Das Evangelium aeternum und die Commission zu Anagni

101쪽

Das Evangelium aeternum undisi commissionis Anagni.

le honnte bisher deris an die Spur vommen, Wi geben abernita die Holla laus, das es ms gelinge. Unis andem Schristen Ioachim Kerde me me Exemplare liber die Apocalypse, eine concordia veti et novi testamenti, die Concordia und das Enchi

Appendix B. Das Proto coli de commissionis Anagni. Cod. aris. 1639 ivortier land de Sorbonne n. 1726 , eine Miscet. Ηs. Welche rei Thelle enthali. De ersten Bl. 1 - 19 sulit Thomas Hybernicus, De tribus ierarchiis etc. 13. Jh. de gKeiten bis Bl. 58 ein Bruchstac Hugos vo S. Victor, De partu virginis 12. h.); de letaten vo Bl. 59 an nimm das Sinck in das uns hier interessieri aut Bl. 59 in mediciniselle Fragment). Im13. Jh undisoch im 14. Waren die Kei incho bis l. 59 nichimit dem letate Thei verbunden, derisue die alte Paginierungvo 1 an nachis et Vorsetzbi littera ullgi, und dies habe ichunte belbelialten. l. 1 61 bis 78 b in Excerpto aus Joachims

103쪽

. . . ditiones trium librorum Joachim Concordie, Apocalypsis et Psalterii Cone Venetiis 1519 Apoc undisalti 152ῆ . 91ψmeo notavimus et extraximus de Introductorio in Evangelium eternum misso ad dominum papam ab episcopo Parisiensi, et tradito nobis tribus cardinalibus ad inspiciendum ab eodem domino papa videlicet O. ὶ Tusculano, St. Prenestino episcopis, et Hugoni sancte Sabbine presbiter cardinali Quod circa ri cis annum incarnationis dominice exivit spiritus vite de duobus testamentis, ut fieret evangelium eternum. Hoc probatur xv capitulo , et xxiii . Quod liber Concordiarum vel Concordi veritatis appellaretur primus liber evangelii terni, probatur xvii capitulo . et quod liber iste concorrui sit Joachim

104쪽

100 einrie Dentiis, habetur per totum istum sicli capitulum. Quod liber iste, qui dicitur Apoca-lipsis nova, appellaretur secundus liber ejusdem evangelii, probatur xx. et maxime . Similiter quod liber, qui dicitur salterium decem cordarum, sit tercius liber ejusdem evangelii, probatur xxI. capitulo a et g. et per totum. Item xxvim capitulo . ponuntur hec verba: in primo libro ipsius evangelii terni videlicet in secundo secunde Concordie'. t tria predicta probantur similiter expresse ora capitulo , ubi distinguitur triplex littera ibi: attendent unum' etc. Et similiterant finem ultimi capituli ubi dicit: Illud attendendum eis. Item xxiv. capitulo ante finem comparat vetus testamentum primo celo evangelium Christi secundo celo evangelium eternum terci celo. Et expressius

xxv. capitulo, ubi comparat vetus testamentum claritati stellarum, novum testamentum claritati tune evangelium eternum sive spiritus sancti claritati solis. Item xxv u. capitulo comparat vetus testamentum atrio, novum Sancto, ternum sancto sanctorum. Item xxx. g. comparat vetus teStamentum cortici, novum teste, evangelium eternum nucleo. Item xxix capitulo dicit evangelium eternum esse spirituale evangelium

