장음표시 사용
71쪽
postea ad hoc attendimus, quod natura trianguli sic in natura divina continetur, ex sola necesJitate divinae naturae, non ex necessitate essentiae laturae trianguli, imo, quod necessitas essentiae, cproprietatum trianguli, quatenus etiam ut aeternae veritates concipiuntur, a bla necessitate divinae naturae desintellectus pendeat, non ex natura trianguli, tum id ipsum, quod Dei intellectum vocavimus, Dei voluntatem sive decretum appellamus. tiare respectu Dei unum idem assirmamus,cum dicimus, Deum ab aeterno decrevisses, voluisse tres angulos trianguli aequales esse duobus rectis. vel Deum hoc ipsum intellexisse. Unde sequitur, Dei astirmationes&negationes aeternam semper necesmitatem sive veritatem involvere. Si itaque, exempli gratia, Deus Adamo dixit, se nolle, ut de arbore cognitionis boni mali comederet, contradictionem implicaret, Adamum de illa arbore posse comedere, adeoque impos sibile seret, ut Adamus de ea comederet; nam divinum illud decretum aeternam necessitatem ieritatem debuisset involvere. Verum quoniam Scriptura tamen narrat, Deum id Adamo praecepisse. nihilominus Adamum de eadem comedisses, necessario dicendum est, Deum Adamo malum tantum revelavisse, quod eum necessariosequeretur, si de illa arbore comederet, at non necessitatem consiscutionis illius mali: Unde factum est, ut Adamus illam revelatio, nem non ut aeternam necessariam veritatem perceperit, sed ut legem , hoc est, ut institutum, quod lucrum aut damnum sequitur, non ex necessitate & natura actionis patratae, sed ex solo libitu
absoluto imperio alicujus Principis. Quare illa revelatio respectu selius Adami, propter solum desectum ejus cognitionis lex fuit, Deusque quasi legissator aut Princeps Et hac etiam de causa, nempe ob defectum cognitionis, Decalogus , respectu Hebraeorum tantum lex fuit, nam quoniam Dei existentiamin aeternam veritatem non noverant, ideo id ,quod ipsis in decalogo revelatum fuit,nempe Deum existere Deumque solum adorandum esse, tanquam legem percipere debuerunt quod si Deus nullis mediis corporeis adhibitis sed immediate iis loquutus fiuisset, hoc ipsium non tanquam legem, sed tanquam aeternam veritatem percepissent. Atque hoc, quod de
Israelitis& Adamo dicimus, de omnibus etiam Prophetis, quino G mine
72쪽
mine Dei leges scripserunt, dicendum , videlicet, quod Dei decreta non adaequat , ut aeterna Veritate perceperiant. X. gr. de
ipso Mose etiam dicendum est, eum ex revelatione vel ex unda. mentis ei revelatis percepisse modum , quo populus Israeliticus incerta mundi plaga optime uniri pos et Mintegram societatem formare silve imperium erigere , deinde etiam modum , quo ille populus optime posset cogi ad obediendum , sed non percepisje, nec ipsi revelatum fuisse , modum illum optimum esste, neque etiam, quod ex populi communi obedientia in tali mundi plaga necessario sequeretur scopus, ad quem collimabant. Quapropter haec omnia non ut aeternas veritates, sed ut praecepta instituta percepit, tanquam Dei leges praescripssit in hinc factum est, ut Deum rectorem, legislatorem, regem, misericordem , justum c. imaginaretur cum tamen haec omnia solius humanae naturae sint attributa, Ma natura divina prorsus removenda atque hoc inquam de solis Prophetis dicendum , qui nomine Dei leges scripserunt, non autem de Christo de Christo enim , quamvis is etiam videatur lege Dei nomine scripsisse, sentiendum tamen est eum res vere Madaequale percepisse: nam Christus non tam Propheta, quam Os Dei fuit Deus enim per mentem Christi, ut in cap. i. ostendimus