장음표시 사용
111쪽
esset tanta, cum aulam admiratione, spe Galliam. fama Europam impleret, tam exiguo se spatio collegerit divino quodam ure, cum ubique tota ellet , hic tamen potuerit tota contineri viset hic locus eodem animo, quo selant a nobis admirabilium rerum monumenta lustrari Asfluent homines honeste curiosi , monstrabitur iis , quae te
pars aretium hospitem acceperit: quod tibi ad privata commentationes secretius conclave fuerit:
quas stholas publicus auditor adjexis. Hic humanioribus literis , hic divinis operam dabat hunc insidebat sthola locum di hoc hortulo innocentes illius deliciae continebantur iis recessibus tegebat pietatem suam hac aula eruditionem explicabat. Quae cum inter huius urbis miracula extori ostendentur: cum lapius cives ipsi visendi causa redibunt ecum eos per loca singula ducemus, omnitim indiaces atque interpretes pars erit haec quoque nostrae felicitatis, quod iis non poterimus tot beneficiorum immemores videri, quorum memoriam suppedit bimus ipsi Qquotidiana prope narratione reno vabimus. Ita nemo has aedes incolet, qui habitates intex beneficia tua non intelligat. Succedent, ut
speramus, aliis alij, in quos propagetur hic sensus & veluti quaedam hereditas ad consequentia secula transirittatur Antiquus hic erit honos tuus, neque senestet tamen , sed, vel impressis a te laudum veni-giis, vel nostra praedicatione , semper recens imi erque servabitur. Nominis tui memoriam sin a apud nos tuerentur litem, tecta ipsa tacito
pratcrando celebrarent: si everterentur tecta, in rui ius poster vestigiorum tuorum reliquias vererentur. Sed neque ruinam timent gloriae tuae moriu- Uenta : neque de te conticescent unquam literae
112쪽
nostrae, quae cum honore a te immortales acceperint, te beneficiaque tua aeternis honoribus prosequentur.
ΡΑRisis VI NON OCΤOB. m. Ioc. t. Vari in est illa, in magistris politicae do- ctrinae immo consensi posita lex , Viri Illustrissimi , ut quidquid est assine novitati, summoveatur civitatis aditu, longeque a populi moribus, studiis arceatur. Sic enim sibi pers-dent homines sapientissimi cum imperium omne vetustate , tanquam altis radicibus, nixum fundatumque sit vetustate , tanquam plena jamin adulta luce, splendestat. nihil esse quo certius vel decus extingui reipublicae, vel firmamenta convelli, quam novitate possint. Quamobrem pellendam esse republica pronunciant velut hostem , neque tantum cum insergit minatur palam , summamque rerum aggreditur , sed etiam cum ludos exiguis in rebus innoxios ludit , cum blanditur, cum favet, mitiosam habendam esse , ex toto fugiendam : ut pestilentiae non tantum graviores auras, plenioresque amatus , sed etiam anhelitus levissimos, aspicionemque ipsam periculi declinamus. Omnino id sim in rep. novitates , quod in Oceano venti, qui cum aspirent blandius primum . fluctusque mulceant prope ad delicias , mox in rempestates inaufragia desinunt . aut si minus
113쪽
ADVERSUS NOVITATE Matrocitatis habent , inanitatis certe habent plurimum, inui mare commoverim cum periculo, iidem Me sine cujusquam commodo evanes uni. Utinam autem , ut plerumque Venti, ita novitas semper omnis sine procellis, ruinis evanesteret lutinam non assuefaceret civium animos antiquitatem fastidire, cujus tantam in vulgus reverentiam vult este magnus regendae reipublica auctor Aristoteles, ut instituta veterum etiam minus idonea tolerari malit interdum, quam suspicionem praeberi
Populo , posse aliquid rescindi, quod sit a majoribus constitutum Fluctuaret enim semper respub. neque posset unquam firmo in statu consistere, si pro cujusque libidine aliud ex alio commutare fas esset Blanditur novitas quident, sed insidiosis illecebris, quae populum sic adjungunt albi, ut a repub
divellant sc admirationem excitant hi, ut co temptionem pariant vetustatis rapit omnium mentes, sed eo plerumque impetu, qui remp. concutiat inflammat animos, sed iis facibus, quae ad vegnorum incendia exardestant. Quae res tam perlata Romanis fuit, ut labem incipis vocabulo novitatis haerere voluerint,is turbulentos cives. hostesque patriae, satis a se notatos duxerint, sitarum novarum cupidos appellarent. Quod si tam praecepsin lubrica novitas est , tantumque habet ad nocendum universa periculi multo est tamen illa doctrinae, quam rerum caeterarum , ad labefactandam remp. sapientibus visa proclivior. Quamobrem cum nos praecipue pars illa spectet munusque docendi nostrum, cujus intermissam de more professionem instaurare hodie dicendo sunt iussus jam inde ab hoc aditu, id omnium nominea T. a Polytic. c. c.
