장음표시 사용
171쪽
I 9per. anno I 8. accidit, Bithynia concussa est, in Urbe Nyssena ardes pluri inae dirt: tae, ut idem Eusebius testatur, e Phlegonte Olymp. scriptore , de quo supra Sic denique censeo,Vesuuii montis rbes, illas, Oppida, Hospitia q. hodie diruta , atque disiccta , similem terrae motus
modum, funestam Him perpessa suis e , licet eorum no i nulla e Pi cinerum, varii gen cris saXorum a tuaru nut. ardentium impetu corruerint, ultimum a exitium e X perta sint. Tertius terrae motuum cise dius mirat biis sane ille est, quem nolo hoc in loco subiiceres, quamuis in Vesuuiano terrae motu inniae, quod sciam, fucrit obseruat is, quando interdum terra motu circumducti, in orbem versa tacto cum loco m. itat, id quod tunc euenit, cilia subterraneus aliquis turbo terram solidam in contrarias parte Vertit, ac torquet, ut contigit olim prope Hic ruialcm in loco qui dicitur Eroge ibi dimidium montis ad Occident cinvergentis icta ulium , per quatuor stadia volutum, obiecit udemum Orientalis montis constitit, obstructa via publica, ct oppressis ruina hortis Regis vi terraemotus, ut narrat Iosephus Anti lib. 9. cap. 22. nec non supremo Neronis anno, aucti linio lib. r. cap. 3 pratis, Olci: q. tercedente via publica, in contrarias sedes tranigressis in agro Marrucino.Qua: tu se ii, decidens sub maritora repentina voragine unda Sa ct it i inccpl-
scibus prope terram natantibus se colligendi, 'cruandi facultas concedatur, quemadmodum euenit M. Anton. P. I Cois cum reciprocus maris fluxus' Ostiae greg. I, iam iniicco reliquit. Ita in ultimo Puteolano
incendio, iub quo Neapolis, de regio illa tota non inpra infortunia subiit, mare sere passidus CC recci sit, quo in loco similiter ingentem piscium multitudinem accolae coeperunt, comedςrunt l. aquae dulces salientes vitae sunt. Quare mirum nulli sit, sid hodie per trius illud totum , Neapolim usque, mare retrocessitie cribitur, ut triremes, alia l. nauigiam solo exhausto sicco aliquandiu stetelint,
172쪽
rint, pisces in terra illa exsucca mortui fuerint adinventi, quos etiam e vulgo, ac plebe multi comederunt. Ali' differentiae ab effectibus cum terrae motuum, tum fulminum in subsequenti Capitulo examinabuntur.
Ati T rrae motuu=n sectus ab I Fulminum prorsus admirandi cum V Avianis mire cogruentes Vtrum Laurus Delphica Titidus marinus, tui r lapidem serens Hyacinthum fulmine tangantur . Ciιr Fummi, i nupti montes , altaei turres tanguntur poti simum a fulminibus. A sors ubitaria exseola sormidine tonitruum, ac si minum, sicut in multis mulieribus Aborius.
