장음표시 사용
211쪽
cum,ut ibi esse possem, commedandus pucro illi fueritur cui quid agis gratias, si,ut nos
salvos esse velit,& patiatur, rogandum putas an hoc pro beneficio cit habendum, quod se,quana Antonium, esse maluerit, a quo ista petenda essente vindici quidem alienae do minationis, non vicario, ecquis supplicat ut optime meritis de Repub. liceat esse salui, Ista vero imbecillitas &desperatio, cuius culpa non magis interesidet, quam in omnibus aliis, & Caesarem in cupiditatem regni impulit, & Antonio post interitum illius
persuasit, ut intersecti locum occupare conaretur: & nunc puerum istum extulit, ut tu iudicares precibus esse impetrandam salutem talibus viris, misericordiaque unius vix etiam nunc viri tutos sere nos, haud ulla alia re. Quod si Romanos nos esse meminissemus, non audacius dominari cuperet postremi homines, quam id nos prohiberemus neque magis irritatus esset Antonius regno Caesaris, quam ob eiusdem mortem deici- .ritus. Tu quidem consularis,& tantorum scelerum vindex squibus oppressis, vereor ne
in breue tempus dilata sit abs te pernicies qui potes intueri quae gesseris,simul & ista vel probare, vel ita demisse ac facile pati ut probantis speciem habeas e Quod autem tibi scum Antonio priuatum odium e nempe quia postulabat haec, salutem ab se peti precariam,nos incolumitatem habere, a quibus ipse libertate accepissct: esse arbitrium suum de Rep. Quae reda esse arma putasti, quibus dominari prohiberetur: scilicet ut iso prohibito rogaremus alterum qui se in eius locum reponi pateretur, an ut esset sui iuris ac mancipii Resp ε nisi sorte non deseruitute, sed de conditione seruiendi recusatum est a nobis. Atqui non soldm bono domino potuimus Antonio tolerare nostra in fortunam, sed etia beneficiis atque honoribus, ut participes frui quantis vellemus.quid enim neget iis, quorum pati etiam v ideret maximum suae dominationis praesidium este Sed nihil tanti suit quo venderemus fidem nostram & libertatem .Hic ipse puer, quem Caesaris nomen incitare videtur in Caesaris intersectores, quanti existimet is sit commer- cio locus) posse nobis authoribus tantum, quantum prosecto poterit,quoniam Viuere,& pecunias habere, &dici consulares volumus Caeterum ne quicquam perierit ille: cuius interitu quid gauis sumus, si mortuo nihilo minus seruituri cramus e nulla cura adhibetur. Sed mihi prius omnia dii deaeque eripuerint, quam illud iudicium, quo non modo haeredi eius, quem occidi, non cocciscrim, quod in illo non tub,sed ne patri quidem mco,il reuiuiscat, ut patiente mc plus lcgibus ac Senatu possit. An hoc tibi perlita- sum est, sere caeteros ab eo liberos, quo invito nobis in ista ciuitate locus non sit qui porro id quod petis,fieri potcst ut impetresρ rogas enim velit nos salvos esse. videmur ergo tibi salutem accepturi, clim vitam acceperimus quam, si prius dimittimus dignitatem & libertatem,qui possumus accipere3 an tu Romae habitare, id putas incolumem esseρ res, non locus, Oportet praestet istuc mihi. neque incolumis sui Caesare vivo, nis εἴ
postquam illud consciui facinus: neque usquam exul esse positim, dum seruire & pati
contumelias peius odero malis omnibus aliis. Nonne hoc est in easdem tenebras recidisse cum ab eo,qui tyranni nomen asciuit sibi sciam in Graecis ciuitatibus liberi tyrannorum, oppressis illis, eodem supplicio assiciantur) petitur ut vindices atque oppress res dominationis salui sintρ Hanc ego ciuitatem videre velim, aut putem vitam,quae nc traditam quidem, atque inculcatam libertatem recipere possit:plusque timeat in puero nomen sublati Regis, quam confidat sibi, cum illum ipsum, qui maximas opes habuerit, paucorum virtute sublatum videat Me vero posthac ne commendaueris Caesari tuo, ne te quidem ipsum, si me audies. valde care aestimas tot annos, quot ista aetas I cipit, si propter eam c ausam puero isti supplicaturus es. Deinde,quod pulcherrime se )cisti, ac facis in Antonium, vide ne conuertatur a laude maximianimi ad opinionem
formidinis mana s Octauius tibi placet a quo de nostra salute petendum sit, non dona, num fugisse, sed amiciorem dominu quaesisse videberis.quem quod laudas ob ea quae
adhuc fecit plane probo: sunt enim laudanda, si modo contra alienam potentiam, non
pro sua suscepit eas actiones. cum vero iudicas tantum illi non modo licere, sed etiam
