Moriæ encomivm. By Des. Erasmus. Annotated by G. Listrius

401쪽

Don p. THEOL. 39ἐmniari. At si quis istorum habeat rationem, ut primum nullo sunt ingenio praediti, minore judicio, deinde nihil omnino bonarum literarum attio erunt, sordida tantum ista, perturbataque doctrina infecti potius quam eruditici denique insensi omnibus , qui sciunt quod ipsi nesciant , nec aliua secum adferentes propolitum , quam

calumniandi, quicquid illud sit, quod

forte utcunque intellexerint is ImI-

rum nihil omnino scripturus est, ii vacare velit calumnia Quid quod litorum nonnullos gloriaritudium ad calumniandum adducit Nihil enim gloriosius inscitia uicientiae persuasione conjuncta Proinde cum vehementer sitiant famam , nec eam possint bonis rationibus assequi, malunt Ephesitum illum iuvenem imitari , qui incento fano totius orbis celeberrimo nobilitatus est , quam in glori vivere.

cum ipsi nihil lectu dignum possint edere, toti sunt in hoc, ut celebraum virorum lucubrationes carpant. De liis loquor, non de me , qui nihil omnino sum. Actoriae libellum ipsis ne

402쪽

ne pili quidem facio, ne quis putet hac

re commoveri nos. Quid autem mirum, si tales , quales modo diximus, propositiones aliquot eligant, ex magno deceptas opere, quarum alias faciant scandalosas , alias irreverentiales, alias male sonantes, alias impias haeresim sapientes non quod haec a nata reperiant illic , sed quod ipsi secum adserant. Quanto placabilius erat, Christiano candore dignius, eruditorum hominum industriam favore alere de si quid fortes ortuna suerit elapsum incogitantius, aut connivere, aut comiter interpretari, quam inimice quaerere quod reprehendas, sycophantam agere, non theologum 'Quanto felicius , mutua collatione vel docere, vel discere &, ut Hierony-inianis utar verbis , in scripturarum

campo sine nostro dolore ludere ' At in istis mirum quam nihil sit medium.Q0 sdam autores sic legunt, ut quantumvis manifestum inciderit ei ratum,

vel frivolo praeteEt defendant : in quosdam adeo sunt iniqui, ut nihil tam circumspecte dici possit, quod non a-

403쪽

ADDOR P. THEOL o c. 3 illi qua ratione calumnientur. Quantor e praestiterat, dum haec agunt, dum ia cissim&lacerant, lacerantur ii mul. suum perdentes ocium M alienum, Graecas aut Hebraicas, aut certe Lati- et nas literas disceret quarum cognitio tantum adfert momenti ad divinarum scientiam literarum, ut mihi sane videatur vehementer impudens, earum rudem Theologi nomen sibi vindicare. Proinde , Marti ne optime, pro mea in te benevolentia non te desinam adhortari, quod antehac saepius feci, ut studiis tuis saltem Graecarum literarum cognitionem adjungas. Rara quaedam est ingenii tui felicitas. Stylus solidusi nervosus, ac fluens jxuberans, animum arguit non sanum modo, verum etiam foecundum. Suppe citarias non tantum integra, sed virens adhuc&storidacio vulgatum istum studiorum cursum jam feliciter absoluisti Crede mihi, si istis tam preι- claris initiis Graecanicae literaturae colophonem addideris , ausim tum mihi, tum aliis omnibus, magnum quiddam de te polliceri . quod antehac nemo

404쪽

recentium theologorum praestiterit. Quod si in hac es opinione, ut amo te vera pietatis putes omnem humanam eruditionem esse contemnendam marbitraris, ad hanc sapientiam majore compendio perveniri transfiguratione quadam in Christum caeteraque omnia quae digna cognitu sint, plenius in fidei lumine perspici quam in hominum libris facile tuae subscripseros nientiae. Quodsi, ut nunc habet humanarum rerum status , veram Theologicae rei cognitionem tibi promittis absque linguarum peritia, praesertim ejus , in qua pleraeque sunt traditae divinae litetae tota nimirum erras via. Atque utinam hanc rem pei suadere tibi tam possim quam cupio nam cupio non minus quam te diligo tuis studiis faveo : porro tum diligo ef sissime, tum faveo impensissime. Quod si tibi non possum approbare, saltem illud amici precibus dones velim, ut periculum facias. Nihil recusabo supplicii, nisi fateberis amicum ac fidum fuisse consilium. Si quid meretur hic meus in te amor, si quid valet patria

405쪽

Α DOR P. THEOL. 3 6 communis, si quid tribuis huic, non ausim diceres, doctrinae , sed certe laboriose in bonis literis exercitationi, si quid tribus artati, nam quantum ad annos attinet, ego tibi pater esse possem; sine me hoc vel gratia , vel aut oritate, si minus argumentis , abs te impetrare. Ita demum mihi videbor eloquens, quod tu mihi soles tribuere, si hanc rem persuasero. Quod si assequor, futurum est ut uterque gaudeamus ego dedisse consilium, tu paruisse. Et qui nunc es omnium charissiimus, hoc nomine non paulo futurus es chario , quod te tibi reddiderim

tu Jam trandior, ac rerum usu doctus, met ira probaturus si consilium , tuam damnaturus sententiam inuodque fere solet usu venire , tum intelli-oas errorem tuum, cum serum erit mederi Pollem tibi permultos enumerare nominatim , qui cani jam coeperint in his litetis repuerascere, quod tandem animadvertissent sine his mancum ac caecum eiseliterarum studium.

