장음표시 사용
171쪽
promor erit homo ad alcalescentiam seu diathesin inctam maioriam, e contra, quo vasorum 2 viscerum tonus & elater lagior est, eo minui Acutis morbis obnoxius erit, sed omnes illi potius in Chronicos morbos incidant ; hinc illi., qui semper alvum laxam habent rarissime Pleuritide vel Peripneumonia capiuntur, & illi, quibus priniae viae acido scatent, idemque eructant te ste Hippocrate in Aphorismis. a. Natura aegri. Homo, qui semel pleuritide laboravit, saepius laborabit, habet enim pulmo in nem interno thoraci accretum, suod inde factum fuit, quis dum Pleuritis erat, perspirabile illud exhalans desiit, cujus beneficio lubricabantur, ac in perpetuo tepore , & madore tenebantur convezitas pulmonum , & thoracis concavitas; si nunc ille tantum patiatur , ac aster homo hoc malum nunquam antea habens; facile patietur.
Non immerito inter cansas externas recensentur mutationes temporum anni, & in ipsis temporibus subitae mutationes aut frigoris aut caloris. Sic Hye mali tempore , dum acerrimi& gelidissimi boreales venti nos ad flant , saepe incidunt homines in saevissimas Pleuritides; nam vasa sanguinea & his multo minora , uti scrosa, dymphatica &c. ab aeri frigore constringuntur& homo res in spissantur ; hi irc sanguis & decrescentium humorum motus per sua vasa intercipitur ; quod eo citius contingit, dum hominem a quocunque violentiori eXercitio cor- Poris , vel a quacunque alia causa valde aestuantes , sese tali gelido aeri, denudato pectore ponunt; 'hunc . morbum Hyemali tempore magis, grassari quam alio anni tempore patet ex
172쪽
Perlpneumoniae, Lethargi, GraVedines, Rau
cedines, Tusses, dolores pectorum & laterum& lumborum &c. sic quoque si Verno tempo re post summum frigus subito obortus fuit
ingens calor, tunc quoque Observamus, ho.
mines facillime in morbos laterales incidere; quoniam a subitaneo calore sanguis noster inui prae frigore quasi constrictus erat in plus justo expanditur & movetur, hinc facile transit iavasa secundi generis, & .sic errorem loci pro . ducit cum in vasis alienis stagnat, ab inse quenti sanguine a tergo magis impingitur &Τnfarcitur, unde ista vasa, partim a subito oborto calore Baccidiora reddita, partim a san. guiue essiuente plus justo dilatata suam vim
contractilem penitus amittunt; interim a continuo appulsu di sanguinis attritu disparet liquidior & diluens pars & crassa & terrestris, tenax & magis oleosa pars ibidem relicta magis
coit, & exsiccatur, praeterea pro natura &indole nostrorum humorum stagnantium ablanda & balsamica sua natura degenerat & acrimoniam quandam concipit; hinc gemino malo fibras vasorum irritando majorem motum producit, di destruit tenerrima, quibus conssamur, stamina. Est . & frequentissima husus morbi causa, si quis maxime aestuans a labore , itinere, exercitiis dic. ita ut toto corpore fere dissiuat sudore subito magna in copia ingerat potum frigidum, tum enim vasa intercoit alia quae ad te sopbawm directe sita sunt sese statim constringunt, & humores coagulantur, vidi optimos equos intra unam horam periissse& Nobilem juvenem intra duas horas potatis gelidis; hoc norunt illi, qui equos alunt, quando linc animal ia incat uerunt, segunt stragu
173쪽
Eq, donec sensim frigescant, dant potandum τsed aquam calidam, sed quando frigori exponuntur , paulo post Pleuritiei fiunt; quando homo se valde movet & maxime calet, tunc sanguis ex majoribus vasis it in minora, & ut dicii Eras ratus in-τ πνευμάτων, ergo tunc si aer vel potus frigidus subito applicetur vasis intercostalibus, illa se constringunt, & oritur Pleuritis, nam sanguis intercostalis est fervidissimus, si vero pulmo aerem frigidissimum recipiens rei figeretur tum ejus vasa se ilico c6nstringent. Hoc fieri posse evidentissime liquet;
nam Omnes novimus . si dum Hyernali tempora at magno &idiu protracto corporis exercitio vehementer incaluimus. & brachium, praesudore madens , denudamus ; simulac frigus accedit, undique asperis & prominulis tubercu- Iis scabrum fieri ad instar anserinae cutis. Si id lud in brachio observetur , quid obstat Θ ut
intus eodem modo non procederet, ubi arteriae ad intercostalia loca decurrentes nudae fere jacent; haec revera Hest hujus morbi frequentissima causa in iis, qui se multum exercent, aut iis, qui 2Estate, aestuante caelo, longa itinera pedibus absolvunt; sed omnium maxime in Operariis, b uris, rusticis & in omnibus illis hominibus, qui gravi & duro labore vimim si-
quaerunt; hinc si aestuante corpore pro refrigerio & levamine sitis, frigidum potum ingerunt quo fere nil pejus corpori humano accidere potest tunc statim ab assumpto tali potui maxime horrescunt, & diro hoc morbo Corripiuntur; quam pessimum hoc sit, monet Optime Egregius Celsem, ubi dicit illud nosse oportet, quod ex labore sudanti frigida potio perniciosissima; uti etiam itinere fatigatis inuri 3 illis.
