장음표시 사용
141쪽
lent, viridioresque succi regenerantur adinstar vini aqua dilati ac idcirco adeo languide effunduntur, ut explosiones consuetas, debitasque contractiones iafibris excitare nequeant, hinc partium consensus 1 mutuo recedit amplexu, earumque usus ita infirmatur, ut solida, fiuidaque apposite,&vicissim in sese non agant nec mutuo respondeant solida fluidis, nee gesta solidis. Nil ergo est magis corporibus inimicum, quam nimium otium , in quo propemodum marcescunt, qui in nihil agendo perpetuo occupantur , sed qui vocis
organum, aut aliorum sensuum instrumenta exercent,
etsi motum progressivum non faciant, ad eb spiritus licitant, ut isti fecundent,o cieant universas fibras, perindeque urgeant,&premant humores pro debito circuitu, nutritione, ac exit consequendo, ut evenit Oratoribus, aut edocendi munus publice profitentiabus, aut articulorum lesormitate affectis, qui cogitando, dicendo consentaneum motum humoribus tribuunt, eam saltem, quam possunt, partium unionem con semant.
Innumeri alii utique sunt, qui per multos annos vitam solitariam, quidem incolumem ducunt in coenobiis in quibus vix moventur; non pauci itidem, qui fere mortui videntur inter vivos, dum perpetuam operam dant literis alii demum, vel quia claudi, vel gibbi,vel alia prava partium conformatione impediti, tamen sine salutis noxa sedentarii vivunt. Verum enim vero si isti tali vita rationi diu fuerint assueti, eorum habitus corporis fuerit gracilis, rarae texturae, simulque humores ac organa multo igne referta, cum
142쪽
aliquas tantum corporis partes exercent, eam confri rationem, atque motum moIecularum astruentium singulas fibras excitant, qui perficere valet humores, firmare articulos, munire musculos, inutilia pellere ;uno verbo debitam reciprocationam solidis, &luidis impertire. Durioris autem, ac densioris contexturae corpora,&praesertim quae multa pinguedine, lentisque ac crassis liquidis scatent, non ita facile mem rata consequuntur beneficia, nisi valde exerceantur, ideoque morbis citius afficiuntur. Videant igitur Ur hani desidiosi, quomodo otio saginentur, ac prorsus opimi reddantur, observent, quomodo nimis otiante animo,' corpore, vitam brevissimam faciant, quomodo , quam prava humorum congerie onerentur, qui diu, arcteque detinentur in vinculis, quam sa- Senecae monumenta,&audient, otium esse iiii iamianis epultinam consulant Celsum, glium Aureli num atque Plutarchum,in intelligent, otium compora labefactare, venuiculum imbecillem reddere, humores depravare, atque naturalem calorem paula tim extinguere. Quare praedicti magni Viti rationia hus, ac experimentis retrii, jure literis mandarunt exercitatione cujuscunque generis, praecipue deambulationes moderatas calore augere, sanguinem rite atterere , partes fulcire, Ut res,o facultates, o Iare, omnemque tollere lassitudinem hine non im merito Cieero scripsit ad Atticum, aram de bulati Regu potiorem.
143쪽
uoties corpora finia repletisne onerantam, toties aut morbo corripiuntur aut salaem mirium seu re
Noxia profecto semper est nimia Plenitudo, quae
ut Hip. utar verbis primo lib. Sententiarum , ad extremum devenit, quia turgida , ac supra modum e tensa reddit vasa eorumque resistentiam superat, ideoque vires hedit. Nam victus ratio consueto, piosior non solum materiei optimi succi, sed pravae etiam substantiae, Eam Oandoque plenitudinem facit, quae potis est morbos totius, ac partium , vel utrorum que producere. Han sane repletio omnes occupans partes, Avicenna teste, nauseam inducit, gravi tatem, tensonem circa ventriculum, singultum, intestinorum murmur, oris aciditatem , anhelitus scetorem, sexcenta alia, quae cunctas interdum vires, ac resistentias singulas non parum ostendunt. In hac igitur ple nitudine fibrae, ac villi sanguine, aliisque liquoribus referti necessario laxantur, illisque implicata vasa, aut concidunt, utiliis aequo dilatantur perindeque replentur eorum pori, ac interstitia, Et ad instar spo
144쪽
giae qua saturat aleb opplentur, atque turgescunt,
ut succus nervorum eo, quo prius modo, nec fluat, nec refluat, ideoque non perlustret, acrite contrahat caeteroquin molecularum perviam, ac porosam substantiam ex quo fit, ut non satis prema tur supervacanea, nec, ut par est, secernantur. . ergo nimia repletione affecta non constupantur, ut multi putant, nee indurescunt, eum hoc fieri nequeat sinesmeatuum , oscillorum, ac pororum
angustia, vel arctiori cohaesione particulatum solida astruentium, aut eorumdem in farctu, quin poticis memorata vasorum plenitudo adeo laxat,in dissolvit
foedus moleculatum cujasvis fibrae, ut humores per meent, intejiciantur, congerantur,& stabulentur nearum inanitatibus, ac loculis Deorum itaque omae