212쪽
a te ipso tribuendum esse, ut rogandus sit, ne nolit esse nos saluos, nimium magnam
mercedem statuis.id enim ipsum illi largitis, quod per illum habere videbatur Resp. neque hoc tibi in mentem venit, si Octauius ullis dignus sit honoribus, quia cum Antonio bellum gerat, iis qui illud malum exciderint, cuius istae reliquiae sunt, nihil. quo
expleri possit eorum meritum,tributurum unqua populum Ro. si omnia simul congesserit. At vide quanto diligentius homines metuant,quam meminerint, quia Anto- , nitis vivat, atque in armis sit. De Caesare vero quod heri potuit, ac debuit, transactum
est, neque iam reuocari in integru potest. Octauius is est, qui quid de nobis iudicaturus sit, expectet populus Re nos ii sumus, de quorum salute unus homo rogandus videatune Ego vero ut istuc reuertad is sum, qui non modo non supplicem, sed etiam coerceam postulanteis,ut sibi supplicetur aut longe a seruientibus abero, milisque es.se iudicabo Romam, ubicunque liberum esse licebit: ac vestri miserebor, quibus nec
aetas, neque honores, neque virtus aliena dulcedinem vivendi minuere potuerit. Mihi quide ita beatus esse videbor, si modo constanter ac perpetuo placebit hoc consilium,. Vt relatam putem gratiam pietati meae. quid enim est melius, quam memoria recte fas' ctorum, εἰ sbertate contentum negligere humanaeSed certe non succumbam succubentibus, nec vincar ab iis qui se vinci volunt, experiarque δἰ tetabo omnia, neque desistam abstrahere a seruitio ciuitatem nostram. Si secuta fuerit, quae debet, fortuna, gaudebimus omnes:sin minus, ego tamen gaudebo. quibus enim potius haec vita factis aut cogitationibus traducatur, quam iis, quae pertinuerint ad liberados ciues meos Te Cicero rogo atque hortor, ne defatigere, neu dissidas, semper in praesentibus malis prohibendis uitura quoque, nisi ante sat occursum, explores, ne se insinuent. sorte & liberum animum, quo & Consul, &nunc consularis Rem p. vindicasti, sine constantia &aequabilitate nullum esse putaris: fateor enim duriorem csse coditionem spectatae virtutis, quam incognitae. Benefacta pro debitis exigimus: quae si aliter eueniunt, ut decepti ab his, infesto animo reprehendimus. Itaque resistere Antonio Ciccronem, eth masi gna laude dignum est:tamen quia ille Consul hunc consularem merito praestare videtur,nemo admiratur. Idem Cicero, si flexerit aduersus alios iudicium suum, quod tanta firmitate ac magnitudine direxit in exturbando Antonio, non modo reliqui teporis gloriam eripuerit sibi, sed etiam praeterita evanescere coget nihil enim pcr se amplum est, nisi in quo iudicii ratio extat)quia neminem magis decet, quam te, Rem p. amare, libertatisque defensore esse, vel ingenio, vel rebus gestis, vel studio, atque emagitatione omnium. Quare non Octauius est rogandus, ut velit nos salvos esse . magis tu te exuscita, ut eam ciuitatem, in qua maxima gessisti, liberam atque honestam sere putes, si modo sint populo duces ad resistendum improborum consiliis.
,, sc Ri His mihi mirari Ciceronem, quoi nihil significem unqua de suis actis. quoniam efflagitas coactu tuo scribam quae sentio. Omnia fecisse Ciceronem optimo animo scio: quid enim mihi exploratius esse potest quam illius animus in Rep ρ scd quaedam mihi videtur, quid dicam imperite, vir omniti prudentissimus, an ambitiose secisse,qui valentissimum Antonium suscipere pro Re p. non dubitarit inimicum Nescio quid scribam tibi, nisi unum, pueri Si cupiditatem & licentia potius esse irritatam, quam repressam a Cicerone: tantumque cum tribuere huic indulgentiae,ut se maledictis non abstineat, iis quidem quae in ipsum dupliciter recidunt, quod Si plurcis occi- ,, dit uno, sique prius oportet fateatur sicari inquam obiiciat Cascae quod obiicit, &imiatatur in Casca Bestiam. An quia non omnibus horis iactamus Idus Martias, similiter atque ille Nonas Decembreis suas in ore habet eo meliore coditione Cicero pulcher
rimum factum vituperabit, quam Bestia & Clodius reprehendere illius Consulatu soliti sunt Sustinuisse mihi gloriatur bellu Antonii togatus Cicero noster. quid hoc mi
hi prodest, si merces Antonii oppressi poscitur in Antonii locu successio & si vindex
213쪽
illius mali author extitit alterius sundamentum, & radices habituri altiores, si patia.
