장음표시 사용
201쪽
ato. His aliqua sub forma quaestionum adjungere libet: I. Anne ubique,& in quovis corpore quoad quantitatem ignis aequabiliter distributus ' E
certo loco ignis collectus suisset; cum mira sua subtilitate omnia pervadat , & vi expansiva undequaque erumpere conetur ; inde in omnia corpora & spatia brevi aliquid ejus pervenisset. Fatendum tamen ignem, ut qui a caloris substantia non differt , citius, & facilius in aliquibus corporibus adunari ad certam quantitatem , quam in aliis c phys. gen. n. - . Immo certum est etiam quaedam corpora vel a tua constitu tione in se continere majorem ignis copiam veluti colligati intra minimas suas particulas , quod num. q. innuitur,& rationes ibi indicatae dubitare de eodem non sinunt. a. Insuper quia ignis undequaque se expandit , ad aequalitatem ejus diffusio ex corivire igneo in sphaeram fieri debet r adeoque in primo instanti ejus propagatio fiet per particulas a se invicem , quam proxime a quid istantes abeuntes a centro ignis ; idest per inda ac lux a corpore lucido propagatur nota ad n. sos.
phyc gen. ); ergo & ignis intensitas eo in instanti est
in ratione inversa quadratorum distantiarum a centro corporis ignei t phys. gen. sos. . At quia ignis alius continuo luccedit;&semel vibratus in eorpus aliquod non statim extinguitur ; nempe nec destruitur , nec irretitur, nec vi privatur ἔ ideo tempore aliquo ignis adunatus in variis corporibus non sequitur illam rationem et immo si tollatur corpus igneum , intra conclave aliquod aliquot horis, omnia corpora aequalembnem extricatum habebunt ; quod experientia quoque Boethave ostendit num. seq. l. 3. Insuper autem ignis effectus velocitatem ingentem in ejus particulis ostendunt. Etenim hae certe exiguissimae sunt ir 3 ; atqui motum ingentem ex citant in caeteris partibus eorporis , quod e. g. incendunt , quae certe longissime plures sunt quam igneae, uti cinerum, sumique quantitas probat; ergo ut apta
sint eum motum causare debent summa velocitate massae
202쪽
De utare . I9I mente Boerhavit omnia corpora sive solida, sive fluida in spatiis aequalibus aequales portiones ignis continent; rationem hanc assignat: duci quaevis, vel plura corpora in eodem loco diutius conservata teste thermometro eundem gradum caloris obtinent, e. g. aqua, di spiritus
vini; sed si in spiritu vini plus ignis continer
tur, quam in aqua, majori vi is sese exerere deberet, quam in aqua se exerat, consequenter magis illum calere oporteret, quam aqua caleat , ideoque &c. Ex adverso complures alii censent ignem non nisi quoad vim agendi, seu potius actionem massae parvitatem compensare. Quanta sit ista veloci
tas colligitur ex dictis de luces phys. sen. 3 3. ,& ali bi ): constat enim lucem esIe ignem. q. Huc facit vulgare phaenomenon e si aestate . a iit in loco calido vitreus crater liquore frigido repleatur. statim vapores copiosi adhaerent externis parietibus crateris e similiter cum aer exterior magis friget eo, qui in cubiculo est , senestrarum vitra humida n unt ea facie, quae cubiculo eo nunicat . Eeontra accidit si aer exterior calidior sit interno , aut exteriori parieti cyati nix vel aqua frigidior aere admoveatur. Id enim contingit quatenus ad aquam frigidiorem cyati, aut aerem camerae accurrit ignis in minus frigido copiosior, quia scilicet ibi invenit minorem resistentiam abs modico igne ibidem existente; accurrens autem se- eum advehit vapores, quibus aer resertus est; ast quia hi vitrum permeare eum igne non possunt, ideo in superficie ejus relinquuntur. Quare eo c'piosiores vap res hi adhaerere debent , quo major est inaequalitas ea loris mediorum hinc inde eκissentium a vitro; 3c item uo aer humidior r unde si aer siccior sit , brevi ces- 4nt adunari hi vapores aestate , licet aqua vasis adhuc frigidior sit aere; quia nimirum lentius accuren tes a ςalqre iterum resolvuntur autequam eorum sen
203쪽
r; a Tissica specialis Sectio II.
nem , quae a concitatiori motu dependet aequabiliter distribui ; quod adeo ipsum non obstet,
quo minus in certis materiis major quantitas ignis contineatur , quae tamen ob debiliorem motum cum alio igne aequilibrata sit. Porro autem majorem in certis materiis contineri i-ynis quantitatem ex earundem faciliore incentione, ac inflammatione colligunt , cujus quidem in alia sententia ratio tam iacile non red
Quaenam opinio praeserenda sit, ex porro dicendis patere poterit, interim quaecunque praeseratur, illud semper admittendum erit, ignem ex uno corpore , vel spatio in aliud re vera transire, quippe quem transitum complura phae
nomena aperte exposcere videntur.
