Moriæ encomivm. By Des. Erasmus. Annotated by G. Listrius

381쪽

AD Uc xpi Ago G 3 itur, regum nonnullos esse malos , hoc honore indignos mul episcopus tam insolens , quin idem de suo fateatur ordines An unus ordo theologorum in tanto numero nullum habet stupidum, nullum indoctum, nullum rixosum, sed tantum Paulos ia- filios, Hieronymo nobis exhibet IImmo contra fit, ut quo quaeque professio praeclarior est hoc pauciores habeat qui respondeant. Plures invenies bonos naucleros,qua bonos principes, plures medicos bonos, quam bonos episcopos . Atqui ea res haud pertinet ad

contumeliam ordinis sed ad laude paucorum, qui in pulaherrimo ordine sese pulcherrime eiserunt. Rogo dic mihi. cur magis of rendutu theologi , si modo sunt qui offendantur, quam reges, qua primates, quam magistratus, quam episcopi, quam cardinales, quam sumismi pontifices uenique quam negociatores, quam mariti , quam uxores,

quam jure consulti, quam poetae nullum enim omnino mortalium genus praeteriit Mori, nisi quod non usque adeo delis iunt, ut in se quisque dictum

382쪽

3 M u sino T. existimet, quod in genere dictum scin malos Divus Hieronymus scripsit ad Eustochium de virginitate , atque in eo libro malarum virginum mores ita depingit, ut nullus Apelles magis possit oculis exponere. Nunquid ODfensa est Eustochium is unquid succensuit Hieronymo , quod virginum

ordinem dehonestassetis ne tantulum quidem . at quamobrem tandeminempe quod virgo prudens non existimaret ad se pertinere, si quid dictum esset

in malas: imo gaudebat admoneri bonas, ne in tales degenerarent: saudebat admoneri malas, ut tales este desinerent. Scripsi ad Nepotianum de vita clericorum, scripsit ad Rusticum de vita monachorum, ac miris coloribus pingit, miris salibus taxat utriunque generis vitia. Nihil offensi sunt ad quos scripsi, quod scirent horum nihil ad se pertinere. Cur non alienatus est Guillelmus Montio ius inter optimates aulicos non infimus, quod multa luserit Moria in proceres aulicos 'Nempe cum ipse sit virin optimus , o rudentissimus,arbitratur, id quod res est,

383쪽

A DOR P. THEOL. 373 est, quod in malos ac statios dictu eliinulta lusit in malos laicos pilaopos Moria Cur nihil hisce rebus offensus est archiepiscopus Cantuarien-sso Nempe quia vir omni ritu tum oenere absolutus, nihil horum ad lepertinere judicat. Quid ego tibi per

gam commemorare nominatim de

gummis principibus , de caeteris episcopis, de abbatibus , de cardinalibus, de viris eruditione claris, quorum nominem aditu sentio vel sto factum alieniorem Moriae gratia me adduci possum, ut credam ullos theologos u- itatos hoc libelli, nisi sorte pauculos

aliquot, Qui vel non intelligant, vel Invideant vel natura sint adeo morola, ut nihil omnino probent. Habet enim, id quod in confesso est , hoc hominum genus admixtos Quosdam, primum ingenio judicioque adeo infelici ut ad nullas omnino literas sint appositi, nedum theologicas Deinde postea auam pauculas Dexandri Galli: epulas edidicerint, ad haec paululum mepti tum Sophistices attigerin poli

384쪽

3 ER/s Mus o T. ex Aristotele decem tenuerint proponti es, nec has intes lectas, postremo ex coto aut Occam totidem edidicerint quaestiones, quod superest, ex Catholico, Mammetrecto, consimilibus dictionariis, velut ex Copiae cornu pςti mirum citraria cristas efferant, ut nihil ei arrogantius imperitia. Hi sunt qui contemnunt divum Hieronymum ut grammatisten, quia non intelligunt. Isti Graecas, Hebraicas, immo Jatinas rident iteras. Et cum

sint quovis su stupidiores , ac ne sen

tu quidem communi praediti, putant letotius arcem tenere sapientia: Cen-lent omnes, damnant, pronuntiant,mhil addubitant , nusquam haerent, nihil nesciunt. Et tamen isti duo tresve magnas saepenum et commovenetragoedias. Quid enim est inscitia vel impudentius, vel pertinacius Hi magno studio conspiranti bonas literas, ambrunt in senatu theologorum aliquid esse, verentur, ne, si renascat

tu bon literae, si resipiscat mundus, videantur nihil scitae, qui antehac vulgo nihil nescire videbant morum

stag

385쪽

AD DOR P. THEOL. yyy sunt illi clamores, horum tumultus, horum con)uratio in viros melioribus addictos litetis. His non placet Moria, quia non intelligunt neque Graece, neque Latine. In huiusmodi non theolos os, sed Theologia histriones, si quidior te dictum sit acerbius, quid hoc ad magnificentissimum bonorum theolo orum ordinem Z Nam si pietatis studio commoventu isti , coxMotiae pol illimum succensent Guam impia, quam spurca , quam pestitem scripsit Popius o hic ut autor Claristianus pallim habetur in sinu, in o-

eis par ne versus linguas. Quibus probi is, quibus maledictis clericos la- sectatur Pontanus, At hic ut leptatus ac festivus te mur. Qirantum obscoenitatis est in Iuvenale At hunc quidam putant concio natoribus etiam utilem esse. Quam maledice scripti m Christianos Cornelius Tacitus quam inimice Suetonius 3 quam impie C- rident immortalitatem animarum I inius &Lucianus At hos tamene Iu ditionis setati legunt omnes. merI

