장음표시 사용
301쪽
as o t . XVII. . Potest bellum etiam suscipi pro amicis: i ' XVIII. Imo es pro quibusvis homInrbus. XIX. Utrum quis arma capere post pro subditis alienis ad arcendas ab Vsis Imperantis injurias ρXX. Spectato jure Natura omnes Dbditi, qui apti sunt, bello adhiberi possunt. XXI. Utrum subditi justitiam belli examinare teneamur ,s Vsis im-ν ' peretur, ut militent e
. XXII. vid sinstitia belli Vsis admodum suspecta μ
XXIII. diuid dicendum de illis, qui pes. carptum jam bellum nomen militia dare volanι XXIV. Utrum aliquis bellanti operam seram addicere queat, s pos pra- . missam debitam inquisitionem sever justitia belu dubius m
CAusa essiciens belli publici duplex est, Remota, & Proxima.
Remota est jus tum Naturae, tum Gentium. Ipso jure N turae bellum summis Imperantibus licitum est, si justa subsit bellandi causa, & quidem non tantum bellum defensivum, sed & offensivum, sive hoc tendat ad reparandam, sive ad vindicandam injuriam ; recta enim ratio, & natura societatis humanae eam duntaxat vim prohibet, quae jus alienum tollit, quod non fit, si vim iniustam M repellas, aut ubi cessant judicia, jus tuum manu exequa ris; alias sane misera esset conditio innocentium in statu naturali viventium, si omnes improborum violentias, & injurias aequo animo tolerare deberent, nec, quod suum, aut sibi debitum est, obialter suae obligationi satisfacere recusat, vindicare, aut contumelias sibi illatas ulcisci possent. Sic Abrahamus vir non sanctissimus tantum, sed & sapientissimus solo jure naturae fretus bellum gessit adversus quatuor Reges, qui Sodoma diripuerant, cumque reportasset victoriam, Melchisedech Rex Salem , & Sacerdos Dei alti sunt revertenti benedixir, atque ita factum ejus probavit. GenesI4. Crol. lib. I. cap. a. g. I. ct a.
302쪽
Iuri autem Gentium bellum non tam ex eo capite adscribendum esse videtur, quod jus Naturae bellum ex justa causa permit tens communi omnium Gentium consenso ne sit receptum, quam potius ideo, quod bellum publicum speciales sequantur effectus. Puta impunitatis, & publicae judicioru utelae, qui alias spectato iajure naturae non Obtinerent, si bellum ex injusta causa susceptum
Causa essiciens proxima belli publici itidem duplex est, Plincipalis, & Instrumentalis; Principalis est is, qui summam in Republica potestatem habet, ac proinde in statu Monarchim Rex. in Aristocratico Optimates, in Democratico populus, quod tamen Dota ita accipiendum est, quasi jus bellum gerendi pars sit potestativa Majestatis, cum non ideo is, qui summum obtinet Imperium in Civitate, exteris bellum inferre possit, quia subditis imperat, sed quia nemini parer, ac proinde jus bellandi pars est libertatis natu talis. Unde jus bellandi habere possunt etiam, qui Majestatem
non habent, veluti sunt illi, qui extra omnem Rempublicam vi vunt, ac vel nullum, vel saltem familiare duntaxat Imperium ob tinent. Non igitur, qui summam in Republica potestatem obtinent, bellum gerunt vi Imperii, quod habent in subditos, sed vi Iibertatis naturalis, quae summam potestatem civilem Comitatur. Interim tamen, ut catera jura libertatis, ita &jus bellandi semper cum respectu ad utilitatem Reipublicae ubi commissie exercere tenentur. Vid. Bcchmer. I. P. U. bb. I. cap. o. f. a. O seqq.
