장음표시 사용
181쪽
Liber Secundus. I9 innoxiae iacebant An non scribit Hippocrates .Progia. 7. Diuinum in Et quid in morbis ditiinum habetur, illius quoque disce hi j pr
re prouidentiam medicium oponte i innitens proicet oc cultiorem valde caulam , qualia sit ex qua Medicorum
lcnssibus pateat dico non aeris qualitates parcant Galeni nes,a parcat Lector milii aliter alicubi de te nil nanti, quaecunque illae sint, sed ipsissimam Dei iram , huiusmodi malorum tela in nos subinde iaculantem , seu sint ad vindictam, seu sint ad correctionem, quae causa diuinum enc in latere minime potuit, quippe qui in lib. de Nat. naul. N alibi dixit a Medicis uniuersa Deo attribuendi, sic tamen , Ut physicas, secundas causas contemplari minime negli dictum. gant .Quas pariter Deus ita formauit,ut intra naturae leges ab eo praescriptas contineantur, nec ad agendum externo eri pla o. indigeant duce, quas propterea etiam Peripatetici proprie, d vere causas appellant, quia licet a Deo tanquan causa prima dependeant, in suo nihilominus genere persectam obtinent sic aiunt causalitatem, ut non simpliciter
dicendae sint instrumenta duntaXat supremae, ac primitiuae ae causae co- causae, quemadmodum arbitrati fuerunt Platonici, quo P.atoni-rum sententia recolitur a Sinai licio A)hysic. te X t. 29.& Card Bessarione lib. 6. cap. a. aduersus Platonis calumniatorem. Qui tamen Deus istiusmodi causis, quanqua eas ita Quando
disposuit, ut proprios plerumque motus ager eici mittat, C U: i:
non raro uti solitus cst quoties aut in poenam, aut in alii iis . tem, vel morbos, vel alios terrificos, calamitosos casus
oriri facit. Vnde quod legitur . Reg. cap. . iura Arca
Rederis a Philisthaeis capta in Azotum fuit illata, bullie narum in hirunt enim ilia, ct agri in medio regionis illius, ct nati
sunt mures, facta es confusio mortis magnae in Ciuitate. tametsi Dei miraculo in vindictam suerit nam illum, nihilominus per medias naturae causas id Dominus operatus est, sicut&igne interdum, Minterdum a qui , ζέRQΠα i a. hiatibus iram suam exercens ,etiam natura utitur Upera . obii. 'e Sic Tobiam excecaturus,hirundinu, stercore usu cli Tob ca:i, ter
182쪽
cap. r. II. cui erctguo post visum restituturus, praescri- CollyxiV sit ex selle piscis collyrium cuiusmodi mos in oculorum ii ii maculis, crassit . humoribus adnatae tunicae infixis absteriorum mor oendis,adhibere solemus, Luci in primis felle in lana
iuis ' accepto. Quem piscem Sacrae Historiae,quidam illum esse
P- - η item Graeci Callionymum vocant, cuid G 'Cy '' My lehu, Simpl.medic. 12.&Plinius lib. 32 cap. 37 me Cui in P mpi minerunt. Sed Dionysius Chariusianus Crocodilum fuis uis sub iu se censet ex verbis textus, qui habet, Tobiam, eo specto, Tobias fuit valde territum esse, ad Angelum coniugisse. Multa alia
o '' in Sacris Litteris perstant exempla similia, quoad morbos
opinio Cis a Deo hominibus immistas, mediante naturalium causa-Vx0ς0 i Q uiri virtute, quos nunc breuitatis ergo referre omitto LMmpi sed nec ibi desunt exempla incendiorum, terrae motuum,2 h. voraginumq. quibus eundem in finem per pe Dominus