to quidem legunt Solam Mon

386쪽

3 6 ERAsbius RG T. quia salibus aliquot luserit, non in bonos theologos . . eo dignos titulo, sed in ineruditorum frivolas quaelii unculas, idiculum Magistri nostri titulum, ferre non possunt. Ac duo tresve nebul es theologico schemate perlonati, mihi conantur hanc movere an vidiam, quasi theologo tum ordiarem heserim&alienati m. Ego tantum

tribuo theologicis literis , ut eas solas soleam appellare literas. Ita suspicio Venerorque hunc ordinem, ut huic uni nomen dederim, ac voluerim asscribi. QR aquam pudore prohibeo , quominus mihi tam eximiam titulum anseram, quippe qui non ignorem quae dotes 'ruditionisi vite, theologico nomini debeantur. Nescio quid homine majus profitetur, qui theolo una profitetur episcoporum ea dignitas est, haud mei similium Nobis latis est socraticum illud didicisse, quod nihil omnino scimus,, qua pomum us, operam uoltram juvandis aliorum studiis conserre. Equidem nescio ubinam lateant isti duo tresve theologorum dii, quos scribis mihi patum esse

387쪽

propicios. Ipse compluribus in locissum versatus ab edita Moria, in tot Academiis via , in tot tequentissimis urbibus nullum unquam theologum

mihi sensi iratum, nisi unum aut alterum ex istorum numero, qui omnibus bonis literis sunt hostes Nec ii tamen unquam verbo mecum expostularum Ouidi absentem munStent, non admodum observo, tot bonorum judicio fretus. Ni vererer, mi Dorpi, ne cui videar arrogantius quam verius haec dicere, quam multos tibi possem recensere theologos, vitae sanctimonia celebres eruditione praecellentes , dignitate prae eminentes, aliquot ex bis etiam episcopos, qui me nunquam magis amplexi sunt , quam post editam Moriam, Qquibus ille libellus magis arridet, quam mihi ipsi. Horum singulo titulis ac nominibus suis hoc

loco referrem, nisi vererer, ne tantis et

iam viris, Moriae causa futuri sint ini-auiores tres isti theologi immo unum duntaxat esse puto apud vos istius autorem tragoediae. Nam rem propem ad ciconiecturis assequor Quem li

388쪽

si Vellem suis depingere coloribus, nemo miraretur ejusmodi viro displicui Lse Moriam immo mihi non placerer, nisi talibus displicerei; quanquam nec mihi placet; at isto certe nomine minus displicet, quod talibus ingeniis no placet Plus apud me ponderis habet

sapientum eruditorum theologorum judicium, qui tantum absunt eme sugillent mordacitatis , ut moderationem etiam, candorem meum laudibus vehant, qui procax per se argumentum citra procaciam tractarim,&inrejocosa sine dente luserim Etenim ut solis respondeam Theologis, quos solos audio ostendi, quis nescit

quam multa vulgo quoque dicantur in mores malorum Theologorum Moria nihil attingit istiusmodici tantum jocatur in ciosas illorum disceptatiunculas me has ipsas tamen simpliciter improbat , verum eos damnat,

qui in his solis theologicae rei puppim,

ut junt, proram collocant, quique logo machiis , ut divus appellavit Paulus, ejusmodi sic occupantur, ut nec Euangelicas, nec Propheticas, nec A-

389쪽

l o Do p. THEOM 379 postolicas literas vacet legere. Atque

utinam, mi Dorpi , pauciores essent huic obno citctaminii Pollem tibi produceres, qui annum egressi octogesimum, tantum aetatis in hujusmodi tricis perdiderint, nec unquam contextu

Euangelicum evolverino id quod a me compertum ipsi quoque demum confessi sunt Ne sub Moria quidem persona sum ausus diceres, quod

tamen non raro multos audio deplorantes , theologos ipsos , sed vere theologos , hoc est , viros integros , graves , eruditos qui Christi doctrinam penitus ex ipsis imbiberint fontibus ii quoties apud

eos sunt, apud quos fas liberas animi voces depromere, deplorant, hoc re centius Theologiae genus mundo invectum,& vetus illud desiderant. Quid enim eo sanctius, quid augustius, quidaeque resipiens ac referens illa coelestia Christi dogmata 'At hoc , ut omittam balbati factitiique sermonis sordes

portenta ut omittam omnium bona iuris cium literarum inscitiam , ut imperi

Nam linguarum , sic Aristotele, sic hu

390쪽

manis i nyentiunculis, sic prophanis etiam legibus est contaminatum,ut haud sciam an putum illum ac syncerum Christum sapiat. Fit enim, ut dum ad humanas traditiones nimium advertit oculos, minus assequatur archetypum. Hinc saepenumero coguntur Theolagi cordatiores aliud ad populum dicere, quam vel apud se sentianti vel apud familiares loci uantur,& aliquoties non habeant quod respondeant consultoribus, cum perspiciunt aliud docuisse Christum, aliud humanis traditiunculis imperari. Quaeso , quid commercii Christori Aristoteli Quid sophisticis captiunculis cum arierna si inpientiae mysteriis morsum tot quaestionum labyrinthiis inter quas quam multa sunt ociosae, quam multa pestilentes, vel hoc ipso quod contentiones dissidia pari uot' At sunt vestiganda quaedam , sunt decernenda quaedam Non abnuo. Sed e diverso permulta sunt quae rectius sit omittere quam inquirere. Et scientiae pars est quaedam nescire, permulta de quibus

salubrius est ambigere quam statuere.