sicuti ante per Angelos, nempe per Vocem creatam, Visiones&c quaedam humano generi revelavit. Quapropter aeque a ratione alienum esset, statue re Deum suas revelationes opinionibus Christi accommodavisse, ac, quod Deus antea suas revelationes opinionibus angelorum , hoc est vocis creatae, visionum accommodaverit, ut res revelandas Prophetis communicaret, quo quidem nihil absurdius statui posset, praesertim cum non ad solos udaeos, sed totum humanum genus docendum missus fuerit, adeoque non satis erat, ut mentem opinionibus ludaeorum tantum accommodatam haberet, sed opinionibus' documentis humano generi universalibns , hoc est, notionibus communibus, ieris. Et sane ex hoc , quod Deus Christi, sive ejus menti seu immediate revelaveritin non ut Prophetis, per verba, imagines , nihil aliud intelligere possumus, quam quod Christus res rei elatas vere percepit , sive intellexit, tum enim res intelligitur, cum ipsa pura mente extra verba imagines
73쪽
THEO LOCI CO- POLITICI Cip. IV. ines percipitur. Christus itaque res revelatas vere di adaequale percepit, si igitur eas tanquam leges unquam praescripsit, id pro 'pter populi ignorantiam Sc pertinaciam fecit quare hac in re vicem Dei gessit, quod sese ingenio populi accommoda; it, rideo,
quamvis aliquantulum clarius, quam caeteri Prophetae locutus sit, obscure tamen , saepius per parabolas res revelatas docuit, prae sertim quando iis loquebatur , quibus nondum datum erat, intelligere regnum coelorum Vide Matth. cap. I 3. Vers. in . c. in sine dubio eos, quibus datum erat mysteria coelorum noscere, res ut aeternas veritates docuit, non vero ut leges praescripsit, lac ratione
eos a servitute legis liberavit nihilominus legem hoc magis confirmavit .stabilivit , eorumque cordibus penitus inscripsit. Qia' etiam Paulus quibusdam in locis indicare videtur nempe Epistol ad Rom. cap. 7 verso. cap. 3 vers. 28. Attamen nec ille etiam aperte loqui vult, sed ,ut ipse ait cap. 3. Vers cap. 6. Vers. I9. ejusd Epist humano more loquitur , quod expresse dicit, cum Deum justum vocat, sine dubio etiam propter carnis imbecillitatem Deo misericordiam, gratiam, iram , dcc attingit, ingenio plebis , sive ut ipse etiam ait cap. 3 vers. I, a. Epist. I. ad Corinth.
hominum carnalium sua Verba accommoda : nam cap . vers. IS.
epist ad Rom. absolute docet, Dei iram, ejusque misericordiam non ab humanis operibus, sed a la Dei vocationes, hoc est, o luntate pendere , deinde quod ex operibus legis nemo fiat justus, sed ex sola fide vide ep. ad Rom. cap. 3 ver 28. per quam sane ni hil aliud intelligit, quam plenum animi consensum, denique, quod nemo fiat beatus, nisi mentem Christi in se habeat, vide Epist ad Rom. cap. 8 versi. qua scilicet lege Dei, ut aeternas Veri tates percipiat. Concludimus itaque, Deum non nisi ex captu vulgi, ex solo defectu cogitationis tanquam legislatorem aut principem describi, Gustum, misericordem , c. Vocari, eumque re vera ex solius suae naturae persectionis necessitate agere , omnia dirigere, & ejus denique decreta, bolitiones aeternas esse veritates , semperque necessitatem involvere: idque est , quod primo in loco explicare in ostendere constitueram. Ad secundum
igitur transeamus, Sacram Paginam percurramus, 'uid ipsa de a lumine
74쪽
lumine naturali&lege hac divina docet, videamus. Primum, quod nobis occurrit, est ipsa primi hominis historia ibi narratur Deiana Adamo praecepisse , ne comederet de fructu arboris cognitionis boni mali, quod significare videtur, Deum Adamo praecepisse