114쪽
profiteor unus, novitatem non segnior quam ante cura prohibendam ab his scholis esse , quae nunquam nisi ad reipub civiumque commoda , patue-etunt. Quae disciplina rati ut intelligatis, Audit ψres, quam justa sit, quamque merito nostra : hocvii, ut illa servetur , omnium interesse, patriaeque communis in effecturum me hac oratione confido , doctrinae novitatem reip. periculosam esse n uoniam non privatam hic persenam sustineo sed communi fungor munere , omnium , quas scholae nostrae profitentur, artium aperiendi curriaculi non haerebo in uno quodam genere discipli-etiae , sed palam in universis faciam, quam tutas,tii salvam rempub volumus , novatorum injuriis esse oporteat simul id perficiam , ut me nemo putet uni cuipiam recenti doctrinae insensum ad dicendum venisse, cujus sermo ad omnes aeque pei tinebit. Atque hoc primum assirmanti mihi quis non assentiatur, quae res timeri publicis rebus a novitate solent, eas novorum dogmatum maxime proprias este, turbas, dissidia , factiones, Fovent scilicet ingenia foetus suos, amantque perdite is novitia inventa, ut pusiones suos nutriculae blent, harius deosculantur', pugnaciusque defendunt. Non dessent qui recentem partum suscipiant ut proprium
S suum et tot parentes habet, quot amatores nanciscitur atque ut quisque vetustiore doctrina in nime instructius, is quasi orbatus est cita novellam hanc cupidissime adoptat Vix nata est cum factionis est matre huic efferenda patroni siti student impensius , hanc ambitiosius praedicant; sive homines arrogantissimi hanc unam plurimi faciunt fastidio caeterarum , sive cum illius infirmietatis sint inanitatisque conscij, vim illi atque robis
115쪽
a sectae conseiratione quaerunt demum, cum non temere Aleant aurae illae novitatum , nisi a turbulentis ingeniis excipi, obsequuntur hi parentque indoli sitae , turbas, ubi nactos se occasionem putant , moliuntur. Hinc jam quasi distinione
facta, servere incipiunt contentione partium , pugnatur magnis animorum ardoribus, atque hoc pertinacius pugnatur , quod ingeniorum certamen est quorum cum ignea caelestis natura sit, quis miretur ex eorum conflictu exprimi fulgura qua dam, tonitrua, quibus omnia perturbentur Quis non intelligat quam facile paxiant discrepantes sententiae studiorum dissimilitudinem re voluntatum disiungantque concordiam illam civium, qua una maxime reipub quies aranquillitas continetur . Familiam ducis emeris nuper philosephiae: pra clares, nisi recens omnis secta, seu contumacia fautorum , seu fato alio quodam , obnoxia turbis esset. Novum doctrinae figmentum architectatus es belle, nisi vetustam alteram, se canitie venerabilem , exemplo pessimo, arrogantius istulisses. Innoxium est tuum illud scientiae genus , neque ad remp. attinet commode dandum enim
est aliquid tibi commode inquam, si stare hic
novandi libido posset. Sed quis hoc non videat, illam modica in re audendi impunitatem, gradum esse ad majora deinceps tentanda actum illosque ipses, qui novis aliquando rebus inductis rempub. impulerunt in praeceps prolusisse minimis initiis ad decretoria facinora, exiguis in rebus audaciae Urocinium posuiste
Quid est quod videri levius in repubi possit quam joci, haustisque puerilςsa horum novitate ,
116쪽
DOCTRI NAE, ORATIO. 77 tanquam ad perniciem exitiumque propensa bene temperatis civitatibus summus reipubl. artifex Plato interdicies observati jubet, quibus se pueri ludis oblectent . vetat ne quos stirpare sinantur, in Consuetudine receptos . secus sexint, si quod inter eos vigere lusionis genus coeperit praeter m rem patriae, modumque communem tum Vero,