VII A descriptis,4 expensis Terrae mo- tuum effectibus succedunt isti neuti-S quam hoc in loco prcaetereundi, quorum ordine Quintus est, videlicet amnium, M SE insolito itinere Sin contrarias partes fu-
attollente se vehementia spiritus dorso terra aquam Gibes d. sustinentis versus illam partem,inquam prius aqua defere- fluxio unde batur. Vnde constat ex Ioviolib I9. Histor sui temporis pyi- V niussitania Rege Emanuele,chni lyilippo, Scalabris, Al-merinum , alia l. Oppida horribili concuterentur terrae motu, magna hominu vis ruinis opprimeretur, Tagum, An hic esse diffugientibus in utramque ripam undis, sicca in medio
vada ostendisse, spectatoribus terrore, supore percul-s 6mmo siis. Consimilem quoquo pacto effectum in Vesuuiana xj00 ni commotione obseruatum fuisse dicere possumus,quoniam
173쪽
III ramus magnus illius fluuii ad Scalfati Oppidulum decurrentis, qui ad vitis iam dictos ad Oppida subiecta corri uatur , restitit aliquandi ii, ita ut creditus interdum sit , vel intro ablbrptus, vel alio conuertus, sed exi fruo post, i sectus eius manifesta caul apparuit , id licet hi si dum arborum, cinerum magna in ipsius alii eis , i canalibus congeries, viam illi conluetam intercipiens, q: e Obturatio in caula fuit, et aquas in campos deerrare,d vagari secerit, ac tali occasione conluetum iter amiserit. Sextus e fectus nunc etiam aliqua ex parte obseriuatus , sunt nouae aquarum caturigines, noui l. si non fontium, certe lacuit, fluminum eXortus, contra desiiccatio quomodo quidem audio non procul ab eodem oppidulo in magna qua dam substrata planitie lacum sere decem milliar repente obortum, e copiosissimis aquis illuc a montis voragine re- gurgitatis Ita olim bello Mithridatico prope Apameam Vrbem inarygia conculta quassata terra palude S, O uos . fontes, ac fitamina egessit, veterum non ratilli terrae hiatu absconditis. Siquidem agitatione, ac cluti conuul- suo motu, in Epilepticis, qui ilium amicore, 'calia recrementa e ventre , genituram cialis spermaticis , Otium l. extrinari j inuoluntarie emittunt, in terra noui reserantur meatus, cuniculi, per quos aquae subterraneae seras eliduntur aut veteres obturantur, Vel earundemia, decursus in aliam partem deflectuntur . Quare Dio apud Campanaeum in Plin. id vehementes terraemotus scibito facti unt, ut planicies it i niuersa aquis aturiret , montes tib ilirent. Et Hostie n. lib. 2. cap. II a Tantasti
phureae resinae congeries exigis Vesuuio protinus fuit , ut torrentemfaciat. Vnde indicibilis strages tot amaenis, ac speciosis campis viridarijs, Oppidis, Urbibus, cta ominibus allata nunc fuit Septimus est,quando aquae antea sta-gidae, post terrae motum calidae suunt, i contra, quae an rea tepidae, frigidae evadunt. Qitippe quia perturbatis m-rimis cuniculis, aut venis, aqua calida corritiantur adirigidas,
174쪽
obseruata in Vesui O. Longo terrae motur , vel subinde in Fertariensi solo concitato tandem fiam.
rum Paci ebullitione ' ac Piscium mortalitate Ratio.
gidas,&hoe ad calidas, aut prosecto mutatis vijs , ductibus, calidae per loca frigida, frigida per sulphurosi
calida decurrunt, unde priores refrigescunt , posteriores incalescunt. Hodie in Vesuuiana tum commotione, tum fac rantia postre nius modus est obseruatus. Nam quae a montis cratere tam large, ac profuse emissae sunt aquae, ut celiis circum circiter plana illa loca non lacus, non fluuio, sed maria excita fui:se videantur, omnes praecalidae, imo flammeae , ac igneae erant, ex incensis intra eas Sulphure, atque Bitumine Octauus denique iam alii qui ponuntur terra motuum effectus, quia nihil cum re nostra omittuntur qui euidentissimus hodie fuit in Vesuuio, est ignis cruciatio , aut ignitorum vorticum vomitio , qualis post annuti terr motum subinde regionem illam totam, dico etiam Bononiense, ac Mutinense territorium concutientem, Ferrariae, qua potissimum in Urbe multa ante aedificia ex vehementi tremore conciderant, insurrexit 137o Q io insuper tempore Padus turbidus, ampullis in aerem exsiliens fluXit, cum