mur ut iam ista quae facit, non dominationem, non, sed dominum Antonium timentis sint. Ego autem gratiam non habeo, siquis dum ne irato seruiat, rem ipsam no deprecatur. Immo triumphus & stipendium decernitur,& omnibus decretis ornatur. Pudeat conspicere fortunam, cuius nomen suscepcrit. Consularis hoc, an Ciceronis
est e Quoniam tacere non licuit, leges quae tibi necesse est molesta esse. etenim ipse sentio,quanto cum dolore haec ad te perscripserim: nec ignoro quid sentias in Repub. &quam desperatam quoque sanari putes posse. Nec mehercule te Attice reprehendo: aetas enim, mores, liberi segnem efficiunt:quod quidem etiam ex Flauio nostro perspe uxi. Sed redeo ad Ciceronem. Quid inter Salui lenum & eum intercsti quid autem amplius ille decerneret/Timet inquies etiam nunc reliquias belli ciuilis. Quisquam ergo ita timet profligatum ut neque potentiam eius qui exercitum victorem habeat, neque temeritatem pueri putet extimescendam esset An hoc ipsum ea re facit, quod illi pro pter amplitudinem omnia iam, ultroque deferenda putate O' magnam stultitia timoris, id ipsum quod verearis, ita cauere, ut cum vitare sortasse potueris, Vltro accersas &attrahas. nimium timemus mortem, Si cxilium, & paupertatem. Haec mihi videntur
Ciceroni ultima esse in malis :& dum habeat a quibus impetret quae velit, &a quibus
colatur ac laudetur, seruitutem, honorificam modomo aspernatur, si quicquam in extrema ac miserrima contumelia potest honorificum esse. Licet ergo patrem appellet Octauius Ciceronem reserat omnia, laudct, gratias agat: tamen illud apparebit, verba ii rebus esse contraria. quid cnim tam alienum ab humanis sensibus est, quam eum patris habere loco, qui ne liberi quidem hominis numero sit e Atqui eo tendit, id agit, ad eum exitum properat vir optimus, ut sit illi Octauius propitius. Ego vero iam iis artibus nihil tribuo quibus scio Ciceronem instructis limum es c. quid enim illi prosunt. quae pro libertate patriae de dignitate, quae de morte, exilio, paupertate scripsit copiosissime Quanto autem magis illa callere videtur Philippus, qui priuigno minus tribuerit, quam Cicero qui alieno tribuati Delinat igitur gloriando etiam insectari dolores nostros. quid enim nostra, victii esse Antonium si victus est ut alii vacaret quod ille obtinuit tametsi tuae literae dubia etiam nuc significant. Vivat hercule Cicero qui
potest, supplex & obnoxius, si neque aetatis, neque honorum, neque rerum gestarupus det. Ego certe, qui cum ipsa re bellum geram, hoc est cum regno & imperiis extraor- dinariis, & dominatione Si potentia, quae supra leges se esse velit, nulla erit tam bona conditio seruiendi, qua non deterrear quan uis sit vir bonus, ut scribis, Antonius: quod ego nunquam existimavi. Sed dominum ne parentem quidem maiores nostri voluerunt esse. Te nis tantum amarem, quantum Ciceroni persuasum est diligi ab Octavio, haec ad te non scripsissem . Dolet mihi, quod tu non stomacharis amantissimustum tuorum omnium, tum etiam Ciceronis. sed persuade tibi de voluntate propria
mea nihil esse remissum, de iudicio largiter: neque enim impetrari potest, quin quale quicque videatur ei, talem quisque de illo opinionem habeat. Vellem mihi scripssses, quae coditiones essent Atticae nostrae. potuissem tibi aliquid de meo sensu perscribere. Valetudinem Porciae meae tibi chirae esse non miror. denique quod petis, faciam libenter:nam ctiam sorores me rogant: Si hominem noro,& quid sibi voluerit.
c UM saepe te literis hortatus essem ut quam primum Reip. subuenires, in Italiamque exercitum adduceres, neque id arbitrarer dubitare tuos necessarios: rogatus sum a prudentissima & diligentissima scemina matre tua, cuius omnes curae ad te reseruntur,& in te consumuntur,ut venirem ad se ad v II 3.Cal. Sext. quod ego, ut debui, sine mora feci. Cum aute venissem Casca aderat,& Labeo,& Scaptius. At illa retulit, quae sivisque quidnam mihi viderctur, accerseremusne te, atque tibi id conducere putaremus, an tardare & commorari te melius esset. Respondi id quod sentiebam, & digni-
214쪽
tati & existimationi tuae maxime conducere te primo quoque tempore ferre praesidius3 labenti & inclinatae Reipub. quid enim abesse censes mali in eo bello. in quo victores exercitus fugientem hostem persequi noluerunt e & in quo incolumis imperator honoribus amplisi imis, sortunisque maximis, coniuge, liberis, vobis assinibus ornatus, bellum Reipub. indixerit ρ Quid dicam, in tanto Senatus, populique consensu, cum
tantum relideat intra muros maliρ Maximo autem, cum haec scribebam, assiciebar dolore, quod cum me pro adolescentulo, ac pene puero Respub. accepissetvadem, vix videbar quod promiseram praestare posse. Est autem grauior & difficilior animi & sententiae, maximis praesertim in rebus, pro altero, quam pecuniae, obligatio: haec enim solui potest, rei familiaris iactura tolerabilis: Reipub. quod spoponderis, quemadmodum seluas, nisi is dependi facile patitur, pro quo spoponderis r Quanquam des; hunc ut spero) tenebo multis repugnantibus: videtur enim in eo esse indoles, sed flexibilis aetas : multique ad deprauandum parati, qui splendore salsi honoris obiecto, aciem boni ingenii perstringi posse confiatit. Itaque ad reliquos hic quoque labor mihi
accessit, ut omneis adhibeam machinas ad tenendum adolescentem, ne famam subeate meritatis. Quanquam quae temeritas est magis enim illum, pro quo spopodi, quam. me obligaui. Nec vero poenitere potest Rem p. me pro eo spopondisse, qui fuit in rebus gerendis tum suo ingenio tum mea promissione constantior. Maximus aute nisi me serte falliti in Rep. nodus est inopia rei pecuniariae:obdurescunt enim magis quotidie boni viri ad vocem tributi, quod excentesima collatum impudenti centu locupletum in duarum legionum praemiis omne consumitur. Impendent autem infinitico sumptus tum in hos exercitus, quibus nunc defendimur, tum vero in tuum . nam Cassius noster videtur posse satis ornatus venire. Sed & haec,& multa alia coram cupio, sit que quam primum. De sororis tuae filiis, non expectaui Brute, dum scriberes. Omnino iam tempora bellum enim ducetur integram tibi causam reservat. Sed ego a pyincipio, cum diuinare de belli diuturnitate non possem, ita causam egi puerorum in Senatu, ut te arbitror e matris literis potuisse cognosccre. Nec verό vlla res erit unqualia, in qua ego non vel vitae periculo ea dica, eaque faciam quae te velle,quaeque ad te pertinere arbitror. Vale. v I. Calend. Sext.