I 2o. II. An igni suum pondus est y R. Quandoquidem ignis re ipsa substantia
quaedam corporea est, arduum sane suerit, generalem , omnibusque corporibus communem proprietatem, gravitatem scilicet, igni denegare. Sed enim gravem esse docent etiam complura experimenta a Boyleo, Du Clos, Hom- bergio, aliisque instituta; nonnulla refert Muschenbroeh. Instit. phys. cap. 27. 998. Centum pondo plumbi igne magno calcinati praebent IIo pondo minii. AHellotus 4 pondo Tinci in is calcem redegit , acquisivit 3 pondo, di a is uncias pulchrae albissimae calcis , tum duasis uncias, & duas drachmas crassioris & minus
is albentis calcis, & unciam terrae, adeo, ut is cujuslibet librae incrementum ponderis fuerit M a drach. quamvis interea multum metalliis cum sumo avolaverit is Stan-
204쪽
De tellure . 293,, Stanni rasura ad a unc. in retorta vitrea ,, clausa , quae dein sigillata fuit, per horamis sesqui detenta in flamma accensi sulphuris a- ,, biit magna parte in calcem, cui augmentum ,, ponderis gran. 4 2 fuit. Geoffroyus unc. Σis stanni virginei magna cura duodecies calcinais,, vir , augmentum ponderis fuit et drach. 37M gran uncia limaturae cupri crucibulo, , , quod tegula tectum, trihorii spatio expositumis igni rotae suit: frigefactum metallum nunc ,, nigrum pondus gran. 49 acquisivit
,, Du Clos libram Reguli Antimonii in tenuis- ,, simum pulverem tenuati vasi fictili, dc vitrea- to immissi exposuit foco speculi ustorii; eru- pit ex Antimonio sumus albicans,& densior, is elapsa hora in cineres quasi redactus pulvisis decima pristini ponderis parte auctus est . , , Hombergius Dioptri ope in Antimonio idem
is deprehendit, tradente Lemeryo.
His quidem s6 non levia praecipue a
s6 Georgius Gmelinus in Dissert. inserta tono.
Corn. Acad. Petrop. edit. Bonon. p. 224. dubiam O stendit vim istorum experimentorum ad probandam ignis gravitatem ; cautionesque suggerit adhibendas, ut rei veritas detegatur . Et sane cum ea experimenta in vacuo capta non sint ; doceat 3utem Halles in sua Statiea vegetab. corpora caletnata multo plus aeris
continere, quam ante calcinationem: merito cum e
dem Hallesio tribui potest augmentum ponderis inventum in illis citatis calcinationibus aeri vi ignis eo stipato; immo pari jure mihi videtur etiam aliis cu-ju is generis particulis per aera volitantibus , aut a Vale ipso, in quo calcinationes fiebant , abscissis. βane quis credat decem illa pondia, quibus minium plus ponderabat quam plumbum, eκ quo sormatum fuit.
Misse pondus ignis inclusi quomodo plusquam una uve
205쪽
Boerrhavio obmoventur: nempe I: ignem aliquid de alimento suo corporibus intulisse, atque ita pondus auxisse : a. in serro ignito nihil increvisse pondus; quibus addunt: 3. ignem
non posse cohaerere cum corporibus, sed avola, re per poros : q. flammam corporum incensorum in aerem sursum tendere.
