장음표시 사용
101쪽
dii in loquit tir Laborat enim hoc uno malo terris de rata Prouincia, quae ne perfecta beatitudine fueretur , huius timori requenter acerbitate concutitur Ied non in totum durus est euentus ille terribilis praemittitsigna grauia, ut tolerabilius it in . aduersat, tantis enim molibus natura rixante. Ius hiatus immurmtirat,ut excita' ius quidam iritus grandi on remitu vicina terri cet. Fui cantur enim aera loci illius exhalatione teterrima, o per totam per Italiam cognoscitur, quando illa indignatio commouetur . I olat per mare magnum cinis decoctus , ct terrenis nubibus excitatis trans marinas quoque pro
uincias potueret guttis compluit, ct quid Campania pati possit agno situr , quando malum eius in orbis alia parte Antitur. Videas illic quasiquo a uuios irepuluereos ct arena erilem impetu eruente velut liquida uenta decarrere Stupeassubito, viaque ad arborum cacumina dorsa intumuisse camporum , ιDuo subito calore va- sata, quae latius afuerant viriditate depicta. Vomi υr
li in adusione I ccatae in varios uetus scepta germina mox producunt, ct magna quadam celeritate reparant, quae paulo ante asauerunt auae I sa Angularis exceptio linum montem c infremere , ut tot mundi partes probetur aeris permutatione terrere , O csuam ob antiam ubique dispergere , ut non videatur damnasentire iis credat tam ingentes glebas usque in plana deductas de tam priundis hiatibus ebulli se, spi- risu quodam V ante montis ore consputas quas leuessa' lea fuisse proiecias I Alibi cacumina magna terrarum caliter videntur ardere , huius incendia penὰ mundo toto datum es posse cognoscere. uomodo ergo non credamus incolis , quo tesimonio potes niuestatis agnosci Mactenus Cassiodorus. Ad cuius testimonium obmutcscat prorsus Bodinus, talia, ut fabulosa, ubianans, cuius delica: um p stomachum nauseam parere merito obtrudat Bar Onius . velut
102쪽
velut quae hodie in Vesuuio fiunt, obseruantur accidentia tantam pervicaciam penitus refellunt. Siquidem, quod Plinius ait, nubem illam ab initio conflagrationis inussitatam fuisse simagnitudine, specie, necnon eius formam Nubes 'i, Pini serinam prae se tulisse, id vel a primis diebus Neapoli,
Nola, Nico passim ab omnibus etiam idiotis. illitera
formam prae iis, qui solo ducuntur sensu, quos nec Plinium, nec aliusς ς ς', Auctorem legisse clare constat, ad varios Romanos scri-
'' ptum fuit, postea vero litteris, ac relationibus impressi c6firmatum sit militer fuit, cuius praeterea formae rationem Ratio talis afferre studet Plinius, quam probabiliorem adhuc iudica seri Papia rem in a loci, hiatusue, unde nubes emittebatur, Dura venatus eam fuisset. Quam pariter notat haud uniformem Eiusdem ni praebuisse colorem, sed modo candidam , modo atram in-bi ς' 'r' 's hientibus apparuisse . quod discrimen modi fuit
1 et animaduersum, cuius tamen rei ccula non Impliciter di
uersitati mixtionis cineris, aut terrae assignanda est, nodialis miscella eam minus diaphanam redderet, eidem i. maiorem imprimeret opacitatem, prout aliquando in aqua limpidissima fit , quae statim, a turbato eius fundo lutoso confusa undique, crassa, latra euadit, sed etiam , aut ra- dij solaribus, aut fauillis, magis, minusue densum,& fixum
sumantis nubis corium penetrando rarefacientibus, ibi- Cinenim es denaque nunc pressis, tunc rutilantibus cinerum au- serueicentia teli esseruescentia quanta etiam hodie fuerit, e Xperti sunt tot homines intra eos tumulati, quorum cadauerum cal
