장음표시 사용
161쪽
actione, quae anhelatio, motus scapularum. & avicularum elevato, abdomine sursum presso; hic morbus per horae ante mortem fere semper oritur; tum sanguis a corde dextro expulsus per pulmonis angustias transire nequit. Istos morbos chronicos, ubi evacuatio, id est, spirituum desectus adest, excipio in omnibus ago- nismis.
l. 868. Pleuritis vox, uti multa ex schola Medicorum nomi na, a Graecis originem ducens
derivatur tia πλευρον Latinis latus, vel a vo πλευσο , quae veteribus dicebatur membrana,
quae costas intus succingit; quo nomine hodie adhuc ab Anatomicis indigitatur).quoniam haec membrana pleura totum thoracem intus circumvestit, & patiens Pleuriticum dolorem plerumque in Iatere sentire solet, sicque a cor poris parte, qua magis patitur, hic morbuS ΠΟ-men sumpsit; Tetam etiam apud quosdam vocatur, quia teli instar membranam pungit: Larinissimas Celsus non dixit morbum PleuritICUm, Ted morbaam lateralem, hinc quando di- Citur Pleuritis, non est: credibile esse inflammationem pleurae, sed inflammationem laterum; error enim natus est ex eo, quod in elementis Anatomicis pleura pro tunica accipiatur; delibnitur Vulgo hic morbus a Medicis, quod sit
inflammatio membranae costas intus succingen iis ; verum Cum haec definitio non perpetuo
constans observatur in legitima Pleuritide ,
162쪽
tur melius erit signa & phaenomena quae Eune morbum indicant & Mus estentiam circumscri. bunt in considerare , per haecce quasi morbum definire; cognoscitur itaque tacite si adsit se bris Acuta, aliter nim est Pleuritis, sed etiam non est, si adsit dolor lateris sine febre praece. dente, nam in steminarum morbis & in Phihi sicis brevi molituris oriuntur dolores, qui non ab inflammatione, sed a strictura vel dilae oratione fiunt. ergo febris semper adest, antequam Pleuritis fiat'. nam haec febris sic latere potest,
licet non appareat, aeger enim tam ac liter dolet, ut occidi potius quam dolorem ferre petat, tum totum pectus tenet immotum, & iapulmonum anguiliis sanguinem intercipit, unde teger. Peripneumonicus moritur; hinc multi Medici putant, in invissima Pleuritide non esse Pleurit idem, sed si sanguis mittatur, ut plus respirare possint, tum pulsus accuratissimus deprehendetur, febre δε cuta distinguitur ab omni alio morbo inflammatorio pleuram occupante
ut & spasmodica passio, podagra &c. in defi-ΠiiiDΠe porro occurrit, quod sit Glor lateris punctorius, qui aliquandoseutrumque latus assicit , & oritur a sanguine membranam pleuram musculosque inter costales acrimonia sua velli' cante, distendente, disrumpente in parte Valde sensibili, minorque dolor iste observatur in exspiratione & animae retentione quam in inspiratione, & major vel minor existit prout major vel minor aeris copia una vice admittitur, membrana sensu exquisitissima praedua magis vel minus extenditur. &c. ac dolorifica sensa' tione assicitur; hinc ille dolor est tam magnu , quasi aciculis pectus interne pertunderetur
imprimis si aegri animam ducam & thoracem
163쪽
dilatent, hinc patet maxime haerere in musculis intercostalibus , qui tum contracti costas in se mutuo trahunt , sed pleura non dist ahitur, si animam retineant aegri, levantur, sed si respiratio fiat ope abdominis, minuitur dolor, sed
ope thoracis augetur , adest summa respirandi difficultas, quae ordinario celer, frequens &parva observatur; illa dissicult&s originem ducit a pleura ob inflammationem Cedere nesciente, unde pulmones libere extendi nequeunt, nec susciens aeris quantitas admitti, unde continuo hanc membrsnam inflammatam feriunt; eritur quoque, quia oennes musculi inflammationi inservientes debite ossicio suo fungi non possunt Pulsus adest durus propter nimilam crispaturam par tium membranosarum , non tantum durus, sed etiam fortis & celer obfebris praesentiam, observavit tamen ta pius Ba-glivius in Pleuritide pulsum intermittentem &quidem sine periculo, non obstante tamen hoc pessi, bis i terve venae sectionem celebrari imperavit. Tussis plerumque perpetuo adest, quae tamen in omni Pleuritide non observatur, nempe levior existit morbus, ea autem oritur, quia pulmones munere suo libere fungi nequeunt propter membranae inflammationem, sicque irritantur; mirum est, quod Clarissimi Viri dicant, tussim ad Pleurit idem non requiri sed in Pleuritide Peripneumoniam, si non adsit tussis, fieri, sed si ad sit, tum fit concussus, hinc unico ictu in Peripneumoniam incidunt aegri, sed: in Pleuritide tussis est fere perpetna, ab initio licca,
quae mox humida evadit, ac ex loco affecto sputa flavedine tincta postea saepissime sanguine co lorata, dein matura instammatione purulenta observantur.