M. Tullii Ciceronis Epistol arum
T s i NON dubitabam quin hanc epistolam multi nuntii, sama denique esset ipsa sua celeritate sui eratura, riique ante ab aliis auditurus esses, an inu tertium accessasse desiderio nostro Ariabori tuo: tame existimaui a me quoque tibi huius molestiae nuntium perferri oportere. nam superioribus literis, non unis sed pluribus cum ia ab aliis desperata res cssci, tamen ego tibi spem maturae decessionis afferebam, non solum ut quam 'diutissime te iucunda opinione oblectarem, sed etiam quia lata adhibebatur St a nobis, & a Praetoribus contentio, ut rem' posse cofici non dissiderem. Nunc quonia ita accidit ut neque Praetores suis opibus, neque nos nostro studio quicqua proficere possemus, est omnii no discite non grauiter id ferre: sed tamen nostros animos maximis in rebus gere dis& sumnedis exercitatos, frangi & debilitari molestia non oportet. & quoniam serre ea O .ii.
215쪽
molestissime homines debent, quae ipsoru culpa contracta sunt:est quiddam in hac re
mihi molestius serendii, quam tibi: sactum est enim mea culpa, cotra qua in tu mecum& proficisces,& per literas egeras ut priore anno non siiccederetur. quod ego, dum s ctorii saluti consulo, dum impudentiae nonnullorum negotiatorum resisto, dum ii stram gloria tua virtute augeri expeto,seci non sapienter: praesertim cum id commis rim, ut ille alter annus etia tertium post adducere. Quod quoniam peccatu meum esse confiteor, est sapientiae atque humanitatis tuae curare & perficere, ut hoc minus sapienter a me prouisum, diligentia tua corrigatur. ac si te ipse vehementius ad omnes, parteis bene audie di excitaris, non ut cum aliis, sed ut tecum iam ipse certes, si omnem stliam mctem, curam, cogitatione, & excclientem omnibus in rebus laudis cupiditate incitaris: mihi crede, unus annus additus labori tuo, multoru annorum laetitia nobis. gloriam vero etia posteris nostris afferet. Quapropter hoc te primum rogo, ne contrahas aut demittas animii, neue te obrui tanqua fluctu sic magnitudine negotii sinas, co traque erigas ac resistas, sue etia ultro occurras negotiis meque enim eiusmodi partem
Reip. geris, in qua sortuna dominetur, sed in qua plurimum ratio possit, A diligentia. Qiiod si tibi bellum aliquod magnum & periculosum administranti prorogatum in
perium viderem,tremerem animo, quod codem tempore esse intelligerem etiam sortunae potestate in nos prorogatam. Nunc vero ea pars tibi Reip. comissa est, in qua aut nullam, aut perexigua partem fortuna tenet, Si quae mihi tota in tua virtute ac mode-
ratione animi posita esse videatur. Nullas sut opinorὶ insidias hostium, nulla praelii di micatione, nullam desectionem sociorum, nulla inopiam stipendii aut rei frumentariae,nullam seditione exercitus pertimescimus, quae persaepe sapietissimis viris accide- rus, Ut quemadmodu gubernatores optimi vim tempestatis, sic illi fortunae impetum
superare non possent.Tibi data est summa pax, summa traquillitas, ita tamen ut ea dormientem gubernatore vel obruere, vigilantem etiam delectare possit. constat enim ea prouincia primum ex eo genere sociorum quod est ex hominum omni genere humanissim taedeinde ex eo genere ciuium, qui aut quod publicani sunt, nos summa necessitudine attingunt: aut quod ita negotiantur ut locupletes sint, nostri Consulatus beneficio se incolumes fortunas habere arbitrantur. At enim inter hos ipsis existut graues icotrouersiae, multae nascuntur iniuriae, magnae contentiones consequiitur. Quali vero
ego id pute, non te aliquantum negotii sustinere. intelligo permagnu esse negotium.& maximi consilii. Sed memento consilii me hoc negotiu esse masis aliquato, quam sortunae putare. quid est enim negotii, continere eos quibus praesis, si te ipse contineas
Id autem sit magnu & difficile caeteris, sicut est difficillim ui tibi & suit noc semper sacillimia,& vere esse debuit, cuius natura talis est, ut etia sine doctrina videatur moderata esse potuisse: ea autem adhibita doctrina est quae vel vitiosissimam natura excolere possit.Tu cum pecuniae, cum voluptati, cum omnium reru cupiditati resistes, ut facis, crit, credo, periculum ne improbum negotiatorem, paulo cupidiorem publicanum comprimere non possis. nam Graeci quide sic te ita viventem intuebuntur, ut quedam ex annalium emoria autetia ὀ caelo diuinum hominem esse in prouincia delapsum putent. Atque haec nunc non ut facias, sed ut te facere & secisse gaudeas scribo. praecla rum est enim summo cum imperio suisse in Asia trienniti sic ut nullum te signia nulla pictura, nullum vas, nulla vestis, nullum mancipiu, nulla forma cuiusquam, nulla cinditio pecuniae squibus rebus abundat ista prouincia) ab summa integritate continentiaque deduxerit. Quid aute reperiri tam eximium, aut tam expetedum potest, quam ista virtutem, moderationem animi, temperantia non latere in tenebris, neque eise abditam sed in luce Asiae, in oculis clarissimae prouinciae, atque in auribus omnium gentium ac nationum esse positam: non itineribus tuis perterreri homines, non sumptu exhauriri, non aduentu comoueri,esse quocunque veneris,& publice, Si priuatim maxima laetitiam cum urbs custode, non tyrannum:domus hospitem, non expilatorem 1
