장음표시 사용
141쪽
& ex ea re magnam laetitiam capiunt. eadem ratio est alterius exempli, ne nunc si no loco totum id accurate explicem. Restat uidere,quomodo hoc unum esse ex illis tradat, qua abesse non possunt a tragoediis, cum supra semper duo, quς sequuntur, appellarit. Arbitror igitur Aristotelem illic primum omittite ut planum: nihil inquam assem deberein scenam, suod contra voluntatem & desideria sit spectat
rum: cum enim poeiae placere strideant ipsis, contrarium inde pellitus sequeretur
ει huius sertas te semen quoddam est, quod sispra docuit socias quosdam, ut magis placerent spectatoribus, uerum finem tramidiae reliquis te. & ad comicum se trimilisse. Non docet hic eum, cur fictum laud miserabile non sit, neque formidolotasiam: erat enim hoc planum: cum enim contra aliquid fit, misericordia excitatur, si persena indigna fuit ea magnitudine malorum: nec non timor in animis nostris na- Ritur, si pronus vir impetu sertuli vexatus est: hic autem improbus ab ipsa praeter modum ornatur: quare hoc relicto, alterum genus hominum demonstrat, quod de ipsem declinare oporteat, ut ostendit. fortuna iactarum: quamuis non tot vitiis laboret hoc argumentum. est autem ipsit in tertium genus persimarumquod est sed Io fugiendum. inquit igitur. Neque rursus uehementer improbum ex felicitate in insuli citatem cadere: non debere, inquam, poetam ita res coagmentare, ac sebulam texere, ut illic aliquis ualde improbus amittat res sitas secundas, cadat ii, in acertium
miseriarum. Viciens autem hanc reium constitutionem contrariam eius esse, quam
supra non est edocuit, quare non posse eidem culpae actinem esse, sed potius illo nomine laudari debere :hoc verum esse fatetur: nam inquit. Quod enim gratum hominibus sit, haberet haec constitutio. causa uero huius rei aperta est: quis enim non gaudeat probus uir eo Acto, cum videt improbis limum hominem ac maximis vitiis notatum E secundis rebus in aduersas cadere. Posse autem id habere de non omnino neces Iarim; habere inquit: quia non ualde plerum, delectamur ino
tales incommodis aliorum: & qui non penitus vacui a culpa isent, tibi exemplo illo
timere incipiunt. Sed addit, casum eum neque misericordiam . neque timorem in se continere quod verum elle confirmar,omnem rem diligenter tradens. inquit enim Alter enim moriis circa indignum est, opertum grauibus malis: alter uob circa similem: Quia tamen non omnino planum e Guter eorum motuum propter indignum malo, vexatum tamen eum maximis incommodis :&uter propter similem itidem exoriretur: nam ambo hi motus animorum virili senere in Greco sermone appellantur: quare ipse supra in explicatione huius senteiit , hoc in ambiguo sentare cupio, rnotum ad sidi, rem adhuc auctor magis explanans, inquit. Misericordia quidem circa indignum: metus autem circa similem. In ii autem libro de me dicendi, a curate ipse declarauit. cur misericordia nasceretur inanimis nostris, cum videmus
tantum homines probos, & inclignos iniqua illa serium magnopere prem nec non cur timemus solum, cum videmus aliquot pares nobis malo oppressbs. quare qui e quisitius omnia discere uult, ct adeat, ubi uis omnis harum perti iubationum explicatur . Adiungit autem hic, concludens, quod proxima haedisputatione probare uoluit. Qumropter neque miserabile, neque sermidolosum erit, quod contingit, atque inde dii uenat. soluitur igitur, ut nullo modo aptum sit tiaraudi hoc arsumentum . Non aperuit tamen, cur id neque miserabile, neque semidolosum eisset: apparebat enim ex definivonibus illarum rerum: quis enim angeretur videns valde improbum virum in statum illum uiue cadere, quo dignus est 3 aut quis ita de se m Ie existimat, ut ficiat se similem perdito homini, ac turpibus maculis inquinato ξ Se
cutus vero fidem calamo exaratorum librorrum, verbum hic mutavi: atque ex eo, quod prius erat σα--ἀσυμβα-ν: ut esset effeci: nam praeter auctoritatem codicum, sententiam etiam hanc ueriorem puto.
142쪽
IN I. I IR ARIST. DE,POETICA. in in me tur horiam reluiuus ' est autem huiuscemodS, Zris neque
virtute prout ac tu titia nequepropter Milum prauitatem mutatur,
caditi in res aduersu ,se propter errorem quendam, hominum, qui stat in magna exiitimatione Gr abundantur Ommum lonorum . seu Oia ne mThyestes, m qui ex Music d ameths clari atque in res rari.
