De verbo Dei libri tres, autore fratre Henrico Helmesio Germipolitano, ... non solùm verbi Dei præconibus, sed & omnibus piè in Christo viuere satagentibus, super omnia scitu necessarij atque vtilissimi

151쪽

&conscientia accusans et testificans subue e sp mmen Iob. . dacij, protectionem vestra salaam, qua putatis vos tene bras non Tyro S imperii aquarum in una tium non Esai. r. oppressum sci. Ei lo inus educet in critate iudici se M i

N inrerus articulorum fideiect in utanibus digestus.ca ut XVI.

IN manibus ces: . t fideli deliniauit tibi Deus. Nam quot

articulos habes in una manu. Nempe a. tot sunt arti

ili fidei, quos te credere oportet. Et sicut, digiti ine pollice parum prosunt, operas egregias principales exequi neque uia sic fides sine charitates quae per pollicem designatur, eo quod ii ut in pollice duo articuli sunt, sic duo sunt praecepta charitatis, in qbus, ut Apostolus dicit, opor ς- 'tet nos omnia opera. nostra facere, si Deo placere debent,

minus quidda est,&non sus icit ad salute. Nasi quis oem ' ς ' fidem habet,charitatem vero non habet nihil est: Et bona P -t , quae extra charitate sunt, operant 'ibit prosunt ad fatu te. Vtinam haec, in sua inani mortua fide confidentes frustra sis crantes, intelligerent iaperent, dubio procul, absq; mora vincula sua dirumperent, appraehenderet dis ciplinam, ambularent in viis iusticiae, quod bonum est in S'

cerent, ac nouissima sua prouiderent, at i in a ternu non sc ij peccaret. Quod est manus arida vel poplexia tacta in cor .pore, hoc est fides otiosa in anima. In utraq; manu, fidei articulos r. cu duobus praeceptisci, aritatis Deus tibi descripsit, insculpsit Mimprcssit, vim memor semiper sis. quod fidem semppi confiteri, charitate semper seruared 'bes tam in tepore prosperitatis &consolationis, quod per dextera quam aduersitatis, persei is, calamitatis Mirifirmitatis, quod significat perlor

152쪽

angustia, aut fames, atri nuditas, alit periculta. ut persecu tio, aut gladius te separare possit a charitate Christ i Ut dilectio tua fortis sicut mors, aemulatio tua dura sicut in Cant. 8 si mus: Ad coit omnes aquae populorum iniuste te perse litanti una, charitatem tuam no possint extinguere, quae apo. 1 nim multa , populi multi sunt. Nec omnia flumina hoc est mundi carnis diaboli aduersa eam possunt abruere.

Multi Christu sequuntur,&dil unt, dum pascit eos in. claueto, fanat ab infirmitatibus, ditat diuitiis honores eis robi. obuit, bundare eos prolibus facit, valla eorum substan

iam, cunctis Operibit manuum corti benedicit, cun cis exanimi sententia tribuit. Tunc sequuntur elim quocunq ierit: Ecce in prosperitate dextera volsit cum eo i M. O. in carcercna in mortem ire, sed si paululum manum ex tenderit, Mos eorum aut carnem, vel quae possidentietui gerit, desciunt, conturbantur, S in faciein ne dictit: in In periculis fugς praesidium arripiunt, relinquunt eum solum. Negant eum c., im omnibus per mala opera Iamiti ipso amplius non ambulant. At charitas patiens est, omnia a.cor.3ῖ suffert, omnia sustinet, nunquam excidit Bona accipit de

Iobi manu dominicum gratiarum actione, mala vero sustinet .si ob inpatientia&humilitate: Qui facit haec, non monebitur In a. Ioan in aeternum Videte ergo vosmetipsos: quia visitando spe Iob ciern vestra, non peccabitis aliquando Sic homo est liliarBή h . mandatorum Dei, lex quae in aeternum manet. Omnes qui tenent eam,perueniunt ad vitam aeternar qui autem

derelinquunt eam, perueniunt ad mortem. De secundo libi, Dei scripto, qui est totus mundus. caput XVII.