rum, terrae ustis fhiit. Mons Synai, in quo Moysi legem dictabat Deus, 'U' ' est te tot ignibus emicabat,quo motibus concutiebatur, quot M s ua horrificis tonitruis,vesut bombardarum clangoribus,emis fida HV r uti resonabat sursum, deorsum, ex omni latere terribi: hi biblis rQuippe ex eo etiam, quasi de fornace, sumus ascendebos emut Π bat, qui una cum densiissima nube illum totum operiebat: xjβης se,p Idipsum autem non solum traditur loco Exodi citato, sed verba Deu etiam Deuteron. cap. . Vbi haec leguntur: Timere eni teron0mij Dominum tunc didicit populus, cis accessit ad radices montis , qui ardebat sique ad Caelum , erantq in eo tenebrae, iubes in caligo loquebaturq de medio ignis Verum haec immediate ex vi prodibant diuina praesentiar. Quae cuncta tamen si conserantur cum Vesuuiani incendii praesentis euentibus, non temere, non ab re aliquis , pie nihilo minus, quam physice rem trutinans,accepta reseret
i n a, hi iubente,per causas excitas naturales,tot hodie
hodiesumo in eo monte portentosa , tristia i euenta suborta sortasse xjVςih jψ sunt , perinde ac bellum, funes, testis, quae totam sere Italiam nuper deuastarunt . tuandoquidem' nium eruptiones, Ciuitatum voragines, arma Dei sum, ad
183쪽
mortale cenus insolescens nimis, atque lixurians, viiijs, ac facinoribus inuolutum,& Creatoris sui penitus oblitum castigandum, S corrigendum, nec non ad beneficum debParentem tenacissimae memoriae mandandum. Non enim vult mortem peccatoris, sed magi ut conuerimur, ji-uat Solis lumine interdum priuari, tenebri' densissimis, ut media, ac silente nocte, infuscari, cum sumante vapore putido, di veluti prae socante, an non species quaedam est
Infernalis supplicis bi ignis ille maxime urens , nihil a Infernali, me lucis habet, ut allirmant S. Gregorius Mores lib. 9
cap. 38. seq. ac S. Augustinus 26.serm. ad fratres miremo dicens Ignis Inferni uasamma compremationem habet, lucem non babet. Iuxta illud nimirum Dauidis: Vox Domini intercidentissam mam ignis. Nam , t D eXplicat Basillius, cum in igne duo sint, combustio δε lux, hanc Deus illi infernali igni ademit, vi comburendi relidia; Puto, ut nullum pro rius praestet oblectamentum . Siquidem diale est i inquit Salomon Eccles. II. delectabile in Causa ex Sa
oculis hominum videre Solem Causam sit tantae atritatis, sed ψος vel in gehennae lacu profundissimo, inquiramus, quam Vesuuii ambitus omnis, longus . ab eo tractus, praesertim Neapolim versus, expertus est, eadem sere quae de prae Causa natu-
sentis incendis, nimirum crassa, picea, bituminosa, A sui ,
phurea materia , qua scilicet ibi perpetua a Deo indita ut igni, te ionis ille nutritur, oro pabulo in aeternum duratura uti nebrosi . tur Constat enim experimento, nigerrimum illum esse ionem, qui in te dis, aut faculis ex pice, resina,bitumine, similibus accensus est , adeo ut totus videatur nihil esse aliud, quam sumus clerrimus, qualis montem Vesuuium, Mei continuatum clima, usque Neapolim, obtegebat,imo oualem aeterno igni damnatae animae perpetuo comitem
ac circumstantem habent. Quo propterea populi illi Phlegrae campi ab eo aspectu magi opere coterriti extremum sudici diem , quo uncita igne soluentur. 2. P cir cap. S. instare magnopere verebantur. Quod supremum Iudicium
184쪽
supremit Iu per huiusnodi ignium emicationes , ac terra concussio diciVR 'V0 . nes, voragines'. saepe Deus nos credere , ac pertimescere Deu: hostii docet, Vt a viiij abstineamus. Vndea ijs, sanctis . homi- mentibus in nibus, quorum testimonio adhaerendum magis est, quam βημς Ethnicorum Ph ilosophorum opinionibus, memoria pro- Montes igni ditum legitur , hosce ignem vomentes montes non fru-nἡ: abbi ira casu exortos, sed a Deo productos, ad tartareasti ' ' , nas identidem menti nostrae insinuandas , uti S. Pior Presbyter docuit hora sui martyrii, ut est apud Metaphr.