nes consumptae , Vstulatae, sicut ossa exesa quoque ii uenta sunt, praeter segetes, arbores'. substratas, ac domiciliorum tecta quae cuncta non solum pondere depressa, sed ignea etiam qualitate combusta cernuntur; cui tamen
exitio fluenta quoque ardentium aquarum, ignitorum i uti lapidum velut torrentes magnam vim simul addidere P. Quod subnectit e pluribus Vesuui locis flammas, inccn-ψ.j dia relu iste,confirmatur quoque hodierna obseruatione: by ' 4es, Archidiaconus, Nicarius Episcopalis Ecelestiae Vici Epi-
103쪽
Liber primits. Epistolam misit, irae apud me est, ad D. perdinandum Beger, qua cribit se, Malios ex rbe illa, quae non longo
interstitio contra montem posita est, clarissime obseruasse e pluribus Vesuuij hiatibus, atque caminis flammeos globos suis te eructatos, ut nouola in apice antiqua vorago eos euomuisse dice da sit, sunt enim qui scriptis mandat ut cuncta e superiori cratere vomitata fuisse, nec alias in monte sectas aperturas; contra tamen creditum a multis, ex eo, quod bituminosa materia lenta, ct viscida quibusdam in is locis, in quae ex superno hiatu sui proiecta , adhaerescens identidem accedebatur, ut ex illis quasi nouis faucibus fa Aa hodie nomae erumpere viderentur Aiunt etenim huiusmodi hiatus
nunc minime cerni. Quin lira citatus a me alibi Medicus bitu hiatus.
Oppidi Sancta Anastasiae, quod in Monte perstat, prae l. aliis tanti mali vicini damna, infortunia minus sensit id quod ipse merito Sanctae Maria quae dicitur deli'Arco,ini-raculose Imagini attribuit, ad cuius templum ibi aedifica
tum accolae montis in his aduersis cosertim magno numero aduolarunt, ac mirabiliter seruari visi sunt, quosdam oppidanos iuuenes audacis animi, praecipue vero quendam,extra nomen dictum, Schiaurato, proxime admodum planitie cacuminis, ubi vorago, accedere voluisse curiositatis ergo, cum l. ad Oppidum reuersum, inter caetera, quς narrabat, id constanter a firmasse, quod ex quatuor , aut
quinque locis ad illam planitiem prope fastigij, quod nunc
exustum , consumptumue est, at centum sati, tanquam e fornacibus vastis, atque bombardarum faucibus conglomerati sumi, ignes cum terrifico bombo erumpebant, qua postmodum loca tanto nisu dilatata in unam dehiscere aperturam visa sunt. Quae tanto magis verisimilia mihi videntur, quanto non solum a viris fide dignis, ac cruditis, praesentibus scribitur,multis in locis ad ima latera montis varias effectas esse aperturas, quae adhuc patent, e quibus flammae, cineres, uti e superno cratere,erumpebant, sed etiam idem prorsus inuenio traditum ab antiquiori
104쪽
bus Historicis. Nam ut taceam quod Tostatus afferens rationem cur a Boetiori Consol Vesuuius dicatur mons vagus, scribit, quia non ab ijsdem semper locis flammas eructat, at nunc ex his, nunc ex illis Piphius apud Schoit in Itin. Ital. lib. 3. pag. 6 II. Certum est, inquit non tam per craterem,sed prout casus aliquando postulat, alibi quoque,velper ima montis latera ubi iam incendium aperire . Et ibidem non valde post Meminit tamen Piphiusse in
cacumine circum craterem plura idisse piracula calorem continuam exhalantia, vulpiu oris haud absimilia, in quibus cum insereret manus, cile calores emergentes n-tiebat, tenues tamen, a in umo, vel υapore. Quinimo,si hoc idem fuit proprijs oculis a Plinio nepote obseruatum in Titi incendio, cur non iterum hodierno fieri potuit, quod illi neutiquam cedit Scribit enim Epist. citata. Interim e Vesuuio monte pluribus locis latissimae sammae , a laq incendia relucebant. Quoad copiam, altitudinen , Cinerum co cinerum, neque hodierna conflagratio antiquae illi , cuius . , i naeminit Plinius, cedit. Nam vel in remotissimas regiones, i by 'ξ δ' dico is i Apuliae extre imas oras , vltra mare Adriatim cum ad Dalmatas usque copiosissimos nec non in Siciliam fuisse delatos , iam perliteras certiores facti sumus; Sed ne a locis montis discedamus, refert idem Medicus, cui tanquam testi oculato ampla fides habenda est, fenestras quorundam altorum, nobilium l. aedificiorum, nunc pro ostijs ad ingrestim patere; adeo in sublime e solo cine-Quamobrem rum, pumiceorum I. lapidum moles extuberata est. Du- Neapolitan bium de mora intra domos, aut vagatione in aperto,quod , Ehz id tecta nutarent, domiciliorum l. parietes ex crebris, vio- terraemotum lentis' terra motibus conquassarentur iamiam col-Pl- ς'Τ lapsuri iudicarentur, solicitos quoque tenuit, lanxios
tra Vrbem, cum allos, tum praeterit m Neapolitanos, quorum bona
inh/bix-iςnx pars in apertis, latis . plateis, vel intra Rhedas, Iecticas, vel etiam Statiunculas parum e terra elatas ex leuissimi lignorum axia compactas morabatur, quod Molin
105쪽
terraemotum occasione facttim constat ad Reatinam Vrbem, itissumo taliaci Octaui de nobilissima aetanorum fa 'Aόj milia, qui in horto diu, nocita l. degens, etiam saeuigni vi teriae no- hyeme, ita ab illo periculo sui praeseruatus, Vnde dei Plinius Epist. o. Egres, ait, tecta consi rimus , est,ibi pii seruatus.
miranda multa ormidine patimur. Nam vehicula
quae produci iusseram quavquam in plauet ymo a V auorum fa- in contrarias partes agebantur , ac ne lapidibus quidem nulla oriun Lil, in eodem estigio quiescebant. De mutatione dici in ζb is , ii tas noctis tenebras, non est cur loquar, tanquam dei tio a plui ore hodie populis illis manifestissima , imo .cxteris, ac ui totaVixit 'longe remotis, qui tam repentini casus originem nescien Muta io diei tes , extremum, acinale ludicium impendere extimesce innocum. bant. Eadem vero pene habet Cassiodori Epistola, in quapropterea tam belle enarrata accidentia , hi peruacaneum cit longiori sermone conserie cum praesentibus, ne eadem saepius Paculcentur , sed quaedam non ita icco pede , oscitanter sunt pertranseunda. num , quod ad signa per praeia-ν et prae indicantia malum ante fores csse,' esuuium l. ii κ' l .im arsurum, illis in verbis. Praemittit gna grauia, ut ex Cassi . tolerabilius usineantur aduersa iraecisa enim iacula , inquit Sanctus Gregorius, minus feriunt de quorum signorum centu cile subdit montis hiatus obmurmuratu, & excitatum quendam spiritum grandisono fremitu vicina terrefacientem cita siquidem in hodierno incendio supradixi, aliquot ante diebus, quam desaeuire inciperet, sonitus varios, ct mugitus internos ab inquilinis fuisse auditos, quemadmodum in Aetna, ali sq. ignivomis montibus euenire certo scimus , ad imilitudinem nostri corporis, cuius grauiores aegritudines non raro praecedunt n. scio uum,h; his, quae symptomata,&perturbationes quaedam morbolam is potis a giuu- tempestatem non procul abesse attestantes, de quibus inter alios quasi expertissimus Medicus sermonem facit Plu ri Galenotarchus in lib. de san. tuen iuxta quem sensum Galenus de
ipso iam aegro, Hoc cos, ac seliticas colligente, inde j. v d ''
106쪽
mentis quandam inchoantem amotionem, quae ad phreneticum delirium eum ductura erat, praecognoscente Icoram adstantibus clamauit Cauete ne me Phrenitis corripiat quia, postqua acta es, curationem non admittit. cinerum, V Alterum , quod de arenis annotat, nempe ad agrorum
