장음표시 사용
141쪽
deum, reliqua nimis Viscosa sunt, laxantia maxime sumuntur ex herbis emollientibus antiphlogisticis, optimum est Nitrum, tum decoctum ex quinque radicibus aperientibus, Taraxaci recentibus incomparabile censetur, decoctum Cichoret , Endi viae , Chondrillae , Sonchi, Lactucae recentiam imprimi S conveniunt,anodyna semper addantur, quo facit semen Papaveris, haec omnia parva Copia dentur, ne obruatur pulmo, & calide sorbenda sunt, nam liquida frigide assumpta vasa constringunt, un de in hoc casu aegri morerentur; optima sunt sequentia nempe radices Graminis, Faeniculi,
Folia Althaeae cum Glycrrrbia a & Melle,
Fol Cichorei Man. IRad. Gramin. recent. effossi JhCom in s. q. Aquae ourae Colat. ita addatur sub finem coctionis Glycyrrhi gae decorti .
De hoc potu aeger tantum bibat quantum vult, hoc enim decoctum prodest vi saponacea. Bagii*ius universaliter commendat decoctum ex radicibus Imperatoria: & Angelicae, quod quidem prodest, si sputa jam praecesserint, aut si motus requiratur, sed si laxatio requiratur, obest. . Nonnulli clari viri hoc aegre tulerunt, quia i R morbis pectoris nocet alvum movisse, sed totus intestinorum tractus est mihi alterum o S, nolo purgare, sed volo dat neum vaporo sum insin uans, sanguinem diluens , vasa laxans corpori conciliari, sed illa purgatio nocet,qua:
142쪽
i et Peri eumnia. qiue liquida subducit, & crassa relinquit, sed
clysma est optimum , quod vasa lagans liquida non subducit, hinc adhibeatur, ut balneum in ternum submini sitretur, videmus enim ex unciis duodecim talibus injectis vix unciam unam aut duas redire per alvum, ergo reliquum in corpore absorbetur,'& hac methodo fervidus humorum motus temporatur, &-sanguini in spissato blandum & diluens vehiculum subini. nistratur. Haec Clysmata praeparantur ex de coctis foliorum Malvae, Althaeae, Parietaria, Mercurialis , Brancae Ursin se&c. cum serota res vel jure carnium &c. vel cum Melle Meris
curiali vel strupo Femelii cum sola ago
F. Aquae purae & coctae SyrupG Althaeae Fernelii si M. F. Clyster blandissimus. s. Hic cautissimi esse debemus , Peripneulnonia jam nota est adhuc sanabilis, sed fiet insanabilis, si quid chyli crassi adferatur, hinc nil
edat aeger, quod est crassescens vel viscosum, nempe nec carne S, nec ova, nec lac, sed serum lactis recentissimum, hinc in hoc casu Vi- Etus sit solum decoctum Hordei, Avenae vel emulsiones vel lac ebutyratum caseo inde separato &c. victus enim multis haud requiritur , aegri namque facile ferunt ad diem nonum, qui
g. 8 8. Si autem inflammatio fuerit valida &morbus satis validus, jam dies tres quatuor duraverit, nec aeger per resolutionem, BG evacuationem criticam, nec sanguinis detraro nem, neque Pharinaciam atque diaetam tibe
143쪽
Vera . a gliberatus fuerit, sed signa g. 833. &c. data inflammationem in suppurationem transire designent, tum prudentia Medici maxime requiritur, quam vi S enim morbus longior futurus, spatium curationi fraebebit non tamen ita fac μIe adipisci poterit; fateor si ex inflammatione absces ius bonae notae fiat, in locis minus nobilibus, & ubi prudentis Chirurgi manus , vel
medicamenta convenientia advenire, abscessus tuto aperiri, pus libere eTire, & ulcus commode mundari possunt , per bonum artis auxilium facili macte curatur. At hie in pulmone . par te tam mobili & nobili, tam tenerae structurae, tibi nec medicamentis, neque manui Chirurgicae datur accessus, nec pus aggestum facile excerni& educi potest , semper multum discriminis se-
Cum fert, quid ergo hoc in casu praestandum pan venae sectio adhibenda ; certe suppuratio commotionem & turbationem humorum per venae sectionem vel purgantia prohibet, ergo nec illa adhibemus. a. Ut Chirurgi tumoribus externis in suppurationem tendentibus applicant blanda cum acribus, ut semen Lini, quae suppurationem promovebunt, sic quoque hoc in Casu conve-nunt olera emollientia ut atriplex Spimachie, Avena, hordeum, & similia cum jure carnium& sero carnium & sero lactis cocta; hoc repetitis locis Hippocrates jubet, vult enim tum blandum chylum ingeri pulmonibus, dabat decoctum piscium aut Cancrorum Fluviatilium, quod