Qui ergo in conditione parendi positi sunt, jus bellandi nos
habent; quia libertatem naturalem amiserunt. Potest tamen po-
Iulus in delatione summi Imperii vel sibi, vel Regni Proceribus anc libertatis partem expresse reservare, quod cum fit, jam etiam illi, qui in conditione parendi positi sunt, jus bellum gerendi habent. Imo si ex more Regni, cui nunquam contradictum est. Nn Proce-
303쪽
Proceres belli gerendi habeant facultatem, non opus est expressa reservatione ; nam hoc ipso, quod in delatione Imperii hanc libertatis naturalis partem non expresse abdicaverint , ea retenta esse
, Sed nec dubium est, di periculum ita praesens sit, ut tempus non ferat, eum consuli, qui supremum in civitate jus habet, veluti si Provincia alicujus custodiae coinmissa vi armata vel actu i vadatur, vel certum sit, eam illico invadendam esse, ita ut superior hac super re tam cito consuli non possit, sed Reipublicae summum ex mora contingat praejudicium, quin in tali rerum statu is,aujus custodiae urbs, vel Provincia commissa est, vi mandati gen ratis in hoc extremae necessitatis casu veI vim actu jam illatam reis pellere, vel illam inserendam praevenire possit. Sic Lucius Pinarius praesidio urbis Ennensis in Sicilia Praefectus, cum certo sciret, oppidanos ad Carthaginentes, cum quibus tunc temporis publi cum gerebatur bellum, defectionem moliri, eosque ex sociis Romanorum hostes esse factos, caede in eos patrata oppidum retinui nec factum hoc Claudius Marcellus Imperator improbavit; tota rei gestae series legi potest apud Liv. lib. a . cap. II. II. O sy.
Praeterea inferiores potestates, veluti sunt Pro-Reges in Imperio late patente jus belli etiam offensivi habere possunt ex concessione expressa summi Imperantis, aquo constituri sunr, quamquams bellum vicinis interant, illud non tam a Pro-Regibus, quam po eius ab eo, qui summam potestatem cirilem habet, ilIatum esie existimetur. Unde & hoc, & priori casu bellum nun mixtum, sed publicum dicendum erit, modo pars altera suinmo armata sivImperio.
Quodsi autem Pro-Reges, & Praesides Provinciarum ejusmodi concessione sint destituti, ex sola conjectura voluntatis, seu, quia credunt, suum factum summo Imperanti probandum este, bellum inferro
304쪽
inferre neutiquam possimi; alias enim saepὸ Imperans bello implicaretur inutus; & licet forte jn hoc, vel illo casu particulari id non accidar, periculum tamen universale est, Cui summus Imperans se exponere velle non creditur; non igitur hoc spectari debet, quia in hoc, vel illo casu particulari summo Imperanti placiturum sit, si consulatur, sed illud magis videndum est, quid ille, ubi res moram fert, aut dubium deliberationem habet, se inconsulto fieri velit. 6 de ea re in universum quid statuendum sit. Iure igitur a Legatis suis accusatus fuit Cn. Manlius, quod populi Romani injussit
hellum Gallo-Graecis intulerit a quamvis enim in Antiochi exercitu Gallorum legiones fuerant, pace tamen cum Anciocho facta, an ea injuria in Gallo-Graecos exequenda esset, non in Cn. Manlii, sed in populi Romani arbitrio esse debuit. Liv. lib. I δ. cap. F. Grotaiab. I. cap. s. g. s. num. I. se . Pulfendors lib. I. cap. o. I. II.
Extra casus igitur recensitos, qui in conditione parendi positi sunt, jus belli gerendi non habent, adeo, ut, licet forte Rex injurias parti Reipublicae integranti a vicino populo, aut Rege illatas
Persequi negligat, illa tamen vi armata eas ulcisci, aut resarcitio nem damnorum extorquere neutiquam queat; nam ex bello tota Respublica in periculum venit, in quod sine Consensu summi Im- .perantis eandem conjicere haud potest, sed incolumitatem totius corporis suae incolumitati praestrre tenetur; nec adversatur, quod Rex injurias eidem illatas porsequi negligat; saepe enim injuriae prudenti consilio in commodum magis rempus remitti solent, &debent. Ita T. Sempronius, ut refert Liv. lib. as. cap. as. in sena
tu dicebat, Gasi cum bellum se omitti iuro, es differri posse. IX.
Possunt autem summi Imperantes non tantum pro se, sed N pro aliis bellum suscipere. Inter hos primum locum tenent subinditi, quos adversus iniurias, quae ipsis ab exteris inferuntur, quin summus Imperans defendere teneatur, dubium non est. Sic populus Hebraeus pro Gabaonitis, qui se eidem subjecerant, Duce Iosue arma sumpst. Iosue y. Io. non Lamen semper, quamvis
305쪽
justa causa subditi alicujus, Imperantem ad arma sumenda obligat, sed ita demum, si id fine omnium, aut plurium subditoriam incommodo fieri possit; cum ejus ossicium magis circa totum, quam cirrica partes versetur, & quo una pars est major, eo propius ad n
turam totius accedit. Gror. lib. a. cap. aF. f. a. X.