II.Mariij. Lippo m. tom. 7. Solitum vero esse aliquando Terrae motus Deum terra motibus, 4ncendij punire homines prop- item j00 ter scelera eorum, Datan, Abiron in Sacris Paginis te-
Apud profanos autem quctores legiture cWὸntur, ori primis vero in Platone,& Marcellino de horribilissimo ἡ, terr motu,qui diu ante Romam conditam accidit, quo ni&fere incre mirum ambo illi scribunt, ultra Herculis columnas , Insu--. lana quandam Africa simul,& Asila maiorem, cuius Reges,
tone, ac Marin Lybiam in Aegyptum subiugarant usque etiam Tyr-ςς φ' rhenum mare, ingenti conquassatione , iugi i diei unius,&noctis illuuione, terra dehiscente, absorptam fuisse,Vna cum omnibus habitantibus, quos forsitan Deus tanquam nimis impios, ac bellicosos odio habebat, te quis de Ex Tertullia historiae veritate anceps sit , vereatur , Tertullianus, '' '' Apolog.cap. 39. eam probauit, probantq.alij,Vt refert a iolus in suis Diebus canicularibus Colloqu. Meteor. Ideo De alio apud etiam traditum est ab Aeliano lib. 6. cap.7. cum Lacede- Aeliuii au mori' contra seruos Taenarenses per vim, perfidiam ctoritate. insurreXissent, Meos occidissenti erant autem hi serui ex Helotarum genere propter indignationem Neptuni terrae motum Spartae accidisse, qui tanta vi discussit Ciuitatem, ut e uniuersa urbe quinque solum aedificia relinquerentur. Per ignis insuper flammas solere Deum scelestos Alia exenapi homines mulctare Ἀκemplo sint Nadab, rabili filij M i iii Raroxi, delinquentes in commissis sita Sacerdotali ossicio, eo quod ignem alienum, luem Deus vetuerat,obtulissent, quos
185쪽
Liber Secundus. ii 3 qtios ideo ignis de Altari holocausti gressus, diuino nutu,
coimbussit, Leuit io sicut denique quinquaginta viros illos, qui insurgentes in Moysen, Aaron , thura corania, Domino asterebant. Negare itaque nullo modo pollumus, quin per adeo horrifica portenta, i nis inquam vomitiones, ac terrae motus, velut per morbos tima huic, vel
illi peculiares, tum vero magi sic communes , Ipidemicos ab indicibili tam acris , quam succorum prauorum nostri corporis qualitate enatos, saepe l. incognita penitiis contagionis vi in integras regiones debacchantes, Deus nos lathargico sopore obrutos exsuscitet, ad ea, quae sursum sunt, cogitanda, quaerenda, Mamplectenda, quemadmodum S ad mulctanda, quae patrauimus, delicta . Ita namque christus Dominus ei, quem sanauerat, dixit;
vade, amplitu peccare, te deterius tibi aliquid conti at.Nec hillum ouidem facienda obiectioist;quomodo Pertentosilii euentus a Deo, id causis inanitesti Sm naturalibus Orni atur Siquidem varijs , multis q. modis ad nos loqui Deus Deo,deama consueuit, prout clare e Sacris Paginis constat; aliquando 'si humana lingua, uti per Sanctos vates, aliquando piis clementis quoquo uersum alteratis, ac immutatis, imo inter 'dum etiam in sormas, cimagines diuersas ad nostrum '
terrorem compossitis, Ut annotat edin a. lib. tua Parae qui per me-nesiis cap. I. Quo sorsiitan spectat quod cum alii, tum prae
cipue Spondanus refert ex Dione, ante Vesuuianum in alaetata.
cendium, tempore Titi editum, magnum primo numerum hominum inulitata forma, de magnitudine in eodem monte, regione 4 finitima interdiu , noctuo vagari in aere visos esse Nec desunt qui hodie etiam,surente Vesuuiano incendio, cacodaemones sub humana specle, horrifica tamen, Minusitata a multis fide dignis visos fuisse narrant, ac typis mandarunt. Quamobrem licet praedictatam in Veruuio nunc, quam in alijs locis alias, causas habeanti turales a me inferius recensendas attamen hae causae diuina prouidentia a creatione talium locorum ita uere a Deo
186쪽
dispositae, ut certo tempore ad huiusmodi effectus procreandos concurrerent, nutui eius obsequentes Ipse etenim primum mouens , proximum l. impellens , montes Deu duo concaui, sulphureis mineris ins arcti, velut bombardae modo seca Dei sunt,pyrio oppletae puluer e spiritus autem ibi genis py' m' tus, datic, illuc l. agitatus, interceptis, per quae spiret, exemplo C terrae foraminibus, aut etiam ventus a procelloso mari m-bM δὲ lim tronaissus, dispositam materiam commouendo incendit, quippe motus, ut ait Arist.lib., de Caelo, ligna. lapides, &serrum ignire solet. Sed venti Deo obediunt, crescunt, geminantur l. sicut viceversa cessant, quiescuntue ad nutum eius, qui cos de thesauris suis producit. Ideo,ut bombardae ignem, fumum,bombum, terreum globum eiaculari nequeunt, nisi admota flamma, cuius vi ignea
quae intra concaua metalla inclusa sunt,commota. dilatata, ampliorem locum requirentia, tanto cum impetu,