174쪽
lis. Inter causas remotas referri qmque potest, damnabilis; ille mos. Magnatum ti laute viventium, qlli ut luxui & voluptatibus fuismagis indulgeanti aquam prius coquere jubent,lut postea infusae glacie vel Nitro magis frige.1ceret; tum potum lagenis in ei usum huic aquae immittunt quam postquam frigidus ti fere glacialis est redditus) aestiv' tempore aestuante caelo , avidissime ingurgitant. Quae pessima consuetudo in causia est, ut tot homines, qdi-hus nsmia vitae luxuries abundat, in fore tix ore vitae periclitentur, aut derepente sIstinguantur; vel si adhuc evadant postea miser rimam vitam trahant ; hinc potum frigidum sco pore calido) assumere absolute damnanudum , praesertim si copiosis spiritibus non abundet. Periculosum itaque est, ut Hippocrates
monet, plurimum atque repente evacuare, Ve. replere vel calefacere , vel refrigerare, vel alio quovis modo corpus movere ; omne eBim ni- .miurn naturae inimi eum; sed quod paulatim, tuto fit &c. ad hunc morbum producendum Uurimum quoque vadet natatio in aqua frigida post violentum corporis motum; quia ab ingenis calore pinguedo in folliculis adiposis quam provida natura eo destinavit, ut sanguis ab acrimonia & exsiccatione arceatur)liquefit, & sanguini admiscetur, & si inulac modo figus accedit, ilico perspirat o insensibilis impeditur, vasa eonstringuntur & humo res coagulantur , & inspissantur; hinc illi alinstar marmoreae statuae rigescunt, & in summo vitae discrimine & periculo versantur. Ideo optime monet praeclarus Sanctorius in Me dicina Statica nat itionem in aqua frigida post violentum exercitium esse quidem jucundisi
175쪽
mani, sed mortiferam, nam motibus oppositi, nil pejus & perniciosius est, . . s. inat tuis. Si nempe diathesis sanguinas
inepta. sit ad transfluendum , tunc liquefactio illius materiae oritur, tunc in alia loca defertur, ut in arterias intercostales, creat Pleu-midem.
g. 87s. Concludo, quod haec antecedens hi storia, decursus ita sequens & dissectio cadaverum doceant Pleuritidem esse inflammationem sanguineam in vasis musculorum inter costalium vel pleurae, vel alia loca vicina occupare, si enim .sit in perio steo costarum, oritur & ibi Pleuritis, hic vero morbus raro haeret in pleura, sed semper in arteriis inter costalibus, quando in ipsis musculis inter costalibus est inflammatio, tum tantum patitur dolorem, quantum Podagricus, s pedem elevet, sic loquor de vera Pleuritide, nam Pleuritis, quae fit in homine aestuantissimo, dum se statui exporiit, fit sine febre, sed ii te statos facit frigus, nunquam Vidi Pleuritidem, ubi non praece uerit febricula, haec omuia ex Hippocrate & observationibus qua&hante.viginti annes observavi, conscripsi. f. 876. Primo aeger jam prolapsus habet appetitum ingentem , nemue si aegri hora quarta pomeridiana essent laboraturi Pleuritide, hora prima, secunda & tertii summopere esuriebant; dein plerumque hie morbus invadit eum frigore & horrore, quasi aegri aqua glaciali perfunderentur, postea increscit Cum Calo re, pulsa duro , siti, anxietate, aliisque symptomatibus febrilibus; paulo post aeger dolore Reerrimo in alterutro latere sed imprimis ins sistro, circa costas corripitur, & propter par tium consensum, dolor il Ie nunc versus ante
176쪽