Christi litterale, ei quod evangelium eternum est illud, de quo J remias xxxi Τ): dabo legem meam etc. Idem, scilicet quod evangelium Christi sit litterate, expresse dicitur xxi capitulo , ubi etiam asserit, quod evangelium regni vocatur evangelium Spiritus sancti et non evangelium Christi, et adducit argumentum ad hoc probandum ex ipso textu Mathei xxiv ηὶ videlicet, quod cum evangelium Christi predicatum sit

in toto mundo, nondum tamen venit consumatio. Item xxviii capitulo dicit, sacram scripturam divisam in tres partes, scilicet in vetus testamentum, et novum, et evangelium ternum i quod capitulum totum est notabile et totum legatur. Item expresse habetur xxx capitulo,

ubi dicit: Hec tria aera volumina'. t eodem capitulo dicit: alia est scriptura divina, que data est fidelibus eo tempore, quo Deus Pater dictus est operari, et alia que data est Christianis e tempore, quo filius operari dictus est, et alia que nobis' data est eo tempore, quo Spiritus Sanctus proprietate isterii operatur'. Item x capitulo d. dicit, quod tercius status mundi, qui est proprius Spiritus sancti, erit sine nigmate et sine figuris. Unde circa medium ejusdem capituli ponit hec verba: Apostolus 1 Cor. xmφὶ loquens de fide et caritate distinguendo statum fidei, scilicet secundum statum mundi, qui enigmaticus est, a statu caritatis, qui proprius Spiritus sancti est et est sine enigmate figurarum uomini testamentorum, ut patet alibi, et ' comparando unum

1 in ext xxi Ieri I, 33. 23 Matth. 24, 1 3 deest 4 deest L. 5 danda est , interlineariter erit. Secundum Gerardum aerimum

tertii statva jam data est in tribus o ieribus Ioaehim, et re οὐ diei nobis.

6 I. Cor. II, 2 sqq. si quare A.

105쪽

Protoeol de Commission tu Anagni.

ad aliud dicis ex parte cognoscimus et eae parte prophetam ι - et hoc quantnm ad secundum statum , cum autem venerit quod perfectum est,

scilicet tempus caritatis, quod est tercius status mundi, evacuabitur quod eae paris est Quasi dicat: tunc cessabunt omnes figure et veritas duorum testamentorum sine velamine apparebit Et statim subdit: videmus nise per speeulum' etc. Item mi capitulo dicit, quod sicut

in principio primi status apparuerunt tres magni viri, scilicet Abraham, Ysaac et Jacob, quorum et tercius scilicet Jacob habuit xii 3 et sicut in principio secundi status σ1 Nores, scilicet Zacharias, Johannes baptista et homo christus Jhesus, qui similiter secum habuit Man: sic et in principio tercii status' tres similes illorum, scilicet vir indutus lineis, et angelus quidam habens sescem acutam, et alius angelus habens signum Dei vivi at ipse' primo habuit ii, inter quos et ipse sui unus, sicut Jacob habuit is in primo statu, et Christus in secundo. Item quod per virum indutum lineis intelligatur Joachim scriptor hujus operis probatur xxv. capitulo circa medium per hec verba: De quinqne intelligentiis generalibus et in lipicis', ubi ' si est: vir indutus lineis

in aperitione mysteriorum Jeremi prophete. Ecce, ait, prete hystoricum moralem tropologicum' etc. Item xxvii. circa principium ita dicitur: ad quam scripturam tenetur populus tercii status mundi, quemadmodum populus primi status ad vetus testamentum et populus secundi ad novum, quantumcunque hoc displiceat hominibus generationis istius'. Quod evangelium eternum traditum et commissum sit illi ordini specialiter, qui integratur et procedit equaliter ex ordine laicorum et ordine clericorum, probatur ut capitulo circa medium, quem ordinem appellat nudipedum xxvi capitulo in fine. Hoc idem tangitur in no xxv. capituli, item in fine xxvii. et in fine xxviii. c. 'ibi multi speciales intellectus ete et in fine ultimi capituli: nunc autem ob reverentiam' etc. Item in xu capitulo versus finem ponit hec verba Usque ad illum angelum, qui habuit signum Dei vivi, qui apparuit circa M. c. inca nationis dominice', quem angelum state Gerardus vocat et confitetur sanctum Franciscum. Inox capitulo ponit hec verba: primus status fuit sub lege, secundus sub gratia, tertius sub ampliori gratia'), quam gratiam,1 o. s. Io. 2 mppia filios. 3 apostolos. 4 addit L erunt,

quod Disum est, qui Ioachim, Dominio et Franciscus jam mortui erant, quando Introductoris fuit scriptus. Inaehimitae putaram tempore latorum trium sanetorum is potius anno 29 tertium talum nodammodo initium umρsisse, sicut etiam apparet me Priscipio hujus documenti et eae sequentibus. Non emo hie dicitur, ut opinatus est Reuter s. Franciscum iterum Denturum esse. 5 Daniel I2. . oe. Id Id 7 2. Glossa interlinearis seil. s. Franciscus 6 l. a. Francis A.