Cum indicasset iam personas tragoreliae non idoneas: admonuisset in poetas,ne in rebus coagmentandis, fabulisq; texendiscas is ipserum in scenam inerrent,rest bat, reiectis illis, ostendere, quas sectari oporteret: quare huic rei nunc toto animo incumbit: & inquit, extremis improbatis, restare in medio eorum situm, atque interiectum inter illos : qui si cetera habuerit, quae exponit, idoneus erit: & ualde huic madio atque operi accommodatus. Cum autem restare dixisset interiectum inter illos, ne quis error existeret, explanat quis hie sit:&inquit est e illum huiuscemodi aliquem, qui scilicet neque virtute antecellit ceteris, neque iustitia:&cum in serrunis ipsius tanta immutatio si sit, non amiserit eximia illa bona, lapsusq; sit in calamitatem propter animi vitium &prauitatem: verum propter erratum aliquod: quibus etiam adiungatur, ut non sit unus e populo, & Oricura aliqua persena, sed
et numero eorum aliquis, quorum magnum nomen est: quiq; opuleiiti sint, atque a serrunaomnibus commodis ornati. Non repugnat autem, quod ipsiam uirtute aliqua praestanti praeditum es lenon vult: eundem tamen laude&existimatione occlientem probat, quamuis uirtutis comes honor ac gloria pleri inque sit: loquitur enim ex opinione multitudinis, quae admiratur magis immnem uirtutis,atque in lae quam veram gloriam: & tamen non negati quin in illo esse pollit mediocris aliqua virtus,sed eximiam tantum ac praeclaram ab eo remouet. Exemplis etiam huiuscemodi genus hominum, & quales maxime tragoedia requireret, demonstrauit: dixit enim. Ceu Oedipus & Thyestes, de quorum aduersis rebus plures tragoediae scriptae sierunt. Cum alios etiam huiuscemodi reperiri significare vellet, addidit.. Et ex huiuscemodi semiliis illustres alij: quibus scilicet ea contigerint, quae docuit, ut stilicet in miseriam laps sint errore quopiam animi, maloq; consilio: non insgni nequitia aut prauitate . quo verbo vias est in iis significandis, qui id nes iant huic poemata homines, appellantur a Graecis, qui insignes mi inter cet ros, ae clari Oo aliqua eximia bona atque honestii secta. Vnde Isbcrates in laudatione Helenae uocauit magnum nomen ac claritatem, quam aliqui in vita consequuntur,i οὐ ra: ira enim in conserendis inter se bonis Herculis atque Helenaetici
ata ἀγωνειν γε ues M. dc quae sequuntur. Animaduertendum autem, cum seprarrius appellasset α άτἰώ, quo nomine cunctae virtutes significantur: genus enim id insingillatim omnium:genere vero aliquo posito, cunia ipsius partes seri eq; p sitae intelliguntur, quia attinuerit δικασαν - statim nominare An αβ e nomine hic abusus est: vocavitque ita unam aliquam ex ipsis: nam Romani homines mi litarem sertitudinem virtutem plerunque appellabant. Vel iustitiam, quia praecipue inter ceteras fulgeret: magnaqtie ipsius vis esset, nomine praeterea sito ostendendam censitit. .d autem proprie seret, docuit ipse in quaestione
xxvj. segmenti eius, quo explicat ea, quae pertinent ad Harmoniam . inquit enim ἀμαρτια δε ἰn τυ ine πρHic. Cum igitur aliquis relicto eo, quod sicere praestabat, propter imprudentiam id, quod est deterius gerit,tunc lai tur ac peccati Exempli causa. Oedipus lassias est, quia ira commotus intersecit Laium: nec cognouit eum patrem esse: praestabat autem iniuriam eam, quam acceperat ab eius sitellite,
aequo animo ferre, ncc tantopere excandescere.
143쪽
inflamare , sed contrea ex sese re in infelicisnem: non propter pratiar
tem, verum opter peccatum urinum, is piadis dictum est, τὰ melioris totius, quam gererieris.
Ex iis, quae supra tradita, diligenterq; explicata sunt, ad optimam reriam in Ementarionem, tabulamq; pertinentia, Quaedam nunc elici ostendit, ac necessario inde consequi, quae&ipsa notata, custoclitaq; a poeta ma 'am ipsi laudem ad rem: illa autem tria numero est e videntur. Eorum vero primum quomodo e sup more disputatione ducatur, non tam apertum est . quam reliqua: Nam quin cun haec. ut certa & confirmata nunc adserat, dubitare non possumus: praeterquam enim quod haec non constituit ullis ustumentis. declarat hoc particula α κ, qua initio utitur: inquit enim hoc sensit. Necesse igitur bene se habentem fibulam limplicem se potiusquari duplicem. Planum autem est aliter nunc ipsum accipere verbum απλ- , quam supra secerit, ubi fibulas plexas anteponendas este docuit simplicibus atque euolutis: nunc enim contra simplices meliores esse vult, quam contrarias, quς hic non sunt inuolum: & in quibus persona aliqua diu ignorata cognoscitur: ma- Uraq; isere inde fiat ae repentina sertunarum alicuius immutatio: sin duplices, id est in quibus gemitur fiant duarumq; per tiarum vice commutationes: cuius sententiae quosdam fiuise Ostendit, qui magis duplices ianitas probauerint: easq; ipsis anteponendas smnlicibus assi arint,a qui biis ipsediit tit: nec tamen nomen e . nam indicat, qui illo modo censuerint. Ins a quoque parcit eorundem dignitati, de hac re aliter atque i e finiat, illi e quoque ipsos testure tradens . In iith libro in ια , cum Platonem intelligeret, eodem pacto locutus est: inquit enim.