riora thoracis, nunc ad brachium adscendit' propagatur. Interim notandum febrim hune dolorem plerumque praecedere; cujus rei causam hanc esse opinor: quoniam materies, quae vasa occupat & obstruit, non admodum adhuc impacta & in farcta est, nec impetus sanguina ita magnus, ut dolor notabilis excitari possit ; at postea febre increscente fit major impetus & appulsus sanguinis in loca obstructa , quae cum sanguinem transmittere nequeunt, magis implentur, & distenduntur, & dum jam fibrae vasorum ad illum elongationis terminum sunt per dume, ut rupturae sint proSimae, facile in teli igitur quoniam ille fibrae nervos aestatus est proxima doloris causa aegrum tunc temporis postquam febris ita invaluit) dolorem acutissimum debere 1entire; praeterea cum dolor in inspiratione maximus existit, tum inspirationis actio non leve detrimentum patitur, nam ex Anato me constat, costas in in ipiratione sursum & extrorsum elevari & musculos inter c stales sper quos vasa inflammata & ulteriori intentioni inepta decurrunt) intendi, &' quia dolor, dum thorax explicatur, magis increscit; ideo aeger, ut evitet dolorem hunc intolerabilem, in bibet thoracis motum, & quantum fieri potest conatur respirationem ope ab dominis peragere; interim sauguis ob denegatam pulmonis expansionem) ex dextro cor bdis ventriculo pulsus perpellis nequit per vasa pulmonalia, hinc impletur & agpravatur pulmo, & a nimia mole sanguinis ibidem accumulata premuntur Vesiculae aereae, eoque momento, quo aeger aerem haurit, intus omnia concutiuntur , irritantur di vellicantur
unde tussis provenit, & quia dum tussit arger,
177쪽
teme dilatatur thorax & musculi intereostatis agunt, ac in respiratione, hinc non audet ita ducere aerem propter dolorem, sed suffocat, ct inhibet quoque tussim , quantum potest. lnterea quoque accidit, ut sputa per tussim rejiciantur; sed hoc in omni Pleuritide non obtinet, nec perpetuum est, nam saepissime videmus aegros Pleuritide laborantes, qui nihil exspuunt; hoc Hippocrates etiam suo tempore observavit , has Pleuritidis species vocavit aridas, vel siccas; quae simplices di omnium exquisitissimae vocari merentur ; dein ubi morbus ad summum vigorem pervenit, adest febris vehementissima , quae a superveniente Perip-neumonia suppressa est , & vix advertitur a Med co pulsum aegri explorante; nam dum pulmo ita obruitur & comprimitur a sanguinis mole, tunc pulsus qui antea erat magnus &durus) mirifice vacillans & debilis observatur; hinc in statu morbi signa ex pulsu desumptata pe sunt fallacia, nam dicunt aegrum prae inopia sanguinis deficere; ubi tamen omnes suos humores & eandem sanguinis copiam habet in suo corpore, uti antea. Haec est ratio, cur Medici imperiti, qui putant, nullam amplius adesse Pleuritidem nec febrim ubi morbus revera in pessimo statu existit quam maxime fa lantur , si tum aegro ad virium refectionem suti perperam perhibeni propinent cardiaca sic
dictar medicamenta, quae fibraS ad motum majorem incitant ; unde sanguinis motus adaugetur ; nam per consequens mortem acceleram, &i statim Peripneumonia lethali vel gan-gr'na perire debet i, qui forsan, si sibu relictus
luisset , sponte iraturae evasisset; Qui errores gra'
178쪽
ii die in Praxi ab imperitis Medicis & Empyii.
eis committuntur , Cum maxim saepe aegro.
sum periculo. Hisce piae missis evidentissime patet, hanc Veram esse Pleuritidem, quam Medicus facile a falsa Pleuritide diu inguere potest, si modo hunc morbum ad haec signa expi oret, uti sunt febris assidua, dolor lateris αἰ tivus es vehemens, dissicultas respirandi,s durus, Itussis frequens ἔ, praeterea si attendat ad do4oris speciem, & ad ipsius initium, continuationemrict magnitudinem , tum vix falli poterit; sic Hippocrates diversis in locis distinguit dolorem lateris a Pleuritico dolore, porro in Plaus itide spuria, sumpto mata mitio.