164쪽
g. 86 . Duplex est pleuritis humida & sices
humida facile curatur; sicca fere mortem mi. natur, hinc hae duae sunt. distinguendae; humi. da habet sputa symptomatica ex pulmone nem. pe motu valido, a loco inflammato educuntur sputa crassa, viscida crocea cum stri mentis sanguineis; sicca est, ubi haec absunt , si scili,cet sputum tenue, tunc est Pleuritis sicca, nam non ex pulmone, sed ex faucibus eX creatur , quod signum est materiam inuam maioriam none1 pectorari.
g. 87O. Veteres nos docuerunt Pleuritides este duplices, primo exquisitam, quam dicebant habere sedem in pleura, sed vox πλευρον signifi- eat lattis, hinc crediderunt veteres pleu itidem sedem habere in pleura, cum tamen Celsas vocaverit Pleurit idem dolorem laterum. Pleurit,
dem laterum vocabant, quando non erat inflammatio in pleura; verum jam haec aliter est distinguenda, nempe in eo tantum quod pleruritis Vera haereat versus interiora, ita ut, si sup puratio fit, cedat pus in thoracem, Pleusilis vero Notba st, quando inflammatio fit supra costas non insta & per apostema exterius liberari potest. Nec credo fere unquam, quod Vera Pleuritis sit in membrana pleurae, quia tantu*fit dolor in respiratione, quod denotat in fiam' mationem esse in musculis inter collatibus; et go isquet, quod arteriaium inter cocta tum ad musculos inter costales vadentium inflammatis sit vera Pleuritidis causa, Pleuritis etiam ub, que fieri potest, quo tendunt arteriae, illae imo& intra sternum , ubi pus quandoque colli gitur post Pleurit idem ibi loci & intra media uinum atque peri cardium, vide Aurelium de
'c -- , verbo dixerim, Pleuritis ueri potest
165쪽
Pleuritis. r6san omnibus thocaeis partibus usque ad scapulas, & quandoque sumitur pro Nephtitide, tum falluntur Medici; hinc praeter diaphra
gma, ubique mutat nomen, & omnia haec lo
ca sunt subjecta Pleuritidi, ergo suspectum ha-ibere debemus morbum, statim atque febris A cuta est sequitur dolor maximus punctorius circa hasce partes praesertim in inspiratione. Ergo Pleuritis ubique esse potest, sed acutissima sub scapula; potest esse tam ad anteriora, quam. ad posteriora & 'latera, non semper in sinistro
tantum haeret latere, sed tamen plerumque , quia arteriae intercositates ibi minutissimae fieri incipiunt: Aretaeus Statuit eo apertis cadaveribus Pleuritide denatis, non modo semper Heu-ram inflammari; si vetan itere sinistrosi si ve in dextro sive etiam diu er fis aliis in locis; uti in anteriori & posteriori parte thoracis, sed imprimis intercoit ales musculos hoz malo corripi; quoniam Medici hujus mali sedem tam variam inia venerunt, in cadaveribus eorum, qui Pleuritide fuerunt exstineti , non mirum est, quod tam discrepantes, & tam Variae apud Medicos eirca hujuς morbi sedem & originem foveantur sententiae. Nonnulli enim , ut Diemer Proe ius, Platentis, aliique testantur se vidisse in quibusdam Pleuritide extinetis, pleuram so Dam affectam & syderatam, integro pulmone. Alii e contra dicunt; ubi pulmonem affectum viderunt, inaesa & penitus intacta pleura, inter quIs Riveritis &C. alii iterum, uti R Ianas de alii, pleuram una cum pulmone astem mvidisse asserunt i hocque malo laborantes vo-Caverunt Pleuripneumoni COS. Praeterea muF-
dicit se vidisse, quod musculi inter costales hoe malo obsessi fuerint; putat quoque idem ille
166쪽
166 Phintiis. ille Auctor, Pleuritidem & Peripneumontani
esse affectus modo singulares S separatos, modo connatos & primitus coe Titientes, modo