SEcundus liber, quem exuperans Dei bonitas ab imi

scripsit,&ad voluntatis suae cognitionem nobis Obi

culos posuit, magna in mulici machina: vastus ista mil-

153쪽

dus cum omnibus creaturis suis rebus. A magnitudine S .iI. enim specie creaturarum, cognoscibiliter potest creator harum videri. Nam teste apostolo, quod noti est Dei, gentium sapientibus manifestum fuit. Deus enim illis manis eloes.c stauit. Modum huius etiam edisserit, dicens: Invisibilia enim ipsi iis Dei, a creatura mundi hoc est, ab homine per ea quae facta sunt intellecta, conspiciuntur:Sepiterna quoque eius virtus diuinitas, ita ut sint inexcusabiles Docent plane nos,omnes uingulae creaturae, Delim cogno-ῖcere, quae beneplacitae sunt facere: Ipsum diligere,&ab eius offensione,omnimodis pro summa virili nostra, abstinere.Docent haec inquam, non linguis oris, quas multae non habent,vel si habent, verba cffari eis non possunt, sed suis naturalibus proprietatibus quibus eos dignata est benignitas creatoris. Istis docent nos, iuste, sancte&pie vi is a. uere Virtatibus operam dare, a viiij atq; peccatis abstinure, Deo gratias sine intermissione agere, in sanctitate tu Luciisticiae seruire, iudiciis eius timere quoniam non Olo psel. s. iniquitatem, Deus ipse est. Hinc scriptum est Interroga iob. ii. iumenta docebunt te, volatilia caesi, Mindicabunt tibi. Loquere terrae, respondebit tibi,&nam abunt pisces mari quod te oporteat facere, ut saluus fias. Et alibi: Vade a sormicam piget , con sydera vias eius, disce sapientia: iQuae cum non habeat duce, nec praeceptore, parat in aestate cibu sibi ut cogregat in messe quod comedat in by me. cur philosophi ad perfectam ueritatis cognitionem non peruenerunt caput XVIlI.

S instas ulterius,quaerendo cur philosophiri mundi Apientes, rerum naturali hi cognitione pleni virtuti-btis moralibus mirabiliter adornati, totus serme mula Mati. . dus in tenebris fuit, Deum non cognouit, in tenebrisam Ioati. r. bulauit, errauit, viam ciuitatis habitaculi non inuenit Pyl. io si iuxta

154쪽

Luci D

Sapa Ir UERAE DEI iuxta illud apostoli Deus in praeteritis generationibus, dimisit omnes gent Singredi vias sitas mala s, cum sit Deus salvos faciendi, Momiaium inisereatur, eo quod animas diligit Et norit volutas eius, quod pereat viatis pusilli S' Excreaturis namq; cum voluntatem eius cognouerunt. Hunc Cordij nodum apostolus genti si Doctor in de&ve ita te dissoluit dicens: hoc factum esseco quod lege naturalem trini gredici, an tu qui docet Deia, diligeres colere. Atinio tam Deum cognouassent perlege naturale creatu a no sicut Deu glorificati erimi, neq; gratias ege rut, sic levanuertit in cogitationibus suis vanis timidis: ideo obscura tuis insipiens cor eorum. Dicente enim se sapientes esse, stulti facti sunt. Quid enim tam stultum est, quam claeaturae potius seruire, quam creatori Tum lcreatili is, ex quibus quasi in quibus a scalis in Deum debuerunt ascedere, habere in adiutorium lutis, usi sunt ad iniuriam creatoris:& casum tu oris sicut scriptum est: Creatur Dei in odium factae fiant, in tentatione animae hominum ut in muscipulam pedibus insipientium. Initi iam enim sornicationis, id est idololatriae, est exquisitio dolorum, ad inuentio illorum, corruptio vit .E Orta totius est honesti toni. Quam ero abunde perspicueq; tum credenda, tum agenda cx creaturis possunt intelligi, affatim in theologia naturali, tum in symbolica, tum in tota sacra scriptura ostenditur.Nam in sacra scriptura, mul Ita milia argumentorum flutaria documenta, ex libro creaturarum desumpta sui