bonum agere quaerere sub ratione boni, non quatenus contrarium est malo , hoc est , ut bonum ex amore boni quaereret, non
autem ex timore malici qui enim , ut jam ostendimus , bonum agit ex vera boni cognitionein amore, libere' constanti animo agit, qui autem ex timore mali, is malo coactus, serviliter agit,in sub imperio alterius vivit, atque adeo hoc unicum, quod Deus Adamo praecipit, totam legem divinam naturalem comprehendit, cum dictamine luminis naturalis absolute convenit, nec dissicile esset, totam istam primi hominis historiam , sive parabolam ex hoc fundamento explicare, sed malo id missum faceres; cum quia non posse sum absolute esse certus, num mea explicatio cum scriptoris mente conveniat tum quia plerique non concedunt, hanc historiam esse parabolam, sed plane statuunt,eam simplicem narrationem esse. Praestabilius erit igitur, alia Scripturae loca in medium adferres, illa praesertim, quae ab eo dictata sunt,qui ex vi luminis naturalis, quo omnes sui sevi sapientes superavit, loquitur, cujus sententias aeque sancte, ac Prophetarum amplexus est populus Salomonem puto, cujus non tam Prophetic pietas , quam prudentia' sapientia in sacris commendatur. Is in suis Proverbiis vocat humanum intellectum verae vitae sontem, infortunium in sola stultitia constituit. Sic enim
sultitia : ubi notandum , quod per vitam absolute Hebraice vera
vita intelligatur, ut patet ex Deut cap. 3 o vers. I9. fructum igitur
intellectus in sola vera vita constituit .supplicium in sola ejus privatione, quod quidem absolute convenit cum eo, quod IV loco notavimus circa legem divinam naturalem quod autem hic fons vitae, sive, quod solus intellectus, ut etiam ostendimus, leges sapientibus praescribit, aperte ab eodem hoc sapiente docetur ait
Hebraismus qui rem aliquam haber e in sua narura eontinet ejus rei Dominus vocaru : Sic avis Dominus alarum Hebraice vocarar, quia ala haber Domι -
75쪽
fons ita, id est , iit ex modo allato textu patet, intellectus. Porro cap. 3 vers. 13. expressissimis verbis docet,intellectum hominem beatum de Delicem redderes, eramque animi tranquillitatem dare.
beatin homo , qui invenit scientiam , ct diu hominis ibit Vs gentiam eruit. Ratio est , ut Vers 16,17 pergit quia direcredat dierum longitudinem indirecte divitias, honorem ejustiae, quas nimirum scientia indicat amoenae sunt, omnes ejus semita pax. Soli igitur sapientes ex sententia etiam Salomonis animo pacato constante ViVunt, non ut impii, quorum anitatus contrariis affectibus fluinuat, adeoque ut Esaias etiam ait cap. 3 . vers o. pacem , neque quietem habent. Denique in his Salomonis Proverbiis maxime nobis notanda sunt, quae habentur in secundo cap. utpote quae nostram sententiam quam clarissime confirmant,
na I ad Aprudcntiam inciamabis , intelligenitae dederis vocem tuam , 'c'. tunc timorem Dei intcsiges , ct Dei scientiam te potius amorem , nam haec Duo Verbum νον δε- da significat invenies; nam NBJ Deus dat sapientiam : ex ore manat scientia es prudentia. Quibus sane verbis clarissime indicat, I quod sola sapientia, sive intellectus nos doceat, Deum sapienter timere, hoc est, vera religione colere. Deinde docet, sapientiam, scientiam ex Dei ore fluere, eumque illam dare, quod quidem nos etiam supra ostendimus, nempe, quod noster liuellectus nostraque scientia a sola Dei idea sive cognitione pendeat, oriatur, ierficiatur Pergit deinde versi expressissimis verbis docere , hanc scientiam veram Ethicam, Toliticam continere,
ex ea deduci a Priar: a d diu tas das ae In re tunc imielliges usilium, o Iudicium, o rectitudines , se omnem
