in alium locum dc tempus merito, clim vel integrum librum exposcant, rejicienda censemus: Vel sero tamen vel ideti difficilior res visa est, cum pleraque circa Augustanam viciniam antiquiora nomina hodie evanuerint, aut prorcs incerta sint: Longe aliter autem se res apud nos habeat, quod suo jam aevo ex LaZio potuisset intelligere. Dubiam cerid in his fidem non dico in aliis , in quibus forte justitis in illum & Vel serus &Lipsius invehuntur non meretur, cum Regionem ipsam , hi non ex vano suspicor,coram inspexerit, appellationes, inquit hic: per Carnos Tyrolensesque,tractibus terrae passim manent, etyi a Romanis corrupte,incolis ivditae fuerint. Α terris autem, imo montibus vallibus, atque fluminibus, populis nostris nomina esse indita, aut vicistam ab his illas recepisse quis vel hodie dum non perspicit Z nec nimiopere haec dis entiant, nec discerni aut cognosci possiμηt, ad quam ex alterutra gente pertisuerint , sit errone E Vel sero visum : cum id etiam Cluverius ibidem solidε omnino more suo praestiterit; Dein quod Rhaetiae accidisse 1dem asserit, quod pluribus aliarum Regionum nominibas, duplicem
almitim j viscationem recipere: totam tractum simul V partem sinuἱ
72쪽
etiam majorem esse, U Haedeliciam eo lecti. Quo authore id comprobat i nullum certε nec Augusti, nec Hadriani aevo asseret: scio quid dicam, singulos consului, & infra etiam universos adducam rimo hi omnes Rhaetos ac Vindelicos aperth distinguunt: nee tam simplex, apertus & certissimus Horatii sensus est, aut rationes Vel- seri apth confirmat. Habuerit sane impressum aut scriptum Codicem hic Λuthor, in quo legerit:
Videre Rhaeti bella sub Alpibus
Drusum gerentem Andelici. IntupErque dicat, Copulam ET. ab optimae notae Codicibus, &ab Horatii mente abesse : Veriam & ego ad fiditiones provoco manu scriptos enim hujus generis Codices haud vidi etsi medii aevi etiam ad Caroli M. tempora accedentes non desint huic provinciae complures manu exarati Authores Et quidem ad horum manuscriptorum Codicum fidem sedulo excussos provoco, imo rem ad oculum demonstro, editiones affero, quae cum in omnium manibus e se possint, ulteriori certitudine haud indigent: Dil in gana de anno as8s. in guo,& de anno I7aa. Coloniensis p. de Mares I 66 . item P. Juvene ii Romana, & denique praestans illa Daeterii ac De spreZli jussu Regio ad usum Serenissimi Delphini adornatae, atque hae binae ultimae etiam allatis Interpretum rationibus omnes Rhaeti F Viud Iici habent, quos populos per particulam Et geminandos contra Acronem & Porphyrionem acriter quoque contendit Glareanus Virharum Regionum peritissimus: locum hunc pariter in menda cubare, nec contra tot bonos Authores admitti posse, praesertim cum Codices aliqui , & in aliis Battelianus adstipulentur, limatissimus Benileius pluribus agit. Λuthores vero ipsos mox inferius promam. Post Horatium jam Horatii interpretes laudat Velserus Acronem, Porphyrionem & Servium, qui omnes, ut ait Rhaetos-Vindelia cos velint. Interest autem hos ipsos in sontibus consulere ; Acron igitur ita in hunc locum commentatus est: Talem Drusum ridere Rho Edit. B ti, Vindellai Barbarorum gentes. Porphyrio vero sie : Scripta est ergo
haee Ode IV. in Neronem Drusum privignum es succe Forem Augusti, qui Rhaetos Hisdelicos belὶδ vicit. Et iterum paulo post: Bi Vindelici vε ab Amazonibus rejecti e Dis sedibus , es ex Thracia in exilium se contu- net. f.
ιhie alio, inque jugis infodide dicunt, S quod potissi m isse tela secu- iso L
73쪽
34 Capus XIV. Respondetis Auctoritatibus
risoue Amazonum experti fuissent . ipsos usum earum in bello accepisse. Sea quemadmodum hanc fabulam ipse Velserus detrectat: ita editicum hoc ipso Porphyrione Horatii interpretes Ascensius & Antonius clarissimis verbis desuper Porphyrionem configunt, & utrumque interjecta Copula ET a se invicem disjungendum esse comprobant, Acroni & Porphyrioni Vel serus Servium junxit, sed non imtegrum ita enim eundem ad Virgilium lego:
Regna Liburnorum, Ufontem superare Timavi. Ideo tuti, quia Rhaeti Vindelici insunt Liburni, solisimi admodum p
pali, contra quos missus es Drusus, hi autem ab Amazonibus originem
Ηem l quot fabulas pauca haec verba complectuntur Z quam mirὶ insaniunt ficulnei hi Scholis es, ut illos merito compellat Bentlejus i quis Vindelicos, imo Rhaetos ipsos Liburnos esse somniavit Z imo ab Amazonibus originem ducere ipse Velserus cui dixi fabulis meritissime accenset, & cur non priora Z quadrarunt nempe Rhaeti Vindelici, non autem Liburni, hinc omissi: quomo-
db autem haec satis clara & firma sint, non dispicio, uti nec illud :Imus Praeses praefuit, utroque populo in unam provinciam Rhaetia nomine coacto p iterumque: Rhaetiam propriam S Andeliciam in unam provinciam eoivisse plerisque testimoniis coormare possum, quibἡs At in re clara abstineo. Ego sanὶ ut jam dixi, nullum omnino ante Constanti ni aevum vidi, semper Rhaetiam a Vindelicia distinctam lego, imo& post illud, teste in hac re Pancirollo omni exceptione majori ad Celebrem illam Imperii dignitatum notitiam : Hae duae Regiones Rhaetia I. & II. a duobus Prodibus administrantur, licEt quba Praesidem attinet, non invitus cum Velsero concedam, uni saepius Praesidi utramque committi potuisse provinciam; Si tamen unquam separata ab Italia Provincia fuit, & non potius , quod verius existimo, huic accensa vix unquam Praesidem, sed Magistratus duntaxat extra ordinem pro diversa rerum indigentia acceperit: quod ex Authorum Lapidumque a me probiter excussorum verissimum puto, Ec contra torrentem hactenus niti atque adstruere ausim ; nullum enim ibi unquam Praesidem, sed omnes, eosque duntaxat Magistratus lego, qui extra ordinem mitti solebant, quales sunt, etiam in Diuitigod by Coos
74쪽
his non pauci Legati, Pro-Legati, Pro-Praetores, Procuratores, Duces & Judices tantum, a primo ad quintum usque saeculum: Caeterum nec author ipse diffitetur de Vindelicorum origine primos scri- .psisse Servium & Porphyrionem, cum tamen ille : ut est notissimum, ruerit imperante Theodosio, saeculo primum quarto, & hoc jam eunte , post Augustum nimirum ; hic verci Grammaticus incertae p' 'prorsus aetatis sit: imis ejus es Acronis Commentaria si non Auctorem Idem p. mentiri, saltem misere truncata S interpolata ad nos pervenisse feruntur: a 37. AMiror sanὶ virum alias perspicacissimum his auinoribus innixum, eum tamen ipse pro candore suo fassus sit. Rhaetorum jam olim Po0bium apud Strabonem meminisse : quem Scipio Africanus bello jam De Hist. Punico tertio in Asricam duxisse Vossius Author est; ut aded plus-Graee. l. r.
quam centum ante AUgustum jam annis eundem vixisse constet, quo sanE tempore nulla adhuc Vindelicorum mentio uspiam reperitur; Imb idem Clarissimus Vir varia de Rhaetis testimonia ad tem- . s. ao. pus Polybio &Julio Caesari intermedium affert, quae ad Rhaetos Italiae & Galliae imminentes pertinere eum fide asserit, in quibus nulla adhue de Vindelicis deprehenditur Litterula: Scriptores Augusto coaevi primam eorundem mentionem , sed diversam semper a Rhaetis, ingerunt, quos suo loco curath dabimus. Caeterum suspicio, quam addit, placet omnino, hos Uindelicos nempe illis inhae-tis quandoque auxilia submisisse , imb cum gentem utramque diversam sed limitibus saltem suis vicinam ac conjunctam fuisse pateat . bello illo Augusti, aut etiam prius foedere quoque sociatam non ineptὶ quis dixerit, devict6sque tum a Mario Consule Monos seu Stoenos ut Fasti habent Rhaeticam in Tridentinis Alpibus gentem tum Rhaetos a L. Munatio Planco, teste Lapide, incertum tamen ubi, debellatos sibi vires ac Socios ad irruptiones in Italiam sub in faciendas ictis foederibus quaesisse. Dein quod Τacitus, qui ad exordium Saeculi secundi, Dio, qui ad tertii scripsere, plerumque Rhaetiae nomine utantur , atque illud Vindeliciae paulatim desuetudine obsoleverit, universim verisimilius mihi haud videtur, nam & Vindelicarum Cohortium primus meminit: alter de Rhae iis praecipuὶ loquitur, Alpium Tridentinarum incolis, ex Italiae finibus praedas agentibus, & ad has a Druso devictis submita deinde Tiberio, qui in Lacu Brigantino, & justa in Campis Licatibus acie utramque gentem domuit, nec Rhaetos amplius nec Vindelicos,
75쪽
s6 C ut XIIc Respondetis Authoritatibus
sed barbaros appellat; taceo, quod cum Drusus & Τiberius a DILne simul multis in locis in Rhaetiam irrupisse , Rhaeti autem praecia puὶ in Alpibus Italiae vicinis habitasse dicantur, res de lacu tam Λ-eroniano, qualem Strabo, & ex eo Vel serus describit, quam etiam de Benaco, quem forte Dio & post illum Illustrissimus Massejus intelligit, vera esse possit, ut adeo Dio de Vindelicis verbum haud
fecerit: Licet ejus verba de Lacu Brigantino ob consensum aliorum Scriptorum melius de Lacu Brigantino explicari posse ipsus non abnuam. Dein quidsi uterque Rhaetorum per antonomasiam utpotegentis praecipuae & jam per integrum prius Saeculum ante Vindelicos 1 Romanis hinc inde tentatae, & partim devictae, aut certὶ nobilioris . & antiquioris meminisset, foederatae verb asserre memoriam haud ad modiim necessarium duxisset 3 quid si Dio tertio jam saeculo industrius quidem, sed Graecus Scriptor gentis duntaxat sibi notioris nomine fuisset contentus 3 Quod vero de Splendidi sima
Rhaetiae Colonia Tacitus affert, res quidem esse videtur alii oris indaginis . nam si Augustam Vindelicorum inteingit, ea tum in provineta Rhattiae non fuit ; ctam Lapides Tacito multum posteriores, ut infra videbimus, & qui citra exceptionem omnem legitimi, singu-Iorum oculos in locis publicis Veronae & Vindobonae provocant, omnes adhuc habeant:
Ex quo clarum utique fit, Tacitum fortasse non Rugustam . sed C Ioniam nostram Veldidenam intelligere potuisse, quae re ipsa Rhaetorum fuit, & de qua verba haec et non in ripa commercium, sed penitus muliti magis, quam de Vicina Augusta Vindelicorum accipi ponient; cum enim Italiae accensa fuerit Rhaetia ac Vindelicia, ut etiam ex Notitia adhuc & Libello Provinciarum, luce meridiana fit clarius, nunquam illis provinciae nomen convenire, aut certh in proprio sensu accipi non potest: si verti illam Vindelicam certo intellexit. mallem ego verba haec ex primo Codice Corbejae reperto a Germano quodam saeculi circiter quarti aut posteriorum Librario ad illius aevi stylum, Rhaetiae nempe secundae, aptasse: solum enim Tacitum reliquis omnibus tot ac tantis saeculi sui Scriptoribus , repugnante insuper Lapidum fide, praeferre non ausim. Nemo porro Scriptorum, nummorum, lapidum hanc suam Augustam , cuti sanὶ opo tuisset Diqitigod by Coos i
76쪽
ter Vindelicorum compellant: Dein plures in Tyroli nostra, Rhaetia scilicet, Colonias fuisse Lapis vel hodie Τridenti spectabilis de hoe ipso Τridento quod tamen semel duntaxat in Itinerario Antonini ab Oeitergio nimirum terminus est fide certa nos edocet, ita enim ille, ut nos ipsi coram inspeximus, imo Ipse V. Cl. Vellarus inter monumenta peregrina attulit, si ergo vidit, & Coloniam in eo via derit, necesse est:
Quo solo lapide eertum fit, unicam in Rhaetia Coloniam Augustam
non fuisse, clim & Τridentum certa fuerit Rhaetiae Colonia: Augustam vero suam Rhaetorum Coloniam quinam alii dicant, ut vult Velserus , quem habeat ex Romanis Scriptoribus , libenter intelligam,&mox vinctas manus dabo, nam Notitia sub dispositione Viri Illustris Comitis Sacrarum Largitionum ponit quidem Praepositum thesaurorum Augustae Undelicensis Rhetiae, sed addit, quod Velserus omisit, secunda Veruntamen nondum aequiescit Vir doctissimus, ut enim Augustam suam unicam Coloniam totius Rhaetiae fuisse ostenderet, lias omnes dejiceret, duplici ariete utitur; in Alpibus non fuisse Veteranos, inquit, quasi inferret, nullam igitur ex Veteranis deduinam Coloniam, & Alpes, nec limites potuisse recipere, nec excOli : hoc est, si rite auguror, agri non fuere, qui potuissent Romano
more Veteranis assignari. Dedocere tamen illum hunc errorem
etiam si Lagio fidem habere noluisset, quamvis fidisse credam Ap-Η pianus
77쪽
38 C in XIV Respondetur Authoritatibus
planus Prosetar Ingois adiensis potuisset: qui lapidem non Ionis, Suaaio collocat, ad agros, ut puto, Veteranis Veldidenam deductis, assignatos, di ita describit:
Has tamen, quae sequuntur, eum nec suo, nec nostro etiam aevo publici juris fata sint, citra culpam ignorare potuit Velserus: Prima videnti occurrit hujus tenoris:
Altera in Castro stenteo Episcopatus Τridentini videntur de Stonis, aut ut alii melius legunt, Stoenis reliquiae ad murum Sacelli D. Martino Sacri:
78쪽
Vidimus Veteranos; nunc utrum rupium multitudo limites aeeupere possit, videamus : Provinciam nostram frumenti lectissimi feristitem nemo jam hodie negat, imo sunt non imperiti quidam, qui populosae huic genti sine exterorum auxilio frumentum, quod in nostris agris Risticis nascitur , sufficere credunt, si prohibitio in
valle praecipuὶ Venusta, ne ad Grisones tanta in eopia exportaretur. aut utilis aut necessaria foret: quod certissimum fore locorum periti contendunt, si paludes exsiccarentur, quas olim non adeo extensas, latasque fuisse fama refert, & reperta aedificiorum ingentia in his rudera docent: exsiccari autem posse complures praeter Κi cherum in Latio suo fusὶ de Pomptinis exsiccatis & ulterius exsi eandis agentem experientia teste Batavi monstrarunt: Sed missis hisce recentioribus antiquos consulamus : Frumentum jam olim ex
Rhaetia secundo Oeno delatum Eugippius docet; solus enim in ΤΡroli Oenus est Rhaeticus, extra illam Noricus de Vindelicus, aut, si Geographiam illius aevi ritὶ sequi malis, partes Rhaetiarum & Vindeliciae sunt & nostrae, verba ejus haec sunt: uitur non multo post ra- M8.mintes plurima de partibus Rhaetiarum mercibsis onuste quamplurimis inspe- San-GGrate videntur in Littore Danubii , que multis diebus crassa flaminis D. Org-ς. 3. eie fuerant conligata, que Dei imperio mox soluta ciborum copias fame
laborantibus detulerunt. Quin certiora adhuc ex vetustiorinus afferemus ; jam enim Polybius de Rhaetis nondum cognitis Vindelicis haec tradit: Media verb Con- Vallis ab utroque Alpium latere lata pa- i. a. s. νε. sella , atque apricas arbores habent, V humano eultu digniora laea; Strabo : Tumuli, qui commode coli valeant, vasesque bene condite solinus: Excipit ager Rhaeticus opimus es ferax. Et haec de agris. e. a . Quod Curiam Rhaetiae primae Τribunal faciat, rationes pro ae- ivo Romano nullas affert: Praesidis certE Tribunal non fuit, qui si etiam adfuisset, non uno in loco haerere illi fuisset licitum, sed o. mnem obire debuisset provinciam, ut ex quamplurimis Plinii II. M ipistolis, & sua me docuit Vir & Genere & Litteris summus Scipio Veron. n. lM. asse jus: nostra autem argumenta, quibus moti Curiam Tribunal lustrata Ha suis L s. lDi itigod by Gorale
79쪽
fuisse, impugnamus , singulari circa finem Capite asseremus : Nee Indagare modo juvat, utrum infirmae sint de arvo Constantii suspiciones, aut utrum Licinius VaIerianus Augustae Vindelicorum, an loco principe Imperium fuerit auspicatus,qubd ii milites contracti undique apud Rhaetias ob instans bellum detulere, locum nec Aurelius Victor, nec alius quisquam expressit: his. Inquam non immoror, ne a lineis excidam.
