장음표시 사용
151쪽
Secundum ptaeceptum: Nonasmes nomen Domini 2 ei tui in
manum. Vide, Iuramentum, Ariurati potum.
Tertium Decalogi praeceptum L. Me nent aut diem Sabbatisin tifices
r3. Sabbatum significat requiem seu cessitionem,eo quod Deus die septimo requieuerit accidii diem Dominicam illius loco bene constituit , in memoriam signum illius diei qua
Christus resurrexit , me videremur consentire cum Iudaeis quoad eorum cari emonias hinc patet obseruationem Dominica diei non esse de iure diuino, sed Canonico tom. 2. DL S. uum. 2.
r . Festum instituere in tota Ecclesia, receis pios abrogare, pertinet ad Summum Pontificem, de ad Concilium generale.Episcopi iure coInmuni possunt etiam festos dies in sua tantum dioecesi instituere, non tamen in honorem Sancti nondum canonigat , Respublica vero , vel ciui. tas, vel Princeps secularis non potest di s festos tum etiam sacros constituere, potest tamen pra textu ciuilis honoris,vel alio titulo. Neque sola laicorum consuetudine introduci possunt aliqui dies festi ibid.num π se l. as. Potest
152쪽
s. Potest institui dies festus colendus tantum usque ad meridiem, quia qui potest totum, potest etiam partem praecipere tom. 2 fol. 6. num. 8.16. Obseruantia diei festi duo i ccepta continet cassirinatiuum , quod praecipit auditionem Missae , non vero contritionis eliciendae obligationem in negativum quod prohibet opus se uiles seruile autem opus dicitur illud , quod ex se habet quendam famulat tim in ab illis sol iuri communiter cxercetur, qui aliis inseruiunt;vnde opera animae, cuiusmodi sunt legere, scribere, docere, concionari, consulere & similia, permittuntur in die festo. Item licitum est concursere ad consilia, Meligere ad ossicia Appellatio quoque licita est in die fest6, sed non citatio in citatio facta pro die festo, non obligat ad comparendum die proxime sequent quamquam reus citari potest dum existi in loco, in quo dies sestus non celebratur tom. 2 fol.73. num a. f seq.I7. Quaelibet sententia tam ciuilis ouam cruminalis requirens strepitum iudicialem , vetita est in die festo. Vetitum quoque est placitum, iudicium criminale, sacramentum publicum S mercatus , id est contractus emptionum , venditionum uocationum,ac permutationum,sive priuatim fiant, siue publice Intellige tamen extra necessitatis casum vel quando iudex vel testis alio tempore commode haberi non potest naut si periculum sit, ut interposita dilatione iustitia impediatur, aut consuetudo legitima contrariunt suadeat ibid.num. Io., 12.18. Opera corporalia quae proprie seruilia sunt, prohibentur in die festo , cuiusmodi sunt fodere terram,putare vites,&c. Non prohibentur tamen opera communia dominis 3 seruus propterea
153쪽
licitum est iter facere,parare necessaria ad illac ut musicis instrumstatis, scribere , etiam ex officio,aut transcribere lucri causa mon vero pingere, aut re camaturas facere. Denique qua licite fiunt in die festo , possunt etiam fieri cum Iucro. I9. Causa excusantes a mortali , laborantesseruiliter in die sci q, sunt paruitas operis, DCCC Gsitas, absentia a loco in quo dies felius celebratur,in dispensitio. Propterea excusantur parantes necessaria ad victum in die est, secus die de molitoribus non molentibus ex necessitate, nisi modicum laborem insumant Excusantur quoque medici, chirurgi , pharmacopolae decertantes in bello, struentes foueas, vel tauros caulabelli aedificantes, cursores, serratore equorum,tii qui metunt imminenti tempestate, vel qui opus inchoatum prosequuntur , a quo nequeunt desistere absque graui damno. uod si dubitetur an adsit suffciens necessitas , recurrendum est ab Episcopum. Item excusantur qui seruiliter laborant metu grauis damni, ut serui, famuli,&c. Item excusantur a mortali qui opera seruilia praestant, quae immediate, vel praeparatorie cultui diuino inseruiunt denique opera pietatis per se licite fiunt in die festo tom. χθL O3δὸum. I.
eto. Recedens a loco, in quo dies sestus colitur, non peccat mortaliter Mi 1sam non audiendo, si ante meridiem peruenturus sit ad locum, in quo
RI. Ille non peccat mortaliter , qui pluribus diebus festis aliqua parua opera seruiliae praestat, quae simul iumpta magnam materiam constituere in notabilem temporis partem occupare vi
154쪽
dentur Ratio est, quia illa modica opera serui
lia non continuantur, nec integrant, nam materiam δε opus seruile uno die factum, non continuatur cum opere seruili alterius diei tom. r.
ax. Qi leuiter delinquit in die esto contra multas obligationes diuersae rationis, non peccat mortaliter, secus si obligationes sint eiusdem rationis ibi .uum . .
Quartum Decalogi praxe-ptum sonora patrem tuum is matrem tuam, Ut si longaeuus δεμ
a 3. Nomine patris matris veniunt ipsi parentes immediari vel mediati , Superiores , ut sunt Episcopi, Curati,&c. Imperatores,Reges Trincipesci tutores , curatorcsin agrstri, quoruna prudentia & doctrina erudimur in his omnibus exhibendum esse honorem, reuerentiam lamo rem docet nos hoc praeceptum 4 ipsus naturaedictamen. Vnde fili coniicientes contumelias in parentes , aut ad grauem iram prouocantes, peccant mortaliter. Si eut autem si ij assiciuntur obligatione huius praecepti in parentes,ita etiam parentes in filios , illisque subuenire tenentur. 24. Haec verba si leuauu , intelliguntur non solum de longitudineri diuturnitate futurae vitae, verum etiam de longitudine huius morialis irae , iuxta illud et ad Timotheum . Plera
155쪽
aἀ omnia τι si est , promisionem habens vita, qtte nunc est, ct futura . tom. 2fo OP .num. as. Et non tantum fili debent honorare camare parentes , illisque amoris signa exhibere, sed etiam obedire tenentur,quando aliquidi U-cipiunt circa bonos mores , dc salutcm animae; ut ad vitandas praua amicitias , desercndos ludos, veImeretrices, c. filius qui patri Obedientiam in grauibus non praestat, mortaliter
a. s. Praeterea filij tenentur parentibus subuenixe in necessitate spirituali, corporali , idcirco si ij qui non curant patrem in mortis articulo constitutum confiteri , vel suscipere alia sacramenta , grauiter peccant. Idem dicendum si parentes infirmos, aut in carcere detentos non visi
ὶ Filius non solum tenetur ab ingressu religionis abstinere dum parentes, id est pater δι mater, sunt in extrema necessitate , vel quasi extrema, aut quando probabiliter futui creduntur, sed etiam tenetur tempore nouit satus , moi post pro sessionem egredi , etiam inuito Praelato, dum necessitas parcntum est extrema, ciis subuenire potest remanendo in saeculo,& modo ipse filius nullum incurrat probabile periculum fa- Iutis spiritualis dum- in saeculo remanet. Eadem obligatione tenetur a fortiori pater ergasilicis, debetque curare ut addiscant rudimenta fidei, eosque delinquentes corrigerein castigare; peccantque grauiter eos dcprauando suo prauo consilio, vel exemplo. Aduerte aut egressum e religione ad subueniendum necessitati, teneri seruare votain praecepta religionis eo modo quo commode potest,
156쪽
Bessiit, lata necessitate redire ad religionem ij istinum. .isseq.Σ8. Quando debita patris excedunt facultat ea haereditatis, filius non tenetur in ro conscientiis soluere debita patris, etiamsi non confecerit inuentarium, quia haeres non tenetur, nisi ex bonis haereditatis torn. 2 fol. LI. num. IO. 29. Pater grauiter peccat denegans alimenta
filio sine graui causa, etiamsi fili iis proscriptus sit
Vel emancipatus. Imo tenetur etiam uxori filij alimenta praebere, tum filius praebere non potest: mater vero . non tenetur alimenta filio praebere, excepto lacte ex impotentia patris: neque peccat mortaliter non lactando filium per se ipsam, tenetur tamen bonam nutricem adhibere rom, 2. fol. I 2. num. 2 ct seq.3O. Parentes mortaliter peccant cxponendo silium Hospitali , nisi iustam habeant exponendi causam, ut si pater existat in valde graui necessitate, vel periculo vitae, aut infamiae .lom. 20N.Ai .