titti's sertilitatem eas conducere, utpote quze,licet dum primum illitas cadunt, per campos disperguntur ua siccitate, ierui- Damnum ditate magnum damnum inferant, unde in multis Apuliae locis, in quorum campos large nunc perlatae fuere , variis brutis animantibus, ob combusta,&i data pascua, exitium
attulerunt, mox tamen in varios fietus suscepta germina producunt, S magna quadam celeritate reparant, quae paulo ante vastaverunt,4 ego alibi scripsi obseruatione apud Nolanos facta, semina, videlicet in terram proiect1 cineribus, Marenis istiusmodi commixtam, intra pauciores valde dies, quam consuetum sit, germina nunc peperisse. Quae tamen fertilitas parvipenditur ab inquilinis, quia plerum l. sero nimis venit , totq. facta nunc damna vix compensa , qui idcirco ptaesentanea mala magnifaciunt, futura vero bona tanquam nimis remota,nec ad eorum vulnera sananda quidquam hodie iuuantia , parui cu-Vesumus i rantPostremum,quod scribit, Vesuuium suam substantiam stantiam ubi obique quidem dilpergere, Ied ita, Vt non videatur damque disper na sentires, referendum ad ipsustinet montis diminutionem, etiana a Aetna scribitur, alijsq. ignivomis
pati non vi montibus: Vnde S. Augustinus lib. de Civit. Dei a I .cap. . C dii, ,ε admiratur,quomodo huiusnodi montes tanta diuturnitatiat hac in re te temporis, ac vetustate usque in suam aetatem flammis P ARgust aestuantes integri perseuerauerint, hinc deducens , non is
omne, quod ardet,absumi. Quid si diceretur hoc in utroque monte euenire,ob causam quam de Aetna solo eri
nec quilibet colligere potest Ait si quidem Epist. 9. de Aetna: Non ipse exstes, sed in aliqua inferna valle Onceptus exaestuat, ct alibi pascitur , in ipso monte non ali- mensum habet,sed viam. At ego insta malum hoc in Ve- sui io
107쪽
Liber Primus. svulo idio pathicum, non sympathicum esse demonstrabo.
Hodie tamen' esuuiu magnam videtur passus esse dimi Diminutio nutioncm, quando altera e pyramidibus, celsitudinis duo Vc uult n0
rum circiter milliariorum, deprcsia eli, partim in cinere iacita.
ab igne conuersa, partim intra vastum craterem absorpta, partim denique terraemoturi concussu solo aequata, prς- ter amplam telluris molem in planitie cacuminis, ad voraginem quae ad plura milliaria dilatata apparet, pari insortunio devastatam. Ex quibus, veluti superitis aliis in Capitulis annotatis, facile est dignoscere, quanta astinitas sit, ct analogia inter hodiernum Vesuuij incendium, Malia anteactis temporibus facta, praesertim Tito regnante Vespasiano, qua furente conflagratione Romani etiam illi Ethnici eadem, Eorsitan deteriora experti suere, quae hodie Neapolitani, ita ut, perinde ac hi nunc, tot portentosis euentis conterriti, de totius mundi extrema pernicie magnopere vererentur. Ne taceam quod, tam commilcrandis aduersis e Vesuuio eisdem communicatis, non longe post, Romae pestilentia superuenit, quanta non temer Cesias, ut Suetonius in Tito seribit nde non extra rem
dari mihi locus videtur Quaesito perpulchro, terquam
digno, cui mentes omnium intentissima cura inhaereant, videlicet: Cur Romana Vrbs,®i O, quae illo in incen Cur Romana dio Vesuuiano tantopere hodierno si initi, tot tanta a. in se commoda patia luit, nunc, Vice uerta, immunis, dilibeIa ab no Ilicendio omni infortunio perstiterit, ut nullum penitus tremorum , Vesuuianodi incendij signum senserit, nedum detrimentum , praeter hiis is ominuntium literis huc perlatum, quod omnes sane multum moda ex illis contristavit. Cui quidem rei eo major accedit admiratio, 'Vὰν ii quo praesentis flagrationis impetus cum tremore terrae passa sivi.