enimnit, qui nulla alia nota addita, dixit statum ciuitatis popularem esse, ubi do minatur multitudo. Vt uerbi te Aristoteles ἀπλα- esse vult contrarium eius, quod in o vocati erat, ita Euripides, apud quem Orestes, improbans Pyladis consilium, inquit, απιke A xit: infra autem exemplo Odyllo declarat, quae sint fibulae duplices: in quibusq; duorum diuerserum generum hominum mutationes nascantur: nec tamen omnino fabulas illas condemnat, sed animi sui iudicium aperit: ostenditq; , se magis absolutam persectam* Ebulam illam putare, quarsimplex sit, uniusq; tantum commutationem sertunarum commeat, quis duplicem. Hecuba igitur Euripidis hoc pacto fabula duplex erit: sant enim in illa gemini casus tragici: nam priori materiae, vae nex est Polydori, mini uersim; in im rurum & consceleratum hospitem, acliungitur interitus Polyxenae, quae ad Achillis muri mactata est. Hoc vero, ut arbitror fixit Euri ludes, quia priorem illam materiam , tenuem & exilem putauit: quare ita corpus eius tragoediae augere dc Ornare voluit. Non sine causa autem putat et aliquis, quod primum necessario consequid superioribus ostendit, duci ex eo,quod sepe dixit supra, unius res imitanonem hanc esse oportere: quum enim duplex est sil illa, duo casus manifestbexprimuntur, sed uidetur repugnare, quod hoc multo ante protulerat: unde vero hoc insertur, pro pinquius esse debebat: sertasse 1; si inde hoe aptum est illud repetisset. Alterum, quod auctor intelligi etiam potis olimidit ex superiore disputatione quod cum duo, contrariiq; ij inter se sint transitus sertunarum maximi, aut e rebus bonis in malo , aut contrae malis in bonas, oportere in optime constitii in fabula allirmat commutationem fieri e secundis rebus in aduersas, non exaduersis in secundas dixerat mi in finem tragoediis misericordiam de metrum excitare debere: quod tune fit, cum aliquis indignus aduola illa Artuna, par ac similis, cadit in aliquod ii sertunium. Si
144쪽
, IN I. LIB ARIST DE POETICA. ris
vis enim contra subito exierit emaximis malis, praeclaraq; bona consecutus sit, heteres non misericordiam aut metum, sed laetitiam ac spem sonis viris creabit. Tertium , quod in bene constituta fabula seruari debet, esse dicit, ne propter animi vitium cadat ingrauia illa mala. sed errore quopiam magno edimpulsus sit. Adiungit etiam personam aut omnino custodiedamesse qualis descripta sit pra informata est: au t si quid ab ea declinandum est, ad meliorem virum, potius quis, ad det riorem vergendum. Nil ligitur omisit corum, quae faciunt ad pulcherrimae fibulae coagmentationem . nam primum tradidit exitum eius miserum esse oporteret deinde significauit, cuiusinodi esse oporteat causam eius mali: ad exircinum, qualis esse debeat petibna, tangit. I'ostremum vera hoc ut opinor valet ad dissbluendam quaestionem illam: quod in is . de arte dicendi tradit misericordiam capere homines proborum uirorum & ἐπ-κω, cum uident illos in aduersas res incidis te: ut enim milius hic animi motus exoriri possit, siquid a media illa natura ac moribus recedendum est, potius meliorem versiis, quam deteriorem, inclinandum csse inquit: vir enim improbus. ac vicinus illi moribus, ut sapra declaratuin est, quamuis cadat in atrocia mala, misericordiam in pectoribus eorum, qui vident,noli excitat.
Sigmo autem quod Ist: antra pudem enim foetae quasti et
fluis enumera diu: mmc autem circa locas domos fulcherrimae re gardae componuntur . Ceu circa Alcmaeonem . . Oetagum, cor oriatim,
tigit aurperpessos i os ess arrocia mala, aut fel e . Pulcherrima igitur
tragoediastecundum artem ex hac confiitution et .
Quamuis intelligi posse docuerit ex iis, quae supra disputata fiunt, quales essed
beant personet idoneae optimae rerum coagmentationi: satisq; illa ualeant ad veritatem huius rei ostendenam,confiniat tamen praecepta ea iudicio, testimonioq; poctarum, qui huic studio incumbunt, cum ipsi quoque simientiam mutauerint, ac votetem consuetudinem damnauerint. Quare recte argumentum hoc, signum umcat: neque enim causam inuestigat huius rei, nec rationem ullam assert, qua poclet tragici mutatis, nem sui consili j comprobarint, sed fictum eorum tantum exponit, qui manifesto tenentur ex eo idem cle hac re sensisse. Nota igitur, inquit, huius rei, S quod ea, quae tradidi vera sunt: neque enim puto Aristotelem tantum confirmare uoluille, quod extremum praeceperat, sed cuncta, quae ad idoneam personam c
prandam sicilini: nota linquam) est, quod usii uenit, & in hac re cotidie fit: Antea enim inquit)poetae quassitat sebulas enumerabant: id est omi casus, qui nissent aliquibus aequidquid deniq; similitudinem aliquam hianis rei haberet, innumerum tragoediatum referebant, nec dubitabant inde fibulain texere. Non distinguebant igitur ueram materiam a parum utiliantiqui poetae. Nunc autem inquit e re illo cognito, longe aliter se gerunt, ac circa paucas domos puLherrimae trapoediae componuntur: nam verbo etiam illo utitur, quo rerum co mentatio sabulaq; significatur: venustas enim ac dignitas magoediae aliunde quoque acquiritur. Nomina etiam multorum ponit, quibus atroces ii casus contigissent, quic sus sunt apta materia tragorelis: in quorumq; persona cetera etiam reperirentur, quae requiruntur in optime constituta fabulae eorum malasatis nota ac uulgata simi.
