장음표시 사용
151쪽
Liber Primus ii 29 magnam per tempus subire mutationem, ab ins lici
aeternae mortis insortimio ad faustissimum Animarum salutis statum transmigrando. Vnde credere par est, aut totam terram, aut maximam satae eius partem, moliente Domino, ab imoad summum suisse concussam, multis quoque
hac terra motione prostratis Vrbibus, in Asita praesertim, atque Bithynia, cuius excidi meminere quam plures, praecipue Eusebius in Chro luco , auctoritate Phlegontis Historici Graeci, Ethnici, de quo mentionem facit Suidas: Qui Phlegon lib. i . Olymp. testatur,eodem anno, eadem diei hora tum incredibilem Eclipsim tum ingentem terraemotum fuisse, ut plura aedificia in Asia disiecta
sint. De quo terrae motu loquutus est etiam Plinius lib. r. cap. 8 . illis in verbis . Maximus terra memoria mortalium extitit motus Giberi Caesaris principatu , duodectu Vrbibus na nocte pro ratis. Nam cum mors Christi inciderit in annum xviij. Tiberi j, alius profecto terrae motus a Plinio minime potuit significari, quam qui, Oriente Christo, inuasiit, tacito tamen sacrosancto eius nomine, propter caulam infra ex Budaeo fierendam quem pariter terrae motum memoranti Augustinus lib. d. Mirab. diu. script . Ieda Natalis apud Sixtum Bibliothe carium Sanci lib. 6. annotat. Ir . Quod vero Solis deliquium Eclipsit siue facta in Domini Pallione uniuersum terrae Orbem atro re insus cauerit, nulli debet est dubium,ex verbis Euangelistae, clare nimis aperte id attestantis, cum ait Ab hora autem sexta tenebrae factae Iunt super uniuersam terram usque in horam nonam . tiorum verborum sensus ab Erasino, post Origenem, interpretandus non erat de uno Iudaeorum territorio, hac blum permoto ratione, quoniam, si de toto terrarum Orbe intelligenda serent,ut ubique locorum tenebrosa veluti nox ingruiss
set, nulli verisimile est, quin Ethnicus scriptor aliquis,
praeter Euangelistas,tantum miraculum monumentis man
Testimonio Eustans , Phlemutis
152쪽
Phlegon set resellitur ex eo, quod Phlegoncitatus Asiaticus, Tralli' p 0r Olymp nus, Historicus illius Oculi, Augustiq. libertus, a Chri- sti fide, tunc extra Iudaram vix cognita, aut recepta alie berius , ac nusscribit Anno Tiberij xviij. Eclipsim maiorem extitisse, jΣ'ς quam alias unquam suerit. Cuius similiter meminit testis Testimonio oculatus S. Dionysius Areopagita ad Polycarpum Pontifi- j00ysi quem locum quoties lego, toties e meis oculis 6 ς'P-S 'terymae exeunt cuius Sancti Viri testimonium esse debebat Erasino inst romnium, quo nimirum On
stat, eXtra omnem astrorum rationem tantum euentum
P ς'i'μ'jj repente apparuisse, quod plenilunium esset, quo tempQ chri 'ci eludaei Paschae festum celebrant quo impossibile est so- objj: te eclipsari meliopolis autem , in qua tunc aderant
S.Dionysius, Apollophanes, Ciuitas est Aegypti. Ad-
eclipiari non do quod tam magnum , tamq. admirabile accidens vel - Romani illi Ethnici pro cognito habuerescriptum seruan-raculum' o te in Annalibus Adiuulgari vetantes , ne forte Caelum m/ '' ' doluisse Christi Viri diuini, mortem putaretur, liuore S
habebant. 4 uidia perciti quam iniquitatem detestatur , limulq. Cureuulg xi exaratae rei fidem facit Tertullianus in Apologetico, cuius Imi hi verba huc afferre decreui,ad infringendam aduersariorum auctoritate, pervicaciam , praeterquam quod Lectori vere Christiano non iniucunda fore certo scio . Nam spiritum cum verbo
spontridi misit Christusὰ praeuento carnis cis inci ; eodem momento dies, medium orbem gnante Sole ubducta es Deliquium itaqueputauerunt, qui id quoPuesuper Chriso
praedicatum nescierunt , c tamen eum mundi casum rela
tum in Archiuis est is hobetis. Et eXiguo post Ea omnia super Chri II Pilatus, ct ipse iam prostia coiscientia Chri- tianus, Caesari tunc T berio nunclauit. Huiusmodi autem Eclipsim uulgari minime permissum suis e merito con- Iudaei queritur Budaeus de Asse lib. . per haec verba Solis deliquium moriente Christo Plinius ignorare non potuit hic attende Plini verba, quae paulo supra retuli, de terrae motu,tempore Tiberij, quo etiam Eclipsis suit , in Archiuis