i. Obligatio alendi filios transit ad haeredes illius , qui filios alere tenebatur, sed non tranni directe ad donatarium', neque ad cos qui bona parentum titillo emptionis , vel similis contradius acqunsierunt: ansmittitur tamen ad fiscum, cui bona parentis addicta fuerunt ob ipsius patentis delictum ibid.num .9sq. 32. Pater qui filio alimenta non praestitit, non tenetur in foro conscientiae ad restitutionem,nisi forte filius debita ob id contraxerit. Om. 2.
33. Pater tenetur filia nubenti Petiam spuris) dotem competentem constituere, etiamsi filia: diues ii aut monasterium ingredi velit, aut nu- baci
157쪽
bat inuito patre, aut etiam indigno seu taIi cum quo sine dedecore nubere non postit iuxta usum illius regionis hsecus si filia nubens indigno, sit maior viginti quinque annis , diues sit, patri que alimentis non indigeat. Neque pater eximitur ab onere dotis alio dote ni tradente tom. 2.
3 Filius aut filia multis de causis priuari potest haereditate& alimentis, v. g. ob percussionem parentum iniustam cum lethali culpa , ob gravemin inhonestam iniuriam , ob accusationem in iudicio, excepto crimine haeresis maiestatis: ob attentationem in vitam patris , si cum maleficis vesset ui , si copulam habeat cum nouerca seu patris uxore , si filius non succurrit patri, impediat ne pater conficiat testamentum. In his casibus filium pater haereditate pri- Mare potest, non vero alimentis , si filius aliunde
3s Filia inuitis parentibus nubens seruata Tridentini forma attento iure Canonico, nota potest ex haeredari. Imo neque potest attento iu-xe Caesareo,nisi filia sit minor et annis, parentibus volantibus ipsam in matrimonium coniungere, renuerit,& luxuriosam degere vitam elegerit Filia quae bis tantum copulam commist,noi potest ob id haereditate privari. Idem dicendum, si post, s .annos luxuriosam vitam elegerit imo etiamsi ante a s .annos, si mater illius luxuriosam ita degat, nondum cor tecta sit ex haeredationis temporea secus dicendum si tum pater luxuriose vivat. fom. 2 fol. ,7.num. θβq-3 6 Filius inuito patre c5trahens, aut indignam ducens,non potest naereditate priuari, nam leges o lutua: solum de filiabus. tin xfol. Figati'. 37. Exhae
158쪽
37. Exhaeredatio nun tollitur per re eonciliationem superuenientem, aut per Cenitentiam; tollitur vero religionis profestione tom. Σ.38. Maritus tenetur uxori non solum adtibus
internis,uerum eriam externis honorem dc amo
rem , imo etiam obedientiam in iis, in quibus est
uxori subie stus,exhibere in consequende moIraliter j cca verba infamatoria proferens contra illam, aut grauiter verberans , aut przeceptorum adimpletionem impediens , aut eam OH
alens, modo alere possit, aut uxor ipsa a mariti Consortio non recesserit, aut is qui Φotem promisit non existat in culpabili mora soluendae dotis. Qiiod si uxor quae ob viri uitiam Iecessit,a uuat oblata securitate ad virum redire,non est a viro alenda. Si vero xor utriusque coniugis