106쪽

Ηs inrie Den ille, inquit Joannes in pro gratia dedit nobis. Primus fuit in timore, secundus in fide, tercius in caritate'. Item in m. capitulo circa medium dicitur: opera que secit deus trinitas ab initio usque nunc sunt opera patris itantum'. t post pauca: et illud tempus, in quo operatus est deus pater, est principium temporis vel primum tempus' et potest diei primus status mundi' etc. Item via. c. in fine ponuntur hec verba ista: de generationibus autem tercii status mundi nondum scimus, quot menses vel annos habeat quelibet generatio, sed hoc tantum seimus permulta scripturarum testimonia, quod εὶ ille generationes valde breves erunt, ut apparebit inserius in multis locis'. Istos errores et latuitates invenimus in isto libro, et quia totus liber istis et consimilibus respersus est, ideo noluimus plura scribere, quia credimus ista sufficere ad οὐ noscendum de libro ). Anno Domini N. cc. lv. um idus Julii Magni coram nobis Odono episcopo Tusculano et fratre Hugone presbiter cardinali auditoribus et inspectoribus datis a papa naeum reverendo patre Stephano Prenestino episcopo, se excusante' per proprium capellanum suum et nobis quantum ad hoc vices suas conmittente, comparuit magister Florentius episcopus Acconensis proponens quedam verba de libri Joachim extracta, suspecta sibi ut dicebat, nec ' publice dogmatiganda aut predicanda sive in scriptis redigenda, ut i sicut 'eret, nisi doctrina sive liber aut sui' libri, prout sibi videbatur, damnarentur'). Et ad hec audienda et respicienda spa adjunximus una nobiscum duos alios scilicet Datrem oneraletum episcopum Panedensem δ' et fratrem Petrum lectorem fratrum predic torum Amanie, quorum unus tenebat originalia Ioachim do Florensi monasterio, et inspiciebat coram nobis, utrum hec essent in predictis libris, que predictus episcopus Acconensis legebat et legi faciebat per tabellionem nostrum; et incipiebat sic: Cone II. Primo notandum est fundamentum doctrine Joachim. Et proponito tr. I . in tres status ocius seculi tui capitulo secundi libri quod incipit Intra gentia vero ilia te dicens: Aliud tempus fuit in quo vivebant homines secundum carnem, hoc est usque ad Christum, cuius initiatiosacta est in Adam aliud est, in quo vivitur inter utrumque, hoc est inter carnem et spiritum usque scilicet ad presens tempus, cuius 'initiatio acta est ab Heliseo propheta sive ei rege uda aliud in quo vivitur secundum spiritum videlicet usque ad finem mundi, cuius 'l ML I, 6. 2 trinitatis L. 3 vel primum tempus patris A.

4 quod et A. 5 hie defest , sed eontinuant A M. 6 A M. excusavit.

T A ne. 8 id est Ioachim. 9 deest. Conjectura ei uctis hard. 0 deest. Qvctist Lehard Renan. Toceo falso ecpunt avendensem. Est eretist mnidensiam Patriarchatu Constantinvolitano Cyr Lequian Oriens Christianus III, 65,

107쪽

Protoeol de Commission in Magni.

initiatio laeta est a diebus sancti Bonedicti Fructificatio itaquo vel proprietas primi temporis sive ut dicamus melius primi status sui ab Abrahamusquo ad Zachariam patrem Johannis baptiste; iniciatio ab Adam. Fructificatio secundi status a Zacharia usque generationem 'Lxlii. initiatio ab Oetia sive a diebus Asa sub quo vocatus est Heliseus ab Helia propheta Fructificatio torei status ab ea generatione quo est xxii a beato Benedicto usque ad consumationem seculi'); initiatio a sancto Benedieto' '). Deinde in capitulo sequenti immediate distinguit tres

ordines electorum respondentes tribus statibus seculi predictis, quorum b. e. 5. primus est conjugatorum, secundus clericorum, tercius monachorum.

