장음표시 사용
121쪽
INVENT. ORAT. LI. 1L Io 3 deconimodatomus: unde poetis, rhetoribus, copiam sequentibus crebrio floricis, ne ad ornandum magis, quant ad narrandum orationem sumpsiisse uideantur, minus familiaris. Porro Sagunti oppugnationes, excia diu s, quod proxime sequitur, pluribus adsessis periis Itisibus copios tae explicatur. Verum haec ipsa Liuia na, ex locis aucta, amplificatάque, nuda,omni ornatu, quasi uestitu spoliata, ob oculos ponamus: unde quid inter ieiunam, necessarianis narrationem, Cr copiois sum locupletem, intest, cognosci potest. Nissus Aninnibal in Histantum, postquam mortuo Asdrubale dux belli est declaratus , Saguntinos bello petit . Quod dum iacit, in Olcadura fines exercitum ducit. Camteiam urbem expugnat, diripiis. Minoribus deinde citatistitibus metu subactis, exercitum Carthaginem nouant in hγberna deducit. Hic large praedam partiendo, praemteritas cum fide exoluendo, cunctis ciuium suorum, μαriorumq; animis in se firmatis, uere primo in Vacceos motum bellum. Hermandica Cr Arbacala carteior urbes, vi captae. Ab Hermandica autem profugi, exul hus Olcadum, cum se iunxisent, concitant carpentam nos: adortis Annibalem regressum ex Vacceu, non procul Tago flumine agmen turbauere. Annibal autem traiecto amni,temere insequentes hostes ad centum mitilia partim equitatu in flumine opprefit,partim in fugam sonuertit: uastitus agris, er carpentanos paucos inaepra dies in deditionem accepit Breuta haec, nudas nam ratio est, quam ut uir ille eloquentisimus ex locis Iocuae
pleruit, iam uisum est. g AE Nullis
122쪽
Nullis non ex locis heroicos uates augere.
ΙAni uero quanto heroici vates nullis non ex Iocis omnia magis illluminent, er quasi depicta ob oeulis
ponant, hisbamus. OM Taium narrationem reuri ab urbe condita,ab excidio Troiano orditur, pataeis Aeneae in Itiliam nauigationem, er bella ab eo in
hasta gesti enarrat in quibus des ibendis , quantam
Vergiliivi moram trahit' nunc loca, personasque deficiis bendo: nunc alijs atque alijs orationes tribuendomune explicatis omnibus circunstitit s, copiost res narranaedo : comparationibus, dilatando: adeo, ut haec ipsa, quae ille paucis, uix duodecim absoluat libris. Non enim ante, quam res tota exposita oculis sit, progrediturinnare Cr ante pugnam, eorim, qui arma MVerunt catalogum adiicit: ducum notiana, piussi recenset: in quo tamen Homerus, quanto deum immortalem hoc no pro est uberior s Hic, antequam in pugnam iretur, non satis esse putauit, Graecorum omnium principum nomia na, regna, er quantas quisique copius adduxisset, fusise fine recensiuilbe: issuper er fenes Heroas in moenia turress ducit: inde oculis totam hodium exercitum perta llamare: accersitamq; Helenam de unoquoque Graecoα rum principe percunctari: ut ex ea, quae probe nosset. Cr quae cuiusque forma, statura robur corporis, ingeriniuras esset, cognosci posset. Nec hac modo copia,uno altero ue in loco est usius, sed facta ubique mora, omnis fusifime extendit: er quasi penicillo depicta ob o Iosponit. rebvius poema,omnium maxime loquentem picturam
123쪽
DE INVENT. ORAT LIB. II rospicturam ese recte dixerimus. Eadem uituperandi facta,quae laudandi
tate autem ficta reprehendendi ratio sit , ex iuuae semila intelligi potest: contraria nans omnia vituperari debent. Qiwd si forte plura numero flagitia
exi)bnt,temporis commode seruatur ordo: quod ciceri nem scriptis in Vatinium, cr L. Pisonem orationiabus strisse videmus. Haec de personarum , urbium, βαctorumq; laude unde σ quis caeteris in rebus laudanaedi atque extendendi quas persequi infristum fretus eorum situsius, colligi sacrile potest. De disposition ipsb. exordio:& undet
corum stimatur. C A P. X X v II.