sibi invicem succedentes. Plura si quis exoptet circa varias Auctorum sed tentias de hoc imorbo & ejus sede videat egregium. Bonetam in Ana Omia PGictica , ubi plurima: Observationes diversorum fide dignorum Au*orum allegantur & describuntur, quinam vero locus prisia assiciatur Pleuritide, antequam transeat in per Npneumoniam, operae pretium erit paucis perpendere. Quod ad me attinet, in ea sum lententia , hunc morbum raro oriri ab inflamma tione pleurae, sed potius a mustulorum inter costalium instam maiione; quod admoddm probabile esse, & omnium maxime ratione consentire videtur; nam evidentissime liquet, aegrum majorem dolorem percipere in inspiratione , dum musculi intercostales agunt, & cori te propius ad se invicem adducuntur; in expectoratione vero, dum costae iterum a se invicem fecedunt, & membrana pleura magis extςuditur, ae8er minus dolet; porro quod clari Alimctores in modo laudato Boneti Sepulchreto Ana tomico testantur se plerumque vidisse pulmones a me hos illaesa pleura , id quoque militat pro nostra sententia, etenim illud 'clare demonsistrat, Pleuristidem prius haesisse in Jo eis inter- costalibus, nam dum inflamatio haeret in inriterstitiis costarum , tunc aeger in inspiratione tantum fero doloris p titur, quantum Poduri cus, qui pedem Podagrice instam matum vulnmovere; ut igiIur aliquantui sim levaminis per cipiat aeger, iohibet respirationem , quantum,
potest i sic sanguine 4 massa spartim increscen 'te febre) alteriorem diathesin ab inflammatione
167쪽
Inedcli, partim ab animae retentione, prae enormi dolore, non propellitur sanguis, uti antea per pulmones: exinde a nimia mole sanguinis in pulmone aggesto, vesicut ar pulmonales, uti & vasa per interstititia barum vesicula. rum decurrentia comprimuntur; hinc nobilis illa, & ad vitam valde necessaria respirationis actio aboletur, & illi homines priuSexstinguuntur a pulmonum sustocatione quam satis temporis habent, ut inflammatio ad Pleuram per in Veniat, ex hisce merito concludere licet hujus. modi focum praeexstitisse in intercostalibus musculis , antequam pergeret ad alias thoracis partes ; & porro non est dubitandum hunc morbum fuisse fixuritidem , cum statim allegati auctores omnia symplomata & signa, quae Pseuritidem vulgo Concomitantur , accura. te in his de 'Pleuriti de observationibus describant ; sed cur nullam mentionem faciunt de musculorum intercostalium inflammatione λ hoc
inde oriri opinor; quod hi viri suam doctrinam Irmarent & stabilirent & contra Jios Medicos, qui raro pulmonem, sed pleuram plerum quuassici docebant ; hinc su* sententi* acquiescentes forsitan in huju) mali orisinem non ulterius inquisiverunt.
q. 871. Musculi in his casibus semper laborare Videntur, hinc in cadaveribus Pleuritido exstinctis raro pleura inflammata invenitqx , sed musculi intercostales; in hoc morbo aeger h/bet acutissimum dolorem dum inspirat, sed
dum inspir x, pleura minus tenditur, quam dum exspirat, si ergo in pleura esset, tum dolor deberet esse maximus, quando nimis trahitur, hoc vero non fit in inspiratione, sed omnis pars inflammata, si moveatur, dolet usque
168쪽
que ad mortem; eX his duobus argumentis baiatet rem esse veram, vide Eussachium in Tractisιά de vena ad Mos , ubi dicit se vidisse, quod arier ae inter costales essent in pleuram distributa in peri osseum costarum; in musculo ς interco states, in pinguedinem thoraci incumbentem, tiex pinguedine in cutim , hinc est Pleuritis Vera quae haeret in musculis inter costali bus intelliis' l& externis vel in membrana pleura costarumperio steo; Spuria si partes inter costalibus mustulis superiores squae scilicet decumbunt convexae parti costarum) sulit correptae. f. 87a. Hic morbus plerumque invadit adultos, vix insanies aut sene laute viventes, exercitatos eos, qui acidum spirant aut eructant, raro notante Hippocrate in Aphorii Mis, quia habent vasa debilia di sanguinem tenuem, hinc non tam obnoxii sunt Pleuritidi; quod notamus contra Hesmontium, Mi Pleuritidem a nimio acido sanguine permisto originem ducere vult, sed raro infantes Pleuritide assiciuntur, & quando hoc evenit, vix cognosci potest, nisi attendam cs ad signa Dia- ignossica, quae sunt primo Epidemia causae praegressae, secundo quando Videmus puerum vix respirare posse maxime pectus contrahere & bre Acuta laborare; hic. morbus frequens estiis, qui habent diathesin inflammatoriam succedente aestu post magnum frigus.