216쪽
recepisse videatur ξ His autem in rebus iam te usus ipse profecto erudiuit nequaquam satis esse ipsum hasce habere virtutes. sed esse circunspiciendum diligenter, ut in hac custodia prouinciae non te unum sed omiacis ministros imperii tui, sociis & ciuibus &Reip. praestare videare. quanquam legatos habes eos, qui ipsi per se habituri sint rationem dignitatis suae: de quibus honore de dignitate & aetate praestare ubero :quem ego arbitror, praesertim cum scribat historia, multos ex suis annalibus posse deligere, quos
velit & possit imitari: Halienus autem noster cum animo & beneuolentia, tum vero etiam imitatione vivendi. Nam quid ego de Gratidio dicam e quem certo scio ita la a borare de existimatione sua, ut propter amorem in nos staternum etiam de nostra laboret. Quaestorem habes non tuo iudicio delectum, sed eum quem sors dedit. Hunc oportet & sua sponte esse moderatum,& tuis institutis & praeceptis obte perare. Quorum siquis sorte esset sordidior, ferres eatenus, quoad per se negligeret eas leges quibus est adstrictus, novi ea potestate, quam tu ad dignitatem permisisses, ad quaestuin abutereturmeque enim mihi sane placet, praesertim cum hi mores tatum iam ad nimiam lenitatem &ambitionem incubuerint: scrutari te onancis serdeis, cxcutere unumquc que eorum, sed quanta sit in quoque fides, tantum cuique committere . Atque inter hos, eos quos tibi comitas & a liutores negotiorum publicorum dedit ipsa Resp. duntaxat finibus iis praestabis,quos ante praeseripsi. Quo verbaut ex domesticis conuictoribus, aut ex necessariis apparitoribus tecum esse voluisti, qui quasi ex cohorte Praeto, ris appellari solent, horum non modo facta, sed etiam dicta omnia praestanda nobis sunt. Sed habes eos tecum, quos possis recte facienteis facile diligere , minus cosulenicis existimationi tuae facillime coercere. a quibus, rudis cum esses, videtur potuisse tua
liberalitas decipi: nam ut quisque est vir optimus, ita difficillime esse alios improbos
suspicatur. Nuc veris tertius hic annus habeat integritatem eandem quam superiores, cautiorem etiam, ac diligentiorem. Sint aures tuae,quae id quod audiunt, existimentur audire, no in quas ficte aut simulate quaestus causa insusurretur. Sit annulus tuus non ut vas aliquod,sed tanquam ipse tu: non minister alienae volutatis,sed testis tuae. Acce si is sat co etia numero,quo cum maiores nostri esse voluerunt, qui hoc non in beneficii loco, scd in laboris ac muneris no temere nisi libertis sui aedesercbat, quibus illi quii, dem no multo secus ac scruis imperabat. Sit lictor non suae, sed tuae lenitatis apparitor, maioraque praeserant fasces illi ac secures dignitatis insignia, quam potestatis. Toti denique sit prouinciae cognitu, tibi omni u quibus praesis, salutem, libcros, famam, fortunas esse cliarissimas. Denique haec opinio sit, nomodo iis qui aliquid acceperint, sed iis etiam qui dcderint, te inimicu, si id cognoueris, suturii. Neque Vero quisqua dabit, cum erit hoc perspectum, nihil per cos qui simulant sc apud te multum posse, abs te solere
impetrari. Nec tamen est haec oratio mea huiusmodi, ut te in tuos aut durum esse nimium , aut suspiciosum velim. nam siquis cst eorum qui tibi biennii spatio nunquam in suspicionem auaritiae vcncrit, ut ego Caesium, & Chaerippum,&Labeonem audio,& quia cognoui existimo: nihil est quod non & iis, & siquis est alius eiusmodi,&com mitti & credi rectissime putem . Sed siquis est in quo iam offenderis, de quo aliquid
ii senseris, huic nihil credideris, nullam partem existimationis tuae commiseris. In prouincia vero ipsa siquem es nactus qui in tuam familiaritatem penitus intrarit, qui nobis ante fuerit ignotus, huic quantum credendum sit, vide: non quin possint multi esse prouinciales viri boni: sed hoc sperare licet, iudicare periculosum est. mul. tis enim simulationum inuolucris tegitur,& quasi velis quibusdam obtenditur unius cuiusque natura : frons, oculi, vultus persaepe mentiuntur, oratio vero saepissime. Quam ob rem qui potes experire ex eo genere hominum qui pecuniae cupiditate adducti careant iis rebus omnibus, a quibus nos diuulsi esse non possumus: te autem
alienum hominem ament ex animo, ac no sui comodi causa simulent ε Mihi quidem permagnu videtur, praesertim si iidem homines priuatu non sere quenquam praetores O .iii.