quamuistabulet ipse uetustate perietini. Addit autem,appellatis pluribus. Acquia
145쪽
buscunque aliis contigit aut pastis esse grauianiata uiri; in serninis illa sustinuicse, aut aliis inuexisse: hi enim quoque omnes idonea materia ac sq:es erunt tragoediae. Colligens vero ad extremum, concludensq; disputauonem hanc Omnem , quae pertinet acl optimam rerum coagmenrationem, tuquit. Pulcherrima igitur tragoedia, quod ab arte expectari potest, nascetur ex hac conmmone. Quare intelligitur hinc, si quis multum discesserit ab hac ipsa constitutione retu on posse eum ullo pacto coniicere pulcLerrimam, dc perfectissimam tragotitiam. Secundum artem inquit, quia pari mr ipsis elegantiae aliquid ac sellandoris non nullis aliis rebus .
qiue in artis praeceptis posive non sunt. exempli causa, menificentia apparatus: nam
vulcus magnopere capitur spectatione harum rerum: sed ab arte, rationeque huius rei tradendae, ad tr oediam pulcherrimam conficiendam, nihil amplius praesidi Heiri potest. Non debet autem nos perturbare, quod inquit pulcherrimam fabulam contexi de iis hominibus, qui atrocia mala perpelli sint, aut aliis importarint, cum tamen per me eorum, qui maenam alicui iniuriam intulerint non aptae lint ad . misericordiam gignendam, quod requiritur in omni tragoedia: tunc enim ob incommoda & indigna mala aliarum personarum hic motus excitatur, quae per na: dc ipsa in eadem fabula versentur: nam misericordia movemur eo mi, qui malum accipiunt, non qui dant, nisi extiterint simul, qui semetipsos propter imprudentiam, aut v hementem animi motum perdicierint: hi tamen tune non ut auctores proprii mali cogitantur: neque eo nomine misericordia digni habentur, sed ut qui acceperint ac perpessi sint. Et sinὰ putare debemus Aristotelem potius spe Liri voluiisse mala, quet aliquis habet atque ipse perpetirer, quamuis complexus etiam sitquae iacit: ut sit praetiam locutus est, ubi, quia sinotare esset, docens, Alcibiadis periona usus est: e demq; modo inquit, quid Alciniades iacit, aut accepit: in quem locum plura notaui. Hae parte discedunt calamo scripti libri, quos vidi ab excusis pusilla in re,&ρος sensem pene non variat: cum enim impressi habeant illi πραται habent.
crum ti modo dictan est, rem . Signum otem maximum: in scenis enim σ certinandus niaxino tragicae Missi οδ parent, si euentum bonum habuerint. Et Euripides si aboqua non bene texit, verum
men maxime tragicin viii, poetarum appa t.
sipulcherrima tragoedia est ea, quam iudicauit, eum in ecteris eius condicioni bus sit, ut trans tus in ea fiat E vita beata in miseram, salia illi sentiebanti qui Euripidem hoc nomine amisarent: ipsum igitur de dit, atque illos, qui eiura reprehen
debam magis dignos este, qui reprehenderennir, ostendit. Non potuit autem eo rum filiam opinionem non refellere, cum contra iudicium suum quod ipse bonumelle assicinasset, illi damnarent. Vt igitur pestas eos, qui laetum mem trag Miserum fingerent. atque eum meliorem esse tristi exitu existimarent, in errore versari cuerat: ita nunc illos peccare ais aliqui quod optimum erat in Euripide. id cris minarentur: hoc enim valet coniunctio eosita initio huius partis quς tamen pars Vecerta planain e superiore di*utatione iniri ruri est enim tanqua corollarium quoddam. Cum autem dixisset versari etiam in eodem errore, quo superiores, qui vitio
darent Euripidi, quod hoc saceret, quid sit id, declarat, addens. Ac multa: ipsius
146쪽
sile in infelicitatem desinunt. Errare verb adiungit, quia id reprehenderent,quod tectum est,ut supra ipse declarauit: cuius tamen praeterea rei signum hoc afferri posse ostendit: hic enim quoque, ut supra a consequenti argumentatur: signum autem hoc letie non esse affirmat, nec Egenere eorum, quae incerta valde si intrac paruam uim habet aliquid ostendendi: maximum enim ipsum appellat, ut quod magnopere aptum sit ad id, quod abditum foret, aperiendum, ac penὰ ante oculos ponendum: et eris hoc, quod in scenis ac certaminibus maxime trlicae huiuscemodi fabulae apparent, atque elle intelliguntur , in quibus scilicet tranulus fit e secundis rebus in aduersas. Maxime autem tragicae cognoscitntur esse, quia ex illis multo magis nascitur, quis e contrariis, id, quod proprium est trag iarum, sinisq; huius poematis: id est citatur misericordia ae metus recitatione earu maxime in animis spe- Litorum. Nam quod inquit ipsis in scenis ac certaminibus