Praxis medica, sive commentarium in aphorismos Hermanni Boerhaave De cognoscendis et curandis morbis / pars quarta

71쪽

De hoc potu bibat aeger pro lubitu; vel Serum Lactis , magna copia haustus satisfacit ,

nam est blandum admodum diluens, putredini resistens & admodum nutriens, ejus tamen loco, quoniam non ubique praesens ilico est, optime conducunt decocta blanda diluentia, ut

Bibat de hoc decocto aeger , qua nilim Ipsi Iubet. Clusinata possunt esse eX aqua Hordei, Milii , tantuin ut abstergeantur riates finai dum peti possunt ex lenibus purgantibus lami ph)ogisticis, & eadem per os dari, ut decocta Prunorum, baccarum Sambuci & Ebuli. 3. Deglutitio hic est possibi is, quia ad la-ryngem non ad pharyngem haeret malum, hinc dentur potus tenuissimi nempe aqua vel serum lactis coctum cum pauxilio farinae ave uaceae, Nitri, Saechari ve, Mellis ι in primo initio devictu adeo sol liciti non esse de emus. . Nitrum palmam hic prae omnibus reliquis habet, ut morbus fere solo Nitro curetur, si addatur acidum tanto melius v. g. posca ace'

72쪽

tuiti Sambuci &c. in hoc morbo subackia su sit Optima, V. g. si aeger imponat linguae pulpam Tamar indorum cum Nitrs ut illud liquescens de labetur ad fauces, succus Semper vivi recens presilas cum succo Citri permistus & lin. guae impositus est summum remedium ti c. in tali casu do semper meis aegris placentulas erNitro, ut eas teneant in ore. s. Omnium maxime vapore aceti , dicetis quidem acetum tussim facere, sed hirchumidi. tas, si fauces alluantur, optime resolvit; quidam sagerdos hic multos anginosos hac ratio. ne curabat, quod med camentum mihi ipsi postea revelavit, habebat nempe multas herbas in aceto cum aqua permisto, huJus aceti vaporem calidum in fauces dimittebat, hoc remedium her. bis arcanis adscribebatur sed illae talem virtutem non habent, sed acetum Cum aqua faciebat talem resolutionem, hac ratione cura est instituenda, aegro os est tenendum supra Vaporem aceti, illeque hauriendus & per nares e D standus, tum aer ad glottidem provenit; cer. tum est, quod in omni inflammatione vapor aceti sit optimus. Ρotus optimus est sequens.

-- Lapathi Acuti -- A ce tota

-- Graminis an a I a

Fol. A cetosae

Becabungae ana M. h. Sem. quatuor frigid. major. ana Coq. in aq. co m. colat. piat. iij.

73쪽

. M. De quo aeger singulis horis captat unciός tres vel quatuor, vel

M. Bibat pro lubitu. Nihil tamen ad obstructa vasa nuclum emoIlienda & dilatanda antecellit sequens nobile

remedium ex aqua pura &'aceto mixtis. Talis mixturae calidae factae VaporeS attrahuntur ope infundibuli vel mantilis &c ad fauces, quae hinc maxime alluuntur, & ab exsiccatioue liberantur , tale remedium est Optimum v. g.

Iterum 'externe applicentur somenta & epl-wassica haec Hippocrates maxime commendavit ideoque aures, cervix , collum & pectu s madida teneantur fomentis . rei farina cocta &herb s emollientissimis, ut decocta florum vermbasci, Hyperici & similium, vel fermenta panis, & ego illa calida applico, T. ad pedes, a. ad poplites, 3. ad inguina , sub axillas s. ad parotides, eum superimpositis tegulis auimpediendam pxhalationem. Dcheuius saepe Nitii usum iuculeat, nam sene 'mile hoc facit,

74쪽

id vero vulgo risui committituri, quia Πimis par. ca copia datur, sed dandum.est Nitrum ad unacias duas vel tres, optime sane hic acida con . venturit ut Spiritus Salis, Vitriois, & imprimis bpiritus. Suhpburis pericam panam, quae tantum 'aqua diluitur, ut illa lit grata. 1 Per fomenta anodyna & Emollientia v. g. ex sero lactis cum pannis calidis ad pectus applicatis 3p6ssum ut. cunque nutrimentum suppeditare aegro. 9 8o . Si occurrat angina instammatoria pendens ex eo, quod musculi elevantes os hy.oides inflammati sunt, tum Tequentia sunt agenda. Primo instituenda sunt ea , quae in paragrapho 8O9. dicta sunt, secundo curandum est, ut omnes oris partes multum perspirent.,& vasa laxentur, ex. gr si vocemur ad aegrum, qui dum quiescit, non sentiat magnum malum vel dolorem, sed si deglutiet, sentit summum dolorem ; spongiae aqua calida plenae , parti affectae externe applicatae , multum quoque praestant: restat, ut inquiramus, quae cura ac resolutionem obtinendam adhibenda sit in angina inflammatoria, ubi deglutitio est laesa; in stituatur primo venae sectio, balneum aquae calidae , & loco purgantis injiciantur clysmata ex decocto Hordei cum pulpa Cassiae, Manna, Melle similibusque curari oportet, ne paItes oris exsiccentur, sed ut laxae maneant & perspirent, ad hoc praestandum sequens praescribitur gargarisma. Fol. Scabios.

