장음표시 사용
131쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. Π3 exordio animos hominum iam tibi conciriau . cicero . pro lege Manilia, causa iam breuiter exposita, quod ita rerum natura poscebat,diuisione usus est.Primu λαhi uidetur de senere belli, deinde de magniturine, tuam de Imperatore deligendo ese dicendum. Hunc in mori Drusi hominem ornaturus uentus,prinis tr de extemnis elud bonis,patris,parentibus, Cr fortunis, deinde de corporita orma, E ualetudine: postremo de animi boα .nis,irtutibus,ta recte actis diecturum esse dicas. Porro attentio atq; docilitas,non ex locis, quemadmodum betaneuolentia,petenda est:propterea,qu)d dum benevolos facimu3,motum animis ad irimus : quod ipsum ex locis petatur necesum est:attentos autetur, docilesque, uel hoc solo reddimus,qu)d quM res,quantas, quum utiles, Crquo ordine dicturi fumus, saltem proponamus, atq; it
dicemus. Haec de exordiis:quibus ubi auditorem, tedioα rem ue praeparauerimus,res ipsa erit exponenda. De narratione,& cur Homerus 3c Maro st fine
narrare coeperint. C A P. X X V III.
IN narrando igitur quae copiose inuentam,commoα. de temporid ordine sequimuir: ex quidem quo supi in personarum urbium, eto res laude, atque ampliasicatione usi sumus. caeterum licet σnegiso temporariis gradu,in sua quaeque uirturum genera, facta dis b re: Cr parua magnis, obscura persticuis, iu*nda tralibus, minus uer imilia certis inferere. Ogi etiam quemadmodum commoφfime a minoribus ad maiora
ascendinius, ita ex interim i maioribus ad minora deo
132쪽
ra GERAR DI BV K. scendere licet. mae collutio est in laudando, eadem Crin uituperando. Porro binoricis hic infim licet ut quiabus in narrando temporis ordo seruandus est seinperi
Poetae autem nussis hic omnino legibus tenenturique nunc a principio, nunc e medio, nunc e fine narrarare incipiunt. Homerus rerum a Graecis ad Troiam gestirum narrationem a decimo demum anno, Cr prope
modum fine laborum orditur:idem facit cor in Od FG.
Hunc sequutus noster Maro, errorum Aeneae narram
tionem aseptimo demum austicatur anno,quo in sici siensibus undis iactabatur: Vix e conspectu Siculae testuris in altum vela dabant Iaether caetera. Temporis autem gradum Naso, in exponenda re rvariarum metamorphosi sequitur. causas autem Hommericae di ostionis, ubi nec principium, nec finis conrasticitur,introspiciamus. Neque enim,cum ab ira Acbiti sis,qui decimo demum anno Agamemnoni irasci coepit expositionem incipit, aut quae ante id tempus per noravem annos ad Troiam sint gesti, aut ipsius excidium
urbis explicat. Arinoteles, cum commentatores hic ferire caecutiant,m uatis consilium minus uideant, hanc
rem scripto de poetica libella diligenter ut omnia vis tuetur: diis a disino id vate propterea fictum, ne, dum pro magnitudine rerum copiose omnia depingi luoluit, nimis magnum opus obscurumq; redderetur. lQnod si promo struato temporis ordine, Cr cstera, omnibus ut solet explicatis circunstitit s explicanda
si cepisset, non Iliada, sed chiliada scripturus fuisset.
133쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. Nec finem inuenisfiet, si errores Vbsit,casius,aprini cipio ad sinem usque tam copiose, ut quinto libro coecti pit ipse persequi uoluiset. Quare poeta, postquam nonnulla ipse non tam enarrasset, quam fm mora dera pinxisset, caetera omnia Vl leni ipsim Phaeac- regi
Ceserim narrare uoluit. Sequutus er noster diuini udistis consili , postquam per paucos dies exbauctos iit Siculo mari Aeneae labores suffime ine expresisset, i deinde ad Didonem deduxit, cui breuiter, σ
mari perpesim elle enarraret. Quibus autem ex locis narratio fumatur supra usum est De Confirmatione Epilogo. CAP. XXIX. Onfirmationem tuus nullum habet: isque enim hici dubia, sed certa cognitas praedicantur. Attameni interdum incidere nonnulla possunt, quae suam proba tionem requirant. Ne epilogo quidem, quo rerum c pita repetuntur,heroici vates hinoricis utuntur. Neq; enim plures numero res repeti reuocaris possent. Or tori autem, ad confrinandam auditorum memoriam,aut gelidanis delectationem, perquam utilis. cum autem epilogus repetitio si rerum ante ad laudent, seu uituri
s ih ή μ' rara, quibus fumatur ex locis nemini obscurum esse potest.