mora magis Eaccescunt particulae solidae , illarumque unio magis depravatur, proindeque dieΤ molecul e
cunei formam reserentes eam figuram non servant, qua possint urgere,in premere liuida , vel superare resistentiam rerum inutilium, dum singuli villi, ac tiliae eo destituuntur momento, quo sistere solent ad mutuum contactum quare ab eo secile dilabuntur, extenduntur vi coalentorum liquidorum nite
Hinc colligitur quanta sit imbecillitas vascul
xum,in ptiesertim illorum, quae efformant viscerum andulas, cujus causa humores magis lenti, crassi, ac viscidi evadunt, quia privantur coharentia, debit que ordine, nec quantitatem, situm,in figuram soliis dis respondentem servant, nec alias conditiones illis congruenter Vis enim fluentis, acrestuentis sangui-
145쪽
nis in vasculorum protensionibus magi , 2gisque languescit, cum humorum congeries supra modum plenitudinem faciens plus justo premat, obruat, atque
praepediat fibras, earumque minimos cuneolos, nepotiantur ea motus energia, quae necessarib requimtur , tum ad circiritum persolvendum cstm ad omnem iacturam reparandam, imo a supervacanea comminuenda , simulque depellenda. Si igitur cer brum, ut alia omittam viscera sit hac sarcina gravatum, quam resistentiam facient vascula conserta in cortice atque per universam ejus substantiam mire protens, quam, venulae, arteriolae, ac lymphid eius involventes glomerem glandularum, cum sint tam exiles,& tenelli quam contractionem , distractionemque quoquoversum elicient repentia vasa per rete mirabile, perque duram,in piam matrem λquales vires liquidorum , ae fibrarum' quales partium hiatus, pori, figurae, relationes solidi, duidi Sane si plenitudo fuerit nimia quo ad vasa, erit etiam
vitium debilitas, cum illa non solumine ferat uni nis depravationem quae non parermopponimr vitruti
agentium liquidorum, verum etiam totius magae inquinationem, & quod majoris detrimenti est, vitiosi, vel saltem diluti spiritus regenerationem, Aqua fit, ut vires, motus, & resistentiae sibi apte nequeant respondere. Quare si tota hominis machina, quae constat innumeris instrumentis perviis tam mutuo foederativ,
2 m mutuli agentibus, obturetur ac stipemr super ua humorum copia humanum opificium, quod
debet certa quantitate sanguinis foveri, de secundari
146쪽
DECIMA. 1 ralluatur quadam veluti humorum Iamna undi
que obsideatur; si denique memorata fabrica quae Omnes motus, singulas sensationes, molimina etiam operosiora vi luidi, dolidi vicissim agentis , patientis debet exercere, in hane incidat laxita. tem, atque plenitudinem, nulla operatio erit integra, nulla facultas, nulla vis , nullusque motus erit inoia sensus.
Hoc porm expetitur in helluonibus perpetu, gula indulgentibus, qui ob nimiam ei bariorum in
gurgitationem graves, crudosque humores congeiarunt, inertes, videlicet, ac ineptos tum vitiosa quantitate , tum indebita elaboratione ad transitum, aptamque minionem consequendam, quorum cumulo plerumque vexantur vomitu, alvi profluviis,
torminibus, animi deliquiis, ac aliis morbis. Evenithoe idem in mulieribus mensibus suis carentibus,
quarum arteriae, ac venae per uterum serpentes laxa
tur,in adinstat spongiae ita dilatantur fibrae, earum
porostates, ac meatus, ut excipiant multum inutilix num oris, ideoque necessarium impulsum non infe rant pro exitu , quare sicuti cilliatae fides distractas,in
humore madidae adediendi nequeunt, ut pulsatae sonitum sita debitum eliciant, ita superfluo hamore im hutae fibrae eontexentes vasa uteri destitui debent op portuna vi eontractionis,4 distractionis, cujus privatione lentescunt humores, qui proinde obstructio nes pariunt, variaque partium inquinamenta Robur itaque virtutis motivae, qua pulsant eo Marteriae, ac, quasi vi praeli, exprimunt sanguinem per universam corpus, viget quousque humorum in quam
147쪽
quantitas respondet unioni libratum, earum refi- stentiae; quae quidem integra sunt, Somnium partium inter se aptissime cohaerentium, Concordantium, ea fuerit conspiratio is consensus, ut humores agant, patiantur, muta moderentur, reparent,in depellantur , ut partes itidem agant, patiantur foveantur, inutiliaque secernant, ac deponant. Verum enim vero Ibrae sanguine lympha, ac sero adeo proluantur, ut in modum chartae madidae laxentur, vel earum si lamenta, aut moleculae crassa, atque mucosa colluvia indurescant, &in tartaru facessant, sive adeo humoribus cujuscunque generis onerentiar, ut membranae vasorum tumeant ad instar
constiti corii in osse in is coriariorum, vel humoressu an in Gnilitudinem lenti fluminis, cujus aquarum copia, dissicili transitu, ripas superat, praerumpit, alluit planitiem, in qua impetu amita terram inter mixtam deponit, quae subinde stratum, superstra. tum facit, seu, quod idem est, in varias crustulas com.