interemptorum piscium multitudine . tiandoquidem cum internae X halationes accenduntur,& in flammas abeunt, modis partim superiussis gniticatis,' partim non valde post v bcrius explicandis; aut etiam materia crrae latebris abdita, ad concipiendum ignem e propria natura idonea inardescit solet tunc non raro terra tali motu diu quassata, ac tandem patefacta,ignem euomere. Quantum vero ad fulminum effecta, &h; multa simi, prorsus'. admiranda, licet nor , omnia sorte vera, ut cum Plinius lib. a. cap. 3 . lib. 37. cap. Io tradit aurum non fulmine ici, quod item Plutarch. affrina Sympos . aliaest.2.Veluti de Ficta nec tabernacula e pellibus vitulo marino detractis , ut ne tu 'Hyaenam, quibus e Xtrema velorum induunt nauicularij, nec Corallium, quemadmodum nec hominem lapidem GHyacinthum ferentem fulmine tangi alij asseuerant. Nam quod ad Laurum spectat, eam de Coelo tactam non ante multos
175쪽
multos annos resert Vicomercatus ad Io. cap. lib. 3. 4eteor. Quo ad Vitulum marinum, ex eius corio contecta domicilia, videsic et fulmine minime pertcntari , indeput Aquila quo ortum dux ille, quodenatiatilibus hoc solum animal nota percuti credatur, sicut nec Aquilam e volucrum genere se ex peculiari obseruatione magis quam immunitate sp cci fica, quoniam scilicet hae animantes iuXta illum, de quo non valde ante loquebamur , tacitum natura instinctum fulmina praesagientes, se Irc id tempus in abditissima , tutictima a. loca recipiunt. Illud denique de Hyacinthoiabu Dei jeci
iam esse docet Scaliger EXercitat. II 3. in C id Π Vcrum p :: quidem est, quod tam Aristotcles, quam Seneca tradunt, A. Iea, quae sulminibus feriuntur, solere prius intremi sic Creta. Accidens an
vibrata vento, id quod in hodiernis Vesuuij, non sol in
aeris,silminibus clarissime est animaducllum, quae che Atili. 4en. mens admodum terrae montis,ct locorum vicinorum concussio praecedebat Si quidem oportet fulmina, praemit 'tere spiritum,&agere ante se, a tergo trahere Ventum uicatione. cum tam vasto impetu aerem, vel terram inciderint. Summos montes, S praealta aedificia, ac turres . pinnacula ferire, ut plurimum, solent, quoniam cum Oblictu seran mores,alta q. tur,4 celsi: simia ouaeque eis obuiam fiant, ideo requenter . in ea impingunt. Sed haec, ct alia cilecta summopere ad hε. miranda, de quibus Aristot in Meteor Theophrast. lib. s.
de Catis plant. cap. ij. Seneca a quest. Nat. cap. 3I Lucret. lib. 6.de Nat.& Alberi. de Tonit r. cap. 2 2. a me nunc Omittuntur, quia vel nihil, vel parum cum re nostra . Quorum aliquot notatu digna, ad congruentiam cum Vesuuianis effectibus pertinentia superius ex Lucretio recensui, quae non sunt iterum repetenda, praeter illa carmina , quibus
fulminum caelestium esse ius Vesuuianae flagrantiae silmil
Nunc ea, quo pacto glirantur, ct impete tanto ci in hodκFiant, i possint ictu discludere turres, sui ianis ex Di Hurbare domos, auellere tigna, trabe . Lucretio.
176쪽
Et monumenta irum demoliri, atque ciere Exanimare homines, pecudes prosternere passim. Ideo nescio quae solum alia alibi minime relati, nunc bre-Foimidoqxi uiter sunt attingenda, de quorum numero est eadem fors ibis, naido, idem pavor, qui mentibus nostris incutitur a terrae motibus,d ijs, quae illos concomitantur , nam Hum sulmina e Caelo descendunt,4 ad nos e nubium denso corio impetuose exprimuntur,vix dici potest,quantum omnium animi terrore percellantur , praesertim sit crebra sint, per longum tempus horrisona durent , cuiusmodi erant e profundo Vesuui barathro iaculata Ad quae redigi prosecto possunt quae ibidem Lucretius non multo post de aeris sulminibus in hunc modum cecmit. taetra nimborum nocte cohorta
Impendent atraeformidinis ora perne, Cum commoliri tempsa ulmina coeptat. Prieterea persaepe niger quoque per mare nimbus, Vipicis e Gelo demissumsumen, in undasSic cadit, o fertur tenebrisprocul, ct trahit atram Fulminibus grauidam te enatem,atque procellis Ignibus, ac ventis cumprimis ipse repletus
In terra quoque ut horrescant,ac tecta requirant.