nam semitam nec his contentus pergit, 'I' I PIn tu In I
76쪽
4 TRACTAT Us scientia in cor tuum, sapientia tibi erit suavis tum tui providentia tibi tigilabit, prudentia te custodiet. Quae omnia cum scientia naturali plane conveniunt haec enim Ethicam docet, veram virtutem , postquam rerum cognitionem acquisivimus scientiae praestantiam gustavimus. Quare Delicitas, oranquillitas ejus, qui naturalem intellectum colit, ex mente Salomonis etiam , non ab imperio fortunae, hoc est Dei auxilio externo sed a sua interna virtute sive Dei auxilio interno maxime pendet, nempe, quia vigilando, agendo in bene consulendo se maxime conservat. Denique nequaquam hic praetereundus est locus Pauli, qui habetur cap. I. vers et O. Epist ad Rom. ubi ut Tremellius vertit ex Syriaco textu si1c ait , occulta enim Dei, a fundamentis mundi, in creaturis Isis
per intellictum conficiuntur , ct irim ct divinitas edim, quae es in
aeternum , adeo uisint sine essugio. Quibus satis clare indicat, unumquemque lumine naturali clare intelligere Dei virtutem, aeternam divinitatem, ex qua scire deducere pos iunt, quid iis quaerendum quidve fugiendum sit, adeoque concludit, omnes sine effugio esse, nec ignorantia excusari posse, quod profecto possent, si de lumine supra naturali loqueretur de carnali Christipasaone, resurrectione c. Et ideo paulo infra vers et . sic pergit Propter hoc tradidit eos Dem in concupiscentias immundas cordis eorum c. usque ad finem capitis , quibus vitia ignorantiae describit, eaque tanquam ignorantiae supplicia enarrat, quod plane convenit cum Proverbio illo Salomonis cap. I 6. vers a quod jam citavimus, nempe INE',' N 2 P ct supplicium suliorum est
sultitia , quare non mirum, quod dicat Paulus maleficos esse inexcusabiles Nam prout unusquisque seminat, ita metet, ex malis mala necessario sequuntur, nisi sapienter corrigantur, & ex bonis bona, si animi constantia, comitetur. Scriptura itaque lumen , legem divinam naturalem absolute commendat, atque his, quae in hoc capite agere proposueram, absolvi.ndiu mezima proris evirationem, deliberationem , ,igilantiam signiscar.
77쪽
TA EO LOCI CO POLITICI Cap. V.
De Ratione, cur caeremonia insumtae fuerint, se deside hsoriari , nempe, qua ratione, o quibus ea necessaria sit.
'si ipςxiore capite ostendimus, legem divinam vitiae homines
vere beatos reddit veram vitam docet, omnibus esse hominibus universalem , imo eam ex humana natura ita deduximus, ut ipsa humanae menti innata, inuasi inscripta existimanda sit. Cum autem aeremoniae, eae saltem , quae habentur in Vetere Testamento Hebraeis tantum institutae, eorum imperio ita accommodatae fuerint, ut maxima ex parte ab universa societate, non autem ab unoquoque exerceri potuerint, certum est, eas ad legem divinam non pertinere, adeoque nec etiam ad beatitudinem virtutem aliquid facere;sed eas blam Hebraeorum electionem, hoc est , per ea, quae in tertio cap. ostendimus solana corporis temporaneam Delicitatem Wimperii tranquillitatem respicere, proptereaque, nonnisi stante corum imperio , ullius usius esse potuisse. Si eae igitur in Vetere Testamento ad legem Dei referantur , id propterea tantum it, quia ex revelatione vel ex fundamentis revelatis institutae fuerunt. Verum quia ratio tametsi solidissima apud communesTheologos non multum valet, lubet hic haeς quae modo ostendimus Scripturae etiam autoritate confirmare; deinde ad majorem perspicuitatem ostendere, qua ratione in quomodo caeremoniae ad imperium lud.irorum stabiliendum .conservandum inserviebant. Esaias