Pol Uum,mox Deus hominem consolatus est per mediates, o P

redemptoris promisionem. caput 'mix

Tucullus praeuaricatoribus protoplastis despera di locus esset, aut eri ad inride:mox post casum exuberans Dei benignitas, ipsis eos tiones romisit reci tori

155쪽

omnium' ipsos vindicaret de inimicoria manibus, 4 Gene. 3.dimeret de bibus naiqnitatibus eoru : Deleret item mortis iryc rographu, diabolum traduceret triumpharetq; in se col a. metipsocinimicitias inquit ad serpentem, qui matre cuia 4.Tim. ctorum viventium seduxit in praetiarication ponam in-lte cite mulierem: Inter semen tuum semen illius. Ipse se l. i. conteret caput tuum vel, tali legunt:Ipse conteret c. I l. 3. Ipsa hoc fecit, inchoando ipse salutem nostram Operandi, Luc. i. in medio te rae,&consummando Ipsa consensuam dando phil. r. verbis angeli Gabriesis, ipse, patri obediendo usq; ad mor Rom. s. tem turpistimam crucis Fides autem ista&spes quaen 6 confundit, quamuis afflixerit animas electorum dum dii a serabatur mediatoris i ei hominum iiij per narrationem parentum a progenie in progenies manifestata suit Quidum longo viventes tempore pondus diei aestu portarent, multis generationibus promissar Dei milari . 1 77'. filia In Dotuerunt reuelare, ut ponerent in Deum spem P t 3 '

Euangelion primum hoc fuit, cap. XV

Viscera misericordia Oabyssus bonitatis. O in e stibilis dilectio charitatis ne hostri Qui in ira suan 6 potuit continere misericordias ere, tu es suauis Vs . iinmisericordia mitis: praestabilis super malitia, et multiri dignoscendum. MUtinam i ut homo te offendit, ce,

ductorein codigno mulctasti supplieio &decepto homi

tis supplicius , tam belli n secis An bona volui reo indicatoris ei ininis sti bene fictum. Hoc prinium fuit

Dila dignis limum. Ipsa, vel ipse, conteret ii ut tuum Is et M V. M Idomum tuam intrabit, te vincet 'vinciet, arma tua diri L .ia ,

piet et sposa distribubi, teque res eiiciet. In verbo, isto, o tM ,

156쪽

cardo sile nostri sita stri breuibus comprςhensa.I sc pus est totius euangelicae doctrinae. Et quid aliud lex pendagogus noster in Christum: a sed psalmi: quid prophetae aliud promittunt,quam huius promissionis impletione perficiendam per Christum Vnde huius promissionis, solutio, est fidei nosti s declaratio, euangeli ab euanta slistis descripti comprehenso. Arcatio alloqui Dca hominem consolatus est ab initio. cap. I.

ADdidit benignitas diuina alios modos, quibus

circumuentum homine in benedictionibus dulce dinis praeuenit Mincestum demulsit, & lapsum erexit in spem, nepe, arcano alloquio mentis interno. De quo Dauid ait: Audiam quid loqtiatur in me dominus De US: quio in iam loquetur pacem suam in plebem suam. Illam pacem, quae exuperat Omem sensum: quae est Christus Iesus omnia pacificans, siue quae in caelis, siue quae sunt in terris. Et alibi: Ducam eam in solitudine, Mibi loquar ad cor eius. Hoc est verbum absconditum vena susurrij eius quod quasi surtius suscipit auris illius, qui patre orat in abscon dito,clauso super e sensuum externorum ostio. Hoc ino do,Deus misericorsri miserator, semper ad corda loquiatur, semper clamat, Reuertere, Reuertere unamitis V nite ad me omnes, qui laboratis Monerati estis. Et iterum: Convertimini ad correptionem meam: Quousque par ut ili diligitis in f ntiam,& stulti ea quae noxia sunt cupitis: Quicunque sic spiritu Dei aguntur, illuminantur, reguntur, Minstinctus eius sequuntur habenas hi fili Dei, vasa in honorem misericordiae, ciues sanctorum sunt domestici Dei. At, multi dum vocem pulsantis spiritus sancti, ad ostium cordis audiunt, inuitantis inici, Ob-