diuturnior fuit, quam tempore Titi editus , qui,ut colligitur ex Epist. ro. Plini Iunior post primam eruptionem mitescere visus est, serenitate aliqua in aere facta. Inquit enim , Tandem illa caligo tenuata quas infumum nebulamuὸ decessi, Mox dies veri, Sol etiam essust, luridus
108쪽
tamen,qualis esse,cum deficit olet; secus ac hodie contigerit, cum pluribus diebus, 4ncendium, ac terraemotus de uerint, copiosiissimi cineres defluxerint. Physice Cineres excreati hodie e Vesuuisantris versus plagam Orien talem, ac Meridionalem rapi, tendere l. magis visi sunt, quam versus Occidentalem, Septentrionalem unde legitur,eos valde citius in remotissimas regiones aduolasse Orientalis tractus, quam ad caelum Neapolitanae Vrbis usque adeo vicinae. An quia ignis e suprema in primis voragine eiaculatus intra montis specus illos conceptus suit, qui ad Orientem magis vergunt, atque Meridiem , quam ad alias dictas Mundi plaga. Ita namque fieri potuisse videtur, ut combustae materiae non recta, sed ad latera impulsis,Mad partem voraginis occidenti expositam,ab hac versus Orientem in exitu reflexa aduolarint, similitudine pilae, quae in eum, cuius manu ad murum impingitur, recidit. An potius causa ventorum flatu assignanda , ut communior est opinio Quippe non Campania tota solum, ut Ferdinandus Imperatus lib. 9.Hist. nat cap. q. ait, Ventis Borealibus, Africis quam maxime obnoxia est, sed etiam Romana ista regio inde a cinerum pluuij liberata, sorte nunc fuit, quod in altum ab impetu eXhalationum ac flammarum cineres iactati, mox talium ventorum spiramine in oppositas longe semotas partes perlati fuerunt. Sed neque responso huic mens mea acquiescit, tum
quia certo scio per initia incendi Vesuuiani alios quoque ventos e plagis Orientali, ac Meridionali ressasse, ut alibi scripsi, quorum vi ad Romanum pariter clima cineret illi
globi, ac fumorum turbines transuehi potuissent, tum quod dato hanc causam habere locum in praeseruatione a cineribus, fumis, nescio intelligere, quomodo naturaliter haec regio terrae tremoribus concussa non sit, quemadmodum Titi tempestate, nisi quis etiam contendat, Boream, Africum vicissim valide spirando, tum montis specuum, quos subeunt,exhalationibus colluctando, eas lonSQ
109쪽
longe ab hoc tractu mandasse, a subterraneis cliniculis continuatis, quorum caula utraque haec regio sibi inuicem respondet, atque consentit,auertille Pie; An potius hic τὶ Θιλ quid diui um Hippocrati in Progia. de quorun μ': 'dam morborum occulta noliri sensibus origine decanta aliud Hipp. tum, locum habet Sinon eodem sensu accipiatur, quo Sene accipit sapientissimus , at e diametro contrario, idest, non de malorum immissione, sed de ab illis praescr- iratione, ita credendum esse nemo , puto, erit in Orthodoxae δε Catholicae Romanae Ecclesiae fide, Religione j. diuina educatus, ac bene stabilitus, qui non prompte fateatur; nec non simul testetur, quod ex variis etiam summorum Scriptorum monumentis abunde patet Vrbem hanc Sanistam, Sacerdotalem &Regiam , nouam Hierusalem, nouam l. Sion, Beatorum inprimis Apostolorum Petri, lauti patrocinio protectam, pretioso amborum cruore aspersam, ac purpuratam a multo retro tem pore nec terrae motibus, nec pestilent ijs, nec alijs infortu-