Conjugatorum ordo initiatus ab Adam fructificare epit ab Abraham ' . clericorum ordo iniciatus est ab Ogia, qui cum esset de tribu Iuda obtulit incensum domino, etsi non impune. Fructificavit autem a Christo qui est verus rex et sacerdos monachorum ordo ' incepit a beato Benedicto i), euius fructificatio in temporibus istius'. Quantum autem protendatur tempus medium horum trium sivo status secundus dicitur secundo libro Concordi capitulo . quod incipit Propter hecis neranda mysteria, scilicet ubi dicitur: Ut autem pretermittamus tempora b. e. s. inicialia et teneamus id quod singulo statui in proprium est, primus ab Abraham inae et Jacob usque ad Zachariam patrem Johannis aptisto sive usque ad ipsum in Johannem et ad Christum Jesum qi. Secundus ex eodem tempore usque ad presens. aereius a presenti tempore usque in finem. Quot autem generationes contineat iste idem status medius yi, dicitur in xi. capitulo ejusdem secundi libri , quod sic incipit In tertia vino arbore te hiis verbis: Sunt etiam a Zacharia D. D . . patre usque ad finem hujus status generationes xlii. Quot autem annos habeat unaqueque istarum xlii generationum hujus secundi status habetur xx. capitulo ejusdem libri, ubi probatur, quod xxx, multiplici argumento n. r. I. scilicet quia xxx annorum erat dominus quando cepit ' habere filios e. IV. spirituales, David quando inunctus est in regem Erechiel quando incepit prophetare, quia persectio huius numeri ' pertinet ad fidem trinitatis. Inde est quod nemo absque magna necessitate debet in novo testamento suscipere sacerdotii dignitatem, ut fiat pater spiritualis xxx nisi esset anno-l Ge. I, 2I. 2 Lue. I7, 29. 3 litteraliter invenitur hae sententia Malia. 24, 3. Apud L- 2I, 7 non eadem Derba. 4 Lue. I7, 29. I.

5 n. v. v. 6 A generationes. 7 deest A. 8 A prosequitur usque ad onsumationem iniciatio a beato Benedieto. 9 Aodam tu Codd. BCD prosequuntur: seeundum quandam propriam larinam, ut spiritus s. qui est autor bonorum persectam exhibuit autoritatem. Il Codd. viro utique esar miraculis opere et sanctitate. 12 Meui. 13 deest . 14 deest A.