huiuscemodi apparere, distinxit ipsas ab iisdem, cum leguntur: ac domi, remoto omni apparatu, studioq; illo contentionis, in manus capiuntur: neque enim tunc vis earum tantopcre cernitur: nec adeo commouent animos eorum qui audiunt: quia illae res tunc coi tantur, non heri videntur. Quod autem auctor inquit αλκα ree ασιν, valet si sabulae ipset rectum exitum nactis fuerint, nec initiis a sis aliquid incommodi euenerit: multa enim stant, quae impedire possunt: m a tamen eorum pars in ossicio histrionum posita est. Si a stores igitur bene munus suum obierint, nec alia ullaces mirasin eruenerit, has esse maxime tragicas affirmat: cum enim illiusmodi aliquid contingebat, mirum non erat, si tragoediae quoque, quae huneexitum haberent, tragoediarum munus non omnino exequerenturmeque ob id iudicium hoc de illis mutari debebat : vitium enim culpaq; in aliis manebat. Pergit autem hoc bonum meodem poeta laudare: magisque ipsum quam reliquos omnes vidi ite assirmat: ac re
etiam praestitisse, quod a re media in primis expectatur: nee tamen non simul Ostim dit, quid in eo merito desideretur: ut enim hoc cum laude ipse tractivit, ita fabulae
partes non sane apte composuit: nec bonam semper cilconomiam, verum let rerum Ordinem ac texturam instituit: hoc enim puto ualere : uerbum enim
Loe a res familiaris cura dispoisationeq;,ubii roprium ipsius domicilium est huc migrauit: appellataq; est aiam .ia sabulae, ut cicero quoque a--μ- epistolat via uit . uero quod inquit, significat alioqui, nisi fallor: nec ita accipi debet. quasi auctor partum eius ceconomiae probet, partem improbet: in hoc enim ipsiux industriam petiton sine causi desideratam esse ostendit: estq; haec eius poetae propria ruina. Precauit ieit Euripides in notare in partibus fabulae collocandis: rebusq; ipsis, ex quinus ea consistit, coagmentandis: ut non magno negotio qui attente ipsum leget, intelligere poterit: contra autem multum in hoc Sophocles valuit: id verb eontingere potuit, quia Eurirides in rep. versatus non est: totam aetate occupatus fuit in studiistiterarum, ac philosephia ipsa, cum Sophocles multum
incubuerit rei p. ut exercitum etiam duxerit, ac munis rebus interruerit: qui tantus
us rerum erudire ipsum potuit, quomodo fingi instituiq; facta deberent, ut uerisimilia serent: ille enim alter, qui animo tantum ea, cogitationeq; uiderat, mirum non est, si in imitandis postea ipsis lapsus est: nec omnino potuit ea similia veri essicere . .amuis autemhoc merito desideraretur in eo, tamen ipsit in vicisse ceteros assirmat hoc ipsis bono, quod maxime omnium tragicus esset. unde perspicitur In
gis, quod proprium tragoediarum est, praestare fibulas, quas docuit: cuius generis inultas, ut aienant ipsius aduersatij, hic poeta scripsit: multas enim illi quoque, qui eum insimulabant huiuscemodi Euripidem composuisse dicebant, G ex omni ipla
rum numero maiorem partem tristem exitum nabentes ipsum finxisse ei obiici bant: quod uerum esset, quamuis etiam multo plures ipsus hilarem ac fortunatum exitum haberent: nam n ari non potest, quin earum, quae restiteriant, bona m gnaq; pars laetum finem habeat: Hecubam enim quoque in numerum illarum contulerim: cum enim inicium fabulae triste admodum ac miseriini sit, exitus t tus est, vim malis: Hecubae nanque sertuna, qua fila uia vocatur, non Polymestoris spoctanda est: satiauit autem illa oculos animumq; situm poena inimicissimi hominis, cui ita r iacta tenebatur: de cumulta fierit iustum dolorem, ut generosi
147쪽
mulier, tr mimam inde voluptatem cepit. Perspicitur autem iam inis fallor illo, deceptos este, qui putarunt hie valere, summum atque optimum tragi cum poetam: atque hoc testimonio mauissimi auctoris freti, non dubitarunt longe antepollenduinei te Euripidem Sophocli assirmare: ipsiq; palmam huius iiudu dodere: quominio enim,qui in re tanti ponderis labini corpusq; ipsum tragi it non recte componit, primas inde reportare potest Z Qiuulsi hoc etiam verum s et, de quo meum non est nunc sententiam 1 corid irari non debet, quin ira verbum τρα-γκου m accipiendum sit: προγκαν mim semper valet fictum sevum, ac plenum ni ximorum malorum. Valet etiam ad hoc confirmandum illud quod multo infra i quat. - ά n. si nanque non est, iton est tragicum: contraq;, quod refertum est his casibus, quos ipse vocat M, tramcum est. Quare τρα- ο κ sigiuscat plenus huiuscemodi grauis limorum incommodorum.