153쪽
Liber Primus. 3IRomanis perscriptu uit; t qui Acta Romana diligenter percensuisse inrelligatur Sed Plinius id dicere noluit, quod occulium Principes esse olebant Partim enim plausibile dogma Chri ii apud homines perbos, ct voluptuarios esse
oportuit, quod clatos animos corpor ibi indulgentia maxime execratur . Qi: id Erat natis ad haec An&ipse ulterius sorsiit an obtrudet, quod etiam Origenes, a quo
integrum deficere nunquatia post , quod Luna , cuius in i ''terpossitione radii solares impediuntur, sit Sole longe minor, ideo l. talem Eclipssim toti orbi communicari non potuisse led Iudaeae solum, aut etiam regionibus prope sitis, inter quas pro Erasino Aegyptum pariter aliquis is, b collocabit Θ Quae obiectio ab altiori pendet principio, almi. quam prima facie appareat, nimirum, An Lunae corpus De Lunariae magnitudine antecellat terrae simulo aquae Orbem an
huic aequale, an minus eXistat. Super qua re Varij varia 4nitudine in
censent,sed non est hic de ea latius disserendi locus Ide
solum reseram, quidnam de illa centeant Cleomedes,
P in quoniam amborum opiniones ad rem hanc quoquo batur. pacto spectare videntur Cleonaedes ergo scriptis mandauit,in Eclipsit Solis sutile obseruatum Alexandriae lumen eius penitus non obscurari,contra ac eueniat in Helesponto quod non contingeret, inquit ipse, si magnitudo terrae non foret valde amplior magnitudine Lunae. Quandoquidem si in decem millibus stadis tantum inest dilcriminis sequitur,non multum terra spatium a Luna insus cari. At si Luna foret eiusdem cum terra corpulentiae, aut ea maioris, necesse esset, ut magna admodum terrae quantitas obtenebraretur a Luna, dum se Soli subi cit . Et tamen, ut idem notat terrae partes inueniuntur, quibus
totus, integer Sol affulget, licet interim quibusdam locis alijs prorsus adimatur. Qiae opinio tanquam salsiissiuna omittitur. Plinis vero alia Ait,quod Luna,MIerra equa vi nec Plinii. lem obtineant magnitudinem per illa verba lib. 2 c. I. 5
154쪽
posset quippe totus Sol adimi terris intercede eLuna iterra maior esset,quam Luna.Qupe similiter opinio aquam verae fetentis mox reseredς cotraria, falsitatis couincitur.Quippe recentiores Astronomi Ptolemaei praeceptis adhaerentes concludunt,Lunae diametru lunari dimetiente apprime esse minorem. Cum enim interposita inter Solem , Iu nam ipsam, terra talem umbram iaculet, quae pyramid lem, seu potius conicam sermam aemulatur, necesse profecto est , Lunae diametrum minorem esse terrestri, ut fidem faciunt, prae iijs, Clauius, ac Tyco, ille quidem ad cap. I. Spherae, hic vero lib. i. Progymnasin obseruantes praeterea indubitatis experimentis,terrestrem diametrum excedere Lunarem in tripla maiori proportione, minu-lijs At his praetermissis, ad figenem, ct Erasmum reuertor, quorum obiectioni ita satisfaciendum esse puto, nempe illum Solis desectum prouenisse partim, ut est apud eundem Sanctum Dionysium Epistolicitati, e corporis L lik ' Lunaris extra tamen naturae ordinem, quia tunc Soli erat
corporis L Luna opposita interpositione, partim etiam, quia Sol ra- dios suos cohibuit, denegante scilicet Deo generalen ita, lim j concursum, ne communicare eos posset. Nec rursum quis ratia one instet Ad quid ergo Lunae interuentu opus fuit Quia
' dixerint ut ita Caeli de morte Christi testimonium mani-
Alterius in festius ac illustrius esset,res'. etiam sensu carentes sui quasii 2u se conspicuam significationem toti terrarum Orbi
Era igiorno, ch 'a Sol coloraro Perua pieta des suo Faltor Drai. Super quare legatur D. Thomas . I. quaest. q. art. 2. Vbi multa ponit miracula, quae in istius modi Eclipsi inter- conelus, uenere Conclusi itaque sit haec. Terra motum ordinarie aliquas tatum terra parte coquassare, longinquius adhuc aliquando, quam tradit Seneca , sed non totius Mundi spatium,ob allatas superius rationes,nisi occultam aliquam ex Deo causam obtineat, cuiusmodi terrae motus sui ita