Sed respondetur ad 'i. Suspicio illa tollitur ex eo , quod experimenta ope speculi ustorii pari successu instituta sunt. Ad a. In ferro ignito incrementum ponderis non est observatum, propterea, quod discrimen tenuius fuerit , quam ut bilance indicari posset . Ad 3. Ignis re vera etiam attrahitur a corporibus, per hanc igitur attractionem cum iisdem cohaerere potest . Ad 4. Flamma solum ascendit ideo, quia specifice levior est; in aere enim multum raresaao non ascendit.
et a lucis spreulb ustorio intrudi potuit in libram reguli antimonii ealei nati R Haec inquam & similia incredibilia videntur spectata lueta , seu ignis. subtilitate summa . Ceterum ignis suisse grana A. et , quibus crevere duae uuci se ex rasura stanni calcinati in retorta vitrea sigillata si tamen hermetice fuit sigillata improbabi se non est: nam vitri poros 'lum ignem hactenus permeare constat;& insuper ponderis augmentum, Ius magna pars aeri in retorta prius incluso
206쪽
De excisatioue, ac propagatione quis ,
IEI. Gnem e citari dicimus, dum is sensibilis I fit, cum prius ex integro latuerit; sunt
autem plures ignis. excitandi modi, quos Iam ita reseremus, ac explicabimus, ut exemplis, ac experimentis illustremus. Primus modus etiam vulgo notissimus, quo ignis excitatur,
est frictio duorum corporum solidorum. Sic si chalybs silicem, vel silex chalybem motu celerifricet, vel percutiat, visibiles scintillae ignis generantur. Scintillae har, ut primum notavit D. Hoche, ae deinceps glii, si charta munda excipiuntur , tenues rasurae chalybis esse deprehenduntur , quarum pleraeque ab admoto magnetis polo mox attrahuntur, & microscopio sutilita splendere observantur ; non paucae ex illis in orma globulorum apparent , quorum aliqui tam duritiem, quae chalybis propria est, pro lunt, magnetique adhaerent, aliqui digitis in ulverem redigi se sinunt, neque a magnete
Itaque in hoc casu ignis excitatio ita periacitur: actione silicis in chalybem ignis in chalybe Iatentis vis , ac efficacia excitatur, qua particular chalybis partim candefiunt solum, partim sunduntur , partim posteaquam fusae sunt, in laoriam, vel vitrum rediguntur. Primum testantur illae particulae, quae absque eo, ut rotundae effectae sint, cellerime de-N a ei-
207쪽
cidunt colore rubeo fulgentes, alterum probant particulae sphaerica figura praeditae , hoc enim proprium est materiae fluidae , ut partes figuram sphaericam assumant; tertium particulae in pulverem facile redigibiles innuunt. SCH. Mirum quidem videri posset , quod momento in ebalybe ιam notabiles effectus producantur. Sed nempe insignis eopia ' materia eombustibilis in ebalrbe, ae eumprimis sulphuris in Aiee, quod odo-- satis sese manifestat, hic plurimum possunt. Ad
haec , particulae quae candefiunt, mi funduntur, pe quam exiles sunt, ut proinde actio, qua comparata ad alia exiguae e Mia eraseretur , respectu harum exilium particularum admodum e ax censenda M. Iaa. In frictione, sive tritu adeo generalis ignem excitandi modus continetur , ut etiam ad vegetabilia extendatur. Res vulgo nota est ligno tornato circulos nigros inuri, dum ei lignum aliquod durius e. g. quercinum prius acuminatum sortiter apprimitur. Indis familiarissimum est baculum in frusto ligni nonnihil
excavato circumagere , hacque ratione ignem
SCH. Pleraque Indorum ligna utpote duriora experimento huis apta onι; ligna teneriora , quia eorundem partes frictionem adeo violentam ferre non valentes eitius fracta discedunt, quam memoratus frictionis effectus obtineatur, igni excitando tam apta non sun3. I 23. 3 Asserunt heie nonnulli plures affrictus eor-
Trum scilicet electricorum . ex quorum affrictu non lotus calor excitatur . sed 1eintillae lucis micare videntur, si res in tenebris fiat rat nondum liquido eo stat sit ne idem electricitas cum isne.
208쪽
De tellure. 197I23. Dum de igne per frictionem excitata loquimur, merito de oroρboro , & Pbosphoro, mentio facienda venit. pyrophorus pulvis quidam calcinatus, qui in vati probe obturato
Conservatur, exinde vero protractus, & parumper in libero aere detentus aecenditur, & corpus sibi suppositum , si fuerit inflammabile, accendit. Similem sere ignis excitandi modum subministrat PMθhorus solidus , quem & PMθι
Fum Mnehulii, itemque A lieanum vocant, qui fere ad instar arundinis saccharo conditae in aqua servatur; extra aquam vero lucet, & Di- Aione accedente in vividam flammam abit .