Secuncia autem, eri Irma dicta est a non nidis, est e sinum, Aulucem consiturionem habens, pumad κοί- ω , . Asinu contrainio modo metirilis oe perora detur.autem esse trima propter id mel
talem thearrorum: comitantur e foetae, morem gerenteu pectatorii us
es autem non haec a tris iara voluptas: sed potius comara a propriae Egla enim sunt in rci mi, i extiterint in abuti, ceu Oreis, egisthus,
Cum prima seret seo iudicio retiani eo Mentatio docuisset, qiuamuis nonnulli disseriti minutie linae se musit, ac post illam sequatiar, ostendit. Secunda autem est, quia cedit illi rinferiorin dignitate est: antequam tamen verbis explancia quaenam illa sit, riirsus meminit sententiae illorum, quia se discreparent: varietatemq; opinionum earum tangit in fabula petimiore melior indicanda: neque enim cMat summus doctor se haberein hoc aduersarios, sed seretur, ac potius praese id fert, ut rursus causam refellendi eos habeat: originem enim erroris eorum aperiet, & quid mouerit poetas quosdam, ut duplici argumetuo fibulas confingerem, exponet. inquit igitur. Secunda autem, ouae prima dicta est ab nonnullis constitutio, duplicem constitutionem habens: iri est fibula, quae duarum persenarum,uel duorum generum hominum ficta complexa est. Exemplo vero cuius inodi hoci re declarare volen illustre id, situmq; alite oculos sumpsit 1 inquit enim. Que admodum se Odyssea habet: a tror enim eum Odysseam Homeri intelligere, qua manifesto hoc fit. Nec impedit nisi talos quamuis de tram litis nunc dii lira quin ab alterius generis triuinate exemplum sumat, si illud e regie praestat, quini opus nunc est: dubitan uim mini non est, quin id poema conititutionena suam h beat: sitq; illa duplex, ea ratione qua ipse insta ostendit. Nam adiuuat etiam Odrias am Homeri accipi hic debere: itaque illam vocatam, quia duo diuersa hominui genera illic versentur, locus qui est inta, ubi exponit eius fibulae: inquit mim primo, Quum quidam peregrinaretur minios annos: dc post, Quum sertu ipsus ita se haberent: & quae sequuntur. Cum igitur Aristote, conuitutionis cectum genus indicare vellet, quomodo peccaue exutiniari debet, si aptam admodum
148쪽
Ira docerute, claramq; constitutionem proposuit 3 neque enim nunc de uniuersa trag clia, eiusq, excellentia loquitur, seciden ac parte tantum . nec tamen in re tam obscura &incerta negarim heri etiam posse, ut tragoedia aliqua reperiretur, quae
eodem nomine vocata, parem Homericie OdUM e ipsi constitutionem haberet. Sed hoc relicto quod non magni s ponderis est, illud potius accurate quaerendum , quomodo duplex haec inula accipi debeat: neque enim arbitror duplicem fabulam omnem elle, in qua duo contraria inter se hominum genera contrarium oratum rerum libarum nanciscuntur, si cocij etiam illi sint eiusdem ficti, sed requiri inprimis puto, ut actiones duas in se contineat: cui etiam adiungatur, ut a diuersae naturae, morumq; hominibus ill administi entur: quod in exemplo manifesto sit: duni enim Vlystas in mari versaretur, multisq; ad uerus casibus conflictaretur, proci illi, quibus nulla in re tunc cum eo conueniebat, domi ipsius delicate vivebant: nec ulli rei parcebant, ut pudicitiam uxoris ipsius expugnarent. Haec igitur mihi verὰ duplex fabula videtur vocanda, quae complectitur duas actiones distinctas: ac spatio etiam loci separatas, non tantum diuertis consiliis gestis . nam s duplicem fabulam omnem esse credimus, in qua longe dissimiles inter se persenae, longe alios &oppostos inter se exitus consequuntur, omnis penε tragmata, cuius exitus tristis est, du-llex erit: vix enim fieri potest, quin, cum siqui cadunt in res aduersta alij non su euentur, dc ex incommodis tuorum commodum aliquod adipiscantur: nam Oedipo etiam e summo loco lapse,&obruto grauissimis malis, Thebanus populus liberatus est pestilentia, & aliis aduersis rebus, quibus premebatur: & tamen fibula illa sine dubio simplex hoe pacto est. Eadem ratio est nisi filior) reliquarum tragoediarum: cunctae enim in quibus una tantum actio existit, quamuis duae contrariae hominum condiciones, quae contrarios etiam ad extremum euentus habeant,in
ea uersentur, simplices fabulae sunt habendae. Sed alterius scenae exemplis utamur: quod enim docet Aristoteles in tragoediis inueniri, ut non nullae ipsarum simplices: aliae verb duplices sint, idem euam in comoeiliis usu venire arbitror, & hoc sensu videtur Terentius illud in prologo dixiste, Duplex quς ex argumento facta est simplici. Andria igitur duplex tabula erit, quae constate duabus actionibus, id est e geminis amoribus duorum adolescensium, Pamphili inquam & Ch xini: quod animaduertit etiam Donatus. ει cum primum Citarini petibna sollicita de nuptiis illis simulatis Pamphili in scenam venit: S in exitu fabulae, cum locum eum interpretaretur. Atque adeo longum est illum expectare dum exeat inquiterum. Quia audacter & artificioia binos amores duorum adolescentium, de binas nuptias in una sabula machinatus est: de id extra praescriptum Menandri, cuius comoediam transferebat. Idem etiam admoauit cunctas