Verno tempore. In acerrimo gelu totum cot-pus est contractum, & compacti su ut humores, si nunc corpus dispositum sit ad inflammationem, & vasa relaxentur . tum oritur error loci, non puto tamen inflammationem semper oriri ex errore loes; hoc enim docet suppuratio, quae subsequitur. Tempore Hyberno horri aes coguntur se multum movere ad frigus evitandum
169쪽
dum y tune aliquando accipiunt intra pulmonem aerem tam frigidum, ut statim oriatur Pleuritis. Idispathioa. Pleuritis saevissima oritur, quando
v. g. aliquis in azerrimo gelu ambulans calescis,
. illeo friget, sed haec non est Epidemica, ve
tum Epidemica est, ubi a prava aeris conflitutione, tanquam a causa communi, in multos simul debacchatur, vide'; denique periodica Pleuruis observata fuit, uti Greycha iu 9Uersationibus Medicinalibus te statur se vidisse in sacerdote quodam 3O. annorum, qui singulis annis Verno tempore in Pleurit idem incidebat, a quo qainquies liberabatur, tandem cum sexta vice idem morbus rediret aeger e medio sublatus est. Praeterea est levis sive benigna, si gradus inflammationis non est magnu S, nec symptomata magna velocitate & periculo decurrunt; hinc salutari naturae actione resolvitur vel mediante majori agitatione seu certamine naturae cum morbo, suppuratur locus inflammatus, &larga excretione materiae morbosae per alvum, urinarias vias, vel per alia huic evacuationi dicata loca expurgatur, & aeger liberatur a morbo; vel est periculosissima & aegris plerumque exitialis, ubi febris, dolor lateris &c. summa
cum vehementia increscunt, ita ut symptomata natura potentiora 4bserventur; unde respirationis utilissima actio per quam sanguinis trajectus per pulmones promoveri debet impeditur: &hinc pulmo crasso & inflammatorio sanguine Opprimitur, ac brevi suffocatur aeger, vel a validiori motu sanguinis & attritu strangulatur, ita ut omnis sentiendi facultas exstinguatur, &patiens gangraena pereat. f. 873. Pleuritis Symplomatica est, si ex morbo praegresso, materies critica vel sanguis es fe-
170쪽
bre Ardente valde aestuans, transeat ad loca in ter costalia, qui sanguis vel materies ibidem sta gnans instam mationem producit. Pleuritis Idio. pathica certa methodo tollitur,sed Symplomati est requirit aliam methodum , porro est Pleuritis complicata, quando alii morbi concomitantur. g. 87 . Proxima causa Pleuritidis est innam. matio locorum intercostalium, vel pleurae &e. quae hasce partes obsidens vehementia illa sim.ptomata producit: causae igitur, quae hane inflammationem producunt, sunt plurimae; sed hos iterum commode in duas classes distribuamus, uti in internas, quas tres; & externaS, quas multiplices & varias statuimus. Prima ca*1a interna est , cum sanguis peccat quantitate scilicet ratione ple thorae , quia tunc vasa ultra modum ita distenduntur, ut vim suam elastiacam & contractilem penitus amittant; si vero vasa se restituere nequeant, tum facile fit ob structio; hinc illi homines propter suam pletho' ricam diathesin admodu m proc l ives sunt ad mor- hos Acutos. Secunda causa est, si sanguis pe eat qualitate, nempe si certam &requisitam sui ditatem & eonsistentiam non habet, ut per vasa sanguinea minima transire nequeat, hoc est, si nimis crassus & lentus sit vel cacochymica quadam & inflammatoria diathesi instructus; tertia sive ultima causa interna sit vitio vaso
rum, id est, si vasa a tumore vel a vi quadam
externa ita comprimantur, Crispentur, vel cor xugentur , ut sanguinis globulus ruber per ejus capacitatem transnaere nequeat; vel eorum
robur & intentio nimia sit; tunc enim debitum inter fiuida & solida sequi librium mutatur; nam quo sotiior est vis & contractilitas vasorum, eo ni 2io CDeyseiux ,-sanguis, eoquo