157쪽

durant corda sua, sicut serpens, quae non vult audire vocem incantantis. Continent aures suas, resistunt spiritui- sancto, De quibus Hieremias ait: Cui loquar, quem o Hi re. s. testabor. Ecce in circuncis aures eorum, audire non 8. possunt. Quia nolunt intelligere ut bene agant, ut a dia Psal smboli laqueis resipiscant, ut ambulent in lege Dei. Ideo verbum domini, quo spiritus sanctus vel ad cor eorum to a cluitur, vel foris eos reuocat, sit eis in opprobrium & de Hiere. s. risum, non suscipiunt illiid Nolunt audire, scire&vi Hier .a.dere, quod malum est,is amarum reliquisse eos dominum Deum suum,&non esse timorem illius apud eos.

Ad hos apostolus ait Spiritum sanctum nolite extitigue i. The ,re. Spiritum sinctum extinguunt, qui ignem amoris diuini, quem in corda electorum diffundit, per peccata in noui nihilum redigunt Vel per dilectionem mali, a se exclu ni P duint, Meypediunt ne in corda eorum infundatur Vel spiritum sancitum extinguunt, qui eius instinctus ad bonum, contemnunt,&facere recusant. Hoc modo spiritui gratiae contumeliam faciunt. Et spiritum sanctum contri Heb io.

stant, in quo lignati sunt in die redemptionis siue rege ne

rationis suae. z. Corinth. I.&s i

Super haec,' angelorum statu, ab initio, creberri B in consolatiis est afflictos, docuit ignaros, quae erat voluntas sua, ut sacerent eam. Nam apparitiones domini, qua multas legimus patribus factas, in cons est , est, ange 'los absoluisse. Sic protoparcntes, angelus transgrestio es rus reprehendit, Malia quae textus eo loci habet, dixit h secit. Sic malignum Cain angelus monuit, ne con cibi ieceram malitiam opere perpetraret ii cum innoxio sa guine fuso fratrem occidisset, dure increpavi eum miledixit. Angelus itisto Noe abrχationem scaean dat Abrahae multifarie multisque modi apparet Silo Guitur verba mysterijs turgentia. Sic Isaac, sic Iacob crebres,

158쪽

crebr5 apparuerunt, Mile magno pietatis sacramento, et in mysterio, plene eos edocuerunt. Jacco hic amicum

o et Mosen electum David, uotum ch Grami tuopheta rum: quibuscum angeli loquebantur de salutis humanae rebus Mnegotijs, sine intermissione. Haec obsecro expende, hoc tecum diligenti si me repu-Ephe ta, videbis, quam multipliciter Deus cia diues sit in mi- sericordia, a mundi exordio hominem non dereliquit,. sine verbo suo quod fuacti stim est voluntatis suae mani- se statio. Nam in corde illud homini scripsit per luminis

vultus sui signatione, siue legis naturalis impretii One. Si- militer in membris corporis citis qualitate,totam paraeneticam doctrinam salutis ei insculpsit, In omibus creaturis verbum suum homini ob oculos posuit Insuper .u- ribus ut ita loquar trifariam inculcauit Nempe, redemptorem promittendo, Occulte ad cor loquendo, per angelos eum ad iustitiam erudiendo: Sic legem suam tripli cem tripliciter scripsit,&suam voluntatem nobis manifestauit: In corde, in oculis, in auribus erudiuit hominem &u de lege sua docuit, in seipso,in creaturis omnibus, per an- , gulos administratorios missos propter eos qui haeredita-

tem capiunt salutis. Nemo igitur amplius dicat: quis Osten dii docuit nos bona viam salutis aeternae Nemo di i cat,mandatum charitatis,summa, sinis, et plenitudo legis, supra nos cst in cflo positum et procul, ideo illud scire nopossumus, neq; ascendere in flumit illud adseramus, neque nauigare spatiosum mare ut illud ait ducanius, audi mus, i camus, et Opere impleam ah Sed iuxta nos est ver bii Dei, in corde nostro, et in Ore, ct tot corpore nostro&c ut nemo se ab eius ignora9tia excul roi possit in veritate. Istis modis prisci patres, illuminati et renouati plat

Roma in nouitate sensus sui, probauc runt et cognouerunt, quae fuit voluntas De bona. claeo Horri-