Terentii fabulas, una excepta Hecyra, huiuscemodi esse. Q igitur ut opinor in tragoediarum genere similis Andriae: reliqui sin duplicibus Terentij comoediis erit, tragoedia duplex erit: & E mea est de hac re sintentia. Solum hoc dissicultatis resfit quod pares peribi sunt hic, non tantopere inter se vita ac moribus discrepantes, ut earum alterae, melioris indolis: alterae, deterioris sint appellandae. Cum autem exemplo docuisset, quae secunda constitutio sit, alia ratione ipsam explicat, atque inquit. Et desinit contrario modo melioribus, icilicet ii ominibus ac personis, quae in ea versentur, ac det rioribus : quod tamen etiam illic contingitivi existimari non sine causa pars hcc pos sit exempli declaratio: in Odyllea nanque manifesto hoc fit: Vlystes enim qui virtutem colebat, confitebitus multas incommodis, sertunatum tandem exitum rerum suarum nactus est: delicata autem illa iuuentus, quae in otio diu dmuit, atque ali nis bonis voluptates seu expleuit, misera ficta est, ac iusta poena asteba. Qim igitur auctor inquit me δ. τι ι, ad personas referendum puto: nec sentio cum illis, qui acceperunt his verbis meliores constitutiones. Hoc tradito Aristoteles, unde talla haec opinio manarit, exponit:&qui sens esset huius erroris: docet enim spectatores caus is fuisse huius mali, & in errorem traxiste poetas: qui podve nisi nimis studioli fuissent placendi spectatoribus, a culpa sine dubio afuissent: sed desiderium sitissectendi illis, in eo etiam,quod fortas te non rectum esse sentirent, ipse ut peccarent, impulit . Inquit igitur. Videtur autem prima propter theatrorum im ill
149쪽
tatem. Quod autem consequentibus verbis lationem reddere videtur alicuitas res quae dubiaioret: est enim illic coniunctio As, quae hoc indicat, existimare debemus occurrere ipsum ei. quod contra dici poturilet, atq; hanc disticultatem tollere: qu modo scilicet vitium spectatorum obesse potuerit poetis: ac peti deo ipsis, ut quod
deterius esse intelligerent, meliori anteponerent. inquit igitur poetas hoc commi tete, quia plerianque sequuntur spectatorum voluntatem, atque omnia, quae ipsis grata elle senuunt,in animum inducunt iaci re ut beneuolentiam eorum sauorent madipiscantur. Hoc igitur quoque declarato, quod noceret existamationi poetarum,
si iudicium de iris fiat ab erudicis ingeniosisq; hominibus, adiungit, Huius emodi
voluptatem, quae capitur e fibulae fine laeto ac tranquillo, non esse propriam usso diae: nec eam , 'uae inde expectari merit. debet : sed propriam comoediae,niam i, diuersi illius poematis. Magis autem , non omnino propriam eam esse dicit comitiae, quia sciebat e multis etiam tragoediis illam hauriti, quariun migrat e set e rebus aduerili in secundas. Comprobare vero id voletis, Ostendere , nunquaid non fieri in commuis: vi qua uis 'uamuis m. na turba, dii scultas i, ad intromum componatur: Omniaq; tranquilla laetitiaeq; plena restent, inquit: Illie enim si inimici illini etiam inter se ex uterint, qui in furula veri antur, ceu Orestes &sthus, amici ficti in extremo e scena exeunt: omnem; eorum controuersiae sedanture exemplum enim atrocillimariim discordiarum, & qine nullo pacto viderentur componi polle. voluit esse Orestem & Aegisthum, quamuis eoium per me comoediae apta: nullo modo sint: de sane nullas magis inter te insensas, iustioribusq; de causis,
cxcogitare potuit. Addit etiam in coagmentarioli e rerum comicarum nunquam n tangere ut aliquis, quamuis acerbam iniuriam ab alio acceperit, eum uiterticiat,
cum contra omnino fiat in tragoedia . Vnum autem, atque id sane pusillum, quod tamen contemni non debuit, initio huius partis immutaui: diuisi nanque paniculam δ.: sic enim prius in excusis libris legebatur. cum duae lite . ex quibus illa constat, negligentia librariorum coaluis lent: legi nanque videtur debere δή, ut etiam criptum sendi in quibus iam calamo exaraus exemplaribus: hoc autem excepto, nihil in illis varietatis inueni: nec puto ulla in parte hunc totum locum correctione egere. Anc quod verbum proprie valet imbecillitas atque infirmitas corporis, ὶ corpore ad animum translatum hoc loco est: significat ut opinor hic antiamum tenerum ac mollem spectatorum, qui tanto desiderio voluptatis pocipiesulta, tenentur, ut resistere ipsi nullo pacto queantide non sito loco genus etiam quoddam ipsus requirant: nam laetitia prorsus inicitur, qui videt sedari maximas turbas, Manimos, qui prius odio flagrabant inter se, iniunte reconciliari. Latinum ipsum
verbum, quod huic alias respondet, videtur ita etiam Ciuero cepisse qui in I xlso inquit: Im illa enim natura est ad contemnendam potentiam: Valet enim. Non tam firmum est humanum ingeni iunconstans a , viam desiderio huius boni consequendi resistat. Graecii in quoque verbum, ut hie Aristotcles, accepit etiam Plutarchus in Erotico: quo loco positis exemplis confirmat opulentillimos reges, amore illarum captos, seruisse turpiter vilis limis mulieribus, ac plus illis stultitia sua tribuisse, quam mortali taminae concedere ullo pacto par nerit. Verba ipsius sint.