Tam pyrophori, quam memorati Phosphori parandi modum tradit Merrhave elemen. Chemie. 379. & sequen. itemque complures alii tum Chemici, tum Philosophi. Ipsorum autem
phaenomenorum haec congruentissime ratio videtur reddi posse. Dum materia, ex qua pyr phorus constat, in igne vehementi calcinatur. omnes partes aqueae , maximaque pars oleorum, ac salium volatilium ascendunt, solum remanente sale fixo, ac exigua parte olei stetidi , in quorum autem interstitiis aliquid de Bamma, quae in calcinatione in ea penetravit, aliquamdiu conservatur. Quare dum pluvis hic in liberum aerem protrahitur, sal ejus fixum, quo abundat magna celeritate humores. aeriSattrahit, hinc oritur frictio, & calor quidam, quj accedente calore flammae intra interstitia latentis sufficere potest ad illud oleum, quod in pulvere adhuc remansit, incendendum. Similiter quod ad Phosphorum attinet, extra dubium est, intra partes ejus plurimas particulas
209쪽
198 Pissica specialis Sectio u
rgne, in quo paratur, retineri, quae adeo nihil quodam modo praestolantur, quam ut minima causa accedat, qua adjuvante obstacula sua perrumpere, libereque se exerere possint; itaque dum ope cultri, vel alterius corporis fricatur ,
124. Denique a modo, quo per frictionem ignis in corporibus excitatur, diversus censeri potest ille, quo ex certarum materiarum permixtione eundem excitari observamus. Exempla multiplicia suppetunt. Sic I. pauxillum pulveris tormentarii oleo caryophiliorum misce, du Ium, triplumve spiritus nitri affunde, erumpet momento luculenta flamma . a. Oleum ex
Americano ligno satafras cum spiritu nitri fortissimo idem praestat. 3. Idem sit commistis semuncia OIei vitrioli , spiritus nitri, ac olei terebinthinae. 4. Si loco olei terebinthinae substituas balsamum copaibae , amoenior erit Odor. Plura vide in comment. ad exper. Acad. Floren. Muschenbr k., Boerrhav. elem. Chem. , P. Regnauit dial. phys Nempe in his mixtis contingit moment nea, di ingens sermentatio ex attractione acibdorum , aleatinorum, atque adeo attritus ,
indeque calor, explosio, flamma. 38
I 23. 38 Sunili de causa vegetabilia , quae aut non bene eκsiccata, aut in ioco humido congeruntur , sae pe flammam sponte concipiunt . Nempe faenum e. S. in serius pondere supra incumbentis praeisum jugiter a cellulis luis humorem pellit, urgetque in sublectum &laterale: qui humor hoe suo motu disjicit texturam femi , cc consequenter ignem inclusum liberat, qui mast 1 tunc asitat humorem, ac veluti ebullire facit ;
210쪽
De tellure . I99323. Ex iis quae de reflexione, ac refractio. ne lucis dicta sunt, constare debet, radios lucis tum ope lentium, tum ope speculorum ad certum spatium, seu secum colligi posse. Enimvero nunc jam etiam vulgo notum est bae ratione corpora potenter calefieri, accendi, comburi , est hic proinde alter quidam modus ignem excitandi, de quo ipse tamen in particulari quaedam d enda sunt. Iact mo lens plures radios incidentes excipere potest, eo vehementior ignis per eam excitatur. Lentes omnium adhuc maximas paravito de I schirnhausen, quarum praestantiam .mul novi inventi accessione altius evexit. Nempe cum vis radiorum etiam eo sortior sit, quo spatium concaentrationis, seu lacus minor est, idcirco lenti majori minorem si tu parallela opposuit , quo factum est , ut radii ex majori lente in minorem incidentes ex hac in arctius spatium contraherentur , minoremque . smum nempe 8 lin. essicerent, cum tamen solius maioris lentis laeus ad I ἰ poli. pateret. Effectus lentium Tschirnhausianarum commemorantur partim in hist. Mad. Reg. Paris ad an. 169'partim in actis erudit. Lips ad an. 1697. quirdam: lignum durum, immo aqua humectatum momento flammam concepit, aqua in p/rvo vase statim effervescere incepit, metalla liquefacta sunt, lateres, pumex, porcellana hollandiea in vitrum conversa M. lentium diametersuit trium, ec quatuor pedum.
sicque motus , & attritus seu putrefactio seni aut tur , & ignis copiosior extricatur, qui tandem lassicit