159쪽

Op .XXII. Linde, cum nati ita malitia hominum esset superier A H ram,&malicia excaecarie etiam acrimonia ingeni Gene. praeditos, inanis caro corrupisset viam suam cunctaq; cogitatio hominum ad malum prona esset, ac nemo quod bonum est faceret es t ad virum:Et homines ambularent, Ul. i. non in lagedui, sed in vanitate sensus sui, peccatis mortui,secundum seculum hoc, secudum principem huius Rom. 3.

mundi, qui in filiis dissilentiae operatur, facerent des Ephe a.deriain opera diaboli,Nempe voluntatem carnis: cogitationum Et desperando de semetipsis, tradidissent se in rhinti operationem omesis immunditiae in auiditatqvi sine satietate: Currerentq; aduersus Deum erecto collo, dicentes: i

Quis est omnipotens,ut serviamus illi Vanus est, qui ser ibi ii. uit Deo:Sed nec Deum amplius timerent, nec homines re uererenturi Nec audirent, legerent, scirciat aut curarent Lurit amplius verbum Dei triplex, de quo proxime sumus locuti: Magis vero desperati abirent in voluptatibus suis,&ui'.

in prauitate cordis sui mali:&corde suo praua semper marc o

chinarentur mala, semperq; adderent praeuaricationes, o sta ipeccat tim super peccatum: atq; nullus anaplius esset intelligens voluntatem Dei requirens Deum: sed simul om- , ines corrupti&abominabiles facti essent in iniquitatibus my&studiis suis pectimis: Ambularent ut caeci impingeret in meridie quasi in tenebris: Et inanibus ac verbis, accerserent mortem, aestimantes illam amicam: Et non solum is iumentis compararentur,&similes illis essent: sed omni bus bestiis peiores: Haec in qua cum ita se haberent,ri tanta malitia oppletus esset mundus, Deus omnipotens iustus index mundum puniuit diluvio. Sic postea quoq; Sodo si mam cum ciuitatibus sinitimis horrendo in nihil uadicr- ly rore za aliorum, ignis deleuit incendio. ri

160쪽

Deus Iudaeis lagon script odit 'Cip. m Y a. cum nec sic a laqueis diaboli es piscerent si pes .

Exod ro cto, is monte Sinai legem cealogia dedit, scriptam dio; L alto pi,Non aliam tametsi moralia respicis praecepta ab qua in cordibus nostris de membris corporis inscripsi r

impiressit, sed eius de obliteratae reformatoria, instaura toriam, renouatoria Ddeclara tota 5. Quicquid cm si in rati apcepta respicimus in lege Dei scripta expressuri est, . virtualiter Mimplicite,in charitate Deiri proximi continetur&est inclusum.Sic ex naturae lex scripta, idem vinum sunt in radic ecfilectionis rationis qua uis eius particularcs propnsitiones, quasi rami, rivuli ex illo fonte uno derivati, in lege scripta plures sint perextensione re

Deus o. 'solutio. i, declarationis: thoc est thaod Deus ipse quo 'Rom. io queaste ruit in Deuter.3 o. Vt dictum est folio praecedente.

In corde ex Dei cripta et ta VIII L Inoad cordis tribunal iudicium, tam crebro Deus Ll, ccatores remittit: quod prefect superuacue rustraq; faceret, si in eo sandi atq nefandi distantia, R exta turae impressano enetivis uaricatorcs, ibi reatu si suorum magnitudine d grauitatem videant: ad Deu relicta ma- litia ruptis i peccatorii funibus mox reuertantur, dignos phou icndo par nitentiae fructus. Vnde scriptu est: Pr uarica-

io lane scruator noster dixit: Vade, voca virit uti. Et d est, se Visti Vocare nisi rationis iudicii aduocare&sequi ζpsi si Sic David ait: Diast uetur pace in plebe sua,&super san- , os suos, in eos qui co uertuntur ad cor Vae illis quo rah corda malitia excaecauit. Naisti videntes no vident, auxi, diei, te no audiunt: Imb oculos suos eruerunt,&ambulat ut ei. oc discriis verbis vir secundu coroe astruit di