quantulum id cunque judicetur ex sese. id tamen tamet vir gravitatis oudicij, assirmare totidem Verbis non veretur . non esse pestem ullam reipub. hac ludorum a pueris adhibita novitate majorem. At quid admodum civitatis interest, an equitent in arundine pueri , an in corbe navigent quid aliud diceret, si bello duces, non pueri ludo certarent λ aut quae posset ab eo maior adhiberi cautio, si de reipub. non cla pilis conservandis legibus praecipereto perinde quasi cum pila trocho, for-xuriae Orbis,in Graeciae sata verterentur. Profitetur
nimiriam, non tam a se quid pueri moliantur in Pr sens , quam quid grandiores iidem ausuri sint, timeri , corrumpi teneram indolem, animosque perverti illa morum inconstantia , desiuitoxiis cupiditatibus, neque cives olim in repub quietos fore, qui semper fastidio praesentium assueverint. Quapropter eadem interdictum lege, ac propereligione vult, ne vel carmina modulentur, nisi usitata vel ad numeros saltent, nisi patrios , vel formam adsciscant vestium, nisi popularem in his, omnique vita communi novi quidpiam comminisci nefas esse. Et erit, Auditores , erit ut minus in ingenuis artibus videatur ad rempubi momenti, quam in nugis pueritiae constitutumo interest reip. quibus pueri ludis indulgeant, non intererit, quam juventus disciplinam accipiat 3 e re communi est
117쪽
etiam is ludicris in rebus deflectatur a patria consuetudine , in doctrinis unis erunt arte quaedam alieniores , quam ut ad rempubi pertineant novari, antiquari permisteti omnes impune po
Propulsanda est certe novandi libertas a distiplinis omnibus, ne tandem in aliqua una noceat. Cum enim illa non tantum subtiliter disserendi leges, acute intelligendi contineant, sed etiam bene honesteque vivendi neque viros alum eruditos sed etiam bonos cives instituant, cum omnia privatis , civilisque vitae officia temperent, omnia secrorum jura destribant hoc diligentius est licentia omnis a toto illarum corpore cohibendar arcenda est novitas abripiarum limine, ne inte- in dialecticam incursio, ne hinc in mores hominum , in destriptionem reipublicae, in legum sanctitatem , religionum irriunpat di ne in res maximas recepta, tempestates faciat, qiue turbas aliquando in minimis excitavit.
Nam ubi semel erupit haec varsinia , quem audendi sibi modum lacies Raro acquievit in ma. 'orum sententiis , cui novam aliquam fabricari, wpromere deuito impune licuit, at sive delinitus prioris inventi laude, sive hoc hominis ingenium est , ubique parturit , ubique sirus esse vult nihil in mora est antiquitatis auctoritas, ex quo neglecta semel, inverecunde despecta est displicent
militares viae , quia trita vulgaresque sent quaerendi novi quidam in omni scientia calles, nutillus adhuc tentati vestigiis, nullius uspicione ae
118쪽
conjectura indicati. Et vero cum ad doctrinas omnes idem afferatur ingenium inuid exspectandum est ab eo , cujus temeritas periculum in aria te una fecit, nisi ut peraeque tractentur ab eodem omnes neque politieae disciplinae parcat, qui temere in reliquas tetulanter incurrit. Quanto est igitur consititius testem illam , in re tenui, in eruditionis parte maxime otiosa , minimeque per sessispecta blandientem elideret Neque id vero commentitia cujuseam est reip. proprium, cujus conceptam animo sermam sic expressisse Plato dicitur ad specimen optime constitutae civitatis , ut non destripsisse remp. sed
optasse sit visus. Nihil profero, quod epius non
tit ad hujus regni salutem, incolumitatem , re gum nostrorum edictis is senatus auctoritate provisum. Turbabat Petrus amus in arisiensiacademia riua tota repugnabat & rejecto peripatetico disserendi genere movum quoddam di lecticae simulacrum excitaveratri hujus doctrinam Franciscus primus publicis literis damnatam compestustri ipsi stholis in posterum omnium , --nique docendi munere interdixit. Irrepserat in eandem academiam haec , quae Nominalium appellata est philosephi : eam Ludovicus I regum nostrorum, ex omni memoria, reip. regendae prudentissimus , exterminari stholis Parisiensibus omnique regno jussit, premi auctorum Iibto , contumaces exili multari. Et Ludovicus