217쪽
semper omnes amant. Quo ex genere siquem sorte tui cognouisti amantiorem seriis enim potuit quam temporis, hunc ad tuum numerum libenter ascribito. sin autem id non perspicies, nullum erit genus in familiaritate cauedum magis, propterea quia& omneis vias pccuniae nortit, & omnia pecuniae causa faciunt,& quicum victuri non sunt, eius existimationi consulere non curant. Atque etiam e Graecis ipsis diligenter cauendae sunt quaedam familiantates praeter hominum perpaucorum, siqui sunt vetere Graecia digni. Sic vero fallacessunt permulti,&leues,&diuturna seruitute ad nimiani assentationem cruditi. quos ego uniuersos adhiberi liberaliter,optimum quenque hospitio amicitiaque coniungi dico oportere. nimiae familiaritates eorum neque tam fideles sunt non enim audent aduersari nostris voluntatibusὶ & inuident non nostris solum, verum etiam suis. Iam qui in eiusmodi rebus, in quibus vereor etiam ne durior sim, cautus esse velim ac diligens: quo me animo in seruos esse censes e quos quidem is
cum omnibus in locis, tum praecipue in prouinciis regere debemus. Quo de genere multa praecipi possunt:sed hoc & breuissimu est,& facillime teneri potest: ut ita se gerant in istis Asiaticis itineribus, ut si iter Appia via faceres,ncue interesse quicquam putent,utrum Tralleis, an Formias venerint. ac siquis est ex seruis egregie fidelis sit in domesticis rebus & priuatis: quae res ad ossicium imperii tui, atque ad aliquam partem
Reip. pertinebunt, de iis rebus nequid attingat. multa enim, quae recte committi se uis fidelibus possunt, tamen sermonis & vituperationis vitandae causa committenda
non sunt. Sed nescio quo pacto ad praecipiendi rationem delapsa est oratio mea, cum id mihi propositum initio non fuisset. quid enim ei praecipiam, quem ego in hoc praesertim genere intelligam prudentia non esse inseriorem quam me, usu vero etiam superiore i sed tamen si ad ea quae faceres, authoritas accederet mea, tibi ipsi illa putaui i fore iucundiora. Quare sint haec sundamenta dignitatis tuae, tua primum integritas &continentia: deinde omnium qui iccum sunt, pudor, delectus in familiaritatibus &prouincialium hominum & Graecorum percautus & diligens, familiae grauis & constans disciplina. Quae cum honesta sint in his priuatis nostris quotidianssque rationibus: in tanto imperio tam deprauatis moribus, tam corruptrice prouincia, diuina videantur necesse est. Haec institutio atque disciplina potest sustinere in rebus statuendis
decernendisque eam scucritatem, qua tu in iis rebus usus es, ex quibus nonullas simultates cum magna mea laetitia susceptas habemus: nisi sorte me Paconii nescio cuius,
hominis ne Graeci quidem, at Mys aut Phrygis potius, querelis moueri putas, aut Thuscenii hominis furiosi ac sordidi vocibus, cuius tu ex impurissimis faucibus inhonestis,
simam cupiditatem eripuisti summa cum aequitate. Haec, & caetera plena seueritatis,
quae statuisti in ista prouincia, non facile sine summa integritate sustinebimus. quare fit summa in iure dicendo seueritas, dummodo ea ne varietur gratia, sed conseruetur aequabilis. Sed tamen parui refert, abs te ipso ius dici aequaliter. 6 diligenter, nisi idem
ab iis fiet quibus tu citis muneris aliquam partem concesseris. Ac mihi quidem videtur non sane magna varietas esse negotiorum in administranda Asa, sed ea tota iurisdictione maxime sustineri. in qua scientiae praesertim prouincialis ratio ipsa expedita est. Constantia est adhibenda & grauitas, quae resistat non sollim gratiae, veru metiam suspicioni. Adiungenda etiam est facilitas in audiendo, lenitas in discernendo, in satisfaciendo ac disputando diligentia. His rebus nuper Cn. Octauius iucudissimus suit: apud que primus lictor qui fuit, tacuit accessis: quoties quisque voluit, dixit, &quam voluit diu. Quibus ille rebus fortasse nimis lenis videretur, nisi haec lenitas illam seueritatem tueretur. Cogebantur Syllani homines, quae per vim &metu abstulerant, reddere. qui in magistratibus iniuriose decreuerant, eodem ipsis priuatis crat iure parendum . Haec illius seueritas acerba videretur, nisi multis condimentis humanitatis mi rigaretur . Quod si haec lenitas grata Romae est, ubi tanta arrogantia est, tam immoderata libertas, tam infinita hominum licentia: denique tot magistratus, tot aiax,
218쪽
lia, tanta vis, tanta Senatus authoritas: quam iucunda tadem Praetoris comitas in Asia potest effer in qua tanta multitudo ciuium, tanta sociorum, tot urbes, tot ciuitates nius hominis nutum intuentur : ubi nullum auxilium est, nulla conquestio, nullus Senatus, nulla cocio. Quare cum permagni hominis est,& ipsa natura moderati, tum ruerὁ etiam doctrina atque optimarum artium studiis eruditi, sic se adhibere in tanta. potestate, ut nulla alia potestas ab iis quibus praelat, desideretur.Cyrus ille a Xenoph te non ad historiae fidem scriptus, sed ad effigiem iusti imperii, cuius summa grauitas ab illo philosopho cum singulari comitate coniungituriquos quidem libros non sine causa noster ille Africanus de manibus ponere non solebat. nullum cst enim praetermissum in iis ossicium diligentis & moderati imperii. Eaque si sic coluit ille, qui priuatus suturus nunquam fuit, quonam modo retinenda sunt iis, quibus imperium ita datum est ut redderent, & ab iis legibus datum est, ad quas reuertcndu este Ac mihi quidem videntur huc omnia esse referenda