strepitu, lociq. tremore eructantur Ita Deus, e cuius irati Dei flatus si manibus saepe ignis emittitur,4 cuius fatus, sicut torrens LV 0yxςn Sulphuris, succendit ignem, ut dicitur Esaiae o per dictaeeud tarus media, quae ipse secit, quae . nutu eius oblediunt, mineras intra montium ignivomorum cauernulas stabulantes, quae subterraneis ignibus pro pabulo, de semite sunt, sulphureas dico inprimis, bituminosas conturbando, dimouendo, tali motione ignem in eis exciri, accendi facit, qui postmodum angustis illis ergastulis cohiberi suopte ingenio renitens, foras quoquoversum, terra obice abrupta , impetuose prorumpit, cum densissimo sumo, flammis, lapideis, ac cinereis globis, prout hoc in inccndio clarissime obseruatum est,cui per omnia identur con- uenire accidentia singula, Quae ad montem sepe dici um Causae natu Synai Deus ipse in igne descendens suscitauit. Confirmorrales praesen autem magis, magi , in hac similitudine in credulitate, tibiit, esse quod in praesentis conflagrationis generatione Deus ipse uianae, iuxta visus quodammodo est uti voluisse causis secundis, ac na- 'βη turalibus, nimirum ventis variis, ac diuersi generis adhu
187쪽
Liber Sicundus. iusmodi motus promo uendos perquam idoneis quandoquidem nescio quibus ante hebdomadis, quam Vesuuius
mons tremeret, ardesceret q. venti Aquilonare per totum hunc tractum Romanum , ac Neapolitanum Meridianae
quidem plagae expositum , sed non sine Septentrionalis aspectu, si luandiu rigidi spirauere in non ita post iuxta illud Homeri: Cum cessat Boreas, cumq. Aufersurgere caepis. e mari furus , Notus i. imo infricus , cum Latino
Una Eurusj. Notus ruunt,creberq. procellis Africus. valide nimis per multos dies saeuierunt, ut nec hodie cessasse videantur , quorum quidem primi magnam secerunt intra montem concauum antiperistasim, prae qua exhalationes,&spiritus in unum coacti, is his roboris adepti sunt, secundi vero moestaccedentes quantam vim habeant in istiusmodi enectis procreandis, patet quam manifestissime Aetnae in Sicilia exemplo Vesuuio quoque mirum in modum quadrante Constat enim ex Strabone, ac Diodoro, uti e Macrobiobb . cap. I 6 ct ex A. Gellio lib. I 7. cap. Io. in Aetna ab ea parte, qua Eurus, Africus per Aetnae cov.
fiant, assidiris pelagi fluctibus refundi intra cauernas incen' 'ζ dii materiam, eo l. illitu, ac repercussu, nita Vapores, si eas o unde. mul a accendi, praesertim cum Aetna, sicut Sicilia tota, ab eo aspectu, speluncas habeat, vel ut Vesuuius, Sulphure V plenas, quae, receptis in te ductibus, flatum concipiunt, &exinde incendium pari ut Cui rei fidem adstruit,quod alijs flantibus ventis, Aetna nihil emittit, pro modo Euri, vel Africi, nunc fremitum,nunc fauillas, interdum vero,adaudio sic in se fomite,eructat incendium qua de re infra loco proprio cap. 6. Quinimo sunt inter Christianos lariptores vere pios, qui sublimius adhuc volantes, assirmant , tantum abesse , ut huiusmodi portentosi uentu perincendia emicantes , a causis simpliciter naturalibus promanent a
188쪽
nent, Vt non modo terreni, tanquam caelestes , habendi sint de numero illorum, quibus insignem aliquem euentu, qui iam extet, extiteritue, declarare solet Deus, Verum etiam impendentia mortalium generi mala priae indicare dignatur, forte si, poenitentia facita, Venia I impetrat , talem cladem suspendat longeq. tunc a nobis arceat.Quam veritatem vel Ethnici Philosophi subolfecisse videntur, uti colligo ex Cicerone a. de Nat Deor reserente eX Cleanthe, unam e quatuor causis, per quas Numinis diuini no- is, 'ses tiones hominum mentibus informatae sunt, prodigia essedum uti ter caelestia, quae interdum magnarum calamitatum sunt prae- lim nuncia Addo reperiri quoque non paucos,qui tales mon- praeminci aes flammiuomos pie credunt esse inferni portas in ostia, s cse ibit adeo contendunt,tot horrificos illorum euentus a Deo pa
so immediate proficisci, quamuis etiam ad id naturalibus ae causis adscitis. Vnde Tertullianus in Apolog. cap. 28 train dit,talia incendia,&alia id genus a Deo vitia exempla data esse hominibus ignis aeterni, quibus peccantes in Inseris' punirentur Nouerunti inquit 9 Philosophi diuestatem arcani inpublici ignis; id longe alius es , qui bi istumano , alius qui iudicio Dei apparet,sue de Caelo fulmina
stringens siue de terra pervertices montium eructans; non enim absumit quod exurit sed, dum erogat , reparat , adeὰ manent monte emper ardentes, ct qui de Caelo tangitur aluus es, Ut nullo iam igni decinerescat. Et erit te- simonium ignis aeterni hoc exemplum iugis Iudicypoenam
nutrientis . Moutes uruntur,ct durant,quid nocentes Dei
pose i Haec ille. Super qua re aliquot scitu digna, nec iniucunda sese offerunt narranda , expendenda , quae quoniam intra praesens caput, sine profusitatis nota haud includerentur, hoc acciso,in subsequens reijcio.