De Eloquutione seu Exornatione.
DIximus de locis, er quae in laude inde inuenienaedi, amplificandi, tum distonendi ratio esset:di iccitam si hin , erit de eloquutione, seu exornatione: h a. ubi
134쪽
ubi copiose inuenta, re' st distosita, erunt exornanda et quasi quibusdam coloribMuarianda. Totum quidem orationis comae sed rude,ex Iocis erat sumendum:quod idem hic uestiendum,mfiguris,quasi colorom quibusdam,ut gratiam veneresque habeat oratio,illuminanduam erit. Atque hic, cum hoc ino,quod uestiatur illusetatur finita er augeatur dilateturq; oratio, quibus ex Iocis,unde omnia sumenda esse diximus jurae item ψαν ues trabantur,indicabimus.Porro rebus copiose iura ventis atque distositis,nihil perinde consequens ne se sariumque,qu siue dicturus,scripturus ue sis, ita omnare,ut auditor seu inorem docta de es,e niora litari Tria nanque haec oratorum vicia sunt: quae ut quisque maxime praemi, ita optimus rhetor ess censenta .Docebimuε autem, lactabimus , si dilucida,numerosu,ta figuris gluctrata erit oratio. Mouebimus aula, ct pro cause conditioncinunc laniores, nunc uehemenα tiores sectus concitemus. De his igitur singulis breuia ter nobis dicendum erit. De Perspicuitate,ipsa, Periodo.
Dilucida tur cir persticua erit narratio, atque adeo totius orationis corpus ' cum uerbis constet simplicibus,atque coniundus 'inplicia latinasint, prori pria,atq; ψα aeoniuncta uero recte Iocati, nec iusto lugiore cire Eta perio . Porro Iutina uisint omnia, quemadmodum imprimis est protindum , sumin inspersticuitatem ad si ita id ignoranti hic ferius praeciapitur
135쪽
IDE INVENT. ORAT. LIB. II. rvitur. Propria aut sunt, dic ue usitat illa, quibus Gaerei uis proprietasq; niaxime explanatur, haec quaeri cla)ficis quibusti autoiribus septim sunt usurpata. De
translatis autem uerbis, quae Cr Datiam habe it in Amam,mox suo dicetur Ioco. In coniunctis danda est operira,ne aut asteros habeant cocursus,ut si dica rex X rixos,durior id quidem,lenius autem minuss asperu erit, si insimus aliquid in hunc modum . Rex auton Xerxes: aut ipso uoculiares concursu quandam hiantium atq; disiunctione ut baccae aeneae amoenis rae impendebant: aut nimiam eiusdem literae repetitionem i quale est: si τite tute Tati tibi tanti Τγrine tulini. Haec aut his sti
milia uiti dilucide dicturis scriptu ue, magnopere fugienda erunt. Danda item in contextu opera est, ne mi
niussignificantia,plius nificantibus uerbis 'postponantur sed haec illis ut cicero in Antonium. Tu inquit istis fucibi sistis lateribus lyti gladiatoria totius corporis firmitate. Hicsi uerborum ordo in uerritur, cum in urgere debeat oratio, ridicula, minuri; dilucida collocatio, stret. Quinetiam commodi)fime uerbis sensum claudias mus:inest enim ijs maior quaedam uis, quae in clautindol consistendos, animis hominum imprimitur maxime: l quemadmodum cicero bis tu Antonium uerbis: Ut tibi necesse esse in constectu populi Ro. uomere. Hunc sit ordinem invertas,uerbums transrus,minus uirium bal bebit oratio. Verum si durius forte uerbu existi let hic, ut positi numeris erit feruiendum. Plurimum ad persipicuitatem momenti, Cr in ducenda periodo positum est: qui si longius ducatur, quam uno stiritu pronuntierib s mus,
136쪽
rd in E RARDI B v K. mus, periculam, ne minus auditor intellectu sequatur.