Flor. Sambuci -- Rclarum pallidar. ada V

75쪽

In maestoria. 7s

C q. in lassicienti aquae quantitate

ad colaturam unc. XX.

adde Mellis Rosiacei

M. F. Gargarisma. Contineat teger hujus gargarismatis aliquam eo piam in Oreb dimittaei Bnsim ad fauqes, non gargaritando I 1men; gargarisatio lenim nimium faucium motum creat, e mat repetapsubinde saepissime: sic optime prospicitur quod hic necessarium erat ne partes oris exsiccentur; se locis laxatis inflammatoriam mustulorum materiam in se trahunt nitroia, saponacea, subacida, cataplasmata xtiam cseuducunt similia. ἔFlor. Malvae. -- Althaeae ana Siv

Herb. Bismalvae -- Verbasci ana M. id Coq. in aq. pura sub finem adde nidum Hirundia. N' ij Sem. Ibini. q. s.

M. E. Cataplasmata. 'inoe catafasinate calido adhuc totum collum & cervix obrui debet, semperque aquantum potest , tepidum retineri , calor enim emollit maxime & certe ob aliam rationem hoc cataplasma calidum retineri debet, di Fcit enim Hippa crines, ubi calor, maxime de terminabunt diluentia antes praeschipia . i. tale etiam cataplasma est optimum v. g. ex semi-

76쪽

bus Lini eum sola aqua adde sub finem paruinaceti, parum salis, Mellis ros ali violacei vel Mercurialis; fomenta quoque e X terne prosunt ex floribus Malute, Verbasci & Violarum &e. in Lacte cum Nitro cocti. 8oh Aer transiens exsiccat parte S , nunes homo gravedine laboret, aer per nares non hauritur, si tunc per os hauriat, brevi omnia in ore exsiccata sunt, sic etiam hic in angina contingit, sed omnis locus inflammatus, qui er-

siccatur, fit strictus & citissime in gangraenamabit, ergo exsiccatio est impedienda, sumat ut Omna momento aqua cum aceto & melle, λgargarisando retineatur locus madidus , & quando dolor est tantus, ut exspuere non possit, tum sumatur fistula seu syiinx ti acetum cum multa aqua . Nitro & Melle rosaceo vel simi. li immittatur in fauces; ut hac ratione colluantur ; erat hic aeger , cui fauces sic erant tumefactae, ut vix fissura calami transiue posset, sed Chirurgus industrior tota nocte . assidebat habens miscelam ex Oxycrato, Melle Mercutiali & Nitro, immittebat omni quadranti horae in fauces, unde aeger fuit servatus, credo certissime, quod longe ante noctem mortuus

fuisset, nisi haec es serit adhibiti, igmen aegri haec non libenter admittunt . sed periculum vitae iis est- proponendum, quando phlegmone est in tertio gradu, per.'euae sectionem resolvi non potest, sed tum sumendum est Lae & Nibtrum cum herbis emollientissimis, ct per tu' bum perpetuo & identidem est injiciendum ad

faucium locum .inflammatum, ita ut tandem per suppurationem rumpantur. Si nihil bibere aut edere qseat aeger, auxilium petendum estie nutrientibus dictis ci Ismatibus sprius expurri

77쪽

In flammatoria. 77

gatis ne cibus 'nempe ex jure carnium, deco cto panis, talibusque, adde parum Cinnamomi;. clysma ex illis debet ter qualesve de die ad uncias quatuor injici. f 8o6. Si oriatur violenta inflammatio, qua organa respirationis superius comprimuntur, unde suffocationis metus, ct remedia descripta finit juvant ό de alio remedii genere cogitandum est, nec relinquendus aeger, vel si post aliquot dies accedat Medicus, & tumor jam minor sit, quid tunc agendum ξ Sciatur, quod si tumoriri. tantus , ut, glotisdem Contra'Epigio itidem comprimat, citissime suffocabitur , quid ergo.

superest ρ, vel enim morietur , vel respirare de bebit aeger & nutrimentum capere; haec si apparent, manifesta instituenda est Bronchotomia,.sive apertura tracheae, quae citissime sine pericula institui potest, si haec signa adsint, I. frustra acta sunt priora , a. si materia sit nimis cra vel in farcta. s. si respiratio fere plane simpediatur, ut, pulsus minuatur; K. si, inflammatio supra tracheam vel annulos sita sit, jam praedicenda est acerba Prognosis, demonstrandum est aegro, & adstantibus mori certo debere. nisi anceps hoc & ultimum remodium permit tant , id que: cito, nam si diu duraverit, pulmo erit plenus; & licet tunc respiratio reddatur, pulmone sanguine jam obstructo Peripneumo nia oritur,r hinc incertum est , an juvet hae et ope io, hinc Medicus nunquam solus faciat,

sed abium candidum Medicvrh- advocet, ad consulendum; antequam haec operatio institu atur , 1..debetis esse certi summum periculum a Iesse, ut mors instet, a. vita tam magna esse.debet, ut gangraenae periculum adsit, 3, quod morbi causa non adsit in pulmone nec