mutatur. Tunc vis motrix Ianguescit, sanguis,4 spiritus vitiosa labe inficiuntur, partesque i universum intervertuntur, ae veluti acribus humoribus ita eroiadantur, ut corpora incidant in hydropem, vel pio mentis quodammodo imbuantur, aliisque omnigenis morbis corripiantur
Hic autem esset disserendi locus de inst mmationibus, ae humorum plenitudinibus majoribus, ac minoribus, tum cibi, tum potus, boni, vel mali succi, de variis aetatibus, sexu, temperiae, habituque diverso, simulque de his, ob nimiam quietem juxta
consuetusti apa non eapussis, is quia Veteres, ac
148쪽
Reeentiores Medicinae Cultores de praepedita transpiratione, aliisque evacuationibus consuetis satis peris tractant, ea idcircb silentio involvo
149쪽
In omni tale Fluido, O MIM humana fabri nimiam inanitionem nos parum obesse
UT hominis opifieium, quod assidue destruitur,
assidueque reparatur, diutinam suorum principiorum moderationem servet, requiritur, ut alibi innuebam , tum amicabili eorundem concordia, Concursus, mutua combinatio, concentus, nisus edunio, cum apta humorum regeneratio, mixtio m tus proportionalis, certa agendi vis, illorumqued terminata quantitas c. quorum omnium apte inviacem respondente virtute, illa agiter moliatur opo te inutilium dissipatio, ac solidi &fluidi instauratio, quae non solum congruit memoratis solidis, &Huidis, verum etiam eorum reciprocationibus, motibus, viribus, ac muneribu&. Attamen si defectu pabuli, aut violenta exercitatione Animi, Corporis, sive qualibet immode. rata evacuatione dissipetur, absumatur, vel in auras abeat necessaria Iiquidorum quantitas, quae jam respondebat puriori ingestorum materiae, spiritibus,
150쪽
humoribus,&partibus in universum, tametsi corpora cujusvis aetatis, sexus,in texturae, debita servata proportione, ad aliquod breve tempus aequilibriam
&primas vires non amittant, paulatim tamen PermUtentur oportet impetus, alterna agendi vis, figura , &mixtio liquidorum, perindeque interturbentur, Vel saltem laxentur solida moleculae, quae idcirco a debrecedunt a consueto termino, debitoque privantur coalitu, cohaesone, ut modo eliquescant, Mem cientur, modo arescant, naturali vitium alacritate destituantur; ideoque fibrae, villi, ac tilia languescant, simulque vascula, oscilla, loculi, ac meatus
Haec porreb rerum etiam imperitis obvia, se spectissima sunt in minoribus stirpium generibus, qua tempore majoris aestus, quamvis diversae sint erassitiei, a resistentiae, nihilominus desectu pabuli, languescunt prius quoad folia, inde quoad cauliculos, d
mum omni privantur humore quoad radices,d pro sus exsceantur: nam ignis vi pedetentim absumitur abripitur, ac resolvitur humor tam terra circumlainsus, quam minoribus plantis intermixtus, cujus 1-rentia surculi inanes facti laxantur, corrugantur, coangustantur, ideoque meatus, ori, ac perviae stirpium substantia obturatur,&eorruit. Sic itidem subtracto pabulo, vel evacuatis, aut consumptis humoribus plusquam decet, conditionum non levis mutatio egurgat, necesso est in tota hominis sabrica cujus causa in immensum propemodum depravatur imminuitur, & quandoque etiam augetur sensus in-d gentia , viriumque languor,4 quod non minimum