νSi igitur civis unus, quamvis innocens ad exitium ab hoste deis poscatur, civitas autem hostium viribus multo sit ampar, ita ut eundem defendere non possit, nisi & ipsa perire velit, dubium non est , quin eum deserere possit; licet enim caput, & membra se invicem tueri teneantur, obligario tamen haec ultra moralem possibit ratem non extenditur. Est autem hoc casu Innocentis defensio moraliter impossibilis, utpote conjuncta cum interitu totius Civi tatis, qua pereunte & ipse innocens simul peribit. Accedit, quod civitas non huic tantum civi, sed & aliis obligata sit, quos omnes pro uno certissimae neci exponere, non convenit Rectoris officio, nec ille unus hoc postulare potessi Sane, qui patriam pro se perire, aequuin censerent, primi ex Molossis quidam inventi sunt. Liv. lib. eap. ass. Quare hoc tantum refinquitur misero, ut, quantum porest, sibi ipsi consulat fuga, aut ausu quamvis per culoso. Grcati est. eap. as. g. s. num. I. , ibi Henniges ac Vitrian. o. s. contra Ziegler.
Potest tamen innocens in tali rerum statu ad vitandum civita tis evcidium se ipsum hosti tradere. Ita valenZ. Tom. R. Disp. s. x. Grol. aes. g. s. νη-. R. Ratio est; quia tradendo se in manus hostis non eximium tantum dilectionis, & pietatis in patriam, sed & justitiae legalis actum exercet: majorem sane hae, inquit Divus Ioannes cap. 11. v. II. dilectionem nemo habet, quam us animam suam ponas quis pro amici suis. Neque per hoc, quod quis ipse se hosti tradat, is ad necem suam directe cooperatur, utpote quae non per se, sed per accidens saltem ex malitia hostis cum actu deditionis connexa est. Unde potest innocens ex motivo Civitatem ab tuteritu liberandi velle se hosti tradere, & simul nolle mor
306쪽
rem per accidens Conjunctam, perinde ut innocens ad mortem condemnatus ad locum suppliCii ire potest. Eleganter hanc in rem disserit Cicero pro P. Sextio, cujus verba refert Grotius. Facit quoque huc, quod Frossard. lib. I. Histor. habet, scilicet Anglum, calero in ultimam necestatem redacto, sem ex nobilioribus civibus sibi tradi, orsuo arbitrio permitti postulase. me nuntio, pergit ille, in civitarem altito summus repente luctus ibi natus. In hac animorum consternatione, eum quidam minime plebejus pro salute patria, inedia pene confecta, mortem se non reformidaturum, palam dicerau, quisquearinae altos in similem rapuit assectum; quibus tamen postea deditis Anglus pepercisse legitur XII. . .
Quin non tantum in tali rerum statu potest, sed etiam ad civitatem ab interitu alias inevitabili liberandam se hosti tradere tenetur. Ita Valena. Mι suxa. Less. de J. O J. lib. a. cap. t. dubii. r.
num. II. Grol. dict. num. 2. Ratio est; quia in taIi casu extremae necessitatis solus innocens Reipublicae alias certo interiturae sese hosti tradendo subvenire potest: ergo ex praecepto assirmativo Charitatis patriae de justitiae legalis ad hoc omnino tenetur. Deinde cum in hocce statu perire necessitatis, & solum innocenti liberum sit, utrum solus, vel cum aliis plurimis innocentibus perire velit, is utique talem pereundi modum eligere tenetur, quo alii innocentes non in idem exitium cum ipso trahantur. Dissentit vasqu. ILIUD. contri lib. I. cap. II. num. II. quem sequuntur Henniges MZiegleris
. Quodsi autem se ipsum tradere nolle, ad hoc faciendum cogi, Msi parere nolit, etiam invitus hosti extradi potest. Ita ValenΣ. & Lessi alges loci Ratio prioris est; quia Respublica cives suos cogere potest, ni exerceant actus Charitatis, & justitiae legalis exteriores in ordine ad bonum commune, si necessitas hoc exigat, cum non, ut privati ad ea' tantum cogere possit, ad quae subditi ex jure stricte di cto tenentur, sed & ad illa, ad quae ex praecepto aliarum Virtutua obligati sunt, si bonum communitatis ita postulet. Certe Resphs-
307쪽
blica injuriam non facit subdito, di cundem cogat ad ea, ad quae
is ex jure naturali obstrictus est; utitur enim iure suo; si autem innocens se hosti tradendo totam Civitatem ab interitu alias inevitabili liberare valeat, is jure naturae ad se tradendum obstrictus est: ergo si eundem ad hoc faciendum cogat, eidem injuriam non infert. Ratio vero posterioris est; quia civitas tradendo innocentem, directe non cooperatur ad necem ipsius, utpote quae, ut supra diximus, per accidens saltem ex malitia hostis, & non per se Cum actuseditionis Connexa est; alias sane nequidem ipse innocens se hosti tradere posset. Unde cohaerere non videtur doctrina eorum, qui allerunt quidem, innoCentem in tali extremae necessitatis casu non tantum posse, sed & teneri se ipsum hosti tradere , negant tamen, eundem tradi posse, si ultro se tradere noliti Dissent. Pulfendori cit. lib. I. cap. a. f. F.