155쪽
Christi morte excitatus , diri in apenitus virilite, de quo Didymus grauissimus sane Auctor sic loquitur. T errae motus ae esitor inter xis P extim qui antp, et posch istum
extiterunt, taxi m quan .im tora occuparunt, meiati Iem
chri ii tempore, non priuatusfuit aliquis terrae motus edtota i a terra co; qua ala es , exuro conuulsa. Haec ille in Catenatu perlobe ciuatuor, viginti Graeciae Doetoribus conflata ad cap. o. Sed quid tandena ad alios, uos retuli , ni ucriales terrae motu ression debitur Aut e d una ripli,s oluntate , extra naturaeordurem, contigisl , aut uniuertales qui lcm cxtitisse , per omnem Orbis terram pcruagatos, sed non eodem momento ubique, moi cmporis, 'Orarum successit, modo hanc, modo illam occupalle regionem. tiae tantae rei dissicultas, ut clarius adhiic, quantum ingenioli mei vires assequi valent, persoluatur, dicendit m puto, adeo uniuersalem minime edi pol se terrae motum, ut totu orbem, imo solam integram rcgioncm pervadat ad multo plu
ra, quam sint supra significata , milliaria dilatari queat,
quoniam,cum fiat ab exhalationibus subleuatis a calore intra terrae viscera exiliente, Ma Sole ctiam illuc, si nori . propriis radiis, vi saltem luminis penetrante exhalationes omnes e suis sedibus abeuntes,in unum colliguntur locum, unicum sequuntur principium , seu priorem illam portionem, quae iam moueri coepta est; unde in unam se recipientes partem, nequeunt non alteram derelinquere praeterquam quod, Sol tantam vim non Obtinet intra terrae latebras, ubi aquarum multarum, aerrae ipsit indita frigiditas contrario nisu obsititit, ut spiritus, aut exhalationes uniuersim per totam terram euocare Valeat, praesertim cum nec eadem tota aeque sit ad id disposita, multis obnoxia impedimentis,tantam spirituum copiam libere permeare prohibentibus, ne ad omnes terrae partes intimiores diffluat,licet hoc in eius determinato loco insigniter
magis contingere possit, quam in alio, quod nimirum in
i a Passione Responsio a litam obiectioncm Sententia Auctorisqilamobrem terrae motus
usque adeo extensus. magnus fieri non possit.
156쪽
illa speciali parte , tota coeperit exhalationum moles dimoueri,alij l. proXimi spiritus una illo aduenerint,caeterorum impetum subsecuturi; ubi,velat collectis viribus, , prae antiperistasii orta ex aquarum , ac terrae frigore obluctante,valentiorem adepti virtutem ac energiam, impetuositori motu ibidem cientur, quam alia in parte Nec est, et err corpus quod aliquis obijciat, terrae corpus continuum esse,ideo l. 00 myi motum unius partis eius, sequi solere motum totius;
tuum poti quippe continuum definitur cuius motus est unus , terra
autem continua cum sit, si una pars mouetur, ergo tota. Vnde sit terraemotus in uno fit loco, cur non similiter in
Compὸrὸ i alijs Et hi consequenti, cur non fiet uniuersali, Ita in que ς ς med ea disciplina dicebam nuper, dum agerem in SchQ-lis de iecoris Inflammatione , licet de Galeni mente . de loc. aff. 7 haec gignatur duntaxat , vel in sima, seu helestii caua illius visceris parte,Vel in conueXaGeu gibba, attamen, ion eu eodem auctore, in neutra parte inflammationem Xquisii- gibbam,sς distinctam posse consistere, ut altera libera, eiusdemiisu, isde i mali immunis prorsus conseruetur, quoniam scilicet ieco-Part m c caro in cunctis partibus continua est, adeo ut necesse
sit, eas quoquo modo tam in hoc, quam in alijs affectibus,
laesiopei se sibi mutuo conuenire. Iuxta quem sensum scribit idem , Gal. 13 Meth. i q. caua hepatis parte Phlegmone laborante, protinus fore neccs artum , ut simul venae , quae sunt in mesenterio inflammenturi, quod ilhae omnes continuatae sint cum ea vena, quae ad portam spectat. Dixerim ergo ad obi ctionem de continuitate partium terrae, videri quidem sensu nostro apparere terram continuam , sed potius contiguam es e, quam vere continuam, quia in ea