78쪽

in locis profundis , haec operatio nequaquam lethalis, sed i mors aliquando subsequitu

quia morbus est lethalis ob congregatum sanguinem. in pulmone; aliter anceps remedium est instituendum , quam nullum in Ceytae moria te, duro enim nodo durus adhibendus est cll.

neus. Bronchotomia vocatur a perae arteriae iumembranosa ejus parte intra duoe annulos cartilagineos sectio. Illud duplici modo perficitur, vel

prius longitudinaliter integumenta resecantur,

si acque ivit methodus Casserit, vel recte scaupellum transmittitrur intra annui os cartilagdineos, haec fuit methodus. Dionis & Aqmvem dentis, in aperturam tali modo in aspera arteria factam truditur cannula plumbi , per quam aer intrare & exire Iibere potest, & sic liberior fit respiratio. Haeci cannula ibi manet, donee supputato fiat; vide de hac re Hurinam & Am verinum in libro de E caei medicina in Ebro a reo ae Chirurgia Trimembri & ini omnibus nugo peribus, frustra: hiz mors met0itur, nam se et io non est molaesta; & magna arteria 'nom ad Qt, postquam resoluta est suppu ratio, cannulla educitur , tum vulta apertum teneatur, aliter enim species bronchoceles oritur , sed plumaeeo i a sicca imponatur, ut si concretio fiat, nullus sit metu s.

9 8o7. Chsnata nutrientia ab Helmontis ex. plosa sunt, qui dicit nil admittendum esse specie nutrimenti, nisi quod per vires ventrieuli, intesti norum, bilis & succi pancreatici mutatum sit, sed certissimum est per experimenta, quod clysmata ex solo jure carnium cum sale in eorpus inject ad uncias duodecim, si viginti quatuost horis

retineantur, quost unciae tres tantum redierint,

jus earnium in sanguinem ire ct pes nares re

79쪽

quina suppuratoria. 79

dire certae poterid, ut visit Lomerus, ergo noundendo elysmata nutilentia, nam cur e plode mas id quod nocere non potest 19 non buvaci

tor , sed plerumque nimis diu exspectatur, partibus jam. v. g. gangraelaosis vel suppuratis. f 8o8. Suppuratio vocatur canalium obstrUActotum ti materit, obstruentis vi vitae reductio& commolitio in album, blandum, spissum, aequale liquidum ; causam suppurationis proxumim --gammas Rem ponimus, ubi ergo inflammatio non resolvitur, ibi suppuratio ace dere potest , hinc & angina inflammatoria inseppuratoriam transire potest. Signa anginae inflammatoriae in suppurationem vergentis sunt symptomata grviora, lac pertinacia , &quoque si inflammatio jam per aliquot dies duinraverit, resolutione non facta, sique timul in faucibus videatur- tumor subalbus, mollis, leviter calens & dolens certi sumus adesse anginam suppuratoriam. in trio statu indicatur, ut emoyIiamus membranas pus continentes &alcalescentiae & acredini resistamus, quod praecipue catapjasmatibus & fomentis ex floribus, foliis & farinis conciliatur. Si suppuratio facta sit, quod scitur, si inspiciatur os & appareat tUmor albus, habens superficiem albissimam, moi em, in acutiem desinentem, haec si appareant, & abscessus sponte non iure patur, per

D A tendi

80쪽

so Angina. t undi debet lanceola Chrirurgica ; sedente aegro

capite prono, ne pus exiens ad pulmones ruat; pure sic omni per se,aut levi compressione expulso, mundatur ulcus Melle Rosaceo, decocto hordei similibusque, mundatum ulcus aqua Plantaginis, Rosarum Rubrarum talibus que leviter adstringentibus consolidatur. An. tequam fiet pertusio , oporbet ut adstat maturatio, nam aliter vulnus augeret inflammationem , in pertuitorie haec sunt observanda ab-plicanda est cannula, intra quam haereat scalpellum, quod tamen ita .haerere' debet, ut nimis profunde adigi non possit. Si haec angina haereat supra partes laryngis & suffocaturus sit aeger, a tumore augescente non exspectare licet, sed Bronchotomen adhibere opor

tet.

9 8o9. Raro. Id est, illa, quae haeret circa

f. 8IO. Omnis causa inflammatoria si valde augeatur, abit in gangraenam. 1. Ex signis. Praesertim si oriatur in corpore juvenili plethorico, & si alia quoque adsint signa. a. Tumor. Hippocrates dixit, si Erysipelas extrorsum vergat bonum, si introrsum malum. Si gangraena oriatur in larynge, glottide, &opiglottide, est plerumque lethalis, quia lutit loca nobiliora, sed in tonsillis, uvula & velopalatino non adeo, quia hae partes non adeo