Hanc cicero de oratore , quatuor hexametrorum vera
suum modo dicit constire. Verum id de tum er medioE lcri,cum sepe ustra citras consi titur, accipiendum est.
In breuiori ambitu,ne breuit aures demudet, in lonαgiori,ne obtundat danda opera erit. conflatur autem commatis Cr colu periodu3. Comina,quod nonra Iinrigua incisim est d esse dicimus,cum in dicendo taententaria omnino imperstisa breuem moram facimus: quae Crin pto, quo res magis dilucida existit, notari solet. Colan autem est,quod membrum nos dicimus, cum utacunque perficta sententi moram facimuw:quam Cr seu notu signantscriptores. Huiuου rei Hoc sit exemplum lcum in amicora urbem uenissem,nihil prius dux quamnici amantisimosstitim conuenire. Hic duo sunt conm ima post uerbum uenilin, Cr auxi, colati autem,post conuenire, ubifensim quidem est expletus, sed immcui ad ci commode posit: quod sit fui, excedet in porrodum, quae constit commatis er colis. Ex pluribus f si folii commatis conficitur periodus: qualis est rc Ciceronis. Quanquam inibis perstequens conmspectus uester inulto iucundisimus, hic autem Iocus ad agendum amplisimus, ad dicendiam ornatisimus est usus Quirites, taenen hoc aditu laudis, qui semper
optimo cuique maxime patuit, non mea me uolutim tu, sed meae uitae rationes ab ineunte aerite suscepta lprohibuerunt. caesim hic dixit cicero: quando polirerimum tradon uerbum, tot complectitur sententiam. Caesim autem er membratimi stitim pro cluenαtio:
137쪽
: Animaduerti iudices, omnem accusatoris oratio iii, in duas diuisamese partes: quarion altera mihinui, magnopere confidere uidebatur inuidia iam bis veterata iudici, Iuniani: tera tantummodo consuetud iam causa,timide, Cr diffidenter attingere rationem uera
nesci, crimini : qua de re lege est haec conssitum pio. Haec periodus tribus consis membris, nempe post, partes,I unian Cr crimitum reliqua incisa sunt omnia. Est ubi ex pluribum commatis cir colis conmi: Cr his quidem praecedentos illissequentibu s. Quousque immdem Catilina abutere patientia nonra s quandiu nos etiam furor iste turus eludet quem ad finem best effren ta iactabit audacia s nihil ne te nocturium praesidii pulviij, nihil ne urbis uigiliae, nihil timor populi, ii hil concursus bonorum omnium, nihil hic munitis riss habendi senatus lacus, nihil horum ora, Mutit usq; mouerunt s Est ubi ex uno atque altero comm te saltem constit: ut eiusdem contra Rullum Tribum nim plebis exordium. commodus millient Tribuni plebis Quirites, si quae apud uos de me destrunt, ea coram potires me praesente dixissent. Quemadmoα dum ex uno commate, quod sententia desideretur conrasci periodius nequit, ita cur ex solo membro non p sit, nihil uetat: cuivi rei scripta a cicerone ad Terenαtiam suum epistola, nobis sit documento . Valetudinem tuam uelim cures diligentifime . colon id est, quod membrum nos dicimus, atque ab iis, quaesub cit o mnino seiunctusub cit autem. Nam mihi ex scriptu, er
138쪽
reum epistola est usus. coram me tecum haec eade ageta re saepe conantem deterruit pudor quidam pene subrum picus,quae nunc expromam absens audacim. Membrum
est,atque adeo periodus: ut quae ab quae sequuntur, seclusa omnino est,atque sieiuncta. Interdusingulis uerabis conjω:ut diximus,lestes dure uo musmaec, Cr his finiti cum undique libera exij t, incisacti Cr in αbra propterea dici nequeant, quod fui ambitus partes haec sie intelligitur periodos certe breues, ympliceri; quarim Cicero, brevisimus duobus ex membris costire distulat non meminit, crin Aristotele appellandas esse puto .hnanque tertio rhetoricorium, ipsam perioα ldum,aut ex pluribus colis,aut ex uno tantum constare dicit:quam zφελ ,σ-illa,nossimplicem Cr unia membrem uocemus. Verum no pugnos quis cola, membras dici malit. Saepenumero princto simplex haec, cusfris in autoribus deprehenditur praesertim ubi narrant. Quare non in epicthlis modo , sed cr in historia, ijs