quidem, praeter universiam odium novitatis, hoc etiam promptiore animo sietam illam in rerum nominibus illudentem oppressit quod intelligeret,
quantas excitasset ubique turbas illius princeps Ochamus inui a novandae doctrina confidentia ad novarum in repub rerum molitionem pro
119쪽
liens, adversiis Pontificem Maximum cum Ludo Vico avaro Caesare conspiraverat, eumque Elebat hortari, ut fortiter ferro iaceret , se interim stylo acriter pugnaturum. Franciscus Vero praesagire jam inde videbatur quonam esset illa Rami evasera temeritas , hominis quo insignius exemplum posteritati nemo dedit, quam foede illa novitatis intemperantia a minimis initiis ad ipsius reipubi labem, exitium glistat quicum novam grammaticam, nova docendi via , novisque praeceptionibus edidisset , cum in rhetoricae principes, lingua styloque invectus , sprevitat Aristotelem risisset Tullium, Quintilianum explosisset, noVamque esset ipse dicendi artem Abricatus , cum in philosephia tras oedias, adversiis philosephia parentem, excitasset ad extremum idem homo in theologia fuit, librosque scripsit de Christianar ligione quatuor, flagitiosa novitate infames: Una
res novas cum Calvini grege molitus, in magna illa perduellium internecione, Lutetiae peracta, inter hostes patriae obtruncatus est.
Non desideravit respub eandem , in reprimen- ingeniorum lascivia , ordinis amplissimi diligentiam : sed, probata est in illa Rami causa &tpties, in doctrinae inselentiam, senatus decreta facta sunt, quoties emersit illa, vetustioribus disciplinis insidiata est ut haec monimenta essent, quanti curam hanc ad reip. quietem interessei blicum Gallia consilium judicaret. Quae principum , magistratuumque sanctiones,
oum m omnem doctrinae novitatem graves&severae : tum vero in eam Hae religionem attent
ret, hoc graviores fuere semper, quo propius ab ea , praesentiusque periculum imminere vissem est. Reguntur certe, reguntur a praepotente Deo res-
120쪽
DOCTRINAE D RATII Dpublicae: neque aut rigida quadam necessitate fati,
aut praecipiti volubilitate fortunae , sed aeternae mentis numine , providentia gubernantur. Num standa imperi , nutu destruit praescribit iis diuturnitatis & potentiar fines , eorumque amplitudinem suo favore metitur. Quapropte hoc regnis usitvenire, frequentibus experimentis edocti sumus, ut perinde atque religionem curarent . uae nostra una cum Deo conluetudo est . ita vel arent eorum res , vel labarent meque gentes ullae sacrorum abjecerint, cerimoniarum sormam, quae non resp. quoque amiserint. Neque vero tunc laeditur religio selum , cum peregrinis ritibus, 4bhorrentibus a prima institutione factis, tota corrumpitur sed etiam cum alienae doctrinae, quamvis in speciem incorruptae, an fiat leviore perstricta tentaturi tunc ejus majestatem imminui ei perlaulum , patriaeque adeo, creari putandum est. Nam si novare fas esset cuivis qui modo praefaretur, nihil a se nisi sanctum afferri , qui novandi finis esset aut quod tandem theologiae nostra vestigium teneremus Quid quod non ei religio ex iis concreta partibus, quarum
alia disibivi , intactis aliis possint id ejus ita
coagmentatum corpus est, ut dotam commoveat,
qui eam aliqua parte concusserit , ita simplexatque individua ratio , ut sirpersit ex ea nihil, si quid vel modicum ademeris. Quidquid religioni addideris, superstitio est , quidquid detraxeris, sacrilegium Virgo est intactam servari oportet; neque vel attrectari temere , vel delibari quidquam ex ea, sine probro is incesti suspicione potest. Quamlibet sititaeclarum allustre novum illud doctrinae munus, quo donandam religio