189쪽
Vulcant dicuntur,in Italia, Hicἱ in Isiandia, grs ilium alibi flammiuomorum montium locorum hiatus, aut oragines, iocari possint ostia, mel porte nycmi Veterum Romanorum confiuctudo siquando Romae terra quas aretur aestio proposita, post multas historias allatas ex D Gregor. D. Petro Damiano, tandem oluitur ad mentem Henr de
aliqui inter pios, ac Sacris in litteris, versatissimos, qui flecitus adeo insolitos,
S torrificos,ac portentosos nuperrimc,olim Veiis peper interualla modo longiora ,
modo ore uiora in csuuio, alijs naturae consimilis montibus suscitatos, iis . perpetuo ad caelestem originem, idest diuinam voluntatem reserendos e se contendunt, tum quod minime soleant euenire nisiit lamitosis temporibus, ad mala varia, mortale genus , vel pro tempore affligentia, vel non ita post cruciatura, significanda ; sim quia Deus nobiscum iratus tali modo praefati tali l. puniendi norma aduersum desinquentes ut assolet. Id quod Ethnici Romani mente volutantes, si Consuetudo quando Roma terra quassata suisset, supplicationes in triduum decernebant, seri s a Praetore indictis, pici euntibus quando Ro- Duum uiris, eoq. die terrae motum nemine pion unctante, in xerx a tanquam foedum, Mabominandum quodpiam , vel ut Dei μς - 'nsmine cui sacrum ficbat, minime edito, quod Pontificiun
190쪽
Motes, aliJq. loci igniuOmi cura Deos abieiacti. Ignis itisertu nostri i- militudo, ac dissimilitu
Etlmicorum opinio olliis Inferni. Lucretio positi , edconfutata. Plauto corroborata. vulgo credita.
cum libris traditum non es et, cuius Dei nutu , imperio ueterra moueretur. Super qua re legantur Alexander ab AleX. lib. s. cap. 27. Rhodig. lib. 3 o. cap. 27. Qilinimo de nonnullo runa eiusdem census hominum sententia, tales loci, huiusmodi montes a Deo fabrefacti sunt, tanquam ostia, seu portae aeterni ignis, per quas non modo ignis ipse saeuissimus, cunctis Oterrificus,ac non paucis funestus euomeretur, quem Theologi corporeum, ut nostrum es e, ac eiusdem prorsus speciei firmari, quantum ad naturam ionis pertinet, sed in qua nisi ignis ille est instrumentum di- ulnae iustitiae in multis ab hoc nostro differre dicit D. Tho.
in .distinct. .verum etiam animae ins lices aeternis damnatae supplicias in te terrimum barathrum ingrederentur. Q iae opinio fuit quoque veterum Ethnicorum, Ut ex eorum elicitur monumentis. Quippe Lucretius lib. 6 de Nat. sic ait. Ianua ne his Orci potius regionibus esse credatur potia hinc animas Acheruntis in oras, Ducer ort/DesAnanes inferne rea ur. Quam nihilominus Vates ille Epicureus, iuncta in naturali ratione collocans , omnino aspernatur; sed non ita Plautus , qui absolute sic loquitur in Trinummo. Acherunii, ostium in nostro es agro ob pestilentem tamen loci illius cotiditionem. nde credo non solum apud vulgum talia iactari, cui tanto magis verisimilia iudicantur, quanto ex eorundem montium intra voragines naugientium fremitu, quasi gementium animarum lamenta se autumat audire, Quam rem forsitan sub fabul e cortice contegere, sub umbrae veluti vclamine nobis quoque innuere antiqui Vates volebant, dum in huiusmodi antris, profundis .speluncis Gigantes habitare finxere , quos fulmine Iupiter percussit, quique cum eodem belluna,ac seditionem redintegraturi, lulatus, ac ignes ingentes mista illis saxata, cineres'. longe late i. vibrare putarentur , quemadmodum & Virgilius, dum per Averni cauernam , a Vesuuiana