Idem sane, ut dicebam, timor,similis . formido hominum Mors subita mentibus imprimitur a Caeli fulminibus, atque tonitribus,
quae a montis Vesuui igneis vorticibus ' crebris terrarm e absque motibus Neapolitanis, alijsq. proximis populis incutieba-
ictu, adu tur. Vnde idem Lucretius lib. Vti Ibo non conrepant membra pauore, tus Fulminis horribili cumplaga torrida tellus Contremit, magnum percurrunt murmura C MI
Non populi, gente . remunt Nec valde post: Denique subpedibus tellus clim tota vacillat concussaeq. cadunt Urbes, dubiaeq. minantur Gid mirum is temnunt mortaliasaecla
177쪽
Liber iamus. II Ob quam formidinem multi nihil aliud passi, ex illa sola
consternatione, mortem metuendo, mortui sunt, ut resert Plutarchus Sympos .Quaest. a. ubi sunt liter notat, tonitru oborto, pastores condocefacere pecus, Ut in num concurrant, seque inuicem applicent, quod quae palanta caeteris auulia oves abortum faciluat, quod accidens, ab eadem occasione,multa saepe mulieres experiri solitae ut Et innumeri viti sunt emortui tonitru , in quibus nultura .icius, aut adustionis appareret vestigium , quod nimirum prae metu anima eorum e corpore, auis instar, euolasset. Multos enim exanimauit ventus tonitrui, ut ait Euripides,&post eum idem Plut Sed diuersa praecautio adhiberi Diuersa prat:
solita est ad se iri uitia damna vitanda, quoniam terraemo utuum tempOIL,i., Uctis parum tuta statio est, ideo l. tunc usu minum,
magis sub patente Caelo,aut ab altis semoto aedificij mo xeri Aramur; contra, sevientibus de Caelo fulminibus,in intimiores domiciliorum recessiis nos recipimus, imo etiam,licet fulmen non multiim lubterram penetret, quippe Plinius lib. r. cap. Card. a.de Subi non vltra pedes quinque eam subire testantur,ad specus tamen peniti Ores interdum ib confugimus, ut de Tiberio traditum legitur apud Sue imperatoiisltonium
178쪽
AEtiologiam, idest, Sermonem de Causis annotatorum Accidentium, velut pauca quaedam ad Praesagium , Therapeuticem , ac Prophylacticem spectantia continens. Sermo de Causis; et bi quomodo Deus non sium communis causis , sed proxima it tam multorum
morborum particularium, atque Dulgarium, quam terrae motuum s incendiorum, luculenter ostenditur. Qinam morbi ad diuinam iram referantur.
Cmμsnam Pisiissc esse , quo Tobiae caecitassanata fuit. De natura Ignis infernalis, Io cur tenebrosiua Deo fastius. De admirando fere incredibili ter
rae motu ex Platone, Marcestino, ac Tertu iano.
omodo Dei tus sicut torrens Sulphuris, 'nem Fuccendere dicitur . Ve fui Aetnae conflagrationis cause, me occasio, inde Prodigia Asia inter
dum it etiam terrena,calamitatum se prae=iuntia.
Causa in seper nati ratis obiter assertur praesentis incendi I sumant icut Aetnae, O, cur Deus ipsi cumvlestia , tum terrena portenta nonnunquam fieri mande indicatur. CAP.