tatuuntur . nam verbum, quod sequitur manifesto declarat: est enim tanquis, declaratio ipsius, hunc sensem, quem docui, esse verbi illius, quod antecedit. Est sane locus hic, ut imminutus, notatus in excutis libris. sed aut integer ille est: sino causaq: sia spectus fini: aut quae desiderantur, δε ita inculcata erant, ut priorem s.
xenti ollinc etiam dempta, non corrunt pant. autem, significare videtur, morem alicui gerere, & ut optat ille, aliquid ficere. san sine verbo , quod crebrum est apud hunc auctorem in libris, quos stili sit de republica, valet ex voto aliquid optinere&persectimi viidiq;: id est quo melius Optare in ea re aliquis non potuisset. In is. eorum librorum statim principio de optimar CP
150쪽
ω ἔ- μα αμ. κατ' iis, δοιό ei rasis σκῆν.κ e. Libet hoc etiam addere, ut auctor hie cepit ἀκμου ειν, ita etiam Platonemini, libro derep.idem verbum, addita tamen illi praeposimon usurpasse: inquit enim. - ν πραει-ἰ-ὐλουμι, id est accommodare se illi,& quas voluntatem ipsius attendere.
Licet quidem igitur formia sum γ 'ali, ex apparisu misci, i
eet aut ex ina constitutione rerum: quod quidem est prim σpoetae metiris: oportet enim quam ivis non videmsic cot, tam es ibutim,u qui aiari res quaesunt, Gr horreat misericordia moueatur ex js, e contingunt: in quos astinus cauar illi, qui Oe pisaulum audis: Ope autem Uparatus hoc conficere , artifici' magis expers est ,σ magnos sim
Constabat finem esse tragoediae, metum ac misericordiam excitare: cum autem intelligeret diligens magisternoc duobus modis inici posse: quorum alter altero na lior esset, expositis primum illis, docet postea uterutri anteponendus sit:& causas etiam iudici j sui affert. inquit igitur. Ficti sanepotest,ut quod adhibetur ad metum iniiciendum dc misericordiam excitandam nascatur ex aspectu: fieri etiam potest ut proficis ratur ex ipsa constitutione rerum: quod ualet, ut ostendi, idem duabus rationibus praestari posse. quarum prior est, cum ita scena Ornatur: itaque actores ipsi di vestimenus & omnibus aliis rebus ad perterreficiendum artis iii struuntur,ut qui in theatro sint reformident, ac misericordia eorum, qui mala illa patiuntur,m Meantur : posterior vero ratio est, cum initio a poeta ita res coagmentatae sunt: itaq; fibula ficia, ut sitie apparatu, praesidioq; rerum aduenticiarum, & metu &misericordia, qui audiunt, occupentur. Posteriore autem hoc moao exposito, laudat eum ,&anteponcndum priori docet his verbis. Quod quidem est prius Spou melioris. rsu vero valet, ut ipse quoque in cat oriis inmonuit,ὰiquando pos se hoc verbum, praestantius ac maioris dignitatis. Nam quin melioris eum id poetae sit, dubitare non possumus, praestare scilicet, quod munus ipsius est, suo ingenio atque artificio, sine auxilio rei alicuius externae: Reddit autem statim rationem cur id melioris esse Dece inirmarit: quodq; effici ab eo debeat, declarat: ait enim. Oportet enim, quamuis ille non videat oculis, quae gerantur,ita constitutam esse fabulam, ut qui audit res cum fiunt & horrescat & mis vincordia moueatur propter res, quae itille contingunt. est igitur hac quasi lex quaedam, quae a bono poeta culigenter custo dienda est. Nam quod in Graecis auctoris verbis est. puto ad eum referri debere, qui audit, quamuis infra ipsum, interiectis non nullis uerbis, appellet: potest enim ille dum audit auribusq; percipit voces histrionum, simul res eas geri videre: potest etiam silo sensu aurium uti, nec in theatro versari: aut si illiemanet, coliniuere. Illa igitur fibulae constitutio, quae hoc praestit, melior est. ει' τῆ μ Λῶν ι valet, cum aliquid in illis rebus nascitur, quod metum inhcere posist, aut misericordia dignum sit. Huiuscemodi autem quiddam fgnificare videtur Cicero voluisse:-mq; exprestisse, cum inquit in epistola ad LLucceiuni. At viri sepe excellentis ancipites varijq; casis, habent admirationem, expectationem, laeuum, molestiam, spem, timorem. Adiungit Aristoteles, quod exempli vim