Planeat quis virginem, aut Matronam ad libidinem cum ea e ercendam sibi tradi postulet, illa ad vitandum civitatis excidium
nec se tradere tenetur, nec invita a Republica tradi potest. Ita Less. eit. Dubis. r. num. o. Ratio est; quia ad malum temporalea Republica avertendum nemo periculo proximo peccati, de jacturae salutis animae suae se exponere tenetur, aut exponi potest. Posset tamen Respublica illam deserere; quia cum tanto periculo. eandem tueri, haud tenetur.
Subditis pares sunt socii, quibus defensio, & tutela in tabulis foederis promista est, sive deinde se in fidem aliorum dederint. sive mutua auxilia pacti sint; qui enim, ut ait D. Ambros. de ossis. lib. I. cap. 36. non repellit injurram a scio, si potes, iam es in vitio, quimille, qui facit. Talis autem pactio ad ea duntaxat bella pertinet, quae justa sunt, non etiam ad ea, quibus nulla justa causa subest. Imo licet justa subsit causa, potior tamen subditorum, quam soci
tum ratio haberi debet, si utrisque auxilium ferri nequeat; nemini enim magis obligatur Civitas aut civitatis caput, quam civibus suis, ac proin cle non aliter sociis auxilium promisisse censetur, quam
si id salva obligatione, quam erga proprios cives habet, praestaret Possit. . XVI.
308쪽
Sed nec auxilium socio ferre teneor, si certum fit, eundem etiam adiunctis meis viribus hcsti neutiquam parem, atque adeo nullam boni exitus spem esse; cum societas boni, non mali causa contraiahatur. Si vero id certum non sit, socius, quo minus socio auxilium ferat, se exCulare haud poterit; frustra enim iniretur foedus, fi nullum plane periculum, aut damnum pro socio subeundum foret. Grol. ci cap. as. g. . & Putandors allig. bb. I. cap. 6. I. I
Post socios sequuntur amici, quibus auxilium quidem promin sum non est, sed tamen amicitiae quadam ratione debetur, si facile, &sine incommodo Reipublicae nostrae exhiberi possit; in ipsa enim mutua amicitiae conjunctione inesse intelligitur, ut alteri alterius salus curae sit, quantum arctiores obligationes patiuntur, sia Abrahamus arma sumpsit pro cognato suo Loth. Gen. I . Sic etiam Romani saepe pro amicis bella aut susceperunt, aut suscipere minati sunt. Grol. cis. f. s. & Pulfendors ub/ supra.
Postrema causa, quae latissime patet, est hominum inter se conjunctio, quae vel sola sussicit, ut populus unus alterum ab injuria defendere possit; nam, ut Euripides in supplicibus ait: prabent saxa perfugium feris, araei famulis, urbibus pressis malo tutamen urbes. Grol. ubi supra g si. Puffendors cit. Ioc.