Verum hac de re nimis atra multa ut

406쪽

sues in As Mus o T. ad tuam redeam epistolam. goniam existimas, hac una ratione leniri posse theologorum invidiam, iveterem instaurari favorem, s quasi παλιν ω - , Sophiae laudem opponam Morias enco-mio vehementer horrari si obsecras ut ita faciam. Ego, mi Dorpi, qui neminem contemno nisi me ipsum , quique cupiam, si liceat, universos mortales habere placatos nec hoc laboris

pravare suscipere , nisi prospicerem futurum, ut, si quid apud pauculos iniquos cindoctos ortum est invidiae,

non solum non extinguatur , verum etiam magis exacerbetur. Proinde satius esse duco, μη λωνεῖν τὸ Α Mim , κομον,6 τά- in UO G μὴ ιπε'. Rectius, ni fallor, tempore languescet haec excetra. Nunc ad alteram epistola tuae par. rem venio. Operam meam in Hieronymo restituendo magnopere comprobas, Gad consimiles horiaris labores Hortaris tu quidem jam currentem; quanquam non tam hortatoribus

opus cst ad hanc rem quam adjutoribus Mantum est in negocio dissiculta. tis. Verum nolo posthac mihi quicquam

407쪽

AD DOR p. THEOLOG. 397l quam credas, nisi hic veracem deprei henderis. Isti quos tantopere ostendit Mori , nec Hieronymi probabunt editionem, nec isti multo sunt aequio res Basilio, Chrysostomo Nagian Zeno, quam nobis is isti quod in nos centius debacchantur quanquam quoties irritatiores, nec illis indigna

luminibus verentur effutit eo bonas literas metuunt, .suae timent tyrannidi. Atque ut intelligas me non temere hoc divinares cum opus est et inqstitutum , ima jam percrebuillet, accurrere quidem gi aves, ut habentur, viri,&insignes, uls bi videntur,Theologi per omnia sacra typographum obtestantes , ne quid Graecitatis aut Hebraismi pateretur admisceri - ens in eis literis esse periculum, nec quicquam esse fructus , ad solam curiositatem esse paratas. Et ante hoc tempus cum apud Britannos agerem, fortesortuna incidit mihi compotatio cum Franciscano quodam primi nominis Scotista, cui plebi judicio multum sapere, suo nihil nescire videbatur: huic cum exposuissem quid in Hiero-

408쪽

num conarer, vehementer admiratus

est, esse quicquam in hujus libris, quod

a Theologis non intelligeretur homo usque adeo indoctus, ut de mirer si tres vel sus in omnibus Hieronymi lucubrationibus recte intelligat. Addebat homo suavis , si quid in Hieronymi praefationibus addubitarem , Britonem omnia luculenter exposuisse. Quaeso , mi Dorpi, quid istis facias Theologis, aut quid preceris, nisi forte fidelem medicum , qui cerebro medeatur Et tamen hujus farinae sentaliquoties , qui in theologorum consessu fortissime Vociferantur. vii Christianismo pronunciant. Timen&horrent ceu rem periculosam ac pestilentem, quam divus Hieronymus quam Origines etiam senex magnis nidoribus sibi paravit, quo vere theologus esset is Augustinus jam episcopus , jam senex , in Confessionum libris deplorat, quod juvenis ab eis literis abhorruisset, quae sibi in exponendis sacris literis magno usui esse potuissent. Si periculum est , non metuam hoc discriminis, quod viri tam

409쪽

AD DOR P. Hso G 399 sapientes affectarunt: si cui iositas molim esse Lanctior Hieronymo ; de quoquam bene mereantur isti, qui quod ille fecit curios uatem vocant, viderinti ipsi. Extat per vetustum Pontificii senatus decretum , de constituendis doctoribus, qui linguas aliquot publice traderent: cum de sophistica , de Aristotelis philosophia perdiscenda , nusquam unquam quicquam sit cautum: nisi quod ista in decretis vocantur in dubium , ut tum sas su ea discere , necne atque horum studium a multis ac maonis autoribus improbatur. Cur, quod Pontificum autoritas iussit, ne-oli si musci de quo dubitatum est , immo quod improbatum , id solum amplectimur ' quanquam idem istis evenit in Aristoteles, quod in divinis literis adest ubique Nemesis illa , contempti sermonis ultrix passim .hic

hallucinantur, somniant, caecutiunt, impini lant, meraque portenta proferunt. His egregiis Theologi debemus, quod ex tam multis scriptoribus, quos in catalogo recenset Hieronymus, tam pauci supersint, quia scribebant

410쪽

Ο ERAs Musino T. bant quod magistri nostri non intellingerent. His debemus quod divum Hieronymum sic habemus deprava tum ac mutilum, ut aliis plus prope negoci sit in restituendo, quam ipsi

fuerit in scribendo. Iam vero quod tertio loco scribis de Novo testamento, sane demitor quid tibi acciderit, aut quonam interim perspicacissimos ingemitu oculos averteris. Nolis quicquam a me nautari, nisi siquid sorte sit apud Graecos significantius negas in hac, qua vulgo utimur editione, quicquam esse vitii. Nefas esse putas, rem tot seculorum consensu,tot synodis approbatam ullo pacto convellere. Obsecro trisi vera scribis, er ditissime Dorpi, cur frequenter aliter citat Hieronymus, aliter Ambrosius, quam nos legimus Cur Hieronymus multa reprehendit, corrigit nominatim, quae tamen in hac habentur editione Quid facies, cum tam multa consentiunt, hoc est, cum secus habent Graecorum codice , cum ad horum exemplar citat Hieronymus , cum idem habeat vetustissima Latinorum