Postquὲm gravium Authorum verba perpendimus, etiam ad
minutias descendendum est, ad nummos nempe, in quibus apex , numerus , imo Litterula omnis ad scrupulum examinanda venit, ne delicatis Rei Nummariae Censoribus re vel minima non religiosissime iterum , iteriimque ad trutinam revocata veIltomachum moveamus, vel litem gravissimam. sed est sani magnum aliquid in his antiquitatum reliquiis, ubi minimum quid negligitur: Hinc cautus admodum Velserus noster extemplo addidit qmhι neque nummos, neque eorum delineatam Deciem videre contim LEt in fine : Cui restituto i tantisium audacia accedat, mapalo antiqueret Pericussat, necesse e . Verum antequam de N mm AugVColonicis aliquid certi statuamus, de firiendum prius tenmus an-Nusque vena, quo in potestatem populi Romani Rhaetia cum Vindelicis redacta est: quo semel stabilito, etiam Coloniae tempus orimique eiusdem parentis si qui sunt nummi, nobis certi fiud. Vel- seriis non sine ingenti Iabore & eruditione Anno V. C. 739 ante Christum natum r3. Livio Druso Libone, & L. Cato. Pisone Cisomno Coss. bellum Rhaeticum motum asserit; ad eundem annum sed loco cognominis Caesonini Caesorinum Consulem, annum vers
ne Argelati Mediolanensi, nullo tamen, qui hanc victoriam diserthnotaret, nummo consignant. Vir insignis J. A. Fabricius, qui singularena
80쪽
gularem de Augusto Chronographiam contexuit, belli hujus primordia ad eosdem cum Velsero Consules & U. C. annum, ante Domini vero natales decimum quartum refert. Idem meus Stephani Dio adscripto ad marginem eodem U. C. anno) sub iisdem Consulibus tradit. Nec dimentit quoad Consules Sigonius, etsi errone hinnot. ad anno V.C. 73 s. victam Rhaetiam crediderit, nam hane biennio nempe 74 I. ante Christum I 3. Tiberio Cl. Nerone & P. Quintilio 'Varo domitam idem ibidem vult Fabricius, Joannes Masson in vita Horatii ε diverso U. C. 739. & ante kervatorem nostrum I s. anno expeditionem in Rhaetos & Vindelicos a Tiberio Drusoque auspiciis secundis peractam praeeunte Dione vult. Verlim haec omnia anno unico cum gente bellicosa in diversiis partibus, & Alpibus bello dissicili, navibusque forth in utroque Lacu saltem Acronio a Romanis prius haud navigato primit m fabricatis peracta fuisse vix credibile nt: atque hinc biennium Fabricii non statim rejiciendum putarem, praesertim quod teste eodem Dione Augustus, cum suu li-ees justo praelio in Alpibus Τridentinis I Druso Rhaeti nondum tamen herbam porrigerent, sed tremendis Alpium recessibus & impositis his arcibus plus vice simplici, sit Horatius canit, dejiciendis tuti nihilominus Galliam urgerent Tiberium primum portea contra eos miserit: ut ad eb Dionem tempus belli coepti designasse, &totum simul in continenti descripsisse a vero haud absonum videatur, etsi eodem ipso anno finitum fortὶ non fuerit; ait enim: eo tempore de non anno he res sunt gestae &c. eapropter Augustus principio Drusum S deinde Tiberium &c. Et quamquam etiam Strabo te I. . p. m. stetur, quod horum omnium Rhaetorum nempe, Vindelicorum No-37s.ricorsimque impudentissimas incursationes reproserit Tiberius, U Has frater Drusus aestate una: Id de incursationibus tantum intelligendum censerem, clim de domitis una aestate his populis simul omnibus hoc dici minimὶ oueat; nam teste Cl. Hansii Zio Norici primum Germ. anno V. C. 76 I. Christi octavo subacti fuere: Ex hoc discordi an- Sacra.Ti.
norum computo id tamen indubitato colligitur, annum V.C. 739. LV et 7 o. aut certo 74 I. ante Christum vero si calculum quorundam recentiorum sequam uo 8. 9. aut Io. Rhaetico triumpho fuisse
nobilem , quibus Augustus testibus Megabarba & Erudit illimo Vi-Lgnolio Imp. IX. Cos. XI. Trib. pol. VIII. IX. X. & XI. iteratis testi- Diis , moniis in nummis audit quam plurimis: His delibatis jam ad Diuitigod by Gorale