108쪽

Hs inrte De nille, rum, ne ab illo summo sacerdoto dissimilis esse videatur, qui fuit dux Ibid. itineris Din conspectu ecclesie '. 92M Et paulo post: Igitur generationageoclesie sub paeio xxx annorum singulo su singulis tricenariis accipiendo sunt, ita ut sicut Matheus' comprehendit tempus primi status sub spatio generationum xhi aut quasi xl duarum 3, ita tempus secundi sub eodem generationum numero ternarii non sit dubium, maximo cum hoc ostendatur signifieatum M in numero dierum, quo mansit Helias hi absconditus a lacie Achab, et quo mulier amicta sole, que designat eclesiam, mansit abscondita in solitudine a facie serpentisq), accepto haut dubium die pro anno, et mille eo. lx diebus pro totidem annis'. Item de generationibus tercii status dicitur sequenti capitulo M. quod in-Ib. e. II. cipit Memorari debemus, iis verbis: Sane tertius status, cujus initia presto sunt, numerum quinquagenarium ob magni jubile libertatem ει quirit'. Deinde refert hos ternarios ad tres personas in quinto libro Ib. V. e. 2I. Concordie, tertia parte prime distinctionis, capitulo secundo, . ubi dicit: In primo statu auctorietatus est a deo patre ordo coniugatorum, in secundo glorificatus est a filio ordo clericorum, in teres clarificabitur' a spiritu sancto ordo monachorum. In primo sane ordine veneranda est mago patris, in secunda filii, in tercio spiritus sancti'. Item secundo libro capitulo n. quod sic incipit Quod iam tres generationes te dieitur In II tr.I. sic: Quia vero tres sunt persone, etsi ipse tres unus deus, dicit filius ς ε de patre et de se pater meus usque modo operatur et ego operor' . Quando autem pater sino filio aut filius sino patre Sed tamen quia ait usque modo proprietates maginum intelligi voluit, ut sicut in illis, qui patres dicti sunt usque ad Christum, veneranda est patris similitudo, ita et in illis, qui redempti sunt per sanguinem filii et nati ex aqua et spiritu sancto, veneremur maginem ipsius' filii, qui voluit habere fratres in terra, cum sit dominus omnium et creator universorum, ut i ipse, ut ait Paulus, primogenitus in multis ' fratribus λὶ Quia vero baptietatis jam apostolis ait idem dominus et redemptor: Vos stitem baptitabimini spiritu saneto non post multos hos dies δὶ ostenditur etiam post ε hec operatio spiritus sancti in spiritualibus viris, que maxime circa finem seculi expectanda est, etsi in aliquibus jam precesserit, quando consumabitur in multis, que inchoata est in paucis, promissio illa domini per Johelem dicentis erit in novissimis diebus Fundam de apiritu meo super omnem carnem et prophetabunt dii vestri et sui uestrei ). t de his ' proprio loco satis dictum est. Hoc expressius dicitur in ne hiridio sivei ne citineris deest A. 2 Matth. I, I sqq. 3, aut duarum devit A. 4 A ordinatur signatum. Heliseus. 6 a laete serpentis disset A. T A glorifieabitur. 8hMh. I, II. 9 deest A. 10 Primis A. ii Rom. δ, 29. 12 devit A. 3 Aet. I, J. 4 post primo A. 15 Mela, δ. 16 his

deest A.

109쪽

Protoeon de Commistion ruranagni. 05 Introductorio super pocalipsin, quod sic incipit: Nun de vii tempore et via signa lo etc. ubi dicitur: credendum est, ut ea concordia inter secundum statum et tercium habeatur, que habita 3 est inter primum et secundum, ut quomodo filius loquius est de patre et de se dicens:

pater meu usque modo operatur, et ego operor, ita spiritus sanctus opere

magis quam voce do filio et de se loquatur et dicat filius cum patre usque modo operatur, et ego operor' δ).Ηe omnia rediet do undamento hujus doctrine summatim dicuntur. Similiter in Introductorio Apocalipsis c. m. quod intitulatur Desectus statibus mundi ' et incipit Primus trium statuum etc. Super hoc Int e. d. igitur fundamento procedit tota doctrina Ioachim, et predicit multa variando de fide secundi status et de tercio statu et de quodam ordino qui debet dominari in eodem tercio statu usque in finem seculi interque notavimus aliquos passus. II Primo de libro Concordie, et prius id quod dicitur quasi in summa de illo statu in secundo libro Concordie, c. nim o quod incipit Radia Cone II. prima arboris. 93 a hiis verbis: Sicut a Johanne baptista consumatis veteri ibus apparuerunt nova, ita et nunc vetera estimanda sunt que transiverunt usque modo respeetu novorum, quo faciet dominus super terram. Igitur si jungatur huic verbo' istud, quod dicitur in fine ui capituli ad Hebreos in textu et in glosa, videtur quod cessare debeant ea, que hactenus babita sunt in novo testamento'). Item paulo ante finem primi tractatus quarti libri Concordio sunt hec verba: In ecclesia incipiet generationii vel hora, in qua Deus ' melius novit, in qua videlicet generation Ib. IV. peracta prius generali tribulatione et purgato diligenter tritie ab uni in versis gigans ascendet quasi dux novus de Babilone universalis pontifex novo Jerusalam, hoc est sancto matris' ecclesie istin, cujus typo scriptum est in Apoealipsi vii vidi angelum Meendentem ab ortu solis habentem signum dei vim et cum eo reliqui excussorum. Ascendet autem non gressu pedum aut immutatione locorum, sed quia dabitur ei plena libertas ad innovandam christianam religionem et ad predicandum verbum dei hincipiente jam regnare domino excercituum super omnem terram.' ce hic dicit eclesiam purgandam ab universis gigantis xlv. gene-l A de vii signaculo et n. tempore. MAE in FGIN, sed inrenitur in o LEH. 2 Η habenda. 3 A prosequitur etiam laeta opera secundi statua magis spiritualia sunt quam opera primi minus quam teresi, quod deest in Codd. H. si intitulatur. 5 et quod A. Hebr. , IJ:

dicendo autem novin Petretavit prius. Quod autem antiquatur et senescis, prope

interitum M. ira jungatur Ioaehim ut verbo. In originali Joaehian 'verisimiliter erat interiineariter aerimum. 7 Additur . 8 Dees A. 9 hoe matris deest . 10 A prosequitur tertii status hoc est sanet matris

110쪽

Heinrie Dellifle, ratione, de qua non Rupersunt modo nisi quinque anni et tamen tune non ponit seculum terminari, sed ocius adhuc restare totum teretum statum habiturum quinquaginta generationes, sicut probatum est supra.

Contra hoc signandum est illud Augustin xl. opitulo de fide ad mirum ubi dicit: firmissime tene et nullatenus dubites, aream dei esse Melesiam catholicam et intra eam usque in finem seolisumento mixtam paleam contineri. Quare si sorte quis dieat, quod Augustinus hie loquatur de permixtione frumenti cum paleis, Joachim autem de permixtione tritici cum riganiis et de purgatione ab eis, attendat quod subdit Augustinus immediate dicens in eadem regula fides: hoe est, bonis malos Sacramentorum communione misceri, et in omni professione sive clericorum sive monachorum sive Iaicorum esse simul bonos et malos, nec pro malis bonos deserendos, sed pro bonis malos 3, in quantum exigit fidei et caritatis ratio tolerandos ore. In fine vero seculi bonos et malos etiam corpore separandos quando veniet Christus ahens ventilabrum in manu sua et permundabit aream. Etiam infra in fine incius libri dicit Augustinus: Hec interim xl capitula ad regulam vero dei firmissime pertinentia fideliter crede, sortiter tene, veraciter pacienter defende et si quem contraria hiis dogmatigare cognoveris, tanquam pestem fuge, et tanquam hereticum abice'. t accepit Augustinus hanc regulam de evangelio Mathei e ni et xiii. ubi ipse dominus exponens parabolam zizaniorum, in qua predixerat rinis utraque crescere usque ad measem', subdit messis est consummatio seculi. G. 3.

Quis autem sit iste dux, de quo predixit Ioachim, habetur . libro Concordie in secunda parte primo distinctionis capitulo vi quod incipit: Ib. V. e. Ιου Sexto die te ubi dicitur Natis sex filiis te quasi in sex temporibus' mox circa finem editus est Joseph, qui presuit fratribus suis, et domin tus est in omni terra Egipti, ita ut ipse Pharao obediret ei et staret omnibus consiliis ejus Futurum est enim, ut ordo unus convalescat in terra similis' oseph et Salomonis ot ipsius quoque filii hominis, cuius etiam similis' dictus est a propheta, quia in ipso et per ipsum et secundum ipsum sormatus erit, qui et' omnibus ordinibus, qui a tempore quinis clarere ceperunt prelatus erit 'hgloria et dignitate, et ipso subjiciet bestias elis N omnem terram, ut compleatur in eo promissio illa psalini 'dicentis et dominabitu a mari usque ad mare, et a sumina aque ad terminum Orbis terrarum. Ipse est ille populus sanctorum, de quo dixit angelus Danieli: Regnum autem et potestas et magnitudo regni quod eat