xa. & numero saepe minora esse solent. Nam dolor lateris saepissime si ne Acuta febre observatur, & hujus dolori s sedes plerumque ad ex veriora percipitur ς respiratio quoque non adeo dolorificia, nec ita impedita existit. nec tussis ita molesta , in superci Pleuritis spuria aliam quoque materiem & causam agnoscit, quo plane priori contraria videtur, ut sunt recrementa capitis, destillationes filium seorbuti. coram ct irritantiam, status &c. hinc quoque Ionge aliam curam a verae Pleuritide diversam, eIposcit, nam observamus, quod calida, s dot hera, discutientia & cathartica medicamemta conducant , e contra inavera Pleurit ide quae ab est ectu vero inflammatorio oritur) si
talia adhiberentur remedia, erasperaretur'm rum, quandoque tamen accidere potest ut ex mendaci Pleurati de vera generetur, si sponte non evanestat, nec tempestive ei succurratur, modicamentis, catarrho si.s destillationibus contraxit 9 2 tune enim eodem modo uti vera Eleusitis
portet tractari. Pleuritis differt a Peripne
179쪽
morsa, ra qua tantummodo pulmo aficituri, in Pleuritide pulmo tantum per consensum arditur, tuncque bic mosbus aliam accipit denominationem, in illa dolor est gravativus, non adeo acutus & tu media pectoris cavitate percipitur, pulsus quoque non est duruS ted laxus, major etiam respiraudi difficultas, adest, itat ut aegri saepe ereda cervice & cum pinnarum narium expansione respirare cogiuntur, in hac vero dolor punctosius & respiratio crebra &parvae observatur . sputa etiam in Pleuritide non tam cito proveniunt, quam in Peripneumoniati in hac sunt copiosiora: Peripneumonia peri . caelosior quoque extitit Ρleuritide , saepissime tamen hi morbi conjuncti observantur, ut via deti potest apud Hippocratem, tanta enim intesthos est assinitas , ut saepius altes modo huic, modo ille alteri superveniat; differt etiam ab inflammatione diaphragmatis, nam in hoc do-Jor non ita latere hoc il l ove, sed circa diaphragma ita ea trema costarum ad finem ossis. sternῖ observatur, ac instar cinguli. thoracem ambit , in Plautitide deilox, in latere vel id alia thoracis. parte percipitur; in Paraphrenitide respiratio est
HI crebra & eeleriter repetita cum in respiram
Eoi quast interdum duplicata vel anhelosa, Mi quando eam suspiriis & Iongis intervat lis et in Paraphrenitido porro delirium concomitatur. quidam: notam rei pirationem in Pleuritide ope muscusorum abdominis; perfici quiescentibus: iblisi thoracis di ia Pataphrenitida contrastum e. Ditiinguitur: vogetet ab , bipatis inflammatione, ubJ dolor ei rea Minum I linaesinam servatust in telisust hepatis, j nuo in inpatii α
180쪽
Ca est atque minor, nec respiratio semper adest tam dissicilis quam in Pleuritide, quia ordinario pro Iubitu ad omnes partes expandi ac ampliari queat. Inflammationis gradus & progres us sunt obstructio, pressio, tensio , dolor, laceratio , suppuratio, in apostema collectio,
ruptura apostematis in empyema, aut exitus
instam mationis in gangraenam spha celumve, in scirrhum .seu tuber indolens & durum , ergo hic morbus potest abire in tot diversos morbos. Quamdiu in vera Pleuritide pulsus est magnus& durus, tunc optimum est indicium, sed si pulsus sit mollis, nec multum caleat, di aeger se non melius habeat, fere semper despero, quia sanguis intra pulmonem retinetUr. g. 877. Hic morbus ut omnes alii terminatur
9. 878. In sanationem terminari dicitur, stmocbus praesens ita tollitur, ut nil detrimenti retineat homo, sed est, ut fuit ante Pleuritidem, quod praestatur beneficio naturae vel ar
f. 879. Primo beneficio naturae sanari dic, tur, si curetur per sola molimina, quae in eor pore supersunt; secundo per artem, si ibi relicta peperisset alia , sed adjuta sanitatem resti tuit , si e priori modo curatur vel simplici resolutione vel critica evac Uatione.
q. 88o. Resolatione sanatur, si Pleuriticus habeat corpus laxum, humores aquosos ti blan dos non acres, vasa dilatabilia, symptomata levia; multae enim sunt Pleuritides, in quibus praecesserunt febres & punctura levis, aeger in inspiratione non multum dolet, respiratio binna, pulsus lenis & mollis, tum adsunt signa resolutionis, hinc prohibgantur motus, calor scibus