nijs obnoxiam fuisse Perraro etenim aedifici j suis a terrae conculsu deformata Roma fuit, quippe licet Plinius lib. a. Z-
cap. 8 . scribat hanc rbem nunquam tremuisse , quin
aliquid futuri portenderet, attamen concussam eius aedificiorum pulchritudinem rarissime est memoriae proditu Tremuisse sit quidem ad dies 38. patet ex Liui Dec.q. lib. I. atque alias saepe Dec. I lib. 3. Dec. q. lib. Io. Verum haec ante Christi Domini nostri Aduentum, Passionem, Resurrectionem, Mante Apostolorum dictorum martyrium,
deinceps enim, postquam Fidei,d Sancilitatis caput facta Roma est, Icclesiarum Principes in ea sedem habere ceperunt, ubi antea superstitionis solium residebat, Gentiles i. Principes morabantur, valde rarius testa pati Ob Aseruata est, idq. aut infidelitate Deum prouocant , aut ad ἡ νου
nostra facinora castiganda Galieno et enim Imperat Ore rnopere c. 'Vehementer concutita est, ut Sanctus Antoninus tradit ζ -ς
ut. 6. cap. 2I S. 2. Praeterea circiter annum 336. triduo
110쪽
concussa maximam secit rerum iacturam,ut recolit Theophanes Isauricus apud Anastasium Bibliothecarium: Quot orbis tamen, obsecro, praecipuas Urbes terrae motu constat avulsas, ac dissipatas, Hierusalem , Alexandi iam, Antiochiam, Constantinopolim, imo circa ipsam Romam quot Regiones concussae, deformataeq. arijs temporibus suere,vna Roma diuino exempta priuilegio quippe Creator omnium Dominus Iesus una cum Patre Eancto Spiritu, qui per os eius loquebantur , aduersus eam inferos praeualere nunquam posse promisit; unde perturbationibus quidem varijs, ac tempestatibus subinde concussa, iactata fuit Apostolica haec Romana sedes, at non diruta, non obruta, ut pote,stimmi Dei prouidentia, aduersis re- Innocenti rum immersabilis undis Iuxta quod exta Innocentij Quarti disti Ouarti ad Federicum Imperatorem Distichon illud
manae sedis Niteris inces m nauem Jubmergere Petri, stabilitate. Fluctuat, at nunquam mergitur illa Ratis.
Ita etiam anno Christi 993 ut laber Rodulphus est auctor, cum admirandae flammarum eruptiones e monte Vesuuio contigissent, crebraq. per diuersas Prouincias Ciuitatum incendia prodigiosa orta essent, Romana quo- Basilica Vati conflagrant Vrbe, Basilica Vaticana incendii plata, i diuinitus est liberata. Verum cur tam longe petitis ad ve- mirabiliterii ritatem hanc astruendam insisto En nostra hac tempesta sit v. h. i Italia Omnis, bello, fame, peste voraginibus, indiernus Ita cendijs huc usque depopulata, exhausta, antiqua illa tel--: '' 'l' luris amoenitate, Urbiuiam multarum splandidissima facied florata, orbataq iacet, cum nulla in ea sit Prouinciata, SolaRomana quae huius modi infortunia alternatim perpes a non sit.
I M Roma hactenus intacta, libera, immunis cum Ec-
ab omni in clesiastica sua ditione ferme tota perseuerat. Quod diuinae lartunio. sane prouidentiae, qua sua haec sancta loca specialiter respicit, atque tuetur, acceptum penitus reserendum censeo. Nec obijciant mihi quidam hac in re nimis pauidi, in angusto spem nostram esse, dum quotidie noua pullulant