nihil clarius docet, quam quod lex divina absolute sumpta significet illam legem univei salem quae in vera vivendi ratione consistit, non autem caeremonias, Capite en in I. vs O. Propheta gentem suam vocat ad Legem divinam ex se audiendam, ex qua prius omnia sacrificiorum genera secludit in omnia festa tandem legem ipsam docet vide vers 16, i Q atque his paucis comprehendit , nempe in purificatione animi, virtutis sive bonarum actio latim usu seu habitu in denique inopi auxilium ferendo. Nec minus luculentum testimonium est illud Psalmi o vers . p. hic
78쪽
ur, hi, sacrificium es mimui non oluisti aures mihi perfodisti,
holocaustum , ct peccati oblationem non petis , tuam voluntatem exequi, mi Deus , volui nam lex tua est in meis liferibus. Vocat igitur illam tantum legem Dei, quae visceribus, vel menti inscripta est, labia caeremonias secludit , nam eae ex solo instituto in non ex natura sunt boni, adeoque neque mentibus inscriptae. Praeter
haec alia adhuc in Scriptura reperiuntur , quae idem testantur , sed haec duo attulisse sufficit. Mu9d autem eremonio nihil ad beatitudinem juvent, sed quod tantum imperii temporaneam Delicitatem respiciant, etiam ex ipsa Scriptura constat, quae pro ceremoniis nihil nisi corporis commoda delicias promittit, iro sola lege divina universali beatitudinem. In quinque enim libris, qui ossis vulgo dicuntur , nihil aliud, ut supra diximus , promittitur, quam haec temporanea Delicitas, nempe honores, sive fama, victoriae, divitiae, deliciae, taletudo. Et quamvis quinque illi libri, praeterceremonias , multa moralia contineant haec tamen in iis non continentur, tanquam documenta moralia omnibus hominibus universalia , sed tanquam mandata ad captum ingenium solius Hebraeae nationis maxime accommodata, quae adeo etiam solius imperii utilitatem spectant. Ex Gr. Moses non tanquam doctor aut Propheta ludaeos docet, ne occidant neque furentur, sed haec tanquam legislator princeps ubet , non enim documenta ratione comprobat, sed jussibus poenam addit, quae pro ingenta uniuscuiusque nationis variare potestin debet, ut experientia satis docuit. Sic etiam jussum , de non committendo adulterio , solius reipublicae imperii utilitatem respicit, nam si documentum morale docere voluisset, quod non solam reipublicae utilitatem, sed animi tranquillitatem in veram uniuscujusque beatitudinem respiceret, tum non tantum actionem externam, sed .ipsium animi consten sum damnaret, ut Christus secit, qui documenta universalia tantum docuit vide Matth. cap. . ver 28. hac de causa Christus praemium spirituale, non autem ut Moses, corporeum promittit, nam
Christus, uti dixi, non ad imperium conservandum , aeges instituendum, a thraso ad ignificandum per primm
79쪽
Tullo LOCIQo- POLITI cI V. V. tuendum , sed ad Qtam legem universalem docendum missus suit;& hinc facile intelligimus, Christum legem Mosiis minime abrogavisse, quandoquidem Christus nullas novas leges in rempublicam
introducere voluerit, nec aliud magis curaverit, quam documenta
moralia doceres, eaque a legibus Reipublicae distinguere , idque maxime propter Pharis eorum ignorantiam, qui putabant, illum beate vivere, qui jura Reipublicae ive legem Mosis defendebat
cum tamen ipsa , uti diximus , nullam nisi Reipublicae rationem habuerit, nec tam ad Hebraeos docendum , quam cogendum inservi- verit , sed ad nostrum propositum revertamur, cilia Scripturae loca, quae pro ceremoniis nihil praeter corporis commoda, pro sola lege divina universali beatitudinem promittunt, in medium proferamus. Inter Prophetas nemo clarius quam Esaias hoc docuit, hic enim cap. 38. postquam hypocrisin damnavit, libertatem dccharitatem erga se proximum commendat, iro his haec pro