7ς mi nil illae sunt diuisiones pluraue interstitia aut multa dehimiam posse centiae, propter rupes, fumina, magnas saxorum moles, quae omnia terram haud exacte continuam reddunt. mmou ' Sed iaccesset in conueniens, quod immane corpus, cuius N ecu mi in modi terra est,etiam continuum,posset aliqua in parte mo-
- -- non in omnibus, sic partim moueri, partim
157쪽
Liber Primus. 3 quiescere Id quod exemplo satis accommodato demons rare licet inii perii lapidem in mediam aquam, quae
is l corpus eii continuum, imo adhuc magis continuum, quam terra, pro ij ciamus , quam inde moueri videmus, oriri l. circules, qui per aliquod bicue, ac d terminatum spatium ii cum aguntur , sed non per uniuersam illanx aquam , in t quaque quod eis magis de terra assercndum, quo, non, ut aqua exacte continua, sed potitis, ut dicebam, contigua eii. tiare terraemotus raro e X cedunt loci spatium CC milliar plus minusue, etiam si uno Odemq. tempore edi possint multis in locis ab inuicem distinctis, voluti astirmandum cli de terrae mot.bus uniuersalioribus suora recensitis, illo excepto, qui in toto terra rum Orbe factus suit, Christo Domino in Cruce moriente. Illustrabitur id totum cxcmplo Diluvij, de immensae siccitatis , quae ambo κατα - uniuersalia se non possunt,
nec totum simul Orbem occupare, ac laedere . trando Quare Di u quidem,copiose mal tunc gignuntur pluviae, cum ni et ale iniuersa vaporum congeries in uno colligitur loco, e quo in ei liter peraqueum humorem iam conuersa descendit, cadit sicci
tates vero, quando omlles similiter exhalationes rediguia potentiatur in unum,d unum se luuntur principium sed hoc uni liei id
uerse fieri non potest, quia cum accidentia haec elliciantur' a Sole, qui per obliquum Zodiaci circulum mouetur, virtutem suam in excessu aequaliter in omnes terrae parte eLsundere nequit,quoniam, dum plagas,quas nos incolimus, summopere calefacit, uti ci in Tropico Cancri in aestate , proximus est, in plaga nostrae opposita, quam Indi inhabitant Occidentales, eodem tepore erit in Tropico Capricorni. proinde,si apud nos laquam praesens vim habebit idoneam ad maximam inducendam siccitatem, prose cito idem apud Indos illos praestare non valebit, ob vi absentiam inuinimo in nostris partibus aderunt siccitates, de exhalationes, in illis vero humiditates, iapores. Siquidem ab agente diuersimode alterato necessario diuersi
158쪽
produntur effectus; unde nunquam, vel pluuias cadere, vel siccitates oriri uniuerse per totum Orbem constat; Quod si utraque olim, maxime Diluuium in Mundo accidisse obijciatur , nemo inficias ibit,miraculosum illud fuisse, solo Dei nutu excitatum, ad omnipotentem suam iustitiam propalandam in poenam delictorum , quando
Terrae motus omnis caro corruperat viam suam. Nec inde quispiam de-
ducat,quod terraemotus etiam miraculussit, quoniam hic
si simpliciter sumptus miraculuio est,cu miraculum sit effe-M Ty'μφ' ctus admirandus,immediate a Deo productus,cuius origi- nis ratio absolute omnibus denegatur,qualis est mortuoruad vitam reuocatio, caecorum illuminatio,& huius census alia, sed terrae motus a physicis causis hominibus manife- Pi RVjMI' stis progignitur; Ergo miraculum non est Verum cur non tui naturale idem effertur de Diluvio Noe, cum naturales adduci posstantum os e sint causae pluuiarum illarum, inundationum, quae editissimos montes ultra duodecim cubita supergressa fuerunt A quibus omnes obruti , ac pr secati sunt, praeter eos,qui una cumNoe in Arca,iussu Dei. alui, incolumes perstiterunt Quoniam, dum ponimus tremorem terrae opus naturae, nullum inde manat inconueniens, sed si demus uniuersale Diluuiu super omnem terram a causis naturalibus productum,multa inde sequentur Omnem naturae ordinem excedentia Nam si aqua, de quorundam sententia, minor est terra, vel potius, ut ali contendunt, maior,& ab uniuersali Diluuio naturaliter genito omnis operiretur terrae globus, quomodo non super excederet aqua terram, cooperiens eam maxime, vel supra editissimorum montium cacumina,versus . Sphqra peripheriam,