Illud non adeo expeditum est, utrum quis arma capere possit pro subditis alienis ad arcendas ab ipsis Imperantis injurias Quod negandum esse arbitror; nam, ex quo civiles societates institutae sunt, Rectoribus cujusque Reipublicae speciale quoddam jus in suos subditos quaesitum est: alias frustra facta fuisset imperiorum distributior si adtem alii se hoc praetextu aliorum regimini immiscere possent, plerύmque hoc jus, quod quivis in subditos suos habet, sine effetau esset, quia passim alii ex cupidine alieni sele aliorum
309쪽
regimini immiscerent, Sc actiones etiam non injuriosas subditis pro injuriis haberent. Deinde quis summorum Imperantium actiones exterorum judicio, Sc censurae subjecit Z Quilibet de commisso sibi regimine Deo, non aliis rationem reddere tenetur. Plane si quis velut alter Busiris, Phalaris, aut Thrax Diomedes aperta in subditos saeviret tyrannide, quo minus alii ob vinculum humanae societatis pro ejubmodi oppressis arma capere possint, nihil obstare videtur: erue eos, inquit sacer textus Proverb. a . qui ducuntur ad moriarem , se qui trahuntur ad interitum, liberare ne cesses. Sic in Maxentium, & Licinium Constantinus Magnus, in Persas alii Roma.norum Imperatores arma sumpserunt, aut suinere minati sunt, nisi a persecutione, & suppliciis Christianorum ob Religionem abstinerent. Et hoc procedere existimat Grol. di I. cap. a δ. num. R. etiamsi daretur, ne in summa quidem necessitate imperantibus a subditis resisti posse, cum impedimentum hoc non ex defectu caurisae, quae eadem est in subdito, sed ex personae duntaxat qualitate descendat, quae in alios non transit.
Causa instrumentalis belli publici sunt subditi, & alii, quos is,
qui summam in Rc publica potestatem habet, bello adhibet: dubium autem non est, quin spectato iure Naturae omnes subditi, qui apti sunt, ut servitia militaria praestent, bello adhiberi, & si justa subsit causa, etiam inviti cogi possint; fluit enim hoc ex natura Imperii civilis, quod Rectoribus Rerum publicarum in per innas omnium subditorum pro utilitate publica competit. Sunt tamen quidam, qui specialibus legibus, aut moribus a militia arcentur, ut olim apud Romanos servi, & jure canonico personae Ecclesiasticae quae tamen leges cum exceptione summae necessitatis intelis ligendae sunt. Sic Romanos propter inopiam liberorum Capitum, ac necessitatem octo millia juvenum validiorum ex servitiis empta publice armalle scribit Liv. lib. aa. cap. 17. ad D.
Dubitatur autem i. Utrum subditi iustitiam belli examinare teneantur, si ipsis imperetur, ut militente Sane si desuper nullum
310쪽
et νipss occurrat dubium, neminem fore existimo, qui eos ad hoc obligatos esse dicat: di autem de justitia belli dubitent, videri posset, aliud dicendum esse, ne alias se ediponant periculo occidendi ii nocentes, injuste praedandi &c. At longe verius est, subditos ne hoc quidem casu ad examina udam belli justitiam obstri os esse ,
sed sufficere, si sibi forment judicium practicum, quod in dubio
superiori fit paetendum; 'si enim superiorum mandatis non aliter obtemperare tenerentur, qua in s de eorum justitia ipsis Certo constaret, ordo imperandi, M parendi penitus dissolveretur, sine omoine autem imperandi non potest civalis societas consistere. .Quare subditorum non est, scrutari, sed exequi imperia superiorum, qui
eam diu in possessione juris praecipiendi relinqui debent, quamdiu non constat, i a quod iubent, esse injustum. Facit huc, quod Seneca alicubi dixit: Semus herilis imperii non censeor est, sed minister.
Dissentit Got. lib. a. cap. as. g. ea motus ratione, quod in dubio pars tutior sit eligenda, tutiorem autem partem esse, bello ab stinere. At primo pars tutior tum demum eligenda esse videtur.
cum nulla adest necessitas agendi, sed vel hoc, vel illud pro lubitu eligi potest: ubi autem propter vincuIum subjectionis adest necessitas agendi, talis electio salva haud est, sed tamdiu superiori jubenti est parendum, quamdiu de iniquitate mandati non apparet. Deinde vepum Mon est, quod pars tutior sit, abstinere bello, quia ex tali a nobedientia sequeretur, quod summi imperantes .persaepe non possent defendore jura sua, quod utique grave foret, incommodum quandoqiae cum pernicie totius Reipublicae conjunctum Cceterum quod hactenus de subditis militiae non adscriptis dictum est, idem etiam de militibus conductis dicendum erit.
Plane si tales occurrerent rationes, quae justitiam belli subditi, admodum suspectam redderent, ita ut jam videantur declinare iusnJicium quoddam morale, hoc casis iIli utique ad indagandam veritatem essent obstricti alias enim versarentur in ignorantia culpabili , & affectata, cum qua honestas operationis consistere haud potest. Quod si post factam debitam inquisitionem hae rationes nullo modo viderentur esse debilitatae, existimo, subditos bellare O o nou