non refrigerat, licet multi ita putent, Vires tantum auget, vide Materiam Medicam. 3. Balnea vaporosa sunt optima, praescribi mus emollientia & maturantia v. g. ex lacte
cum fiotibus Sambuci ci Calendulae vel Hyperici,
144쪽
εΑ . Perip eumonia. perici, Malvae, Bis malvae, Att.eae, sem limba,
Lini set si haec farinosa non multum prosint, sed tantum adhibeantur ad satisfaciendum cesti' mationi Medici & opinioni aegri in cujus vapor calidus ope insundibuli in fauces hauriatur, ut
sic immediate cum aere per asperam arteriam
ad pulmones deveniat, dabimus victum & me. dicamenta lenia, sed paululum in crassantia, farinosa , quare di hic emulsones, gelatia te
. Septimo die in inflammatione acuta se .ctum est pus, ille dies fere certus est, si nunc Peripneumonia sit fortis & tu ad diem quintum emollientia maturantia & cibum , quae nocere
non possiunt dedisti, septimo die habebis mutatum pulmonem, qui facile Crepare potest, tum sputo curantur , si Vero nondum ruptum sit, aeger pluS comedat .sumat vaporem acetii
vinum austerum , & tussim facientia, ut pus in bronchia abeat, hoc sat oxy melle viai . &pulvere sternutatorio , sicut enim Chirurgils in abscessibus externe apponit debilissima , sic Hippocrates interne , tum, ad diem septimum facillime rumpitur abscessus, si Chirurgus videat externum apostema a se ipso non ruptUm, tum lanceola pertundit, hac etiam ratione Medicus medicamenta tussim promoventia adhibere debet, ut ulcus pertundatur; medicamenta tussim moventia sunt acetum mulsum, acetum squilliticum cum oXymelle, Vel vapores ex aceto Sambucino, Rosaceo & Calendulato, adhibitis tamen alternis vicibus pectorali bus demulcentibus & bechicis, nam haec sola non ita quidem expectorationem faciunt, sed tantum laxant , demulcent, & accdente stimulo expectorationem facilitant, ergo pro stilliu-
145쪽
Vers. r Asio potest era acetum Vel ejus vapor, ut hac ratione aeger per tu stim & excretionem septimo aut nono die purgatus sit.
g. 8 9. Si abscessus factus sit, cujus signa data si ent sequentia, mirae su per his & smilibus livius libelli locis a quibusdam interpretationes & cavillationes factae sunt, sed dices an non ad pleuram' certe eo, ubi rumpitur, em- prema set, ad pulmones Phthisis, ad asperain alteriam sputo reddetur, si jam.citius rumpa tur, tanto minus de pulmone & ejus functione perditum est, hinc nil est agendum, vel absces-1us disruptio est tentanda, quod per modo dicta maxime autem per concussionem & cibos multos fiat, ut Chirurgus jubet ad manum apo
stema esse aper endum & pu S evacuandum, nam si linquatur & non rumpatur, pus collectum haerens acrius tandem factum totum pulmonem exedere & infinita mala producere poterit, ergo ut quo jam factum apostema Citius rumpatur , eo melius, quo facto ut externe a Chirurgis fit, deducetur es curabitur ad naturam vulneris depurando & evacuando sive evanescere
f. 8so. Iuxta praecepta Hippocratis exspectatur tempus ex dictis, quo pus factam est, nempe. 8. 9. IO. ad summum quatuordeclin dies, tum jubet Hippocrates , ut aegro dentur cibi molles, pingues, lenes, donec ventriculus sit
repletus, bibat multum Vini Graeci aut alius sortis, edat de piscibus coctis, affatis , suffocatis , fBelgice gesοσι ) vel oleribus, superbibat illud vinum, tunc hauriat vaporem aceti, ut tussiat, vel similes concussiones cantando
dic. quid enim fit 7 ventriculus plenus pellit diapbragma sursum intra pectus, ergo pulmo Tom. IV. G com-
146쪽
comprimitur, si jam paulo cone dilatur, stet
est ut rumpatur in caVa bronchiorum, ri in dico, quod hac ratio de sanationem promittere
possimus, sed diu adhuc super vivent aegri, sic fuit hic una ex splendidissimis hujus urbis per .