ab iis qui praesunt aliis, ut ii, qui eorum in imperio erunt, sint quam beatissimi: quod tibi & esse antiquissimum, & ab initio suisse ut 3 primum Asiam attigisti, constante fama, atque omnium sermone celebratum est. Est autem non modo eius qui sociis & ciuibus, sed etiam eius, qui scruis, qui mutis pecudibus praesit, corum, quibus prete sit, commodis, utilitatique seruire. Cuius quidem generis constare inter omnes video, abs te summam adhiberi diligentiam, nullum aes alienum nouum contrahi ciuitatibus, vetcre autem magno & graui multas abs te es.se liberatas urbeis: complureis dirutas, ac pene desertas, in quibus unam Ioniae nobi- .lissimam, alteram Cariae, Samum & Halicarnassum, per te cise recreatas: nullas esse in oppidis sed itiones, ii ullas discordias: prouideri abs te, ut ciuitates optimatum consiliis administrentur: sublata Mysiae latrocinia, caedes multis locis repressas, pacem tota prouincia constitutam : neque sol tim illa itinerum atque agrorum, sed multo etiam plu- lyra,& maiora oppidorum & furta & latrocinia esse depulsa : remotam a fama&asor tunis, ab otio locupletum illam acerbissimam ministram Praetorum auaritiae calumniam: sumptus, & tributa ciuitatum ab omnibus, qui earum ciuitatum fineis incolat, tolerari aequabiliter: facillimos esse aditus ad te: patere aureis tuas querelis omniu: nul lius inopiam ac solitudinem non modo ullo populari accessu ac tribunali, sed ne domo quidem tua &cubiculo esse exclusam: tuo toto denique in imperio nihil acerbum esse, nihil crudele, atque omnia plena clementiae, mansuetudinis, humanitatis. Quantum vero illud est beneficium tuum, quod iniquo & graui vectigali aedilitior una, magnis nostris simultatibus Asiam liberasti Enimuero si unus homo nobilis queritur palam te, quod edixeris ne ad ludos pecuniae decernerentur,ris c c. sibi eripuisse: qua-ra tandem pecunia penderetur, si omnium nomine quicunque Romae ludos faccret, o quod erat iam institutum, erogaretur Quanquam has querelas hominum nostrorum illo consilio opprestinaus, quod in Asia nescio quonam modo, Romae quide non mediocri cum admiratione laudatur:quod cum ad templum monimentumque nostrum ciuitates pecunias decreuislsent, cumque id & pro magnis meis meritis, & pro tuis maximis beneficiis summa sua volutate secissent mominatimque lex exciperet Ut ad templum monimentumque capere liceret, cumque id quod dabatur, non esset interituru, scd in ornamentis templi futurum, ut non mihi potius, quam populo Ro. ac diis immortalibus datum videretumtamen id in quo erat dignitas, erat lex, erat corum qui faciebant,voluntas, accipiendum no putaui, tum aliis de causis, tum etiam ut animo aequiore serrent ii, quibus nec deberetur, nec liceret. Quapropter incube toto animo &studio omni in eam ratione, qua adhuc usus es, ut eos quos tuae fidei potestatique Seii natus, populusque R o. comisit& credidit, diligas,& omni ratione tueare,ut esse quam- beatissimos velis. Quod si te sors Afris, aut Hispanis, aut Gallis praesecisset, immanibus ac barbaris nationibus: tamen csset humanitatis tuae consulere eorum commodis, &utilitati salutique seruire. Cum vero ei generi hominu praelimus,no modo in quo ipsi O. iiii.
219쪽
sit sed etiam a quo ad alios peruenisse putetur humanitas: certe iis eam potissimum tribuere debemus, a quibus acccpimus. no enim me hoc iam dicere pudebit, praesertim in ea vita atque iis rebus gestis, in quibus non potest residere inertiae aut leuitatis vlla suspicio, nos ea quae consecuti sumus, iis studiis & artibus ei se adeptos, quae sint nobis Graeciae monimentis disciplinisque traditae. Quare praeter communem fidem, quae omnibus debetur, praeterea nos isti hominum generi praecipue debere videmur, ut .
quorum praeceptis simus eruditi, apud cos ipsos, quod ab iis didicerimus, velimus, expromere . Atque ille quidem princeps ingenii & doctrinae Plato tum denique sole beatas Resp. putauit, si aut docti Se sapientes homines eas regere coepissent, aut qui regerent, omne suum studium in doctrina ac sapientia collocassent. Hanc coniunctio nem videlicet potestatis & sapientiae saluti censuit ciuitatibus esse posse: quod fortasse aliquando uniuersae Reipub. nostrae, nunc quidem prosecto isti prouinciae contigit ut is in ea summam potestatem haberet, cui in doctrina, cui in virtute atque humanitate percipienda plurimum a pueritia studii suisset&temporis. Quare cura, ut hic annus qui ad laborem tuum accessit, idem ad salutem Asiae prorogatus et se videatur: quoniam in te retinendo suit Asa selicior, quam nos in deduccndo, perfice ut laetitia prouinciae desiderium nostrum leniatur: etenim si in promercndo, ut tibi tanti h linores haberentur, quanti haud scio an nemini suisti omnium diligentissimus, multo
maiorem in his honoribus tuendis adhibere diligentiam debes. Et quidem de isto ge-
. nere honorum quid sentirem,scripsi ad te ante. Semper eos putaui, si vulgares essent, vileis: si temporis causa constituerentur, leueis: si vero sid quod ita factum est) meritis tuis tribuerentur, exis imabam multa in tibi in iis tuendis operam esse ponendam. Quare, quoniam in istis urbibus cum summo imperio & potestate versaris, in quibus
tuas virtutes consecratas, & in deorum numero collocatas vides: in omnibus rebus,