179쪽
VPERSUNT nunc expendendae illae
differentiae, quae a caussis suppeditantur, ideo ad Aetiologiam stylus vertendus est
omnium effectuum, atque accidentium ,
quae in hac Vesuui tam commotione , quam conflagratione animaduersa fuere. Qilippe licet superius eorundem ratio aliqua reddita a me sit, ne simplex, arida histoesica narratio ingenioso Lectori taedio foret, atque molestiae, praesens tamen locus sermoni de causis, iuxta inchoatam methodum, a me fuit assignatus ubi quae obiter alibi significatae sunt causae,rursus hic maiori e parte adducentur,in planius,latius . enarrabuntur. Cui postmodum sermoni alter de Signis, alijsq. nonnullis,tanquam coronidis vice, adi j cietur.Interim vero magnum facessit negocium, tot tam l. mirabilium eventuum causarum venatio, ut, qui non longe a scopo, vel cynossura aberrarit, merito vocari cum Marone possit, Faelix, qui potuit rerum cognoscere carasas. In Quibus quidem indagandis tantam agnosco latitare pro Prosunditassunditatem, quantam nullius Oculorum acies,Vel Lynceam eii , nuiuii insuperans, nedum meorum hebetudo , pertingere, aut penetrare vix queat. Quoniam autem huiusmodi caulas Vesuuius communes habct cum caeteris ignivomis contremiscentibus locis idcirco, quaecunque generali veluti doctrina attulero , eadem facillime poterunt hodiernis motibus 4 flagrantiae adaptari. Cum ergo a remotioribus causis exordiendum mihi sit,&ordii iii iescendendum ad proximiores, quae cilcctus nostiri A lous qui in
illis, tanquam sublimioribus, aque caelestibus, Sanctis tantum nonnunquam diuina reues atione perspectis, caligare soliti sunt magis cuidenter aperiunt unde nam si liciori auspicio talem possum inchoare sermonem , quam a Deo
180쪽
Dei eiecti Deo ipso, qui non modo solus est i λανή , omniscius, om- quantum di niumq expers erroruna cum contra hominum quicquid
rahi ab est, opinentur, Vacillent, errent, quippe qui, Thucydide mu assertore, nati peccare, labi sunt primum mouens,cau-T .cydidi causarum sed citra etiam cuius voluntatem , Vt nihil xς ψm' 'η tuuiuis minimum , ita adeo magna Vn iit' terribilia,& innumeris senesta eventa haud quaquam acci dere creduntur,sicut prae caeteris abunde ostendunt illa , quae olim in monte Synai istis prorsus similia coram Moyse pervicaci populo Israelita suscitauit, alibi notata, non ita post rursum adducenda,in cuius demum nutu gu- Themisti, di bernantur omnia, ut huc respiciens Themistius vere dixe-ctu do Deo orit Entia binita nihil esse aliud, quam Debcientiam acui&Auerroes assentitur lib. 3. de Anima. Quo spectant ud Esaiae verba illa Esaiae cap. I . Ego Dominusformans lucem,
creans tenebras faciens pacem, ct creans malum Inluper AliudCassio Cassiodorus, Plerumque, ait, silicit uni, qui mutatos dori rerum ordines intuemur, quia peportendunt aliqua,qua consuetudini probantur aduersa Nihil enim ne causag
ritur, nec Mundusfortuitis casibus implicatur; sed quiri quid enire Oidemus ad terminum, diuinum constat esse iudicium. Si igitur in serie morbor in aliqui potissimum Norbi relati sunt, qui ad diuinam iram reseruntur, uti Pestilentia ,2 - quam Mahumetanus Avicennalib. a. suae Metaph ab Pe litentiae initio, a Deo propter peccata immitti asseuerat, uti quo- que Comitialis morbus, cuius assectus origo inquit Are- laeus lib. I cap. . cum mirabilis, inarte omnium opinionem sit, sagitiose hominibus a Luna sequam Ethnicinro Dea colabant immitti nonnullorum opinio fuit e cur Praesens e amabo locis ali genus ex ardore, tremore Vesuvij, suui malum. alibi quoque aliorum montium, oriundum, tot populis φ ξ' eiusdem regionis calamitosum, atque funestum, ad diu nam iram redigi etiam non potest, mouente, ac suscitante Deo causas secundas,&naturales, quae intra huiusmodi montes quietae, ac nulli facessentes molestiam a tot annis