eulpa recessit,deinde ad maritum redire contendat, In aritus autem cam ad se redire non patia . tur,alenda est Lmarito, quia ultima culpa marito imputanda est Aleta erit similiter, quoties. dos casu fortuito periit .ivi. nuryy. I. γ' 39. Quae diximus de viro quoad amorem, reuerentiam, obedietitiam quam uxori praestare debet; uxor debet quoque praestare marito . unde grauiter peccat, dum notabiliter inobediens est circa ea quae ad bonbs mores,in ad familiae guberna dionem pertinent. Et si illa post discessum evita primi mariti ad secundas nuptias conuolet, debet ea quae ut arrhas a primo marito accepit, titulo lucrativo, seu donatione filiis primi matrimonij reseruare, secus si accepit ab extraneo. tom. 2.fomum. i. myw of L E, i m. IS. in Uxor aut fili j non tenentur ad soluenda debita,quae vir seu pater contraxit pro alenda uxore
159쪽
te, vel filiis, nisi pater illa acceperit nomine ipsis-rum, vel protestatus sit nolle gratis ii l. pra: nare, aut nisi acceperit in fraudem , id est , sine iusta causa,scientibus illis vel uxore. m. fI-α1.4 I. Quaeres, quae cura, Amor requiratur insuperioribus & dominis erga se tuos Iubditos, oecontra Iespond. Domini aliique Superiorcs
tenentur sibi subditorum, famulorum , etiam mancipiorum curam habere curando ut hi prae-eepta adimpleant, impediendoque eorum peccata,&eos corrigendo quando delinquunta. caueant tamen ne eos grauibus afficiant iniuriis, appellando diabolos, aut canes , c. aut ne iis alimcnta denegent, dignus est enim operarius cibo stio, possunt tamen eos cum moderatione verberare, sicut pater filium , aut fratres vel patrui habentes curam sororun vel nepotum hos enim possunt moderate percutere. Idem valet in senioribus, aut etiam in aliis qui ab adolescentibus aliquam iniuriam palli simo, eorum superiores
commode adire no possinit Om.2j l. α υμ-J. 2. item sol 42 num. 6. f seq. 2. , Dominus tenetur domo sua expellere seruum ut resipiscat,in concubinae consortio non
Utatur, quoties adest spes fructus in id fieri po-t est absque suo notabili damno ibi rinum.8.Α3. Frater tenetur alteri fratri vel sorori alimenta praeber quando aliunde non habent in ocenim postulat charitas, pietas in parentes&sanguine iunctos in hoc valet, etiamsi fratervistro in egcstatem fila culpa inciderint, imo tenetur dotem sorori indigenti constituere , cum dos veniat nomine alimentorum,oom. 2 fol. 26.
160쪽
4. Subditi suis Superioribus etiam improbis
arnorem, reuerentiam Mobedientiam, praesertim in rebus magni momenti praestare debent, quia superiores parentum vices gerunt, quibus debetur honor reuerentia ibi Aram I . 4s. Famulus tenetur vitam domini defendere
cum periculo uae propriae , quando specialite ad eam defendendam conductus est ibid.
6 Hoc sexro, nono Decalogi praecepto non solum prohibetur adulterium , verum etiam quaesibet alia carnalis copula extra legitimum, matrimoni usum Limo etiam omnes alij actus. qui ad impudicam libidinem allicerein permo .
uere possunt: ut actus, amplexus,oscula, locutio
nes,ornatus lascivi, litterae amatoria &c. Nec esetur prohibentur actus exteriores , verun etiam voluntasin affectus interior inordinatus. rei venereae. Et peccata quae his circeptis pro 'hibentur, sunt mortalia ex suo genere nequd ignorantia per se loquendo exculat in hac materia a peccatora, neque minae, metus, vel timor in fanaim, excusaret tamen vis absoluta , quando qui vim patitur , animo non consentit, nec alio modo cooperatur adieccatum tom. 2 fot QT. numa