quas statues, quas decernes, quas agcs, quid tantis hominum opinionibus,tatis de te iudiciis, tantis honoribus debeas, cogitabis. Id autem erit eiusmodi, ut consulas omnibus, ut medeare incommodis hominum, prouideas saluti, ut te parentem Asa & dici& haberi velis. Atque huic tuae voluntati ac diligentiae difficultatem magnam afferunt publicani: quibus si aduersamur, ordinem de nobis optime meritum, & per nos cum Repub. coiunctum,&a nobis & a Rep. disiungemus uin autem omnibus in rebus obsequimur, landitus eos perire patiemur, quorum non modb saluti, sed etiam commodis consulere debemus. Haec est una si vere cogitare volumus) in toto imperio tuo ALficultas : nam esse abstinentens; continere omnes cupiditates, suos coercere, de iuris
aequabilem tenere rationem, facilem te in rebus cognoscendis, in hominibus audiendis admittendisque praebere, praeclarum magis est, quam dissicile. non est enim positu in labore aliquo, sed in quadam inductione animi,atque voluntate. Illa causa publicanorum quantam acerbit. tem afferat sociis, intelleximus ex civibus qui nuper in portoriis Italiae tollendis non tam de portorio, quam de non ullis iniuriis portitorum querebatur. Quare non ignoro quid sociis accidat in ultimis terris, cum audiuerim in Ita- istia querelas ciuiti. Hic te ita versari, ut Si publicanis satis facias, praesertim publicis male redemptis, &socios perire no linas, liuinae cuiusdam virtutis esse videtur, id est tuae. ac primum Graecis iis,quod acerbissimulta est, quod sint vectigales, non ita acerbum videri debet, propterea quod sine imperio populi Ro. suis institutis per se ipsi ita sueriit. Nomen autem publicani aspcrnari non possunt, qui pendere ipsi vectigal sne publicano non potuerunt, quod iis aequaliter Sylla descripserat. Non esse autem leniores in
exigendis vectigalibus Graecos, quam nostros publicanos, hinc intelligi potest, quod
Caunii nuper omnes ex insulis, quae crant ab Sylla Rhodis attributae, confugerunt ad Senatum, nobis ut potius vectigal, quam Rhodis penderent. Quare nomen publicani neque ii debent horrere qui semper vectigales fuerunt: neque ii aspernari qui per se 'pendere vectigal non potuerunt: neque ii recusare qui postulauerunt. Simul & illud
220쪽
Asia cogitet nullam a se neque belli externi neque discordiarum domesticarum calamitatem ablatisana fuisse, si hoc imperio non teneretur. Id autem imperium cum retineri sine vectigalibus nullo modo possit, aequo animo Parte aliqua suorum fructuum pacem sibi sempiternam redimat, a ' tium. Qi enus ipsum,& nome
publicani non iniquo animo sustinebqua videri mitiora. Possunt in pactio sed potius commoditatem conficientiam tu id facere, quod & secisti egregie, dccanis dignitas, quantum nos illi ordini debe & fascium, publicanos cum Graecis gratia atquibus optime tu meritus es, &qui tibi omeam necessitudinem,quae est nobis cum pii Sed quid ego te haec hortor quae tu non m praeceptis, sed cita magna iam ex parte ridie gratias honestissimae 5 est quod idem faciunt Graeci. Dinaci cnatura diuersa sunt, voluntate coniunis te instituerem scripsi neque enim rme in scribendo commemoratio tuta gior sui, quam aut vellem, aut me pdesina, neque te patiar, quantum ii istinc veniunt, ita de tua virtute, indinis laudibus excipiant unam iracnaque vita leuis ei se animi atque ins ad summum imperium etiam acerbiciam, ut quae de iracundia dici solent& prudentia tua retia spectare censoriam, molestiae. Potes e
quantast in publi-io ac vi potestatis Sed & ab iis, deitate sua nos
cum & nimis longus cste nolim, &Illud quod est epistolae proprium, ut is, ad quem scribiti ebus quas ignorat, certior fiat, praetermittendum esse non puto. omnes fere deserunt, nihil cumi, abiit iracundia, te fieri posse iucundius: sed cum te alicuius improbitas peruersiasque com mouerit, sic te animo incitari, ut ab omnibus tua dcsideretur humanitas. Quare quoniam in eam rationem vitae nos non tam cupiditas quaedam gloriae, quam res ipsa ac fortuna deduxit, ut sempiternus sermo hominum de nobis suturus st: caueamus, quantum efficere & coscqui possiimus, nequod in nobis insgne vitium suisse dicatur. Neque ego hoc nunc contendo,quod fortasse cum in omni natura tum iam in nostra aetate difficile est, mutare animum,&, siquid est penitus insitu moribus id subito euellere: sed te illud admoneo, ut si hoc plene vitare non potes squod antc occupatur animus ab ira cudia, quam prouidere ratio potuit ne occupareturὶ te ante compares, quotidieque meditere resistendum esse iracundiae: cumque ea maxime animum moueat, tum tibi esse diligentissime linguam continendam : quae quidem mihi virtus non in- terdum minor videtur, quam omnino non irasci: nam illud non solum est grauitatis, sed nonnunquam etiam lenitudinis: moderari vero & animo & orationi, cum sis iratus, aut etiam tacere & tcncre in sua potestate motum animi & dolorem, etsi non est perfectae sapientiae tame est non mediocris ingenii. Atque in hoc genere multo te esse iam commodiorem mitiorcinque nuntiant. Nullae tuae vehementiores animi concitationes, nulla maledicta ad nos nullae contumeliae perseruntur: quaecum abhorrent aliteris, ab humanitate, tum vero contraria sunt imperio & dignitati . nam si implacabiles sunt iracundiae summa est acerbitas: sin autem exorabiles, summa leuitas: quae tamen sui in malis) acerbitati anteponenda est. Sed quonia primus avnus habuit de hac reprehensione plurimum sermonis, credo propterea, quod tibi hominu iniuria, quod