sona, quam colligebam faedo pulmonum ulce. re laborare, unde fere suffocare; ur , suasi, ut eum deponerent in rhedam non certe sine ca Iumniis & per strata veherent plenis concilΩsbus, sed prius repleto ventriculo, ut omnia introrsum premantur, & ut pus tanto liberius in asperam arteriam protruderetur; Vix quid.
quam progressus fuit aeger, quin statim magnam copiam puris exspueret, & longo adhue tempore supervixit; hac ratione Clatissimum Professorem tractavi, qui adhue vivit optime curatus; si haec non succedant, nil est agen- ldum; adversarii dicunt, forte apostema non lrumpatur extrorsum, sed ego sic dispono, ut hoe necessario. accidere debeat, denique dicunt, se fieri sputum sanguinis lethale, sed tali con-Cussu non rumpetur pulmo adhuc habens tot vitalia vasa tam fortia, citius pars mortuarum' lpetur, nec rupto pulmone sanguis solus exit, sed totus pulmo ingentibus fistulis decedentibus ejicitur, ergo haec sunt bona. 3. 81 I. Si juxta praecepta prioris paragraphi
actum sit, ac tum certum a postema esse ru'ptum, quid est agendum ξ notetur, quod pulmo sit fistulosum , fungosum viscus ; puri
apostema est saccus in valdet spongioso corpore, nisi praeveniatur, pus regenerabitur, ct totus pulmo consumptus postea ejicietur . ergo labia ulceris depurabuntur, hinc d nda est bona substantia regenerans, sic non redibit pus, sed ui-eus coalescet, ua vero sunt talia medicamentat
147쪽
stilum In hoc casu aliquid e Melet victus lycteus, hJdrogata constans tribus partibus aquae& una parte lactis, S quantumvis frigide potetur, parum nocet, tertio Vel quarto die optime illud placet, vel comedat lac crudum cum pane, hute pro gustu addi pote si quaevis de Oryga, Avena, Hordeo &e. vegetabili leni sesimo, scilicet animalium past rum fiuno, gramine, nullo carne; cur hie praeschibo laeὸ quia jam transiit per pulmones animalis , sed dicetis lac coagulari in ventriculo, quod verum est , sed serum tamen piaeterlabitur, non danda sunt putrescentia; si enim Vomica recens ruinpta sit, nil est metuendum, tum fac, ne chylus putrestens versus; pulmonem feratur, adis hibe optima detersiva, sed talia. ne cruda ulceris labia in Haemopto en concidant; hinc pessi.
me egerunt Medici, qui' talia adhibere debere scientes a fortissimis inceperunt, sed primodand sunt mollissima & sentim fortiora, prae scripsi vobis in Matinia Medica, quae tuto in hoc morbo Adhibentur, non solvunt vasa sanguinea: qui hic sola emplastica adhibent, obruunt pulmo nos , quae deterflua nimis detergent, Omne u leus quoque non nimis sepius est detergendum, sed aliquamdiu quiescendum, ut labia ulceris tempus habeant, quo coire ponstat, sed Omne ulcus quoque non nimis dia apertum est retinendum, ne aere fiat, si ergo hic pus relinquam, - sit nimis aere, si mini S mo.
V Mur , - nunquam a paries suppuratae coibunt,
sed vapore humido pars est emollienda , per molle decoctum excreatio 'promovenda, pecequitationem e X pollenda, & Dbvo aere depuranda, nam solus aer depurat. sed vesperi me
dicamentum optatum est dandum, ut inania
148쪽
1 2 Per neu ma. titillatio sedetur, haec enim nocet ἰ quia pes
mones discerpit & dilacerat. Aperientia delet. siva sunt optima, quae sunt herbae partes tam lenes . & penetrantes possidentes, ut per sancguinem eo delatae per fistulas ruptas pus cola lectum expellere possint, tales sunt, stipites Dulcamarae seu Solani scandentis lignos, si h d.
rum libra una contusa decoquatur inquatuor libris aquae per unam Vel alteram horam cum lin.
