장음표시 사용
81쪽
tiquissimis astinitatem, similitii linem habent, ut eadem, non similia tantum, unicii i lite Videri possint ii praeterita cum praesentibus rite conserantur quae pariter non peculiaria, aut propria Vesuui sunt,it aut illi soli compctant, sed Accidentia
communia aliis quoque montibu Signivomis, tam in Italia, ia&e omniuvi Aetnae in primis , quam extra, ut Hectae in Isiandia, ista ella ali sAcono caumae in Aethiopi, Quippe vere scripsit Solin. 'Acap. ψo auod in Campania Vesuuius,in Sicilia Aetna,hoc in Lycia mos chymaera es Mons nocturnis aestibus fumum exhalans , ideamus itaq in primi quidnam veteres Scriptores de amborum horum Italiae montium euentibus ibi inuicem per cuncta, singula correspondentibus, memoriar mandauerint, Qua si attente, lac curate Lector consideret, patebunt ei cuncta accidentia simul δε signa tam imminentem cladem praeeuntia, e quorum agnitione pi gressa accolae δε propinqui, fuga arrepta , saluti propriae consulere possunt, quam concomitantiam superuenientia, velut quae grauiora adhuc instent, praesagire nos edocent. En ergo quid de Aetna grandiloquo more suo canit Virgilius 3. Aeneid. Jed horri cis iuxta tonat Aetna ruinis, Interdumss. atramprorumpit ad Aethera nubem Turbinesumantem piceo .c candente fauilla Attollitq. globos flammarum, d Sydera lambit Interdum scopulos , auulgag viscera montis Erigit eructans , liquefactaq. axa Lauras Cum gemitu glomerat fundoq. exae Huat imo. Vbi valde magis imitari voluiste videtur Virg. Lucretium, Idem a notiuouam Pindarum, pace dictum sit Phauorini apud A. Gell. 'havorini inqui temere nimis in haec Virgil carmina inuenitur quae lane rei veritatem explicant in narrant, uti Pindarica, imo luculentius , di tamen nunquam hic a veritate Poeta discedit, si Lucretio, quem aemulandum hac in re suscepit, quemadmodum J Straboni, praestada fides est quippe ambo tradunt cum Virgilio, e faucibus Aetnae, inter caetera, H a cuO-
82쪽
euomi saxa immensa, ardentia, quae pariter ab ignis impetu aquarum inflammatarum flagrore colliquefiunt, ut idem Strabo lib. 6. illis in verbis asserit Τακι -- ἐντο-
κρατηρο- πετρας, ωιτ αναβληθε eis. Sed nec omittamus Lucretij
Versus , ut, quod diximus, magis lucescat. His bipercaluit , calefecitq omnia circum Saxafurens, qua contingit terramq ct ab ollis Excussit calidumsammis velocibus ignem Trat se , ae rectis itafaucibus ejcit ales Funditq ardorem longe , longeq.fauillam
Differt in crassa oluit caliginesumum
Extruditq.simul mirando ponder axa. Quod si nec Lucretius,nec Virgilius dicunt,interdiu lamare Aetnam, noctii vero flammigare, ut Pindarus canit, idcirco culpandi minime sunt, nec Virgilius quidquam consendit, ut male contra eum sentit Phavorinus, qui de tanti Vatis eudoxia ne hillum sane detrahit. Ad viuum quippe exprimit tam Lucretiana, quam Virgiliana carmina ouaecumque non solum Aetna, sed etiam in hodierno incendio, ac terraemotu passus Vesuuius es , ut ipsistima illa sint, quae non raro,ne dicam assidue,Aetna promere consueuit,
quaeq. nunc ab incolis Vesuuijus a vicinis, ac aliouantisper dissitis populis obseruata, ad Romanos varios per litteras, relationesq. typis traditas ad hanc usque diem significata silerunt. Verum Silium Italicum adeamus, qui causas breuiter asseri,de quibus infra suo loco distuse agam, nescio quae ponit signa arsurum montem praeindicantia, quae licet ipse nec de Aetna , nec de Vesuuio scribat, ut Capacius autumas se videtur, sed de Foro Vulcani supra Vrbem poto Vulea Puteolorum posito, hodie dicto la Sofatara aliter etiam
filio iiii. Vicisse Gigantes,Vt colligitur ex Plinio lib. 3. cap. s. tametsi sub Phlegraei campi nomine tota comprehendatur Campaniae planities ut ex Diodoro Siculo, Polybio cla- te ostendit Cluuerius attamen Plinius Nepos testis ocula
83쪽
6 Itus, de Calliodorus Vesuuianis incendiis suorum temp rum pari modo contigisse narrant, ut nominibus mutatis tam Aetnq, Vesuuio,quam alijs ignivomis montibus pla , ne congruant,iuxta hae 'c Sili scarmina: ttim ulphur , ct igni
Semper anhelantes , coctoq. bitumine campos ostentant Tellus atro exundante vapore
S a pirans , vsit . diu calefacta medullis A sua .er 3gios exhalat in aerasiatus,
Parturit, ct tremulis metuendum exsibilat antris ;Interdumq cauas luctatus rumpere sedes Antexir oras sonitu lugubre minaci Mulciber immagi , lacerataq. viscera terrae Mandit, ct exesos labefactat murmure montes. Lucretium vero nunc praetermitto,cuius carmina de Aetna inferius reseram, ubi de causis erit sermo , cui tamen oscitanter attribuuntur a doctissimo alio quo, ac diligentis osci arata simo Capacio nescio quae alia perpulchra carmina, in qui Capacis. bus eleganter admodum, ac subtiliterinarrantur causae incendiorum tam Aetnae, quam vesta iiij, quae infra una cum germano Audiore adducam Interim vero ad rem nostram, ro qua mire facit, quod Solinus Polyhistor de Aetna scri-it illis in verbis. In Aetnae vertice hiatus duo unt crateres Aemae tessi nuncupatι per quos eructatus erumpit vapor hos duos hia Sol mo. tus crate resue vidit, Z obseruauit P. BembuS, quorum at s Ym bo&ter aliquantulum inferior erat,4 valde minor, figurae ro lar Eo. tundae, sed angustus, ct putei instar profundioris, saxea circui latus planitie aeter in paulo altiori situ multo amplior, circuitus modi milliaris, quo ignis diuersis fumariolis ahematim prosiliebat, sed qui post Bembum, Aetnae loca
haec ascenderunt, ut Fazelus, Malis, crateris istius circuitum ad quatuor circiter milliaria extendi asseuerant praemisso priis remitu,qui per suantes cauernarum latebras log mugitu intra terrae viscera diis voluiturine antesammarum globos attollit gutam tute nasrepitus an Iccedant.
84쪽
V diei cum hodie ita Vesuuiano monte, prius quana flammae e vastis diuis, , eius sernacibus effarentur,accoliquidam retulere Excel-cellere liuer lenti Medicinae Doctori Ascanio Roccho oppiduli Sanctae η f -gQ ςβ Anastasiae Medico, ut ipse in quadam sua Epistola in lucem edita testatur, vel per initia Decembris se audiuisse senitus& fremitus varios magno cum e0rum terrore, qui strepitus,& soni in dies inualescebant, usque ad flammarum eruptiones, ac internorum humorum sulphureorum turgescentium euomitionem,iuxta illud Maronis 6 Aeneid. Subpedibus mugire solum, ct iuga cetra moueri. moda, antequam oriretur, nocte antecedente diem S. Michaeli dicatum , a longo retro tempore, scilicet per bien-S; M' i Addo,quod in Puteolano incendio anni is 8.in quo ea
politana Vrbs,ob viciniam,multa quoque passa fuit incom-
nium , cum terraemotus varij, tum mugitus, ac fremitus
subterranei per loca illa facti S exauditi sunt. Sic denique Et sub Tito incendium sub T. Vespasiano, ut Plinius Nepos ad initium ς φ μm Epist. 2 o. recolit,praecesserat per multos dies tremor terrae minus formidolosus,quia Campaniae solitus,qui tamen prima illa nocte ita inualuit, ut non moueri omnia , sed euerti crederentur. Quibus propterea tremoribus gens illa Vesuuisaccola terrefacta, & impendentis ruinae admonitata, statim,relictis domibus, S rebus cunctis, turmatim magno Neapoli ah numero partim ad idem Sanctae Anastasiae Hospitium,par-rum pietas tim Neapolim confugit , in qua Vrbe magnificentissima perhumaniter excepta a pio admodum populo, Varijs in domiciliis alitur,4 custoditur, hortatu maxime acceden- Card. Bon te, opera, imo etiam non ordinaria imp ensa Em. , Car-
ζωώhisi. . did' ηψΠςQmpagni Archiepiscopi, nec non Exc. Pro protegi, regi C. Monteres, qui ambo in his tot aduersis , nec Titi et . I, , , yς''si-0 Dςxδxi cedunt,quem Suetonius ait in magnis ilia Mithiseenii, empori tam Vesuviij, quam Vrbis incendijs, imo Qtiales in i pestilentia, quae ij successit , non modo Principis solicitu- ψ'hm dinem, sed & Parentis affectum unicum pri estitisse, post Suetonium, donaras lib. a. scribit, misiisse in Campaniam
85쪽
Liber Primus. colonos, pecunias donasse, multaci publica aedificia aere proprio cxtruxisses; nec Theodorici Regis munificentiae, ac quam hoc in loco non possum non commendare, ob Epi Thζ0 0Πςostolam Fausto exaratam, cuius apud Cassiodorum lib. q.Variar. o. hoc est eXOrdium. Camp.rni, e tu ut monti hesilitate astati, clametiae nostrae supplices lacrymas prinudcrut, Ct agrorum fructibus enudati subleuentur onere tributaria
functionis auod eri debere no ira merito pietas acquiescit Praeterea , Augustinus de Ciuitate laei lib. I. cap. 3I.
tradit, igne Aetnae saeuiente, Vel marinas aquas comburi,V Vnden. ma
haec una possit e sth causa ex illis, propter quas huiu: cemodi
aquis circum littora proxima motibus ignivomis, delicientibus,mare retro fugisse videatur, piscium a libitario se unde piscium uore,ita ut ab intermistis sulphureis torrentibus,mortalitas 'ix acciderit ut in hoc incendio, ac terrae motu euenisse certo certiores sumus, sicut cin ultima Puteolana conflagratione, Simone Portio Medico auctore: Legimus inquit D. Augustinus apud Ethnicoruhisorias, Aetnaeis ignibus abit 'o montis vertice et ue ad littus proximum decurrentibus, r.
traferbuisse mare, ut rupes exurerentur, o pices nauiam gult. soluerentur. Lodem rursus aestu ignium tanta ij auilla oppletam esse Siciliam, ut Catinenses Vrbis tecta obruti, oppres a diruerent. Qitibus subnectamus Iulii Ethnici ver Ex Iulio Ethba inde sua mutuatus este videtur idem Sanctus, quae re seruntur a Ludovico Viues in Scholio ad eum locum . Marco Aemilii, Latio Aurelio Coss Aetna mons terrae motu ignessuper verticem late dissuri ad Insulam D pa - να mare erbuit, e quibusdam adti tu nauibus vapore plero que in naualeis exanimauitu pisium vim magnam exanimem di persit, quos I parenses auidius epulis appetentes , contaminatione ventris consumpti ni itati novate illentia a tarentur In M. Haec ille, quo eadem decerpsit Orosius lib. s. cap. Io. Vbi quae de piscibus emor De piscibus tuis,& de pestilentibus morbis ab eorum elu narrantur,Pli ii ii ni quoque testimonio corroborari possunt,quiloquens sic is, de moibis
86쪽
Insula quadam in Thusco sinu de repente exorta , ob magnam flagrantiam,& ventorum turbines, circum eam fuitasse scribit magnam piscium multitudinem,consectim J.expirasse, quibus ex iis cibus suis et Id quod nunc minime contigit , quando multi e plebe huiusnodi pisces innoxie
De eo semis comederunt Seneca insuper lib. 2.cap. 3o.mc morat,mOn-
Aetna ς Aetnam aliquando suo multo igni ingentem vim are-' inaeirentis effudisse, inuoluisseq. diem puluere, populos subita nocte terruisse,cum plurima suissent tonitrua, fulmina. De quo similiter monte, inter alia, quae flagrans mirabiliter edit, id asteri Lucretius:
Lucretio. Extruditq.simul mirando pondere axa.
Collatio cum I aec igitur omnia, singula in Vesuuiano incedio affuisse, ρε- dij 'ades nemo est,qui dubitet,e tot litteris jesationibus perscridentibus. ptis . Vnde tota illa Campaniae regio monti contigua, Parthenopeipsa,sicut & Nola,indicibili cinerum,& arenarum diuersarum copia ubique locorum obductae sunt,
oneratae, quarum molem, pondus cum nec domorum Villarum adiacentium tecta, nec arbores quantumui Va
stae, ac validae sustinere valuerint, illa solo aequata sunt, hae partim ab onere depresta, partim vero simul ab ignea amborum qualitate exesa corruerunt; Qua pariter occasione inedia die ac lucente Sole, tenebrae de repente visae sunt, a sumante vapore cras , nubibusq. cinereis, radiorum lucis coruscatione interclusa, ut nullus foret, qui absque luminibus, alterum de lacie agnosceret, nisi vocibus tantum Plini nep.te-Olinius Nepos Epist et o de fuga maris, aut potius defectu stimon'Vm littora illa, nec non de piscium nece Tacito scribens, ita
ctu &pisci&loquitur Praeterea mare in se resorberi, tremore terrae nec oua repelli υidebamus Ceria processierat littus multass. hodie. animalia maris insccis arenis detinebat. Talia prorsus
hodie visa sunt in toto illo tractu usque Neapolim , intra cuius portum triremes naues vix tutam habere stationem videbantur. Idem de cineribus censendum, quando ipsemet Pliniuo subdit ad finem occurrebam trepidantibus adhuc
87쪽
asiue oculis mutata omnia, altoq. cinere tanquam niue obducta Saxa aut elia, etiam inlinens ae molis, 'li amplura,
tam ad mare , tuam ad planitiem , Nolani prasertim territorij, Vesuuii in protelalle, i suis voraginibus tanquam paleas despuisse , tum fere peninsula in vicino mari, long
tudinis sernu unius milliari repentcgenita, commixti Saamen quoque mirae magnitudinis arboribus , atque cineribus, tum propinqui agri antea campestic tantum, 'uaquauersum plani, nunc Vero e tot tantoris nul in illos pidum proiectu , in saxeos voluti montes tuberati, satis sit- per i demonstrant burius vir doctissimus, pilis Cona Alii ess Oiux
inccndio verba faciens, notat ipse uae hodie hUc in in tu et sutio. cendio Vesuuiano acciderunt. Plis ense Aprili inquit Aetna mons Siciliae .rteria plenus is butea , quam humida gignuntici trimema, ingentem ignis a am euomuit, quae pasim decidens colles , nemora jaxa , Npes pagosy duos Pammis vasauit, arbores , homines, ct pecora magnis V Iecit cladibus. Ita in Ischia Insilla, olim Aenaria dicia, in qua tot patent aquarum thermalium scaturigines, Qvsare Au 'ς iὸ gusto, Tito, antonano Quarto, atque Diocletiano imperantibus nec non L. Martio. Sexto Iulio Coss. ingenti aperta voragine natum incendium legitur, rii de tanti quoque eruperunt ignes Anno salutis 3 oo ut totam sere Insulam conflagrauerint.Citatus Surius ibidem loquens de Hecla I flandiae, quaedam admiratu digna affert, ad rein , In Heclaras
praesentem illustrandam,& ad destinatum argui 'emum a I Isidius roborandum , mire conducentia, quae ob id stilentio 'nunc inuoluenda non sunt. In Isiandia, ait nsula quae in Cueano ta in aestiuo Solstitio noctem nullam brumali, nullam diem habet mons est Occidentem versis, Hecla dictus, a quo non longe absunt odin. Sulphuris, quod inde copioriss 8 plenis nauibus euehitur, mons ille cumfurit, hau e- atque horrenda tonitrua insonat proiicit ingentia δε- , Sulphur euomu, cineribus ege iis terram circumcirca tam
88쪽
aliquot a Seneca elatis. Praesentis in cendi eueta antiquis mi
tam longe operit , ad ues um lapidem , vel milliare coli non possit. Sunt ibi multae voragines, id cineribus opertae, ut is euitari possint ab illis, qui Leius incendisnatu
ram explorent , propius montem accedunt, e quibus plerique viuici oraginibus ab orbentur. Emergit illic ignis quia dam , qui aquam absumit suppam non ab umit Balthassar Dia ex Malac caris 3 6. scripsit, quod in Malucco Insula Oilentis plagae in Regis Ternatis ditione excelsus mons est,frequentibus antris,ex quibus plurimus ignis in longum
ductus, ac etiam fumus exhalatur , laetantur l. ab imo tantae amplitudinis saXa, quanta sunt quibus ad molendum utimur Horror autem fragoris aequandus est cuicumque in toto orbe terrarum propemodum enim tonitrua inde e audiri tradit non minore strepitu, quam sit bombus ingentium bombardarum, huius modi ignem atrum es ,sicut& cineres , cum nil splendescat. Tandem quae Seneca in
Quaestionibus naturalibus refert de vi terra motuum, eorum i effectibus, an non vere quadrant hodiernis in Vesuuio enatis scribit enim terrae motus terram ab infimo mouere , magni q. ponderis molem traheres, nunc amnes notos introrsum c6 uertere,nu exprimere ignotos, aquaru
calentiu venas aperire,cu his, quae sequutur; ab accolis sere omnibus hodie infeliciter expertis. Sed relictis tot alijs flamiuom is montibus, cum quibus Vesuuius tantopere conuenit , adhuc propius ad eum accedamus in eius solum penetralia penetremus intimius;Quippe cum id mente tantum, non item corpore fiat, nullum nobis inde vita imminebit periculum, ob oculos omnium ponantur quaecunque iam in retro perpessis conflagrationibus, quibus mons
ipse sibi ipsi, proximis remotis l. oppidis agris memo
ribus,& animantibus vari s tot memorandas intulit clades, &nuperrime in etiamnum vigente ex vastis faucibus vomuit,ac eructaui: Quae sane, aut peiora, terribiliora l. an
liquis fuisse censeo, aut quae saltim illis neutiquam cedant, xametsi etiam de eo morbo sermo accipiatur, quo , Tito
89쪽
dominante Vespasiano, quem omnium vehementissim uni Vnara imite omlae appellant, calamitose flagrauit; tuae quo primis hic plane colentit, praeterquam in uno,quod iam cunctis est manifestum,& in altero,quod primum sit in D: alimen am Dei beneficio, acri actorum Apostolorum Petri, Pati Q
li intercellione, OX Ver etiam naturalibus racionibu Sis Impeii fa-
fra adducendis minime euenturum spero allud , quoniam , ''
tempore Titi incendis Vesuuiani violentia per terremotus, si '' '''nubes cinerum dentilliinas, Solis opacitatem, alia I terrifica portenta tam ad Viciem , quam ad vicina Vrbi perlata quoque fuit,quor uin omnium hodie ne vestigium quidem. H rilota, trisque in-
ficiorum, praelertim vero Templorum,funestilliuna successsit me qua re agam pro viribus infra. De eodem Parallelo ex Dione , ac Tiphilino eius litomatore,Seneca, acito, P ab . deque Neapolita rum Fiet: suone ac Pictale iusto , timore, necnon prae cruatione ab herioristrage,a Deo prccibus . Ianuari , impetrata. Gigantiιm fabida tam de Vesuuio, Guam de Aetna, at s Auernis locis quomodo intu-ligenda.
cendij, paulo ante dicebam tantam inter se- habere conuenientiam,& similitudinem, Nasiam praesertim si qua hodie cernuntur, conseramur cum illis,quae Anno Christi 84. Imperis vero T.Ve- spa-
90쪽
spasiani, apud Zonaram, laronium primo apud Cedrenum,tertio,flagrante monte contigisse narrantur, ut sibi inuidem aeque per cuncta propemodum respondeant, videlicet anni tempore autumnali, nec non portentosis, ac perniciosis euentis, multis, diuersis q. infortunij partim r- ifferentia is gnificatis,partim exiguo post uberius annotandis Verum-
tamen unum reperio adesse discrimen effatu dignum quip-; elidi ve ,e alterius praesagium soli Deo competit quod Romana suui I 0NJ Vrbs nostra hac tempestate non modo nullum senserit in-j tu commodum,sed nullum penitus signum viderit, vel audie-
passa fuit in rit,tanquam si incendium hoc subortum noni siet,cum ta-hodi filo heri altera Virto , 65e magis semotas regiones si non unum signum damna notatu digna , saltem sui notas terrificas mons ar- quid' in rum dens .mumens ac tremens propagauerit Id quod non sim-
sui pliciter ventis attribue dum,quippe fatus et tam a Orien- Quare venti aequinoctiali, Mab Oriente brumali, nimirum Apeliotes, ii iessis Vulturnus,sive Subsolanus, Eurus, non Africus solus, Austrum inter, Iephyrum flare solitus, diu validi per illos dies spiravere,quibus mediatibus cinerum,arenarumq- globi ad Romanum clima, MCaelum deuehi facile potuisse sent,quemadmodium euenisse scimus T. Vespasiani tempore, quo pariter inclyta laaec Vrbs, eius l. regio terrae motibus varijs,&adhuc forte vehementiolibus , quam hodie Neapolitani, concussa fuit. Pro cuius quidem rei maiori corroboratione silentio inuoluere non debeo quod nauta quidam e Sardinia ad haec littora nauigando traiecti retulere multis, nimirum se in parum ab Insula distarent subtilissimo puluere cinereo obditanos fuisse, nescientes discerneret qua Caeli plaga caderet. Videamus ergo , quae Dio Cassius in primis data opera cum X iphilino Ephoma De esuui tore de Vesuuiano incendio sic ribit, quod, regnante Tito, j 'i Plini Vtroque tuente , ac prospectant , factum suit.. , usquepli Postquam it . Dio notauit multa sub codem Tito accidis ni ,ex Dione se horribilis Suetonius in eius vita tristia , di fortuita vocat mox adiicit, coepisse circa eam regionem videri , ceu vastas