in orationis locis , ubi aut narrat, aut argumentis pu gnat orator epius occurret. siue igitur breuior haec,
longior ue existas, diligenter semper dicturis, script riss,illis restirandi mora,bis scripturae nota diiunguenda erit: quod si ulla alia, hac maxime re,dilucida perasticuas reddatur oratio. Nisi enim his discrimine, tur notis, obscura perplexas sit, ubi pasta imping Anecessum est: qualem Herodoti , Thuri , caeteron somnium vetustiorum, temporis uitio luisse Aristotcles
139쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. mDe numeris de pedibus in oratione Umeros etiam pedessis oratione, quo magis lactet, struandos este autores tradunt. Huius autem rei Isocratem prinnon doctorem, Thrasimachis Cr Gorgiae, qui ante eum infeliciter inchoassent, reprohensorem extitisse, Cicero de oratore restitur. sera uandos autem esse uolunt, cum in principio, Cr medio, tum maxime in fine periodi : ubi morum trahit oratori Arinoteles paucos admittit , heroum nempe duos ponas: quorum alterum, qui ex prima longa, Cr trimbus breuibus constat, ut hoc uerbum, incipite, initijsutum, alterum, ex tribus primis breuibus, er ultima
longa, ut hoc uerbum, domuerant, clausti scomit omdatum esse tradidit. I ambum autem, quem uulgarem,ta trochaeum, quem rapsακικωτο ν appellat, minus proαbat. Noster cicero, cui ex amputatur Fabius, quelmadmodum quos Arsoteles re ci pedes admittit, ita erpaeonibus, quos ille maxime probauit,alios utiliores esse contendit. Creticum nans, cum initi s,Cr clausulis soαnum, tum dichoreo, quem Cr Atrochaeum uocamus,
optime cludi posse docet. Hinc stitim scriptum de oratorure ad Qv intum fratrem dialogum orditur: cogitanti
mihi sepenumero,er memoria uetera repetent perbe
ti Quinte state illi uiderisolant,qui in optima Repub. cum Cr honoribus, Cr rerum gestarum soria florerent, eum vitae cursum tenere potuerunt, ut uel in negotios ne periculo,uel in otio cum in dignitate esse possent. Principium creticus sitas,cum ustimam cicero inristyrenis
140쪽
ra α G E R A R P I B V K. et tem haberi uult,dit AE :stu trochaeus er spondeus. Proxinraizem periodus a cretico incepta, er diti ochaeo est finita. Ac luit tenipus il lud, cum mili quoque in trum requiescend atque animum ad utriusque non praeclara studia referendi, fore iust , O prope ab ommuibin concessum esse arbitrarer: si infinitus forensium
rerum labor, Cr ambitionis occupatio, cursu honor etiam aetatis flexu conditisset. Sed quos quo in loco peα des nostri locandos esse uoluerint, onendamus. Scripto ad Quintum fratrem de Oratore dialogo Cicero prinαrip spedes tribuit heroos,1 onctum, paeonem illum, qui ex prima longa, tribus sequentibuε breuiuim constit, Cr creticum. clausulis autem choreos, hoc est diactoreum, seu Atrochaeum, heroos, paeonem alterum, qui ex primis tribus breuibus,ultima longa fat,eIT item creticum, qui prima Cr ultima langis, breuem habet mediam, in nat. Idem autem Cicero de Oratore litabro, praeter hos ipfos,quibus cludedum esse uolui ianimbum etiam, er tribrachum clausulis,ubi maxime anserisadu terentur, attribuit. Porro Fabius Quintilianus hunc sequutus, nullos non pedes cadere in orationem meo quidem iudicio non mala disputaui: miraturq; αtores certos quosdam praescripsiIe: quasi essent, quoi
arceri ab oratione oporteret. Nam cum oratio soluta
ese debea certis astringi pedibus non debet: quod qui
ex Graecis facere coeperunt, suo iure funt derisi. Et ex nonris C. carbo Tribunus plebis, ut de Oratore testatur cicero, cum pro concione diceret, saepiusq; dichom reo utereturorepita clamores a multitudine excitato,