ubi amplius valde spatium est, quam sit centrum versus ξAt hoc si contingat, quomodo elementa ad inuicem ac inter sese naturalem seruabunt proportionem quantitatis, quae agendi, ac resistendi potentia correspondeas Insuper,si tanta aquarum copia de caelo lapsa conceditur,unde nam obsecro prius hausti Non e mari , Ut nec e terra , ,
159쪽
quoniam traque haec elementa simul nequeunt adeo magna parere quantitate,ut inde formari possit corpus,quod ad culmen pertingat cui uiuis parui collis, nedum tibi imis montis. Non ex aere, nec igne, quia, sit ambo tota mutarentur in aquam, aut nec pia tantam possent ellicere quantitatem, aut sane desinerent esse elementa , nec ullo pacto conseruaretur illa proportio , ouam inter se habent ad uniuersi perpetuitatem . Ad haec is uniuersale accederet Diluuium, quomodo, S in quodnam tam immensa aquae moles resolueretur quonam calore in altum subleuaretur, qui mox eandem rursus in terram cadere non sineret Quippe illa, quae tempore Noe e Caeli cataractis demissa fuit,ad generale sormandum Diluuiu, quod partes Mundi omnes tam sub Arctico, quam Antaretico rigauit, in nihilum, Dei iussu, redacta fuit, cum eius voluntate, ac omnipotentia miraculOSe excitatum suerit, luemadmodum terrae motus per uniuersum Oibem editus in
Passione Domini,vna cum Solis Eclipsi tempore facta serenissimo, quo Luna Soli opposita erat Quare dicamusquhd ii Diluuia,& Siccitates, physice loquendo,uniuersaliter fieri nequeunt, tanto minus terra motus, propter γtiones, quas hoc ipso in capite annotaui. Ad alia descen
Aliae discrentiae Terrae motuum , Incendiorum ab abys esseclis, cum quibus hodie in suuio portcntose edita mire congruunt Ubi,quomodo Deus hodie cum Neapolitanis per et ad mare, olim per Ionam Cete Pentre reiectum Niniuitis locutus fuerit, indicatur Veseviani mali cum Peste analogia. Postmodum inter alia de naturali animatam instinctu
160쪽
13s Vesuui Ardentis ad impendentia mala praesagienda dei maesti potis
smum Canum lutilibus per totam Neapolim auditis, disseritur, sicut de Aulum et licinio, di agnorum maxime ad horam mortis suauissime canentium, ex mente Platonis, dei Canum temperamento cum Sca ero contra eundem iam Chrysippi Dialectica. are iumenti Canes facillime Pe-sem incurrant, apud Homerum, alpue Thucydi
g PDNNNOTANDAE praeterea occurrunt
'id alice Terrae motuum, ac Incendiorum disse- rentiae,a mirabilibus omnino, portento, A n, amborum effectis, hactenus non exacte ρς Viae scriptis emergentes, diarijs Aucto ibus,
post Aristotelem , monumentis traditae, ut a Plinio lib. a. cap. 8 P. Senec.lib. 6 Qtiaest.Natur. cap. 2 9.& Alber.ubi de Terraena cap. II. 48. Quarum bona pars hodie in Vesuvij motu, flagrore visa obseruata manifeste fuit. Quas equidem nunc scribere constitui, ut tanta cesset adprimus tersu mirati eorum accidentium , aut eventuum , qui nuper motuum es contigerunt. Primus itaque Terrae motu ima eiiccius est vhd himi Ommum sermido , quam animis eorum , si quod aliud metus S sor inijcit nusquilibet e sonis illos concomitari solitis Mugi- 2: i, i. xx S, clamor Magor,murmur fremitus , s vlulatus, quem iuum subinde metum auget tectorii crepitus, parietum nutatio, uitare Deu ruptis compagibus dehiscens soluna, horror subita mortis, in Monte Sy praesertim si una adsit conflagratio, di ignitorum globo
et, emissio. Quibus olim, ut alibi dictu,Deus in Monte Sy-
oriri secerit, nai daturus per Moysen Hebraeis legem,in ossicio popli uc. illui continuit,ne a Moyse deficeret,legis l. obseruationcm