ῖs N priri ' Ud tunc erumpet scuti aurora lux tua, ct tua fanitas protinus efflorescet, ct ibit ante te justitia tua , gloria Dei te aggregabit dic Post haec sabbatum etiam commendat, pro cujus in Ob
O faciam, ut comedas haereditatem Iacobi, tu patris , ut os Iehovae locutum est. Videmus itaque, Prophetam pro libertate , charitate mentem sanam in corpore sano, Deique gloriam etiam post mortem promittere pro ceremoniis autem nihil nisi imperii securitatem, prosperitatem corporis foelicitatem. In Psalmi 13. nulla sit ceremoniarum mentio , sed tantum documentorum moralium, nimirum , quia in iis de sola beatitudine agitur, eaque sola proponitur, quamvis tamen parabolice nam certum est , ibi per montena Dei, ejusque tentoria in horum inhabitationem beatitudinem, animi tranquillitatem, non ero montem Hierosolymae, neque Mo-
Hebrai us quos uui morti signiscatur , aggregari ad populos suos, mori Ani βη, vide Gener . vers 19 3 3. Significa hone se Llectari Acuti etiam Belgice duitur, mi God i ea metaere igniscar imperiunt,
80쪽
ues TRACTAT Ussis tabernaculum intelligi; haec enim loca a nemine inhabitabantur, nec nisi ab iis, qui ex sola tribu Levi erant, administrabantur. Porro omnes etiam illae Salomonis sententiae , quas in superiore capite attuli, pro solo cultu intellectus Tapientiae , veram promittunt beatitudinem , nempe , quod ex ea tandem lino Dei intelligetur, Dei scientia invenietur. Quod autem Hebraei post destructum eorum
imperium non tenentur cerem Onias exercere , patet ex eremia , qui
ubi urbis vastationem prope instare vidit, praedicit, ait Deum eos sanium diligere, qui sciunt intelligunt quod ipse exercet misericordiam, udicium, Iustitiam in mundo adeoque inpo sterum non nisi eos, qui haec norunt, laude dignos aestimandos esse. vide cap. 9 Verf, 3. quasi diceret, cum post urbis vastationem nihil singulare ludaeis exigere, nec aliud ab iisdem in posterum petere prae ter legem naturalem,
qua omnes mortales tenentur. Novum praeterea Testamentum hoc ipsum plane confirmat, in eo enim, uti diximus, documenta tantum moralia docentur pro iis regnum coeleste promittitur, ceremonias autem, postquam Fuangelium aliis etiam gentibus . qui alterius Reipublicae jure tenebantur, praedicari incepit, missas fecerunt Apostolii quod autem Phariis post amictum imperium eas, aut saltem magnam earum partem retinuerint, id magis animo Christianis adversiandi, quam Deo placendi fecerunt. Nam post primam urbis vastationem , cum Babylonem captivi ducti fuerunt, quia tum in sectas non erant, quod sciam , divisi , statim ceremonias neglexerunt, imo toti legi Mosis valedixerunt, patriaeque jura oblivioni, ut plane superflua , tradiderunt, de cum caeteris nationibus immiscere inceperunt, ut ex HeZdra, mehemia satis superque concta quare
non dubium est, quin ludaei, jam post dis lutum imperium , lege
Mosis non magis teneantur, quam antequam eorum societaS, Resipublica inceperit, dum enim inter alias Nationes ante exitum ex AEgypto vixerunt, nullas leges peculiares habuerunt, nec ullo, nisi naturali jure, ine dubio , etiam jure Reipublicae in qua vivebant, quatenus legi divinae naturali non repugnabat, tenebantur. Qia' autem Patriarchae Deo sacrificaverunt, id fecisse puto , ut suum animum, quem a pueritia sacrificiis assuetum habebant, imagis ad devotionem incitarent, omnes erim homines a tenapore nos sacri-