I Am uero cum ita natura comparatum fit, ut copioαρ inuenisse nihil fit, nisio haee ipsa recte dilbon
mus: quae Cr hoc in genere collocandi ratio fit, eu perstringemus. summis rhetorum placuit, quam tuor orationis constituere partes: Exordium: Naria rationem: confirmationem: er Epilogum. Exordio
auditorum animos esse conciliandos: er quasi uiam ad ipsam causam esse stemendam: id autem commode frari, si ipsos apud quos dicimus, nobis benevolos, domestes, attentos, reddamus. Narratione autem ipsa, quae uolemus exponenda esse atque docenda. con iramatione ubinde, nostra omnia quibus poterimus a ragumentis, 'macer ese Arienda aduersarioαrum obiecta diluenda. Postaema parte, epilogo ipso, pondera rerum esse repetenda : Uectus, mouendos. g I Η
124쪽
Haec ita fieri oportere, cim mor i hominum ps cepta, ipsa nobis ratio praescribit. Verum hic in laude , ubi non dubia confirmanda, sed certa Iaudunis da extollendat erunt, nihil tertia illa parte constrismatione opius erit. Quinetiam, fi aut unius, aut pluriri personarum multas , praeclares res gestis descriobendas fuscipi, ine omitti epilogus potest. Neque enim heroici uates , historicis, quae pluribu3 enarractrunt, repetenda Abi, claudendaque esse arbitrantur:
adeo ut exordium interim omittatur. Nam caesar res
suas gesti s , stitim a Galliae descriptione narrare coepit.
Sed hunc excusat, er quod de sie ipse scripsit, ubi scriabenti causas con lias aperire forte inuidissim fusisset , er quod commentarios , capita, salton rerum suaruin literis mandauit, ut qui uellet, haec ipsa postea fusius splendidius 3 traiiaret. Cum igitur exordio flerisnenda uiasit , ad ea, quae simus dicturi, ut beneuom
te, intelligenter, attentes audiatmo , saepes uel παbus iam copiose inuentis nondum quod commode μαmu appareat , unde duci debeat , erit indicandum. Porro beneuolantiam, aut a personis, aut a rebus ese petendam, rhetores pasta docent. Alia autem nonae nulla, unde praetcrea duci usu receptu Fabiim udis
dit, partim personu, partim rebuε attribuit. Verum plurima sunt, quibus animi moueri, benevolis nota bis reddi possunt. Nam er a meritis nonris id conae sequimur: unde Cicero exorsus fuam ad Q mirites orationem antequam iret in exilium: ab officio, unde lpro Richia pocla : a tempore, unde pro M. CGlio,
125쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II.er Marcello: a loco, inde pars exordij pro Deiotatam: ab ipsis item, Wcause His ain, er subinde nota. uM ad' unt cir 'niijs, quae certis tradi praecetaptis nequeunt. Quare pro Milone, ab ipso amotariam habitu est exosus. Quae cum ita sint, Cr baec cataptandae beneuolantia ratio, ab illis, unde omnia, quos supra exposuimus generalibuK Iocis recte petatur. Itaque unim adiunctorum Iocus, ominum horum, quae tradita derunt, er plurium quidem nos admonet. Neque enim
haec solum dicenti adiuncta sunt, unde beneuolentiam captet, suum ipsius officium, er meritum, alias id genus a se sumpta, auditores item ipsi, tum aduersau riorum,ciaues pro quo perorat persona, sed er tempus, iocu3s, in quo dicit: er ipsa denique causa: quae cum alia alius latebras, recessivis habeat, intrasticiendi diacturo omnes diligenter erunt : eas elicienda, quae ad exordium emerendum, morem accommodata putet. Itaque Cicero Deiotarum defensurus, ab his causae claricum tintys, quibus femoueri dixit, uarie sibi caesariris animum conciliauit. Primum a persona Deiotari,qui rex praeter morem in uitae discrimen uocatus esset: Deriinde a perpetuis regis in Rempub. Romanam meritis: tum a crudelitue, atque indignitate accusantium: tuma persona caesaris, in sua ipsius causa iudicis: Pota premo a loci, in quo dixit insolentis. Qu re er notabis hoc in genere incepturis, quae ad comparandum faevorem pertinebunt, ex adiunctorum loco petenda erut: qui pro rerum ornandarum, vituperandarum ue u