cia una GlycyrrhiZae , hoc decoctum multum praestat, uti & decocta ex radicibus Bardanae, Veronicae majoris , vulgaris Hyperici, Hedera
terrestris, Marrubii albi, Hysispi, Salsapaxillae, radicibus quinque Aperientium, ligno Sassas ras, foribus Centaurii minoris, Agrimoniae, B tonicae & similibus, addito Melle vel Glycyrrhieta; tum cI Myrrha, Spermate Ceti, Camphora, ex quibus cum Vitello ovij fiant pyulae , haec sunt sola aperientia, quae novi vesperi levia Optata dentur ut v. g. Opium ad granum semis vel syrupus Diacodii ad unciam unam cum aqua Hyssopi && parva quantitate Aquae Vitae Matthioli mixtus, vel fiant ex massa pitularum de Cynoglossa, Corallio rubro l& Olibano pitulae, & vesperi in pauca dosi exhibeantur, nec enim scio, quod Roceant, quam' vis sint, qui obloquuntur, quique expectoratio nem impedire credunt,indeque aegrum pure suila
raripos aj unt; quod fateor, si ingenti copia da
retur, sed certe hoc a dosi tam exigua, ut grano semis Opii metuere absque ratione puto ;si enim aeger sum cienter dormiat, nec dabimus : verum si continuo vigilet, somnum caripere nequeat, & perpetuo tussiat, ut materiam
molestam excreet, certo quam maxime delas'
sabitur, di tandem vires excreationi haud susen cient ;
149쪽
ficient; quo enim plus tussit, eo magis semper mucum naturalem aer in & exeundo abriapiet, ergo ut ajunt, tussis tussim faciet, quod hac ratione impedimus, si enim aeger tussiendo, lassus de nocte placide dormiat , habet, unde vires paululum recuperet, & secernitur denuo mucus vias illas naturaliter inungens , ergo mane evigilacis faciliori marte, minori tussi, atque molestia expectorare poterit; pure jam educto vulnerata labia , si possibile, reunienda sunt, ergo curabimus ut aeger corpore quiescat, & quantum possibile pulmonibus, dabiamus virium blandum cum lenissimis Optatis; caeterum naturalis utritio perficiet; sed miremini me hic non commendare balsamum Lu- catellae, quod componitur ex Cera &Terebinthina , balsamum Peruvianum, in quo balis est oleum Ligns Santalini, balsamum Sulphuris 1Succinati, Ani sati. & varios: Omne S nCcent, tot feci experimenta & semper in his casibusnψcuisse animadverti, & pinguiae illa indigestibilia prodesse nequeunt, saepissime olim usussam iis suasum ontii, sed omni spe semper frustratus sum. Si Peripneumonia curabilis sit,
sanatur hac methodo, non vero CVrantur omnes, nam aliquando saccus fuit nimis profun
S. 8sa. Si materia deponatur sursum vel deor
sum, dandus est statim victus aromaticuS, tum WΠum album, ut stimuluS augeatUr , maturantia danda sunt uti & emollientia , ut omnia ia-Xentur, sic determinabitur & disssolvetu materiae
oblinere. Hoc est, si materia Peripneumoniae mobilis fuerit, & in se non determinet. Levi fluido &c. Nam cum materia sit in du-
150쪽
dio, illud sussentat naturam, ergo tota tua prudentia in eo est occupata, ut materia redda tur mobilis. Valetem. Hoc est arcanum, hac enim ope materia sequenti die cocta & assata redditur, ad quod Diaco diata prosunt, sed si aeger tussiat per integram noctem, nil boni est Gerandum. f. 813. Si de dolore ad rium conqueratur aeger, hille locus cataplasmatibus emollientissimis ex Althaeae foliis, seminibus & floribus, addito butyro insulso applicatur, ut materia huc versus alliciatur, natura enim hanc viam affectat; si vero dolor circa hypochoadria haeret cataplasmata talia, uti & clysmata similia injiciantur; sor libus & balneis vaporibus eadem ratione d terminabo, ad aures etiam spongiae madetactae ct fomenta perpetuo applicentup, ut allician tur humores, sublata hic resistentia. f. 8s Si ad hepar exitura sit materia, tum sanguis prius disponendus. est fiuidus, ad vincanda aperientia, seponacea ex recentibus I Dctucis, Taragacis, Endiviis, Fumariis, Gramine, Scabiosa , coctis in sero l actis addito
melle vel strupo quinque radicum aperienti una, potissimum autem si harum herbarum succi expressi porrigantur; haec enim ex longa priscaque observatione visa sunt maxime deinterminare ad hepar, clysmata laxantia ex iisdem sent, externe balnea fomenta juVant. Mq.:8ss. Superest scirrho sum tuber, quod in sanabile est, nam scirrhum alibi vix resolvere possibile est, multo minus in pulmone, si autem spes aliqua sit, aliquid effetent sequentia, si aeger per aliquot menses uti velit solo lacte,
adddendo subinde parum Saponis veneti , si tum velit equitare vel Ibeda vehi, balneis uti, spes