rietate, subinde alia atque aia suppeditabiti ut si foris
126쪽
sos GERAR DI Buc te ampl- er principem uirin laudaturus uenias, holims magna perpetua, in eos, apud quos dicturus es merita constire intelligas, commode ab huius meritis principium fumas in hanc sententiam. Non uereri te, quin aequas sibi aures praebituri sint, huiuι de laudiabius Actino, μου in eos, cum perpetua, tum maxima merita constare uideas. Q sin er ab eorum uicisim in hune declarato sepius Ulais exondiaris licebit in hune mota. Gaudere te, amplifimum , ortisunums virum, apud eos laudandum fusicepise, quos pro murius fumo misi infe meritis, maximos uicisis honores huic deri
tvlise , officiaque praestitisse non ignores. Quodsi er
buiei e debeas, hinc incipias licet. Ingratin te ciuem fore , ni)ὶ eum, quom possies laudibus ornares, quem cum uniuersi ob plurimus singularesque uirtutes maxiami pendant, imprimisq; praedicent, tum se omnium maxime oportere, cutim aut hortatu, aut beneficis, taterarum studia ingressum, ea quae dicendo posis, cora sequutum intelligas. A' loco item exordium ducas. Laeta imi te, de celeberrimi hominis bene gestis rebus, eoo
ipso in loco dicturum, ubi non modo ipsius uita, fides s functifima satis spectata, sed er nata pro Repub. praeclarema, omnibus cogim perstectas essent. A'
tempore ita exorsus est cicero pro M. Marcello.
Diuturni lentii P. c. quo eram his temporibus usus, non timore aliquo, sed partim dolore, partim uereri eundia , finem hodiernus dies attulit: idems initium, qμα gerem, qgae, sentirem, meo pristino more cendi A' sententia etiam inqua principium sumere lio
127쪽
i DB INVENT ORAT. LIB. II. ro. eri si si tus inanimis bonori sMirum si per risuit, is omnibM laud tam retinem extollendoque erit, ' quia teneris ita ui- -ituit, ut lam adulta uirili, aetate, in omni uirtuno genere maxime claruisse, e gnitum sit atque perspe . Titus Lium scripturiures Romanoriam ab urbe condita , beneuolantium statim cap it uas inscribendo uires extenuando,cleua
dos, prae illo sylandore, qui ante se scripsissent.
Omnium horum unus adiunctorum locus nos iam
net: er plurium quidem, quisu bis enumerari aut posisset, aut debeant. Atque hic animaduertendum est, haec ab adiun iis sumpta, ut caetera, Cr reliquis ex Ioui cisi 'tendi atque augeri posse. Atqui er ex alijs ordiari licebit Ioris. An non exordium hoc ciceronis pro Deiotaro , cuius iam mentionem fecimus, si diligenistius introspiciamus, torum a causarum euentoriumsi loco si pium nos fieri necessum est s Siquidem sis perturbationis cicero, timoriss , quisibidi tum meonerat , causas complures adstre. Primum a persona regis capitis accusau: Deinde a perpetuis eius in Roanranos meritis: tum ab accusatorum er crinelitate, eri indigninite: tum a person Caesaris in suo ipsius nevotio iudicis: Postremo a loci insolentia, ubi dicere non consue stet. His D causis Ciceroni animi perturbatio, timors elimerat. Quare, quanquam non male diciat mim a personis hic, atque Ao ab adiuhctorum Deo pruini esse beneuolentiam, fiunt nanque dicenti aD sens' haec omnia, personae eorum omnium apud quos
dicit, tempud item, er lacus, causeb circi sistitis: l tamen
128쪽
riui euentorumcs locus nascatur, cum cause ad euenta - ρι, er haec vici, in ad illus robrantur, rectius, mavis proprie, a causis er euentis, quam ab adiunctis petiistin exordium esse dic M. Quin er ciceronis pro Ioge Manilia, et c. Rabirio exordia, a causis er eummiis fiunt ducta. Ibi cur ita acciderit, ut ante em dieme rostris ad popul non fit concionatus causas plum res,lit honestis, ita ad emeren fluorem maxime a
commodatas adstri: bis Acti fui , cur ad demdendum:
venisset patronus, causas commemorat, uetustim suam c- α Rabirio amicitiam, - ipsius dignita rem, tum humanitatem, tum denique perpetuam βιαν, consuetudinem. Quid es an non Cr ex compar
tionis loco pro domo sua ad Pontifices principi- hisve re duxit s Cum multa diuinitus Pontifices a maritoribus nomis inuenta atque instituta fiunt, t- nihil praeclarius, quam quod uos eosdem, er religionibus deor- immortesim Cr mae Reipub.praeesse uoluerarunt: ut amplifimi er clarifim ciues Rempub. beneae gerendo, Pontifices religiones sapienter interprae α , Rempub. construarent. Hic orator , hic irib, quod nihil praeclarius a maioribus inuentum atque inαstituim dicit, em multa diuinitus inuenerint iustia tuerinis, quam Pontifices er religionibus deorum, Cr mae Reipub. praeesse uoluilye, mirum in modii ip*- sibi animos conciliat. Ducuntur er ex
definitionis loco. Siquidem a siententia insigniori sepe exordimur: quaestre uires suas inde sinere solet: er
129쪽
i DE INVENT. ORAT. αIB. II. Irrhicero ex descriptionis loco in catilinam est exosi s. Rempub. Quirites, uitam, omnium uestri , bona, fortunus , coniuges, liberosq; uest, os, atque hoc dotadiicilium clarissimi imperii, fortunatifimam pulcher maius urbem, hodierno die deorum immortalium erga ros summo amore , laboribus,consilijs,periculi que meus,m flamma atque βrro, ac pene ex secom nti ereis
ditam, er uobis construatam ac restitutam uidet s. Sed
ex reliquis lacis omnibus haec trahi possimi: quod is hinc liquere putarem, persequi non grauarer. Quam e cum illis ex locis omnia ad fidem, amplificandum, is iusq; mouendos, quod suo docebitur loco ducuntatur, Cr haec exordia, quibuε dum conciliamus moturni bominum animis adfrimim, inde petenda esse nemo dura stabit. od autem rhetores a personis nostris, aduere
ariorum, iudicum, ipsa, causa Menda esse scriptum
eliquerint, rems latifime patentem exiguis term αris circumscripserunt, inde esse puto, quod in iudicio licturos, quibus fre solis scribebant, bine commode lucere, G poscier solere intelligerent. Ad hos igitur ocos tanquam 'ntes ducendi sumus: unde cum omnia, π haec quoque fumi oportet: er hoc quidem magis,suod his in generibus, ubi a iudice nihil petitur, libeaeiora sint exordia: interim nulla. Neq; enim abalienata aut parum aequi conciliandi hic nobis fiunt animi.salis ustius Catilinarii er Iugurthini belli principia altius luxit: illud ab officio bonunis,hoc a querela naturae bunatiae: neutrum, aut captandae beneuolentiae, aut num andis rebus multum accommodati . Hemici u res
130쪽
tes,rem paucis proponendo , dociles attentosj nugis, quot benevolos lectores Munt : quanquam Muscar i inuocatione, er id confiequi, quod Fabio de Ηο mero placuit, uideri possunt. Attentos autem dociless, quη De comunm sunt reddimu3, si magna, noua, inaeredibilia, seu ipsis auditoribus ad exemplum , seu HReipub.religionis Aui pertinentia, te allaturum, aut bissimis dicas. Itaque T. Liuius postquam beneuuqlum sibi, ut diximus, lectorem reddidit, attentum Orirems fecit, dum dixit, non se laborare, si quis mi nus credat quae ante urbem conditam facta sint,s' pro xima originibus: modos ectet, quibu3 artibus Roma
na Restub. creuerit: atque ex ea, quae exemplorant
dii fimusset, quid sibi Auiel Reipub. imitandum de
innamam esset, capiendum esse putet. Quin etiam id asquaris, si paucis fluminam rerum exponendarum complectaris, ut Homerus er Verosius, reliquit ud res principio operum suorum faciunt: si er stitim de scribas: quod cicero, ut siupra diximus,exordio in cautilinam 'cit: er hic se laudandis personis bibus, βαα ,caeteris 3 rebus iton incommode fui: si item dius dis: is quo ordine dicturus sis aperias: atq; u ipsum,
aut principio Arias: ut cicero pro A. Cluentio. Aniis maduerti iudices omnem accusatorii orationem, in duas diuisum esse partes: quarum altera mihi niti, ex in gnopere eosdem uidebatur,inuidia iam inueterata iud dii Iuniani:altera lani modo coctuetudinis caussa firmaede, diffidenter attingere rationem uens' criminu: